Poradnictwo medyczne i świadczenie usług.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Poradnictwo medyczne i świadczenie usług."

Transkrypt

1 International Planned Parenthood Federation Towarzystwo Rozwoju Rodziny Poradnictwo medyczne i świadczenie usług. Przewodnik dla świadczących usługi w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Wydanie trzecie, 2004.

2 Dokument ten może być dowolnie omawiany lub cytowany. Może być również przedrukowywany i tłumaczony zarówno we fragmentach jak i w całości w ramach programów realizowanych w poszczególnych krajach z zachowaniem noty o autorach oraz Międzynarodowej Federacji Planowanego Rodzicielstwa (IPPF). Dokument ten nie powinien być sprzedawany przez osoby lub organizacje inne niż IPPF lub organizacje członkowskie. IPPF jest organizacją działającą na mocy prawa Wielkiej Brytanii oraz Rejestru Organizacji Charytatywnych Wielkiej Brytanii nr Towarzystwo Rozwoju Rodziny jest organizacją pozarządową działającą na mocy prawa Rzeczpospolitej Polskiej.

3 Poradnictwo medyczne i świadczenie usług. Przewodnik dla świadczących usługi w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Wydanie trzecie, Dr n. med. Fatima Terki Dr n. med. Usha Malhotra Redakcja: Mark Powlson International Planned Parenthood Federation Refent's College, Inner Circle, Regent's Park London, NW1 4NS, United Kingdom Tel +44 (0) Fax +44 (0) Towarzystwo Rozwoju Rodziny ul. Sewerynów Warszawa Tel +48 (0) Fax +48 (0)

4 Spis treści Przedmowa Podziękowania Jak korzystać z przewodnika? Rozdział 1 Rozdział 2 Rozdział 3 Rozdział 4 Prawa klienta oraz potrzeby usługodawców 1. Wprowadzenie 2. Prawa klienta 3. Potrzeby usługodawców Poradnictwo 1. Co to jest poradnictwo? 2. Poradnictwo w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego 3. Kto może zostać doradcą? 4. Środowisko 5. Zależności pomiędzy edukacją/informacją a poradnictwem 6. Poradnictwo antykoncepcyjne 6.1 Wybór metody 6.2 Wyjaśnienie stosowania wybranej metody 6.3 Wizyty kontrolne 6.4 Problemy związane ze stosowaniem wybranej metody 6.5 Gdy wybrana metoda zawiedzie 6.6 Włączanie tematyki STI oraz HIV/AIDS w poradnictwo antykoncepcyjne 7. Poradnictwo dla grup o specjalnych potrzebach Normalny cykl menstruacyjny 1. Wprowadzenie 2. Cykl owulacyjny 2.1 Faza folikularna 2.2 Faza lutealna 3. Cykl endometrialny 4. Cykl szyjkowy 5. Zapłodnienie Badania profilaktyczne w zakresie zdrowia reprodukcyjnego kobiet 1. Wprowadzenie 2. Elementy zdrowia reprodukcyjnego podlegające badaniom profilaktycznym 3. Kto powinien podlegać badaniom profilaktycznym w zakresie zdrowia reprodukcyjnego? 4. Kto może prowadzić badania profilaktyczne w zakresie zdrowia reprodukcyjnego? 5. Niezbędne czynniki dla sukcesu programu badań kontrolnych w zakresie zdrowia reprodukcyjnego. 6. Badania profilaktyczne w zakresie zdrowia reprodukcyjnego. 6.1 Zebranie wywiadu 6.2 Badanie lekarskie Profilaktyczne badanie piersi Badanie w obrębie miednicy mniejszej 6.3 Pozostałe badania 6.4 Częstotliwość badań profilaktycznych w celu zapewnienia zdrowia reprodukcyjnego

5 kobiety reprodukcyjnego 6.5 Inne kwestie dotyczące badań profilaktycznych w zakresie zdrowia 7. Badania profilaktyczne raka szyjki macicy 8. Menopauza Rozdział 5 Antykoncepcja hormonalna 1. Wprowadzenie 2. Kombinowana antykoncepcja doustna (KAD) 2.1 Definicja 2.2 Wskazania 2.3 Warunki medyczne stosowania 2.4 Sytuacje specjalne 2.5 Poradnictwo i informacja 2.6 Kto może przepisać kombinowaną antykoncepcję doustną? 2.7 Ocena stanu zdrowia 2.8 Dobór kombinowanej antykoncepcji doustnej 2.9 Instrukcje dla klientki 2.10 Wizyty kontrolne 2.11 Zaopatrzenie w kombinowaną antykoncepcję doustną 2.12 Skutki uboczne 2.13 Zarządzanie usługą 3. Pigułki progestagenowe 3.1 Definicja 3.2 Wskazania 3.3 Medyczne warunki dopuszczalności stosowania 3.4 Sytuacje specjalne 3.5 Poradnictwo i informacja 3.6 Kto może przepisać pigułki progestagenowe? 3.7 Badania stanu zdrowia 3.8 Instrukcje dla klientki 3.9 Wizyty kontrolne i zaopatrzenie w pigułki progestagenowe 3.10 Skutki uboczne 3.11 Zarządzanie usługą 4. Zarządzanie usługami w zakresie antykoncepcji doustnej 4.1 Usługi planowania rodziny oparte na programach społecznych 4.2 Usługi kliniczne 4.3 Zaopatrzenie w pigułki 4.4 Przechowywanie, termin ważności i zaopatrzenie 5. Antykoncepcyjne iniekcje progestagenowe 5.1 Definicja 5.2 Wskazania 5.3 Warunki medyczne stosowania 5.4 Sytuacje specjalne 5.5 Poradnictwo i informacja 5.6 Kto może przepisać iniekcje progestagenowe? 5.7 Ocena stanu zdrowia 5.8 Stosowanie iniekcji progestagenowych 5.9 Instrukcje dla klientki 5.10 Wizyty kontrolne 5.11 Skutki uboczne 5.12 Zarządzanie usługą 6. Antykoncepcyjne iniekcje kombinowane 6.1 Definicja 6.2 Wskazania 6.3 Medyczne warunki stosowania

6 6.4 Sytuacje specjalne 6.5 Poradnictwo i informacja 6.6 Kto może przepisać iniekcje kombinowane? 6.7 Badania stanu zdrowia 6.8 Stosowanie iniekcji kombinowanych 6.9 Instrukcje dla klientki 6.10 Wizyty kontrolne i zaopatrzenie iniekcje kombinowane 6.11 Skutki uboczne 6.12 Zarządzanie usługą 7. Zarządzanie usługami w zakresie iniekcji antykoncepcyjnych 8. Implanty podskórne 8.1 Definicja 8.2 Wskazania 8.3 Warunki medyczne stosowania 8.4 Sytuacje specjalne 8.5 Poradnictwo i informacja 8.6 Kto może przepisać implanty? 8.7 Badania stanu zdrowia 8.8 Dobór implantu 8.9 Wkładanie i usuwania implantu 8.10 Instrukcje dla klientki 8.11 Wizyty kontrolne 8.12 Skutki uboczne 8.13 Zarządzanie usługą 9. Inne systemy kombinowanej antykoncepcji hormonalnej 9.1 Plastry 9.2 Krążek waginalny 10. Wydawanie doustnych środków antykoncepcyjnych w warunkach terenowych. Rozdział 6 Wkładki wewnątrzmaciczne 1. Definicja 2. Wskazania 3. Medyczne warunki stosowania 4. Sytuacje specjalne 5. Poradnictwo i informacja 6. Kto może zakładać wkładki? 7. Ocena stanu zdrowia 8. Dobór wkładki 9. Kiedy można zakładać wkładkę? 10. Zakładanie wkładki 11. Instrukcje dla klientki 12. Wizyty kontrolne 13. Skutki uboczne 14. Komplikacje 14.1 Perforacja 14.2 Silne krwotoki 14.3 Zapalenie przydatków 15. Ciąża 16. Postępowanie w przypadku utraty żyłki 17. Kiedy usuwać wkładkę? 18. Zarządzanie usługą 18.1 Dokumentacja klientki 18.2 Zaopatrzenie 18.3 Szkolenia

7 Rozdział 7 Rozdział 8 Antykoncepcja barierowa 1. Wprowadzenie 1.1 Wskazania ogólne 1.2 Medyczne warunki stosowania 1.3 Badanie stanu zdrowia 1.4 Zarządzanie usługą 2. Prezerwatywy 2.1 Definicja 2.2 Wskazania 2.3 Medyczne warunki stosowania 2.4 Poradnictwo i informacja 2.5 Dobór prezerwatywy 2.6 Instrukcje dla klienta 2.7 Skutki uboczne 2.8 Zarządzanie usługą 3. Diafragma 3.1 Definicja 3.2 Wskazania 3.3 Medyczne warunki stosowania 3.4 Poradnictwo i informacja 3.5 Badanie stanu zdrowia 3.6 Dobór diafragmy 3.7 Kto może zalecić stosowanie diafragmy? 3.8 Dopasowywanie diafragmy 3.9 Instrukcje dla klientki 3.10 Badania kontrolne 3.11 Skutki uboczne 3.12 Zarządzanie usługą 4. Spermicydy 4.1 Definicja 4.2 Wskazania 4.3 Medyczne warunki stosowania 4.4 Poradnictwo i informacja 4.5 Dobór spermicydu 4.6 Instrukcja dla klienta odnośnie spermicydów 4.7 Skutki uboczne 4.8 Zarządzanie usługą Sterylizacja kobiet i mężczyzn 1. Wprowadzenie 1.1 Definicja 1.2 Wskazania ogólne 1.3 Wywiad przedoperacyjny 1.4 Poradnictwo i informacja 1.5 Świadomość decyzji klienta 1.6 Ocena stanu zdrowia 1.7 Znieczulenie 1.8 Zasady postępowania chirurgicznego w celu zapewnienia bezpieczeństwa 1.9 Instrukcje pooperacyjne 1.10 Komplikacje 1.11 Odwracalność 1.12 Zarządzanie usługą 2. Sterylizacja mężczyzn (wazektomia) 2.1 Definicja 2.2 Wskazania 2.3 Medyczne warunki stosowania

8 2.4 Poradnictwo, informacja i świadomość decyzji klienta 2.5 Kto może przeprowadzić wazektomię? 2.6 Ocena stanu zdrowia 2.7 Przygotowanie przedoperacyjne 2.8 Znieczulenie i procedura operacyjna 2.9 Opieka pooperacyjna 2.10 Instrukcje dla mężczyzn po operacji 2.11 Badania kontrolne 2.12 Komplikacje 3. Sterylizacja kobiet 3.1 Definicja 3.2 Wskazania 3.3 Medyczne warunki stosowania 3.4 Poradnictwo, informacja i świadomość decyzji klientki 3.5 Kto może wykonać sterylizację? 3.6 Ocena stanu zdrowia 3.7 Kiedy można przeprowadzić sterylizację? 3.8 Przygotowania przedoperacyjne 3.9 Anestezja i procedura operacyjna 3.10 Opieka pooperacyjna 3.11 Instrukcje dla kobiet po zabiegu 3.12 Badania kontrolne 3.13 Komplikacje Rozdział 9 Metody antykoncepcyjne oparte na świadomości płodności 1. Wprowadzenie 1.1 Wskazania ogólne 1.2 Wskazania 1.3 Czynniki, które należy szczególnie rozważyć 1.4 Sytuacje specjalne 1.5 Poradnictwo i informacja 1.6 Kto może udzielać informacji na temat metod świadomej płodności? 1.7 Badania stanu zdrowia 1.8 Szkolenie w zakresie metod świadomej płodności 1.9 Wizyty kontrolne 2. Metoda kontroli temperatury ciała 2.1 Definicja 2.2 Wskazania 2.3 Poradnictwo i informacja 2.4 Wskazania dla klientów 3. Metoda oceny gęstości śluzu szyjki macicy (metoda Billinsów) 3.1 Definicja 3.2 Wskazania 3.3 Czynniki wymagające szczególnej uwagi 3.4 Poradnictwo i informacja 3.5 Instrukcje dla klientów 3.6 Zmodyfikowana metoda oceny gęstości śluzu szyjki macicy 4. Metoda kalendarzowa (metoda Ogino-Knaus) 4.1 Definicja 4.2 Wskazania 4.3 Czynniki wymagające szczególnej uwagi 4.4 Poradnictwo i informacja 4.5 Wskazówki dla klientów 5. Metoda termiczno-objawowa 5.1 Definicja 5.2 Wskazania

9 5.3 Poradnictwo i informacja 5.4 Instrukcje dla klientów 6. Metoda stałych dni 6.1 Definicja 6.2 Wskazania 6.3 Instrukcje dla klientów Rozdział 10 Antykoncepcja postkoitalna 1. Wprowadzenie 1.1 Wskazania ogólne 1.2 Typy antykoncepcji postkoitalnej 2. Doustna antykoncepcja postkoitalna 2.1 Metody doustnej antykoncepcji postkoitalnej 2.2 Skuteczność 2.3 Skutki uboczne 2.4 Wskazania 2.5 Medyczne warunku stosowania 2.6 Kto może przepisać doustną antykoncepcję postkoitalną 2.7 Poradnictwo i informacja 2.8 Badania stanu zdrowia 2.9 Instrukcje dla klientki 2.10 Wizyty kontrolne 2.11 Rozpoczęcie stosowania zwykłej antykoncepcji doustnej po zastosowaniu doustnej antykoncepcji postkoitalnej 3. Wkładki wewnątrzmaciczne uwalniające miedź 3.1 Skuteczność 3.2 Wskazania 3.3 Medyczne warunki stosowania 3.4 Sytuacje specjalne 3.5 Kto może założyć wkładkę? 3.6 Poradnictwo i informacja 3.7 Ocena stanu zdrowia 3.8 Założenie wkładki 3.9 Instrukcje dla klientki 3.10 Wizyty kontrolne 3.11 Skutki uboczne 4. Zarządzanie usługą 4.1 Rzecznictwo 4.2 Zapewnienie dostępności informacji 4.3 Podnoszenie dostępności 4.4 Ośrodki świadczenia usług w zakresie antykoncepcji postkoitalnej Rozdział 11 Diagnozowanie ciąży 1. Wprowadzenie 2. Diagnostyka kliniczna (nielaboratoryjna) 3. Symptomy i objawy ciąży 3.1 Symptomy 3.2 Oznaki 4. Diagnostyka laboratoryjna 4.1 Aglutynacja 4.2 Testy immunometryczne i radioimmunologiczne 5. W jaki sposób można odpowiedzialnie stwierdzić, że kobieta nie jest w ciąży? 6. Poradnictwo po zdiagnozowaniu ciąży

10 Rozdział 12 Rozdział 13 drogą płciową Rozdział 14 Bezpieczna aborcja 1. Wprowadzenie 1.1 Definicja 1.2 Wskazania ogólne 1.3 Poradnictwo i informacja 2. Świadomość podjętej decyzji, dochowanie tajemnicy i prywatności 3. Opieka przedaborcyjna 3.1 Wywiad 3.2 Badanie lekarskie 3.3 Testy laboratoryjne 4. Metody aborcji 4.1 Metody farmakologiczne 4.2 Metody chirurgiczne 5. Badania kontrolne 5.1 Obserwacja pozabiegowa 5.2 Instrukcja opieki poaborcyjnej 5.3 Objawy wymagające szybkiej interwencji 5.4 Postępowanie w przypadkach komplikacji poaborcyjnych 6 Poradnictwo w zakresie antykoncepcji i STI Zakażenia traktu płciowego oraz choroby przenoszone drogą płciową 1. Wprowadzenie 1.1 Definicja 1.2 Rola usług w zakresie planowania rodziny i zdrowia reprodukcyjnego 2. Profilaktyka 3. Postępowanie w przypadkach zakażeń traktu płciowego oraz chorób przenoszonych 3.1 Postępowanie objawowe 3.2 Postępowanie objawowe i kliniczne 3.3 Postępowanie objawowe i kliniczne oraz ograniczone badania laboratoryjne 3.4 Postępowanie kliniczne i testy laboratoryjne 4. Poradnictwo i informacja 4.1 Instrukcje dla klientów 5. Postępowanie wobec partnerów seksualnych 6. Badania kontrolne 7. Zarządzanie usługami 7.1 Administracja 7.2 Treningi 7.3 Instrukcje 7.4 System skierowań 7.5 Monitoring i nadzór Zakażenia HIV i AIDS 1. Wprowadzenie 1.1 Definicja 1.2 Drogi zakażenia 1.3 Rola usług w zakresie planowania rodziny i zdrowia reprodukcyjnego 2. Profilaktyka 2.1 Profilaktyka zakażeń poprzez kontakty seksualne 2.2 Profilaktyka zakażeń innych niż poprzez kontakty seksualne 2.3 Profilaktyka zakażeń okołoporodowych 2.4 Profilaktyka zakażeń szpitalnych 3. Postępowanie w przypadkach HIV/AIDS 3.1 Anonimowe testowanie i poradnictwo w kierunku HIV 3.2 Opieka potestowa 3.3 Poradnictwo i informacje dla partnerów

11 3.4 Zachowania seksualne 3.5 Podejmowanie decyzji reprodukcyjnych 3.6 Antykoncepcja 3.7 Leczenie 3.8 Opieka i wsparcie dla osób zakażonych Rozdział 15 Profilaktyka i kontrola zakażeń szpitalnych 1. Wprowadzenie 2. Definicje 3. Antyseptyka 3.1 Wprowadzenie 3.2 Dobór antyseptyków 3.3 Przygotowanie, przechowywanie i wydawanie antyseptyków 4. Procedury postępowania z wyposażeniem i instrumentami 4.1 Dekontaminacja 4.2 Czyszczenie 4.3 Dezynfekcja wysokiego poziomu 4.4 Sterylizacja 5. Postępowanie z wyposażeniem indywidualnym 5.1 Fotel ginekologiczny lub inne wyposażenie o dużej powierzchni 5.2 Tkaniny chirurgiczne (czepki, maski, fartuchy i chusty) 5.3 Rękawiczki (gumowe i plastikowe) 5.4 Instrumenty do badania w obrębie miednicy mniejszej 5.5 Instrumenty do sterylizacji męskiej i żeńskiej (z wyjątkiem laparoskopu), wkładania i usuwania implantów lub wkładek 5.6 Endoskopy (laparoskopy) 5.7 Igły i strzykawki 5.8 Pojemniki na instrumenty 5.9 Woda 6. Przechowywanie sterylnego lub zdezynfekowanego wyposażenia 7. Zasady bezpieczeństwa podczas postępowania medycznego 7.1 Mycie rąk 7.2 Zakładanie rękawiczek 7.3 Procedury iniekcji 8. Otoczenie 8.1 Czyszczenie obszarów roboczych 8.2 Trakty komunikacyjne 8.3 Miejsca na instrumenty i inne wyposażenie 8.4 Transport czystych, zdezynfekowanych, sterylnych i brudnych narzędzi 8.5 Usuwanie nieczystości 9. Profilaktyka antybiotykowa 10. Zarządzanie 10.1 Administracja 10.2 Instrukcje 10.3 Treningi 10.4 Monitoring i nadzór

12 Przedmowa Międzynarodowa Federacja Planowanego Rodzicielstwa (IPPF) od pięćdziesięciu lat działa na rzecz zapewnienia dostępu do usług i edukacji w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego milionom ludzi na całym świecie. Poprzez sześć biur regionalnych i światową sieć 149 organizacji członkowskich IPPF zapewnia dostęp do opieki w zakresie zdrowia reprodukcyjnego i walczy o przestrzeganie praw seksualnych. Wizją IPPF jest powszechny dostęp do opieki w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego dla wszystkich kobiet, mężczyzn i młodych ludzi. Szczególnie teraz widoczne jest, że prawo do decydowania o liczbie lub nieposiadaniu dzieci oraz radość z dobrego zdrowia seksualnego pomaga ludziom poprawiać ich jakość życia. Wychodząc naprzeciw rosnącej opozycji ze strony sił konserwatywnych, przyjęty w 2003 roku Plan Strategiczny IPPF koncentruje się na czterech nierozwiązanych wyzwaniach w zakresie zdrowia reprodukcyjnego: (i) zaspokojenia potrzeb młodzieży w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego; (ii) walki z HIV/AIDS; (iii) eliminacji niebezpiecznych aborcji i poprawy dostępu do bezpiecznych aborcji oraz (iv) zaspokojenie potrzeb osób ubogich i marginalizowanych w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Piąty priorytet to rzecznictwo opierające się zarówno na dowodach i doświadczeniu, które pozwala IPPF podejmować wiodącą rolę w obronie i rozszerzanie powyższych praw reprodukcyjnych. W celu zapewnienia sukcesu planu strategicznego, IPPF poprzez swoją sieć, zobowiązał się również do zapewnienia dostępu do wysokiej jakości usług. Przewodnik ten jest ważnym składnikiem realizacji zobowiązań IPPF w zakresie podnoszenia jakości usług. Przewodnik świadczenia usług i opieki medycznej IPPF jest przewidziany jako narzędzie podnoszenia poziomu wiedzy, umiejętności i świadomości wśród osób świadczących usługi i zapewnienia zaspokajania potrzeb klientów przez usługodawców. Aby to osiągnąć, Przewodnik został opracowany w ten sposób, aby mieć wyraz techniczny (oparty jest o badania naukowe), społeczny (akceptowalny przez osoby, które będą go używać) oraz praktyczny (uznawany i aktualny). Niniejszy Przewodnik został tak napisany, aby umożliwić łatwą jego adaptację do potrzeb i warunków różnych środowisk, w których będzie stosowany. Trzecia edycja Przewodnika opiera się na sukcesie poprzednich wydań i jest uzupełnione o treści wspierające realizację praw pacjenta oraz zaspokajanie potrzeb usługodawców. Niniejsze wydanie zawiera cztery nowe rozdziały: Normalny cykl menstruacyjny, Badania profilaktyczne w zakresie zdrowia reprodukcyjnego kobiet, Bezpieczna aborcja oraz Zakażenia HIV i AIDS. Również wiedza na temat antykoncepcji stale się rozszerza. Z tego powodu więc uaktualniono rozdziały poświęcone tej tematyce. Wymagało to dokonania przeglądu najnowszej literatury dotyczącej antykoncepcji, a szczególnie takich dokumentów jak Medical Eligibility Criteria for Contraceptive Use wydaną przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w roku 2003 jak również materiały z konferencji Selected Practice Recommendations, zorganizowanej przez WHO w kwietniu W tworzeniu tej książki brały udział pod przewodnictwem IPPF i jej Międzynarodowego Medycznego Panelu Doradczego (IMAP) wszystkie wiodące organizacje działające na rzecz polityki planowania rodziny. Informacje o przeciwwskazaniach oraz warunkach wymagających szczególnej ostrożności odnośnie korzystania z różnych metod antykoncepcji zostały przeanalizowane pod kontem zgodności z zaleceniami WHO. Podobnie jak poprzednie wydania, opracowanie poszczególnych rozdziałów przewodnika odbywało się pod nadzorem IMAP. Z doświadczenia wynika, że przewodniki i instrukcje są skuteczne jedynie wtedy, gdy są dostępne dla osób, które powinny z nich korzystać. Pragniemy, abyście używali ich jako składnika własnych szkoleń i dyskusji naukowych, a wasze komentarze i informacje zwrotne pomogą w podnoszeniu jakości przyszłych edycji. Jest mi miło polecić niniejszą książkę wszystkim pracującym na rzecz lepszego zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Dr Steven W. Sinding Dyrektor Generalny IPPF Londyn, 2004

13 Podziękowania Przewodnik ten został opracowany dzięki pomocy i wsparciu Międzynarodowego Panelu Doradztwa Medycznego IPPF. Niektóre rozdziały zostały zredagowane z wykorzystaniem dokumentów IMAP. Członkami IMAP są: Dr Halida Akhtar Dr Ward Cates Dr Soledad Diaz Dr Lindsay Eduard Dr Anna Glasier Dr Herbert Petersom Dr Helen Randera-Rees Profesor Fred Sai Dr Paul Van Look Dr Edith Weisberg Szczególnie chcemy podziękować Dr Carlosowi Heuzo, współautorowi pierwszego i drugiego wydania, który zainicjował proces tworzenia trzeciego wydania, Dr Usha Malhorta, która jest współautorką niniejszego wydania poprzez wkład pracy w następujące, nowe rozdziały: Bezpieczna Aborcja, Zakażenia HIV i AIDS, Badania profilaktyczne w zakresie zdrowia reprodukcyjnego kobiet oraz Markowi Powlsonowi, który redagował niniejszy przewodnik. Poszczególne rozdziały były również analizowane przez doradców regionalnych programu Podnoszenia Jakości Usług oraz przez pracowników biura centralnego IPPF. Byli to: Dr Gayane Dolyan Dr Magdy Khaled Dr Rim Esghairi Dr Pratima Mittra Ilka Maria Rondinelli Dr Nehemiah Kimathi Dr Cheikh Ouedraogo Patricka Mathews Dr Mariama Barry W tworzeniu niniejszej książki brali również udział następując pracownicy EngenderHealth: Carmena Cordero, M. D., John Pile, M. P. H., Roy Jacobstein, M. D., M. P. H., W opracowaniu rozdziału o metodach antykoncepcyjnych opartych o świadomość płodności brała udział Dr Victoria Jennings, Dyrektor Instytutu Zdrowia Reprodukcyjnego Centrum Medycznego Uniwersytetu Georgetown. Szczególne podziękowania składamy również następującym pracownikom IPPF: Pani Suzanne Hamm za wkład w techniczne aspekty Przewodnika, Pani Doortje Braeken za jej wkład w rozdział na temat poradnictwa, Dr Marcelowi Vekemans za analizę rozdziału o bezpiecznej aborcji, Dr Nono Simelela za analizę rozdziału Zakażenia HIV i AIDS. Jesteśmy również wdzięczni za mobilizację i wsparcie ze strony Dyrektora Generalnego Dr Stevena W. Sidinga oraz Zastępcy Dyrektora Pani Lyn Thomas.

14 Jak korzystać z przewodnika? 1 Po co jest ten przewodnik? Poradnictwo medyczne i świadczenie usług. Przewodnik dla świadczących usługi w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego został przewidziany do użytku w programach usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz planowania rodziny. Jako poradnik w zakresie świadczenia usług Książka ta dostarcza jasnych informacji managerom oraz usługodawcom w zakresie planowania i realizacji zadań związanych z ich zakresem obowiązków. Jako wzorzec jakości usług Treść przewodnika skoncentrowana jest na świadczeniu usług o niezbędnym poziomie jakości. Z tego powodu jakość usług może być kontrolowana poprzez porównywanie obecnej działalności z rekomendacjami i instrukcjami zawartymi w niniejszej książce. Jako narzędzie szkoleniowe Każdy rozdział przewodnika może służyć jako podstawa do opracowania programu szkoleniowego. Jako narzędzie kontrolne Przewodnik może służyć superwizorom jako wzorzec umożliwiający rozpoznanie potrzeb szkoleniowych. Superwizorzy mogą używać zawartych w nim wskazówek do kierowania uwagi personelu na niezbędne elementy jakości usług i odpowiednie procedury. 2 Przewidywani użytkownicy Przewidywanymi użytkownikami przewodnika są: twórcy programów i kierownicy, osoby świadczące usługi w klinikach, trenerzy i superwizorzy klinik. Informator zawiera również informacje użyteczne dla lekarzy, pielęgniarek, położnych oraz inny personel medyczny. 3 Format Przewodnik podzielony jest na 15 rozdziałów Poza uaktualnieniem, trzecia edycja przewodnika zawiera 4 nowe rozdziały. Są to: Normalny cykl menstruacyjny (Rozdział 3), Badania profilaktyczne w zakresie zdrowia reprodukcyjnego kobiet (Rozdział 4), Bezpieczna aborcja (Rozdział 12) oraz Zakażenia HIV i AIDS (Rozdział 14). Odnośniki W celu uniknięcia niepotrzebnych powtórzeń, w tekście umieszczono odnośniki do poszczególnych treści. Odnośniki określają numery rozdziałów lub podrozdziałów. Większość z nic dotyczy innych fragmentów tego samego rozdziału.

15

16 Prawa seksualne i reprodukcyjne PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO PRAWO do życia do wolności i bezpieczeństwa osobistego do równości i wolności od wszelkich form dyskryminacji do prywatności do wolności myśli do informacji i edukacji do wyboru kiedy i czy wstępować w związek małżeński, zakładać i planować rodzinę do decydowania czy lub kiedy mieć dzieci do opieki zdrowotnej i zabezpieczenia zdrowia do korzystania ze zdobyczy nauki do wolności zgromadzeń i uczestnictwa politycznego do wolności od tortur i poniżania 16

17 1 1 Prawa klienta i potrzeby usługodawcy 1 Prawa klienta i potrzeby usługodawcy 17

18 1 Wprowadzenie Celem programów z zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego jest podnoszenia jakości życia kobiet, mężczyzn i młodzieży. Aby osiągnąć ten cel, wszystkie usługi, z których korzysta klient powinny być świadczone ze stałą wysoką jakością oraz odzwierciedlać powyższą ideę. Od późnych lat osiemdziesiątych zaczęto zwracać uwagę na jakość usług oraz jej znaczenie dla satysfakcji klientów oraz zwiększenia ich potrzeb i akceptacji w stosunku do usług w zakresie zdrowia seksualnego i planowania rodziny. Wysoka jakość usług zapewnia klientom warunki do dokonywania świadomych indywidualnych i planowych decyzji w zakresie ich zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Od kiedy dostęp do usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz planowania rodziny został uznany za prawo każdej osoby i pary, jakość usług może być rozumiana jako prawo klienta. Rozszerza to znacznie terminu klient z osoby pragnącej skorzystać z danych usług na każdego członka społeczności, który potrzebuje danych usług. Klient powinien być w centrum działań w zakresie zdrowia seksualnego i planowania rodziny. Takie podejście oznacza, że usługodawca powinien być świadomy potrzeb klienta i powinien umieć je zaspokoić i uszanować. Kierownicy i superwizorzy powinni być również świadomi, że jeśli zabezpiecza się prawa pacjenta, należy również zadbać o potrzeby usługodawców. Zebranie ich zarówno praw klienta jak i potrzeb usługodawcy tworzy fundament jakości usług w tym zakresie. 2 Prawa klienta Prawo jednostek i par do wolnej decyzji o liczbie lub nieposiadaniu dzieci zostało ustanowione przez społeczność międzynarodową wiele lat temu. Deklaracji Praw Człowieka uchwalona w Teheranie w roku 1968 stanowi, że Rodzice mają podstawowe prawo do wolnego określenia i odpowiedzialności w zakresie liczby lub nieposiadania dzieci. W roku 1994, podczas Międzynarodowej Konferencji na rzecz Populacji i Rozwoju (ICPD) wzmocniono wyraz tego prawa nadając mu brzmienie Prawo kobiet i mężczyzn do informacji, dostępu i wyboru bezpiecznych, skutecznych dostępnych i akceptowalnych usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. W świetle tych dokumentów, prawa klienta mogą być określone jako: 2.1 Prawo do informacji Wszyscy członkowie społeczeństwa mają prawo do wiedzy o dostępności usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz korzyści z nich wynikających dla nich samych jak również ich rodzin. Mają oni również prawo do wiedzy gdzie i jak uzyskać informacje i usługi w zakresie planowania ich rodzin oraz zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. Wszystkie programy w obszarze zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego powinny aktywnie rozpowszechniać informacje o zdrowiu seksualnych i reprodukcyjnym oraz o planowaniu rodziny nie tylko w miejscu swojej działalności, ale wśród całej społeczności lokalnej. 2.2 Prawo do dostępu Wszyscy członkowie społeczeństwa mają prawo do otrzymywania usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego, bez względu na rasę, płeć, orientację seksualną, stan cywilny, wiek, wyznanie, poglądy polityczne, pochodzenie etniczne, niepełnosprawność lub inną cechę, która może być powodem dyskryminacji. Spełnienie tego prawa wymaga zapewnienia dostępu do różnych specjalistów oraz form świadczenia usług. Programy w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego powinny również podejmować niezbędne kroki w celu zapewnienia dostępu do usług wszystkim, którzy ich potrzebują, a w szczególności tym, którzy nie mają do nich łatwego dostępu. 18

19 2.3 Prawo do wyboru Jednostki i pary mają prawo do podejmowania wolnych decyzji dotyczących kontrolowania swojej płodności oraz wyboru metody. Podczas poszukiwania usług w zakresie antykoncepcji, klient powinien mieć zapewnioną wolność wyboru metody antykoncepcyjnej. Programy w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego powinny wspierać osoby w podejmowaniu wolnych i świadomych wyborów poprzez obiektywną informację, edukację i poradnictwo jak również poprzez zapewnienie dostępu do odpowiedniego wyboru metod antykoncepcyjnych. Klient powinien również móc otrzymać środki do stosowania metody, na którą się zdecydował, o ile nie ma przeciwwskazań do jej stosowania. Poglądy klienta na temat dostępności i właściwości danej metody zmieniają się wraz ze zmianą okoliczności. Z tego powodu, prawo do wyboru zawiera również możliwość podjęcia przez klienta decyzji o przerwaniu stosowania wybranej metody antykoncepcyjnej lub jej zmiany. Należy również wziąć po uwagę inny aspekt dotyczący wyboru: o ile ma to uzasadnienie praktyczne, klient powinien mieć prawo wyboru dokąd udać się w celu skorzystania z usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego oraz móc wybrać usługodawcę z którym klient będzie czół się najbardziej komfortowo. Wybór dotyczący miejsca może dotyczyć fizycznej lokalizacji albo typu placówki (poradni, apteki, szpitala, przychodni lub kliniki zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego). W tym celu placówki usługowe powinny być tworzone zarówno przez sektor publiczny, pozarządowy i prywatną inicjatywę. 1 1 Prawa klienta i potrzeby usługodawcy 2.4 Prawo do bezpieczeństwa Klient ma prawo do ochrony przed nieplanowaną ciążą, chorobą i przemocą seksualną. Odnośnie świadczenia usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego prawo to oznacza: Mimo, iż wiadomym jest, że korzyści zdrowotne płynące z planowania rodziny przewyższają pojawienie się możliwego ryzyka, klient ma prawo do ochrony przed możliwymi negatywnymi skutkami stosowania metod antykoncepcyjnych mającymi wpływ na jego zdrowie fizyczne i psychiczne. Jeśli nieplanowana ciąża może być ryzykiem dla zdrowia, prawem klientki do bezpieczeństwa będzie również prawo do skutecznej antykoncepcji. Podczas korzystania z usług klient ma prawo do ochrony przez innymi zagrożeniami dla jego zdrowia, niezwiązanymi z wybraną metodą antykoncepcyjną (na przykład ochrona przed możliwym zakażeniem poprzez używanie źle wyczyszczonych instrumentów). Bezpieczeństwo związane ze świadczeniem usług zawiera zarówno warunki lokalowe oraz techniczną kompetencję usługodawców. Zapewnienie realizacji prawa klienta do bezpieczeństwa zawiera wspieranie klienta w podejmowaniu świadomego wyboru antykoncepcji, profilaktykę przeciwwskazań, korzystanie z odpowiednich technik realizacji usługi (o ile są one przez pacjenta akceptowane), informowanie klienta o tym jak właściwie korzystać z wybranej przez niego metody oraz zapewnienie możliwości wizyt kontrolnych. Warunki w placówce świadczącej usługi razem z dostępnymi materiałami i instrumentami powinny być zapewniać bezpieczeństwo świadczonych usług. Wszelkie komplikacje lub poważne skutki uboczne powinny być odpowiednio leczone. Jeśli leczenie ich jest nie możliwe w danej placówce, klient powinien być skierowany do innej placówki. 2.5 Prawo do prywatności Klient ma prawo do omówienia swoich potrzeb lub wątpliwości w warunkach zapewniających odpowiedni poziom prywatności. Klient powinien wiedzieć, że jego rozmowa z doradcą lub usługodawcą nie jest słyszalna dla innych osób. Kiedy klient przechodzi badanie fizyczne, powinno być ono przeprowadzone w warunkach poszanowania dla jego intymności. Prawo klienta do prywatności zawiera również następujące elementy związane z jakością usług: Podczas korzystania z porady lub badania lekarskiego pacjent ma prawo być poinformowany o roli każdej dodatkowej osoby przebywającej w pomieszczeniu (np. praktykanta, superwizora, instruktora, osoby prowadzącej badania itp.). Jeśli obecność praktykanta jest konieczna należy uzyskać na nią zgodę klienta przed rozpoczęciem świadczenia usługi. 19

20 Klient ma prawo do informacji, jakie badaniom będzie poddawany. Klient ma również prawo odmówić szczególnego typu badana, jeśli uzna, że nie jest ono dla niego bezpieczne lub może poprosić, aby było wykonane przez innego usługodawcę. Za każdym razem należy uzyskać zgodę pacjenta na omawianie jego przypadku w jego obecności (np. w warunkach szkoleniowych). 2.6 Prawo do dochowania tajemnicy Klient powinien mieć pewność, że żadna informacja przez niego przekazywana lub żadne szczegóły dotyczące usług, z których korzysta nie będą ujawnione osobom trzecim bez jego zgody. Prawo do dochowania tajemnicy jest częścią przysięgi Hipokratesa. Tak więc, usługi w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego powinny być przeprowadzane w zgodzie z lokalnymi regulacjami prawnymi oraz zgodnie z etyką lekarską. Złamanie tajemnicy może spowodować, że klient zostanie wykluczony ze społeczności lub może mieć to negatywny wpływ na jego możliwość wstąpienia w związek małżeński. Może mieć to również wpływ na obniżenie zaufania w stosunku do pracowników poradni. W odniesieniu do zasady dotrzymania tajemnicy, usługodawca powinien powstrzymać się od podawania nazwiska klienta podczas omawianiem jego przypadku lub w obecności innych klientów. Nie należy również omawiać spraw klienta po za poradnią. Dokumentacja klienta powinna być przechowywana pod kluczem i odkładana do archiwum natychmiast po użyciu. Dostęp do dokumentacji klienta powinien być nadzorowany. 2.7 Prawo do godności Klient ma prawo do empatycznego, uprzejmego, uważnego i wspierającego traktowania z zapewnieniem poszanowania jego godności bez względu na poziom wykształcenia, status społeczny lub inne cechy, które mogą uczynić go podatnym na nadużycia. Uznając to prawo klienta, usługodawca musi być gotowy do odłożenia swoich uprzedzeń i postaw odnośnie płci oraz statusu społecznego, cywilnego czy intelektualnego klienta podczas świadczenia usług. 2.8 Prawo do wygody Klient ma prawo do wygody podczas korzystania z usług. Prawo to jest ściśle związane z stosownością i organizacją poradni (n. p.: poradnia powinna mieć odpowiednią wentylację, oświetlenie, miejsce do siedzenia oraz toaletę). Klient powinien spędzić w poradni czas niezbędny do skorzystania z usługi. Warunki lokalowe, w których świadczone są usługi powinny być dostosowane do wartości kulturowych charakterystycznych i uznawanych przez społeczność lokalną. 2.9 Prawo do ciągłości Klient ma prawo korzystać z usług i zaopatrzenia w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego tak długo, jak długo będzie tego potrzebował. Świadczenie usług poszczególnym klientom nie powinno być przerywane dopóki nie zostanie podjęta na ten temat wspólna decyzja usługodawcy i klienta. W szczególności nie można uzależniać dostępu do danej usługi od korzystania z innej. Klient ma prawo zażądać przeniesienia jego/jej dokumentacji lub kopii do innej kliniki. Kolejne ważne składniki prawa klienta do ciągłości to system skierowań oraz wizyty kontrolne Prawo do wyrażania opinii Klient ma prawo do wolnego wyrażania swoich poglądów na temat usług, z których korzysta. Opinie klienta na temat jakości usług czy to w postaci podziękowania czy też skargi, składane razem z propozycją zmian dotyczących sposobu świadczenia usług powinny spotykać się z pozytywnym przyjęciem jako narzędzie monitorowania, ewaluacji i poprawiania jakości usług. Każdy nowy program lub miejsce świadczenia usług powinno być tworzone wspólnie z klientami. Celem takiego działania jest zapewnienie przyszłej satysfakcji klienta oraz zaspokajania jego potrzeb w sposób przez niego akceptowalny. Menadżerowie i usługodawcy powinni szanować prawa klienta. Bezpośrednim celem takich działań jest dostępność i jakość informacji oraz usług w zakresie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego. 20

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety

Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Mały przewodnik po zdrowiu kobiety Poradnie dla kobiet w ramach podstawowej opieki zdrowotnej w Skåne DOKĄD MAM SIĘ UDAĆ? CZY BĘDĘ MIAŁA BLIŹNIAKI? CZY TO DLA MNIE DOBRE? CZY TO NORMALNE? CZY TO JEST PŁATNE?

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowna Pani, Szanowny Panie Zwracamy się do Pana/Pani w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej, realizowanych

Bardziej szczegółowo

Coaching. wspomaganie pracowników w codziennej pracy. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

Coaching. wspomaganie pracowników w codziennej pracy. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com Coaching wspomaganie pracowników w codziennej pracy Coaching istota procesu Coaching to proces,w którym stosując szereg rozmów o określonej strukturze pomagasz pracownikom podnieść jakość ich pracy zarówno

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

wywiadu środowiskowego. 1

wywiadu środowiskowego. 1 1. DANE OSOBY Z KTÓRĄ PRZEPROWADZONO WYWIAD 1 Narzędzie pracy socjalnej nr 1 Wywiad Rozpoznanie sytuacji Przeznaczenie narzędzia: Etap 1 Diagnoza / Ocena Podetap 1a Rozeznanie sytuacji związanej z problemem

Bardziej szczegółowo

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA

S T R O N C.FORMULARZ ŚWIADOMEJ ZGODY NA OPERACJĘ. Ii. ZLECENIA POOPERACYJNE G. DODATKOWA KARTA CODZIENNYCH OBSERWACJI H. KARTA ZNIECZULENIA (podpis) LEKARZ PROWADZĄCY DATA Rp. ZALECENIA DLA PACJENTKI (data) DOKUMENTACJĘ INDYWIDUALNĄ ZEWNĘTRZNĄ OTRZYMAŁAM str. 12 SPIS ZAŁĄCZNIKÓW ZUS ZLA S. R. P. O. N. M. L. STATYSTYKA MEDYCZNA DOKUMENTACJĘ

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia. Kierunek Ratownictwo Medyczne

Efekty kształcenia. Kierunek Ratownictwo Medyczne Efekty kształcenia Kierunek Ratownictwo Medyczne Tabela odniesień efektów kształcenia dla kierunku studiów ratownictwo medyczne, studia pierwszego stopnia, profil praktyczny do obszarowych efektów kształcenia

Bardziej szczegółowo

Sprawdź jakie jest Twoje ryzyko zakażenia HIV. Zadanie to ułatwi Ci udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Wybierz odpowiedź TAK lub NIE.

Sprawdź jakie jest Twoje ryzyko zakażenia HIV. Zadanie to ułatwi Ci udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Wybierz odpowiedź TAK lub NIE. Sprawdź jakie jest Twoje ryzyko zakażenia HIV. Zadanie to ułatwi Ci udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania. Wybierz odpowiedź TAK lub NIE. 1. Czy chociaż raz w swoim życiu zmieniłeś/zmieniłaś partnera

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI. XXXVIII L.O. im. Stanisława Kostki Potockiego. L.p. Cel ogólny Adresaci Cele szczegółowe Sposoby realizacji Realizatorzy

PROGRAM PROFILAKTYKI. XXXVIII L.O. im. Stanisława Kostki Potockiego. L.p. Cel ogólny Adresaci Cele szczegółowe Sposoby realizacji Realizatorzy PROGRAM PROFILAKTYKI XXXVIII L.O. im. Stanisława Kostki Potockiego L.p. Cel ogólny Adresaci Cele szczegółowe Sposoby realizacji Realizatorzy 1. Wyjazd integracyjny- integracja klasowa 2. Profilaktyka uzależnieńdostarczanie

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

I N F O R M A T O R. dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej.

I N F O R M A T O R. dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. I N F O R M A T O R dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej. Służba medycyny pracy Służby Więziennej podejmuje wszelkie działania, by funkcjonariusz lub pracownik, przyjęty w struktury Służby

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka HIV i AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS

Profilaktyka HIV i AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS Profilaktyka HIV i AIDS Krajowe Centrum ds. AIDS Środowiska medyczne Narzędzia profilaktyki 2013 Wydawnictwa E-learning Cele I. Ograniczanie nowych zakażeń II. Lepsze zdrowie pacjenta Wcześniejsze rozpoznania

Bardziej szczegółowo

Dr n. med. Lidia Sierpińska. Ochrona pacjenta przed zakażeniem jako wymiar jakości opieki. Konferencja EpiMilitaris Ryn, 18 20 września 2012 r

Dr n. med. Lidia Sierpińska. Ochrona pacjenta przed zakażeniem jako wymiar jakości opieki. Konferencja EpiMilitaris Ryn, 18 20 września 2012 r Dr n. med. Lidia Sierpińska Ochrona pacjenta przed zakażeniem jako wymiar jakości opieki Konferencja EpiMilitaris Ryn, 18 20 września 2012 r Na jakość świadczeń medycznych składa się: zapewnienie wysokiego

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ KODEKS ETYKI ZAWODOWEJ DIETETYKA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Polskie Towarzystwo Dietetyki Warszawa 2014 1 P R E A M B U Ł A Poniższy Kodeks Etyki Zawodowej Dietetyka został opracowany przez Polskie Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI SUKCESU PPG

CZYNNIKI SUKCESU PPG CZYNNIKI SUKCESU PPG STOSOWANIE UMIEJĘTNOŚCI ZAWODOWYCH Wiedza o biznesie Wiedza specjalistyczna Wiedza o produktach i usługach Wiedza przemysłowa ZARZĄDZANIE REALIZACJĄ ZADAŃ Działanie w perspektywie

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS

Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego. Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS Załącznik nr 3 wstępnej wersji produktu finalnego Program zajęć szkoleniowych i superwizji dla Asystentów Osoby Niepełnosprawnej w CAS I. Założenia podstawowego modułu szkoleniowego dla AON 2 II. Warsztat

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium

Kryteria wyboru. Lp. Kryterium Opis kryterium Załącznik nr 1 do Regulaminu okresowej oceny pracownikçw Starostwa Powiatowego w Środzie Wlkp. Kryteria wyboru Lp. Kryterium Opis kryterium 1. Umiejętność obsługi urządzeń technicznych lub narzędzi informatycznych

Bardziej szczegółowo

Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych. 29 listopada 2013 r.

Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych. 29 listopada 2013 r. Kampania informacyjna Krajowego Centrum ds. AIDS skierowana do środowisk medycznych 29 listopada 2013 r. Logotyp Test na HIV należy rozważyć w przypadku każdej choroby przebiegającej nietypowo, niepoddającej

Bardziej szczegółowo

(przekład z języka angielskiego)

(przekład z języka angielskiego) KODEKS ETYKI LEKARZY DENTYSTÓW W UNII EUROPEJSKIEJ (przekład z języka angielskiego) Przyjęto jednogłośnie na posiedzeniu plenarnym Rady Europejskich Lekarzy Dentystów w dniu 30 listopada 2007 r., nowelizując

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE:

CEL SZKOLENIA: DO KOGO SKIEROWANE JEST SZKOLENIE: Audytor Wewnętrzny systemu HACCP oraz standardów IFS w wersji 6 (International Food Standard version 6) i BRC w nowej wersji 7 (Global Standard for Food Safety issue 7) - AWIFSBRC CEL SZKOLENIA: zrozumienie

Bardziej szczegółowo

Antykoncepcja długoterminowa

Antykoncepcja długoterminowa Antykoncepcja długoterminowa Polish version: Longer-lasting contraception Twój przewodnik po zdrowiu i komforcie seksualnym Chętnie rozważymy prośby o wersje w innych językach lub w innym formacie. Kontakt:

Bardziej szczegółowo

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE

WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE WYŻSZA SZKOŁA PEDAGOGICZNA TWP W WARSZAWIE Szanowni Państwo, Zwracamy się do Państwa w związku z podejmowaniem działań na rzecz Stworzenia standardu Superwizji pracy socjalnej. realizowanych w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji Polityki ochrony dzieci w Przedszkolu nr 196 "Kraina Misiów" w Warszawie

Sprawozdanie z realizacji Polityki ochrony dzieci w Przedszkolu nr 196 Kraina Misiów w Warszawie Warszawa, 30 czerwca 2014 r. Sprawozdanie z realizacji Polityki ochrony dzieci w Przedszkolu nr 196 "Kraina Misiów" w Warszawie W roku szkolnym 2013-2014 nasza placówka podjęła współpracę z Fundacją "Dzieci

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia

Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Lp Tematyka szkolenia Zakres szkolenia Forma szkolenia Liczba godzin lekcyjnych szkolenia Liczna dni szkoleniowych Proponowany termin szkolenia 1. Nowoczesne standardy obsługi klienta 1. Profesjonalne

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania

Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Wewnątrzszkolne Doskonalenie Nauczycieli Nowatorskie metody nauczania Zapraszam na szkolenie on line prezentujące dwie nowoczesne metody pracy: coaching i mentoring. Idea i definicja coachingu Coaching,

Bardziej szczegółowo

Uchroń się przed HIV/AIDS

Uchroń się przed HIV/AIDS Uchroń się przed HIV/AIDS Dlaczego wiedza na temat HIV/AIDS jest tak ważna? HIV i AIDS zabiły już miliony ludzi na świecie. Na HIV nie ma lekarstwa. Każdy, kto nie wie jak się ustrzec przed HIV, może się

Bardziej szczegółowo

Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia

Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia Informacje ogólne Tytuł zasad Zatwierdzone przez Data zatwierdzenia Zakres Cel zasad Kodeks postępowania dostawców Grupy NSG Komisja ds. kierowania zasadami działu zaopatrzenia 17.06.2009 Niniejsze zasady

Bardziej szczegółowo

Świadoma zgoda na wykonanie badania na HIV

Świadoma zgoda na wykonanie badania na HIV DEPARTAMENT ZDROWIA STANU NOWY JORK Instytut AIDS Świadoma zgoda na wykonanie badania na HIV Badanie na HIV jest dobrowolne. Zgoda na badanie może być wycofana w każdej chwili. Proszę przeczytać części

Bardziej szczegółowo

Finansowanie świadczeń telemedycznych z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych

Finansowanie świadczeń telemedycznych z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych Finansowanie świadczeń telemedycznych z prywatnych ubezpieczeń zdrowotnych Dr n. med. Piotr Soszyński Telemedycyna zastosowanie technologii z obszaru telekomunikacji i informatyki w celu świadczenia opieki

Bardziej szczegółowo

SZPITAL CENTRALNEGO STANU CONNECTICUT KOMUNIKAT O ZASADACH PRYWATNOŚCI

SZPITAL CENTRALNEGO STANU CONNECTICUT KOMUNIKAT O ZASADACH PRYWATNOŚCI SZPITAL CENTRALNEGO STANU CONNECTICUT KOMUNIKAT O ZASADACH PRYWATNOŚCI Dzień wejścia w życie: 14 kwiecień 2003 Poniższy komunikat opisuje w jaki sposób informacje medyczne o tobie lub dotyczące twojego

Bardziej szczegółowo

Porozumienie na rzecz upowszechniania edukacji seksualnej dzieci i młodzieży w polskiej szkole podpisane, dnia 20 stycznia 2009 r.

Porozumienie na rzecz upowszechniania edukacji seksualnej dzieci i młodzieży w polskiej szkole podpisane, dnia 20 stycznia 2009 r. 20 stycznia br. na konferencji prasowej w Warszawie zostało podpisane Porozumienie na rzecz upowszechniania edukacji seksualnej dzieci i młodzieży w polskiej szkole. [Lista Sygnatariuszy oraz Manifest

Bardziej szczegółowo

MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB

MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB MODEL PROGRAMU PROMOCJI ZDROWIA I/LUB PROFILAKTYKI CHORÓB Uwaga: Każdy z powiatów uprawniony do udziału w naborze może złożyć tylko jeden wniosek. Jednocześnie, dany powiat może być partnerem w nieograniczonej

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYCZNY - POLSKIEGO STOWARZYSZENIA PSYCHOTERAPEUTÓW I TRENERÓW PSYCHOLOGII PROCESU. Wprowadzenie

KODEKS ETYCZNY - POLSKIEGO STOWARZYSZENIA PSYCHOTERAPEUTÓW I TRENERÓW PSYCHOLOGII PROCESU. Wprowadzenie KODEKS ETYCZNY - POLSKIEGO STOWARZYSZENIA PSYCHOTERAPEUTÓW I TRENERÓW PSYCHOLOGII PROCESU Wprowadzenie Kodeks ma na celu wskazanie podstawowych zasad etycznych w praktyce psychoterapeutów i trenerów psychologii

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH

OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH OFERTA SZKOLEŃ BIZNESOWYCH Przywództwo i zarządzanie zespołem Szkolenie z zakresu przywództwa, kompetencji liderskich i zarządzania zespołem. Podniesienie kompetencji zarządczych w zakresie przywództwa,

Bardziej szczegółowo

STANDARDY JAKOŚCI USŁUG. Izabela Przybysz Instytutu Spraw Publicznych

STANDARDY JAKOŚCI USŁUG. Izabela Przybysz Instytutu Spraw Publicznych JAKOŚCI USŁUG Izabela Przybysz Instytutu Spraw Publicznych CO TO SĄ STANDARDY Standardy to narzędzia do zarządzania procesami usług aktywizacyjnych Mają charakter zaleceń ramowych, nie mają formy sztywnych

Bardziej szczegółowo

Obserwacja pracy/work shadowing

Obserwacja pracy/work shadowing Temat szkolenia nieformalnego: Obserwacja pracy/work shadowing 1. Cele szkolenia Celem szkolenia jest przyśpieszenie procesu aklimatyzacji nowego pracownika w firmie oraz podwyższenie poziomu jego kompetencji,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej

System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej System Certyfikacji Trenerskiej Towarzystwa Edukacji Antydyskryminacyjnej przyjęty uchwałą Zarządu nr Z/11/2015 z dn. 28 sierpnia 2015 r. ZAŁOŻENIA 1. Certyfikat jakości prowadzenia szkoleń antydyskryminacyjnych

Bardziej szczegółowo

Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych

Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych Zasady działania ONZ na rzecz osób starszych Dodać życia do lat, które zostały dodane do życia Zgromadzenie Ogólne ONZ: Doceniając wkład, jaki wnoszą osoby starsze w życie społeczeństw, Uwzględniając fakt,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie to ma na celu zarysowanie tego problemu i postawienie uczniów w sytuacji podejmowania decyzji, która zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem.

Ćwiczenie to ma na celu zarysowanie tego problemu i postawienie uczniów w sytuacji podejmowania decyzji, która zawsze wiąże się z pewnym ryzykiem. Opis ćwiczenia ĆWICZENIE Czy biznes jest opłacalny? Ent-teach Rozdział 3 Analiza Rynku To ćwiczenie skierowane jest do studentów wszystkich obszarów kształcenia zawodowego, którzy biorą udział w projekcie

Bardziej szczegółowo

Kobieta, ciąża i HIV Projekt SHE Magdalena Ankiersztejn-Bartczak. wykład sponsorowany przez Bristol Myers Squibb

Kobieta, ciąża i HIV Projekt SHE Magdalena Ankiersztejn-Bartczak. wykład sponsorowany przez Bristol Myers Squibb Kobieta, ciąża i HIV Projekt SHE Magdalena Ankiersztejn-Bartczak wykład sponsorowany przez Bristol Myers Squibb Cele i założenia projektu SHE Stworzenie społeczności silnych, pewnych siebie, kobiet żyjących

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie

Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie ul. Słoneczna 5 56 504 Dziadowa Kłoda Tel. 62 785 1780 e-mail: gimdk@wp.p Program Profilaktyczny Gimnazjum w Dziadowej Kłodzie rok 2013/2014-1 - - 2 - Główne założenia programu

Bardziej szczegółowo

Europejska Akredytacja Indywidualna v2 (European Individual Accreditation)

Europejska Akredytacja Indywidualna v2 (European Individual Accreditation) Europejska Akredytacja Indywidualna v2 (European Individual Accreditation) Formularz Zgłoszeniowy EIA v2 dla kandydatów posiadających certyfikat EQA (na tym samym lub wyższym poziomie co EIA, o który się

Bardziej szczegółowo

Szanowni Państwo. Długość szkolenia do wyboru: 4h szkoleniowe (4x45 min.) 6h szkoleniowych (6x45 min.) 8h szkoleniowych (8x45 min.

Szanowni Państwo. Długość szkolenia do wyboru: 4h szkoleniowe (4x45 min.) 6h szkoleniowych (6x45 min.) 8h szkoleniowych (8x45 min. Szanowni Państwo Katarzyna Kudyba Centrum Szkoleń Profilaktycznych EDUKATOR z Krakowa oferuje Państwu szkolenia które mają na celu zwiększenie i usystematyzowanie wiedzy pracowników Domów Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013

GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 Załącznik do uchwały Nr III/7/11 Rady Gminy Ulan-Majorat z dnia 23 lutego 2011 r. GMINNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY W RODZINIE NA LATA 2011-2013 1 I. WSTĘP Rodzina jest podstawowym i najważniejszym

Bardziej szczegółowo

NA CZYM POLEGA INNOWACYJNOŚĆ NASZEGO STOWARZYSZENIA?

NA CZYM POLEGA INNOWACYJNOŚĆ NASZEGO STOWARZYSZENIA? W NASZYCH działaniach WAŻNA JEST: Sprawa prowadzimy poradnictwo prawne w indywidualnych sprawach, reprezentujemy naszych Klientów przed sądami oraz organami administracji. Wszystkich porad udzielamy bezpłatnie

Bardziej szczegółowo

PROTOKÓŁ KONTROLI PROBLEMOWEJ

PROTOKÓŁ KONTROLI PROBLEMOWEJ Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim ul. Jagiellończyka 8 66-400 Gorzów Wlkp. PROTOKÓŁ KONTROLI PROBLEMOWEJ przeprowadzonej w dniach 30 marca 2012r. w Gorzowskim Centrum Pomocy Rodzinie i

Bardziej szczegółowo

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa

PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI. w świetle przepisów prawa PRAWA DZIECI A OBOWIĄZKI NAUCZYCIELI w świetle przepisów prawa Zależności Konwencja o prawach dziecka 1. Prawo do wychowania w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z

Bardziej szczegółowo

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS

1 grudnia - Światowy Dzień AIDS 1 grudnia - Światowy Dzień AIDS HIV to ludzki wirus upośledzenia (niedoboru) odporności. Może wywołać zespół nabytego upośledzenia odporności AIDS. Ze względu na skalę zakażeń i tempo rozprzestrzeniania

Bardziej szczegółowo

ANKIETA dla kobiet uczestniczących w zajęciach Szkoły Rodzenia

ANKIETA dla kobiet uczestniczących w zajęciach Szkoły Rodzenia ANKIETA dla kobiet uczestniczących w zajęciach Szkoły Rodzenia 1. Wiek: (podkreśl właściwą odpowiedź ) a) 16 19 lat b) 20 25 lat c) 26 30 lat d) 31 35 lat e) powyżej 35 lat 2. Miejsce zamieszkania: (proszę

Bardziej szczegółowo

Ośrodek Interwencji Kryzysowej (OIK) Liczba podjętych działań. 2. Propagowanie informacji dotyczących profilaktyki zaburzeń psychicznych.

Ośrodek Interwencji Kryzysowej (OIK) Liczba podjętych działań. 2. Propagowanie informacji dotyczących profilaktyki zaburzeń psychicznych. Załącznik do Programu Cel główny 1: promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym Cel szczegółowy 1.1: upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 13 lutego 2013 r. Poz. 199 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 1 lutego 2013 r.

Warszawa, dnia 13 lutego 2013 r. Poz. 199 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 1 lutego 2013 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 13 lutego 2013 r. Poz. 199 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych

Bardziej szczegółowo

Standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora

Standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora Społeczna Rada do spraw Alternatywnych Metod Rozwiązywania Konfliktów i Sporów przy Ministrze Sprawiedliwości Standardy prowadzenia mediacji i postępowania mediatora uchwalone przez Radę w dniu 26 czerwca

Bardziej szczegółowo

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015

Szkolenie Stowarzyszenia Polskie Forum ISO 14000 Zmiany w normie ISO 14001 i ich konsekwencje dla organizacji Warszawa, 16.04.2015 Wykorzystanie elementów systemu EMAS w SZŚ według ISO 14001:2015 dr hab. inż. Alina Matuszak-Flejszman, prof. nadzw. UEP Agenda Elementy SZŚ według EMAS (Rozporządzenie UE 1221/2009) i odpowiadające im

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA W BARLEWICZKACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA W BARLEWICZKACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015 SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI W ZESPOLE SZKÓŁ ZAWODOWYCH IM. STANISŁAWA STASZICA W BARLEWICZKACH NA ROK SZKOLNY 2014/2015 1 STRUKTURA PROGRAMU I. Podstawa prawna warunkująca istnienie programu. II. Diagnoza.

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr /2015 Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kozienicach z dnia 2015 roku.

Zarządzenie Nr /2015 Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kozienicach z dnia 2015 roku. Zarządzenie Nr /2015 Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Kozienicach z dnia 2015 roku. w sprawie wprowadzenia w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Kozienicach Regulaminu Organizacyjnego Punktu

Bardziej szczegółowo

Projekt ogólnopolskich standardów diagnozy psychologicznej

Projekt ogólnopolskich standardów diagnozy psychologicznej Ogólnopolska Sekcja Diagnozy Psychologicznej Polskie Towarzystwo Psychologiczne dn. 31.03.2014 r Projekt ogólnopolskich standardów diagnozy psychologicznej Informacje wstępne Cele standardów: 1. Wspieranie

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyki. Zespołu Szkół nr 32 im. K.K. Baczyńskiego. na rok szkolny 2014/2015

Program Profilaktyki. Zespołu Szkół nr 32 im. K.K. Baczyńskiego. na rok szkolny 2014/2015 ( ) Jeżeli nie zrobiła tego rodzina... To szkoła musi Wyposażyć dziecko w korzenie... Aby mogło stanąć mocno i rosnąć... Wyposażyć dziecko w skrzydła... Aby mogło wznieść się w powietrze. Połamane korzenie

Bardziej szczegółowo

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi

Dylematy w pracy socjalnej. psychicznymi Dylematy w pracy socjalnej z osobami z zaburzeniami psychicznymi W ramach Specjalistycznego Zespołu Pracy Socjalnej w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Poznaniu Misja Zespołu Pracownicy Specjalistycznego

Bardziej szczegółowo

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise

Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise Gotowi na przyszłość Program rozwoju placówki oświatowej opracowany i prowadzony przez Akademię Szkoleń Adeptus, na licencji CoachWise www.adeptus.com.pl Pilotażowy Projekt,,Gotowi na przyszłość Projekt

Bardziej szczegółowo

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej

Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej 1 Program doradztwa edukacyjnego i orientacji zawodowej dla uczniów Gimnazjum nr 44 im. gen. Mariusza Zaruskiego w Poznaniu w roku szkolnym: 2015/2016. 1. Program obejmuje ogół działań podejmowanych przez

Bardziej szczegółowo

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ

CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ CZYNNIKI WYBORU DROGI EDUKACYJNO-ZAWODOWEJ Cieszyn, 18.10.2012r. Od 01.09.2012 Zespół Poradni Psychologiczno- Pedagogicznych w Cieszynie Na mocy uchwały nr XXII/177/12 Rady Powiatu Cieszyńskiego ZDANIA

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet)

Lista rzeczy, które należy sprawdzić przepisując Isoderm ( ) (Kursywą przedstawione są informacje dotyczące wyłącznie kobiet) Broszura dokumentacyjna z wykazem czynności kontrolnych opracowana na podstawie zaleceń Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych dla produktu leczniczego Isoderm

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji

Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Doświadczenia zespołu terapeutycznego w edukacji diabetologicznej. Fakty i mity polskiej edukacji Zespół Kliniki Endokrynologii i Diabetologii IP - CZD Elżbieta Piontek, Alicja Szewczyk, Grażyna Korzeniewska,

Bardziej szczegółowo

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu

Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Gimnazjum nr 1 im. Stanisława Wyspiańskiego w Lubaniu Indywidualny Program Edukacyjno -Terapeutyczny Imię i nazwisko ucznia: Klasa. Data i miejsce urodzenia:. Wychowawca.. Indywidualny Program Edukacyjno

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego. Gimnazjum nr1 im. Jana Pawła II w Świdniku

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego. Gimnazjum nr1 im. Jana Pawła II w Świdniku GIMNAZJUM NR 1 im. Jana Pawła II ul. M. Kopernika 9 21-040 Świdnik 081 468 77 00 fax: 081 468 77 02 e-mail: sekretariat.gimnazju m1 @swidnik.edu.pl www.gimn azju m1.swidnik.edu.pl Wewnątrzszkolny System

Bardziej szczegółowo

Współpraca szkoły z rodzicami. Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska

Współpraca szkoły z rodzicami. Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska Współpraca szkoły z rodzicami Dla dobra dziecka konieczne staje się budowanie porozumienia: szkoła dom środowisko B. Bartoszewska Ważne pytania: Po co chcemy współpracować? Co chcemy osiągnąć? Na jakiej

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy

[logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk. Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy [logo Rządu Walii] www.cymru.gov.uk Twój poradnik na temat szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) Pokonać raka szyjki macicy Co to jest rak szyjki macicy? Ten typ raka rozwija się w

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku

REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku REGULAMIN ORGANIZACYJNY Stowarzyszenia na Rzecz Chorych z Chorobą Nowotworową Promyk w Giżycku I. Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin organizacyjny Stowarzyszenia Promyk siedzibą w Giżycku, zwanej dalej

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Ewa Jagiełłowicz (psycholog) mgr Anna Konopka (pedagog)

Opracowanie: mgr Ewa Jagiełłowicz (psycholog) mgr Anna Konopka (pedagog) DORADZTWO ZAWODOWE W PRZEKROJU ŻYCIOWYM Opracowanie: mgr Ewa Jagiełłowicz (psycholog) mgr Anna Konopka (pedagog) AKTY PRAWNE Konstytucja RP z dnia 2.04.1997 r. (art.65), Ustawa z dnia 7.09.1991 r. o systemie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego nr W8/2015 OPIS PRZEDMIOTU ZAMÓWIENIA USŁUGA SZKOLENIOWA I.A. Założenia szkoleniowe: Szkolenia będą prowadzone dla 5 grup szkoleniowych 1. GRUPA I Szkolenie z obsługi pacjenta: Komunikacja Pacjent Personel Medyczny

Bardziej szczegółowo

ROZMOWA DYSCYPLINUJĄCA. Rozmowa dyscyplinująca. Rozmowa dyscyplinująca etapy.

ROZMOWA DYSCYPLINUJĄCA. Rozmowa dyscyplinująca. Rozmowa dyscyplinująca etapy. ROZMOWA DYSCYPLINUJĄCA. Workshop dla Kierowników: kształtowanie kompetencji miękkich Rozmowa dyscyplinująca. Rozmowa pomiędzy menedżerem, a pracownikiem, której celem jest rozwiązanie istniejącej pomiędzy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) Dz.U.2013.199 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1) z dnia 1 lutego 2013 r. w sprawie szczegółowych zasad działania publicznych poradni psychologicznopedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r.

UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU. z dnia 26 marca 2013 r. UCHWAŁA NR XXX.287.2013 RADY MIASTA EŁKU z dnia 26 marca 2013 r. zmieniająca uchwałę w sprawie przyjęcia Miejskiego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie Gminy Miasta Ełk na lata 2010-2015. Na

Bardziej szczegółowo

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA

POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA POZNANIE CAŁEJ SPOŁECZNOŚCI RZETELNA DIAGNOZA Pierwszym krokiem przygotowującym racjonalnie zaplanowaną zmianę powinna być zawsze diagnoza stanu posiadania, swoisty bilans otwarcia poprzedzający i wspomagający

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Brady Julia Brady Wrzesień 2015

Małgorzata Brady Julia Brady Wrzesień 2015 Matrix - zarys systemu jakości doradzwta zawodowego. Małgorzata Brady Julia Brady Wrzesień 2015 Agenda Czym jest Matrix Jaka jest struktura systemu Matrix Jakie są jego zalety W jaki sposób Matrix usprawnił

Bardziej szczegółowo

Narzędzie przeprowadzania inspekcji w całodobowych domach dla osób z niepełnosprawnością intelektualną w Irlandii

Narzędzie przeprowadzania inspekcji w całodobowych domach dla osób z niepełnosprawnością intelektualną w Irlandii 1 Narzędzie przeprowadzania inspekcji w całodobowych domach dla osób z niepełnosprawnością intelektualną w Irlandii 1. Prawa i godność rezydenta oraz konsultacja 1. Czy istnieje miejscowa księga skarg

Bardziej szczegółowo

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO

Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO Karta Wskazań Efektywnego Partnerstwa Biznes-NGO PREAMBUŁA Przedsięwzięcie społeczne to przede wszystkim wielka odpowiedzialność wobec tych, na rzecz których działamy. To działanie powinno być trwałe i

Bardziej szczegółowo

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego Gimnazjum Nr 38 im. Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie

Wewnątrzszkolny System Doradztwa Zawodowego Gimnazjum Nr 38 im. Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie Wewnątrz System Doradztwa Zawodowego Gimnazjum Nr 38 im. Marii Skłodowskiej Curie w Warszawie Podstawa prawna: 1. Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 15, poz. 142) 2. Rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU

PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU PROGRAM WYCHOWAWCZY MIEJSKIEGO PRZEDSZKOLA NR 14 Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI W OŚWIĘCIMIU UZASADNIENIE Ważnym zadaniem przedszkola jest kształtowanie cech i postaw dzieci, pozwalających im w przyszłości

Bardziej szczegółowo

TROSKA O SIEBIE I SWOJE ZDROWIE

TROSKA O SIEBIE I SWOJE ZDROWIE TROSKA O SIEBIE I SWOJE ZDROWIE Troska o siebie i swoje zdrowie Dlaczego powinnam leczyć zakażenie w pochwie? Dlaczego powinnam dbać o siebie? Ponieważ nikt inny tego za mnie nie zrobi. Niektóre nieleczone

Bardziej szczegółowo

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS

Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS Światowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS 17 maja Warszawa 2015 Międzynarodowy Dzień Pamięci o Zmarłych na AIDS obchodzony jest w trzecią niedzielę maja od 1984 roku. Inicjatorem obchodów była międzynarodowa

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA 9 /2014 /2015

UCHWAŁA 9 /2014 /2015 UCHWAŁA 9 /2014 /2015 Rady Pedagogicznej Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy z dnia 10.02.2015r. w sprawie wprowadzenia zmian do Statutu Gimnazjum nr 8 Sportowego w Bydgoszczy Na podstawie art. 50 ust.

Bardziej szczegółowo

Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka

Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka Lothian Sexual & Reproductive Health Services Poradnia Zdrowia Seksualnego i Reprodukcyjnego Rozpoczęcie stosowania antykoncepcji po urodzeniu dziecka Pomagamy Ci wybrać najlwłaściwszą dla Ciebie metodę

Bardziej szczegółowo

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego.

Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Uczniowie gimnazjum biorą udział w realizacji projektu edukacyjnego. Projekt to zespołowe, planowane działanie uczniów mające na celu rozwiązanie konkretnego problemu z zastosowaniem różnorodnych metod.

Bardziej szczegółowo

Program Studiów Zawodowych Coachingu

Program Studiów Zawodowych Coachingu Program Studiów Zawodowych Coachingu Instytutu Komunikacji i Rozwoju Mukoid Program jest w pełni zgodny ze standardami International Coach Federation (ICF). Jest to pełne profesjonalne przygotowanie do

Bardziej szczegółowo