PRACE ORYGINALNE. Sposób odżywiania i preferencje żywieniowe młodzieży gimnazjalnej. Secondary School Students Nutritions Methods and Preferences

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PRACE ORYGINALNE. Sposób odżywiania i preferencje żywieniowe młodzieży gimnazjalnej. Secondary School Students Nutritions Methods and Preferences"

Transkrypt

1 PRACE ORYGINALNE Piel. Zdr. Publ. 2013, 3, 3, ISSN Copyright by Wroclaw Medical University Grażyna Szymańska-Pomorska 1, A, C, D, F, Anna Felińczak 2, C, E, F, Krystyna Misiak 3, C, E, F 4, a, b, d, Maria Zimoch Sposób odżywiania i preferencje żywieniowe młodzieży gimnazjalnej Secondary School Students Nutritions Methods and Preferences 1 Zakład Medycznych Nauk Społecznych, Katedra Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu 2 Zakład Organizacji i Zarządzania, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu 3 Zakład Medycznych Nauk Społecznych, Zakład Gerontologii, Katedra Zdrowia Publicznego, Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu 4 mgr pielęgniarstwa A koncepcja i projekt badania; B gromadzenie i/lub zestawianie danych; C analiza i interpretacja danych; D napisanie artykułu; E krytyczne zrecenzowanie artykułu; F zatwierdzenie ostatecznej wersji artykułu; G inne (opracowanie statystyczne, zebranie piśmiennictwa) Streszczenie Wprowadzenie. Zdrowe odżywianie jest zaliczane do zachowań prozdrowotnych, czyli takich, które sprzyjają zdrowiu. Zdrowe odżywianie powinno zawierać wszystkie podstawowe składniki pokarmowe: energetyczne, budulcowe i regulujące. Dostarczenie odpowiedniej ilości energii i składników odżywczych jest warunkiem prawidłowego wzrostu i dojrzewania, sprzyja dobremu samopoczuciu i dyspozycji do nauki. Odżywianie to nie tylko biologiczna konieczność, ale także wstępny warunek osiągnięcia fizycznej i duchowej sprawności, spokoju emocjonalnego i witalności. Cel pracy. Poznanie zachowań zdrowotnych młodzieży gimnazjalnej dotyczących odżywiania. Materiał i metody. Materiał empiryczny zgromadzono za pomocą ankiety. Kwestionariusz ankiety zawierał 71 pytań, wśród których były pytania otwarte i zamknięte podzielone na części tematyczne. Praca jest częścią szerszego opracowania, dotyczącego stylu życia i zachowań zdrowotnych młodzieży. W badaniu wzięli udział uczniowie z trzecich klas Publicznego Gimnazjum w Ligocie Książęcej i Publicznego Gimnazjum nr 1 w Namysłowie. Wyniki. Większość badanej młodzieży odżywia się racjonalnie, co oznacza, że posiłki są spożywane w odpowiednich odstępach czasu, liczba posiłków jest zgodna z zasadami racjonalnego żywienia a spożywane produkty są zgodne z piramidą zdrowia. Jednocześnie istnieje dość liczna grupa uczniów, która nie odżywia się zgodnie z racjonalnymi zasadami. Dlatego należy w sposób systematyczny prowadzić edukację zdrowotną, aby utrzymywać odpowiedni poziom wiedzy i umiejętności racjonalnego odżywiania, a u tych uczniów którzy wykazują braki w tym zakresie należy podjąć wzmożone działania wychowania prozdrowotnego (Piel. Zdr. Publ. 2013, 3, 3, ). Słowa kluczowe: racjonalne odżywiane, młodzież gimnazjalna. Abstract Background. Healthy eating is classified as a health behaviour which promote health. Health diet should include basic nutrients: energetic, building and regulating. Providing enough energy and nutrients is a condition of normal growth and maturation, promotes well-being and ability to learn. Nutrition is not only a biological need, but also a precondition to achieve physical and spiritual efficiency. Objectives. The aim of the work is a recognition of health behaviour secondary school students in nutrition. Material and Methods. The empirical material was collected through questionnaires. Questionnaire includes 71 questions, including open and closed questions divided in to thematic sections. The work is a part of wider scientific description about lifestyle and youth health behaviour. In the research took part students of third classes from Public Gymnasium in Ligota Książęca and Public Gymnasium no. 1 in Namysłów.

2 274 G. Szymańska-Pomorska et al. Results. We can say that majority of young people are eating rationally, which means that meals are eaten at appropriate intervals, number of meals is appropriate to rational nutrition and eaten products comply with the health pyramid. There is also a large group of students that do not eat in accordance to rational nutrition principles. Because of that the education should be lead systematically to achieve appropriate level of knowledge and rational nutrition skills. And among students who show deficiencies should be taken intensified health-promoting education activities (Piel. Zdr. Publ. 2013, 3, 3, ). Key words: rational nutrition, secondary school students. Sposób odżywiania jest jednym z elementów stylu życia ukazującym w sposób znaczący podobieństwa i różnice między ludźmi o różnych pozycjach społecznych. Podobnie jak upodobania do muzyki, lektury czy sposobu ubierania się, nasze gusty i wybory kulinarne są na ogół wskazówką o przynależności do określonych kręgów społecznych. Sposób żywienia to kulturowo i społecznie znormalizowany sposób zachowań dotyczących odżywiania się człowieka. Obejmuje: wybór produktów żywnościowych, sposób ich przygotowania do spożycia, a także preferencję konsumencką w stosowaniu przypraw, słodzenia napojów itp. [1]. W XX wieku masowa produkcja żywności wykorzystuje nowe technologie i osiągnięcia nauki. Zwiększające się uprzemysłowienie i związany z nim rozwój miast powoduje zmianę dawnych zwyczajów żywieniowych. Ludność odżywia się produktami mrożonymi, konserwowanymi, sztucznie barwionymi i polepszającymi smak. W celu zwiększenia plonów stosuje się nawozy sztuczne i środki ochrony roślin. Ochrona ludności przed niepożądanymi lub szkodliwymi substancjami zawartymi w żywności odgrywa współcześnie ogromną rolę. Rekomendacje, dotyczące zdrowego odżywiania są związane z wieloma wymiarami diety, różnią się zależnie od stosowanego trybu życia, wieku, płci, masy ciała i aktywności fizycznej. Wymienia się liczne korzyści związane z utrzymaniem prozdrowotnej diety, takie jak: obniżenie ryzyka występowania chorób układu krążenia, nowotworów, m.in.: raka piersi, odbytnicy, okrężnicy, prostaty, udarów oraz cukrzycy i jej powikłań [2]. Racjonalny sposób odżywiania jest uważany za najistotniejszy element prozdrowotnego stylu życia. Gdyby zatem udało się zmienić nawyki żywieniowe, możliwe byłoby ograniczenie wielu chorób cywilizacyjnych i wydłużenie przeciętnego czasu trwania życia. Dawniej wszelkie kwestie żywieniowe koncentrowały się wokół problemów z niedożywieniem. Obecnie coraz większą uwagę zwraca się na zagadnienia związane z nadmiernym i nieprawidłowym żywieniem. Nieprawidłowości w żywieniu mogą wynikać z: niewłaściwego trybu żywienia, co wiąże się z nieodpowiednią liczbą posiłków, zbyt długimi przerwami między nimi, nieodpowiednim zestawieniem posiłków, niedożywienia ilościowego związanego z niewystarczającą w stosunku do zapotrzebowania ilością energii dostarczonej w pożywieniu, niedożywienia jakościowego kiedy występuje niedostatek jednego lub kilku składników odżywczych, nadmiernego żywienia związanego z nadmiarem energii lub niektórych składników odżywczych [3]. We współczesnym świecie, przy podaży dużej liczby produktów żywnościowych i intensywnej ich reklamie, znacznie zwiększyło się zainteresowanie żywnością i zasadami żywienia [1]. Dorosły człowiek o masie ciała 60 kg spożywa średnio (łącznie z wodą) ok. 3 kg pożywienia dziennie, co daje rocznie 1,1 tony. Nie jest zatem obojętne, co znajduje się w spożywanej żywności, kiedy i jak ją spożywamy [4]. W nauce o żywieniu wymienia się 60 składników odżywczych, które wraz z pożywieniem muszą być człowiekowi dostarczone, aby jego organizm mógł prawidłowo funkcjonować. Prawidłowe odżywienie to dostarczenie organizmowi niezbędnych składników odżywczych, a tym samym energii i substancji potrzebnych do utrzymania zdrowia i wszystkich funkcji organizmu. Nie można jednak powiedzieć, że któryś z tych składników jest najważniejszy, ponieważ wszystkie spełniają określoną rolę w złożonym metabolizmie organizmu [5]. Nie ma takiego pokarmu, który zawierałby wszystkie potrzebne składniki (wyjątek stanowi pokarm matki). Tylko wykorzystanie wielu różnych produktów pozwala na właściwe zbilansowanie diety. Aby ułatwić ludziom stosowanie urozmaiconej diety opracowuje się graficzne modele zdrowego, optymalnego żywienia w postaci piramidy zdrowego żywienia. Zawiera ona najważniejsze grupy produktów, ułożone na kolejnych poziomach trójkąta im niższy poziom, tym więcej produktów należy spożywać [6]. Właściwe zbilansowanie diety ze sposobem życia ma na celu zmniejszenie ryzyka chorób zależnych żywieniowo, do których należą np.: choroby układu krążenia, cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, próchnica zębów i otyłość. Niezależnie od zaburzeń somatycznych, będących skutkiem otyłości, schorzenie to ma również określone konsekwencje psychospołeczne, które nasilają się w okresie dorastania. Obejmują one niskie poczucie własnej wartości, skłonność do izolacji i depresji [7].

3 Sposób odżywiania i preferencje żywieniowe młodzieży gimnazjalnej 275 Materiał i metody Celem pracy jest poznanie zachowań żywieniowych młodzieży w wieku gimnazjalnym. Materiał empiryczny zgromadzono za pomocą ankiety. Kwestionariusz ankiety zawierał 71 pytań, wśród których były pytania otwarte i zamknięte, podzielone na części tematyczne. Praca jest częścią szerszego opracowania, dotyczącego stylu życia i zachowań zdrowotnych młodzieży. W badaniu wzięli udział uczniowie z trzecich klas Publicznego Gimnazjum w Ligocie Książęcej i Publicznego Gimnazjum nr 1 w Namysłowie. Badania właściwe zostały poprzedzone badaniami pilotażowymi. Na przeprowadzenie badań uzyskano zgodę dyrektorów szkół i Komisji Bioetycznej przy Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu. Badania właściwe wykonano w styczniu i lutym 2012 r. Ankietę przeprowadziły wśród uczniów pielęgniarki szkolne pracujące w wybranych do badania placówkach. Szczególną uwagę zwrócono na zapewnienie uczniom anonimowości. Wypełnione kwestionariusze były wkładane do indywidualnych kopert uczniów. Czas wypełnienia ankiety, łącznie z wprowadzeniem i instruktażem zajmował ok. 30 min. Uczniowie wypełniali ankiety chętnie, badania były prowadzone na lekcjach wychowawczych, najczęściej bez obecności nauczyciela. Analizie statystycznej poddano 113 ankiet, co stanowi 100 badanej zbiorowości. Wśród ankietowanych było 61 dziewczynek (53,98) i 52 chłopców (46,02). Miejscem zamieszkania ankietowanych jest miasto 77 osób (68,14), natomiast wieś zamieszkuje 36 osób (31,85 ). Wyniki i omówienie Wzorce zachowań żywieniowych, ukształtowane w dzieciństwie i okresie dorastania, przeważnie są kontynuowane w życiu dorosłym i od nich 5 45,0 4 35,0 3 25,0 15,0 5,0 46,9 28,3 24,8 tak nie nie wiem Ryc. 1. Samoocena sposobu odżywiania się uczniów Fig. 1. Self-assessment of students diet w znacznym stopniu zależy ryzyko rozwoju wielu chorób. W dobie pandemii otyłości, potrzeba dbania o prawidłowe odżywianie dzieci i młodzieży stała się kwestią priorytetową. Złe nawyki żywieniowe polegają na spożywaniu zbyt małej ilości zdrowych produktów (świeżych owoców, warzyw i białka), przy jednoczesnym dostarczaniu zbyt dużej ilości energii zwłaszcza w postaci węglowodanów i tłuszczu. Złe nawyki żywieniowe powodują duży odsetek otyłości dzieci i młodzieży. Wyniki wielu badań wskazują na istnienie nieprawidłowości w sposobie żywienia młodzieży [8]. Ma to ścisły związek z częstością występowania otyłości, która w ostatnich latach zwiększa się w niepokojącym tempie. W Polsce nadwaga dotyczy ok 10, a otyłość 5 uczniów, nieco częściej chłopców niż dziewcząt. Otyłość uznaje się za epidemię XXI wieku. Nawet niewielka utrata masy ciała (rzędu 5 10) może przynieść istotne korzyści zdrowotne, dlatego tak ważne są metody leczenia otyłości, a przede wszystkim niedopuszczenie do jej powstania [3]. W okresie dojrzewania nastolatki często same wybierają to, co jedzą, przeważnie nie zastanawiają się nad konsekwencjami zdrowotnymi, ulegają modzie, reklamie lub wpływowi rówieśników. Ankietowanym zadano pytanie: czy odżywiasz się racjonalnie? W odpowiedzi na to pytanie większość badanych uważa swój sposób odżywiania za racjonalny (46,9), jednocześnie 28,3 uczniów przyznaje, że nie odżywia się racjonalne. Pozostała część badanych gimnazjalistów (24,8) nie wie w jaki sposób określić swoje zwyczaje żywieniowe (ryc. 1). Kolejne pytanie dotyczyło liczby posiłków spożywanych codziennie przez młodzież. Okazuje się, że 36,1 dziewcząt i 23,1 chłopców zjada trzy posiłki dziennie. 36,1 dziewcząt i 40,4 chłopców spożywa cztery posiłki dziennie, z kolei 13,1 dziewcząt i 21,2 chłopców zjada tych posiłków pięć. Dwa posiłki dziennie zjada 9,8 dziewczyn i 3,8 chłopców. Kolejnym zagadnieniem, które interesowało autorów w kontekście prawidłowego odżywiania była długość przerw między posiłkami. Wyniki badań pokazują, że 27,9 ankietowanych dziewcząt i 15,4 chłopców odżywia się z zachowaniem zalecanych 4 5 godzinnych przerw między posiłkami. Co dziesiąta osoba ankietowana spożywa natomiast posiłki bardzo nieregularnie i nie umie udzielić odpowiedzi na zadane pytanie (ryc. 2). Śniadanie jest uważane za najważniejszy posiłek w ciągu dnia. Po śnie nocnym stężenie glukozy we krwi jest małe i bez posiłku może się jeszcze obniżyć. Upośledza to funkcję mózgu, a tym samym wpływa na proces uczenia się. Dla badanych gimnazjalistów dobra dyspozycja do nauki jest

4 276 G. Szymańska-Pomorska et al. dziewczęta chłopcy Ryc. 2. Przerwy między posiłkami Fig. 2. Breaks between meals godziny 3 4 godziny 4 5 godziny nie wiem, jem bardzo nieregularnie ,9 tak 38,1 Ryc. 3. Spożywanie śniadań przez ankietowanych Fig. 3. Eating breakfast by respondents sprawą ważną. Pierwsze śniadanie powinno być zbilansowane: zawierać produkty przynajmniej z 4 grup i dostarczyć zapotrzebowania energetycznego. W czasie śniadania należy wypić ok. 0,25 0,5 l płynów. Większość ankietowanych zjadała przed wyjściem do szkoły śniadanie, ale nie 38,1 badanej młodzieży przyszło do szkoły bez tego najważniejszego posiłku (ryc. 3). Uczniowie, którzy jedzą śniadania wybierają najczęściej produkty z dwóch ważnych grup produktów żywnościowych. Produkty zbożowe w formie chrupek kukurydzianych lub innych ziaren zbóż, a także mleko i produkty mleczne to najczęściej podawany zestaw śniadaniowy badanych gimnazjalistów. Część młodych osób woli spożywać na śniadanie kanapki najczęściej z wędliną, serem lub nutellą, wówczas chętnie piją herbatę. Uczniowie, którzy nie jedzą przed wyjściem do szkoły śniadania jako przyczynę podają: brak czasu, brak apetytu na spożywanie posiłku oraz utrwalony zwyczaj niejadania śniadań w ogóle. Respondentów pytano o częstość spożywania poszczególnych rodzajów żywności, ze szczególnym uwzględnieniem tych, które są pożądane w modelu zdrowego żywienia. Na rycinie 4 przedstawiono rodzaje preferencji żywieniowych badanych gimnazjalistów. 8 codziennie dziewczęta codziennie chłopcy kilka razy w tygodniu dziewczęta kilka razy w tygodniu chłopcy ,6 64,3 66, ,4 1,8 48,1 19,0 3,7 38,8 42,0 29,9 4,0 13,7 38,0 33,3 18,0 12,9 29,4 46,8 15,7 11,7 16,3 23,3 24,5 10,9 13,2 9,1 28,3 23,0 24,1 11,5 37,0 15,1 24,5 15,1 37,7 33,3 12,7 22,2 produkty zbożowe warzywa i owoce mleko i produkty mleczne czerwone mięso (kiełbasa, wędliny) drób, ryby, jaja orzechy, fasola, groch, soczewica posiłki typu fast food słodycze, ciasta, słodkie napoje chipsy, solone orzeszki, paluszki napoje energetyzujące Ryc. 4. Preferencje żywieniowe badanych gimnazjalistów Fig. 4. Researched students food preferences

5 Sposób odżywiania i preferencje żywieniowe młodzieży gimnazjalnej 277 Z przeprowadzonych badań wynika, że ankietowani w swoim jadłospisie chętnie umieszczają produkty zbożowe, codziennie znajdują się w posiłkach 57,6 dziewcząt i 64,3 chłopców. Kilka razy w tygodniu spożywa produkty zbożowe 25,4 dziewcząt i 26,8 chłopców. Wśród najczęściej wybieranych produktów z tej grupy ankietowani wymieniają: płatki śniadaniowe, pieczywo, kasze, ryż i makarony. Produkty zbożowe są podstawą racjonalnego odżywiania, zaleca się też spożywanie ciemnego pieczywa, grubo mielonych kasz i płatków jęczmiennych. Analizując wyniki przeprowadzonych badań, można stwierdzić, że w tym zakresie badana młodzież odżywia się prawidłowo. Kolejnymi zalecanymi produktami w modelu zdrowego żywienia jest codzienna porcja świeżych warzyw, owoców lub soków owocowych. Jak wynika z przeprowadzonych badań, młodzież włącza tego typu produkty spożywcze do codziennego jadłospisu. Po warzywa i owoce chętniej sięgają dziewczęta (66,7), wśród chłopców spożywa je codziennie 48,1. W badanej grupie uczniów szkół gimnazjalnych nie spożywa codziennie warzyw i owoców 33,3 dziewcząt i ponad połowa (51,9) chłopców. Doskonałym źródłem wapnia dla młodych rozwijających się organizmów jest mleko i jego przetwory. Pożądane w racjonalnym odżywianiu nastolatków są 3 4 porcje dzienne produktów mlecznych ze szczególnym uwzględnieniem sfermentowanych napojów mlecznych. Wyniki badań wskazują, że codziennie spożywa produkty mleczne 38,8 dziewcząt i 42,0 chłopców, kilka razy w tygodniu 29,9 dziewcząt i 42,0 chłopców. Pozostali uczniowie włączają mleko i jego przetwory do swojego jadłospisu raz na tydzień lub rzadziej. Sole wapnia i fosforu są głównymi materiałami budulcowymi kości i zębów. Niedobory tych składników w codziennej diecie nastolatków mogą skutkować poważnymi zaburzeniami w procesie wzrostu i w przebiegu procesu kostnienia. Sposób odżywiania, w którym nie uwzględnia się codziennych porcji mleka i jego przetworów jest więc niekorzystny dla zdrowia. Warunkiem zdrowia jest równowaga między trzema podstawowymi składnikami odżywczymi. Na 1 część białka powinno przypadać 5 7 części węglowodanów i 0,5 1 części tłuszczów. Przy dłuższym braku lub niedoborze jednego lub kilku ważnych składników pojawia się tzw. głód jakościowy, który może prowadzić do ciężkich zaburzeń. Dlatego też kolejne pytanie dotyczyło częstości spożywania produktów będących źródłem białka bardzo ważnego składnika odżywczego dla młodzieży. Ważnym źródłem białka są: drób, jaja, ryby oraz zamienniki produktów mięsnych, np. nasion roślin strączkowych. Które pozycje z tej grupy produktów i jak często zostały uwzględnione w jadłospisie badanych uczniów? Z wypowiedzi badanych wynika, że chętniej spożywają produkty będące źródłem pełnowartościowego białka. 46,8 dziewcząt i 43,1 chłopców spożywa tego typu produkty kilka razy w tygodniu, a 12,9 dziewcząt i 29,4 chłopców codziennie uwzględnia te produkty w swoim jadłospisie. Gimnazjaliści w swoim codziennym jadłospisie umieścili też mięso czerwone. Dla 13,7 dziewcząt i 38,7 chłopców mięso czerwone (kiełbasa, wędliny) jest produktem spożywanym codziennie. Pytając o produkty występujące najczęściej w tygodniowym jadłospisie gimnazjalisty, zapytano respondentów o spożywanie posiłków typu fast food. W grupie badanych nastolatków produkty tego typu spożywa codziennie 13,2 chłopców i 10,9 dziewcząt, kilka razy w tygodniu po te produkty sięga 26,6 chłopców i 9,1 dziewcząt. Jednocześnie 56,4 dziewcząt i 32, chłopców rzadko korzysta z posiłków typu fast food (ryc. 5) dziewczęta chłopcy 56,4 Ryc. 5. Spożywanie posiłków typu fast food przez badanych Fig. 5. Eating fast-food meals by respondents 3 13,2 10,9 9,1 26,4 28,3 23,6 codziennie kilka razy w tygodniu raz na tydzień lub rzadziej 32,1 raz na miesiąc lub rzadziej (nigdy)

6 278 G. Szymańska-Pomorska et al dziewczęta chłopcy 48,1 Ryc. 6. Pojadanie między posiłkami u badanej młodzieży Fig. 6. Young people snacking between meals 3 37,7 45,9 40,4 16,4 11,5 tak nie czasami 25,0 słodka bułka, słodycze chipsy napoje typu coca-cola, fanta, nestea, frugo inne produkty 15,0 5,0 11,5 19,2 13,1 17,3 3,3 18,0 9,8 13,5 19,2 13,5 11,5 8,2 13,5 11,5 3,3 3,8 codziennie dziewczęta codziennie chłopcy kilka razy w tygodniu dziewczęta kilka razy w tygodniu chłopcy Ryc. 7. Produkty najczęściej kupowane w sklepiku szkolnym lub automacie przez gimnazjalistów Fig. 7. Products most commonly purchased by middle school students in the school store or vending machine Inną sprawą badaną w ankiecie jest zwyczaj podjadania między posiłkami. Udzielone odpowiedzi wskazują, że 16,4 badanych dziewcząt i 11,5 chłopców nie ma w zwyczaju spożywać różnego typu przekąsek między właściwymi posiłkami. Pozostali ankietowani podjadają, a nawet robią to często (ryc. 6). Aby uzyskać informacje dotyczące korzystania z asortymentu sklepików szkolnych i automatów, umieszczono w kwestionariuszu ankiety pytanie: ile razy w ciągu tygodnia kupujesz produkty w sklepiku szkolnym lub w automacie? Proszono też badaną młodzież o podanie najczęściej wybieranych produktów. Na rycinie 7 przedstawiono najczęściej wybierane produkty z uwzględnieniem częstości ich kupowania. W sklepikach szkolnych młodzież najczęściej kupuje słodycze i słodkie napoje. Codziennie po słodką bułkę lub słodycze sięga 11,5 dziewcząt i 19,2 chłopców. Kilka razy w tygodniu kupuje te produkty 13,1 dziewcząt i 17,3 chłopców. Słodkie napoje typu Coca-cola, Nestea, Frugo nabywa w sklepiku szkolnym codziennie 18,6 badanej młodzieży. Kilka razy w tygodniu tego typu napoje kupuje 9,9 badanych. Ponad połowa gimnazjalistów korzysta z asortymentu sklepików szkolnych i wybiera dostępne produkty. Wyniki badań wskazują, że większość badanej młodzieży odżywia się racjonalnie, co oznacza, że posiłki są spożywane w odpowiednich odstępach czasu, a liczba posiłków jest zgodna z zasadami racjonalnego żywienia.

7 Sposób odżywiania i preferencje żywieniowe młodzieży gimnazjalnej 279 Pierwsze śniadanie (najważniejszy posiłek w ciągu dnia) zjada przed wyjściem do szkoły 61,9 badanych gimnazjalistów, 38,1 młodzieży przychodzi do szkoły bez najważniejszego posiłku w ciągu dnia. Badania przeprowadzone przez B. Woynarowską pozwalają zaobserwować podobne zjawisko. Wśród nastolatków w wieku lat, 39 nie zjadało codziennie śniadania w dni szkolne, a 26 nie spożyło w szkole żadnego posiłku. Podobna sytuacja istnieje w innych krajach. Z tego powodu np. w Walii, są organizowane pierwsze śniadania dla uczniów w szkole. W Polsce dyskusja nad potrzebą posiłków szkolnych trwa od kilkudziesięciu lat. Udało się upowszechnić szklankę mleka w szkole, ale akcja ta dotyczy tylko szkół podstawowych. W gimnazjach wysiłki skoncentrowano tylko na zapewnieniu posiłku uczniom będącym w trudnej sytuacji bytowej [8]. Zwyczaje żywieniowe ważne dla zdrowia to spożywanie poszczególnych rodzajów produktów spożywczych ze szczególnym uwzględnieniem tych, które są pożądane w modelu zdrowego żywienia. Podstawą w modelu zdrowego żywienia są produkty zbożowe. Młodzież chętnie umieszcza tego typu produkty w swoim jadłospisie. Dla 61 gimnazjalistów jest to produkt spożywany codziennie. Porcję świeżych warzyw i owoców konsumuje codziennie 66,7 dziewcząt i 48,1 chłopców. W międzynarodowych badaniach nad zachowaniami zdrowotnymi młodzieży szkolnej w Polsce wykonanymi pod auspicjami WHO podano, że tylko 9,7 badanych 16-letnich chłopców i 12,6 dziewcząt spożywa warzywa i owoce codziennie [9]. Kolejną ważną pozycję w zdrowym żywieniu zajmują produkty mleczne ze szczególnym uwzględnieniem sfermentowanych napojów mlecznych. Jest to doskonałe źródło wapnia dla młodych rozwijających się organizmów. Badania wykazały, że codziennie spożywa produkty mleczne 38,8 dziewcząt i 42,0 chłopców. Pozostali uczniowie włączają mleko i jego przetwory do swojego jadłospisu kilka razy w tygodniu, raz na tydzień lub rzadziej. Większość młodzieży chętnie spożywa produkty będące źródłem pełnowartościowego białka. 45 uczniów konsumuje tego typu produkty kilka razy w tygodniu. Produkty pochodzenia zwierzęcego wydają się dla respondentów dobrym źródłem pełnowartościowego białka. Niestety, spożywanie ich codziennie lub kilka razy w tygodniu, a ograniczenie posiłków rybnych może w przyszłości spowodować hipercholesterolemię. Dla 13,7 dziewcząt i 38,7 chłopców mięso czerwone (kiełbasa, wędliny) jest produktem spożywanym codziennie. Jak wskazują badania Typowa dieta ludności w krajach wysoko uprzemysłowionych zawiera dwu- lub trzykrotnie więcej białka niż jest to konieczne [7]. Przebywanie poza domem wiele godzin zmniejsza kontrolę rodziców nad sposobem żywienia się badanych uczniów. Preferencje żywieniowe wynikają w coraz większym stopniu z własnych decyzji, młodzież samodzielnie kupuje różne produkty spożywcze, często niekorzystne dla zdrowia. Nastolatki ulegają lansowanej przez rówieśników modzie na spotkania połączone z konsumpcją w pizzerniach, barach szybkiej obsługi typu McDonald s. W badanej grupie produkty typu fast food spożywa codziennie 13,2 chłopców i 10,9 dziewcząt, pozostali sięgają po tego typu żywność znacznie rzadziej. Gimnazjaliści ze względu na rozkład zajęć nie zawsze mają możliwość zjedzenia posiłku w domu. Ponad połowa badanych gimnazjalistów korzysta z asortymentu sklepików szkolnych i wybiera dostępne produkty, które nie mają większych wartości odżywczych. Produkty typu: batony, słodkie bułki, gazowane słodzone napoje, to produkty wysokokaloryczne o dużym wskaźniku glikemicznym lub dużej zawartości tłuszczu, powodujące gwałtowny zwiększenie stężenia glukozy we krwi, a następnie gromadzenie tkanki tłuszczowej w organizmie, są niekwestionowaną przyczyną powstawania otyłości. Zdaniem B. Woynarowskiej: Asortyment sklepików szkolnych i automatów należy ograniczyć lub wyeliminować sprzedaż w szkołach słodyczy oraz coca-coli i innych słodkich napojów gazowanych. Zakaz sprzedaży tych produktów w szkołach wprowadzono w USA i Wielkiej Brytanii. Podobne działania podejmują niektóre szkoły promujące zdrowie w Polsce [6]. Zwyczaj podjadania między posiłkami to zjawisko często występujące w sposobie żywienia młodzieży. Zwyczaj ten nie zawsze musi być uznany za szkodliwy, zwłaszcza gdy rozkład zajęć uniemożliwia spożycie posiłku o określonej porze. W sytuacji, gdy nie zachowuje się zasady różnorodności spożywanych przekąsek, przy dominacji produktów o wysokiej zawartości tłuszczu, cukru lub soli, należy jednak zwyczaj ten uznać jako nieprawidłowy. Wśród badanych uczniów 86 podjada między posiłkami, a nawet robi to często. Podsumowując, można stwierdzić, że choć większość badanej młodzieży uważa swój sposób odżywiania za racjonalny, to zachowania żywieniowe wielu badanych gimnazjalistów nie zawsze są zgodne z zaleceniami naukowców z Instytutu Żywienia i Żywności. Wyniki badań wskazują na konieczność podejmowania stałej edukacji zdrowotnej uczniów, rodziców i nauczycieli.

8 280 G. Szymańska-Pomorska et al. Piśmiennictwo [1] Marcinkowski J. (red.): Profilaktyka i wybrane aspekty organizacyjno-prawne w zawodach medycznych, Poznań 2011, 55. [2] Łuczyńska A.: Zmiana zachowań zdrowotnych, Gdańsk 2004, 17. [3] Woynarowska B. (red.): Biomedyczne podstawy kształcenia i wychowania. PWN, Warszawa 2010, [4] Gawęcki J.: Słownik terminów żywieniowych, PWN Warszawa [5] Kunachowicz H., Czarnowska-Misztal E., Turlejska H.: Zasady żywienia człowieka. WsiP, Warszawa 2007, 11. [6] Woynarowska B.: Edukacja zdrowotna. PWN, Warszawa 2009, 303. [7] Syrek E., Borzucka-Sitkiewicz K.: Edukacja zdrowotna. Wydawnictwo Akademickie i Profesjonalne, Warszawa 2009, 152. [8] Woynarowska B.: Zachowania żywieniowe u młodzieży w wieku lat w Polsce. Standardy Medyczne, 1, [9] Mazur J., Małkowska-Szkutnik A.: Międzynarodowe badania nad zachowaniami zdrowotnymi młodzieży szkolnej wykonane pod auspicjami WHO. Wyniki badań z Raport techniczny. Warszawa 2011, 117. Adres do korespondencji: Grażyna Szymańska-Pomorska tel.: Konflikt interesów: nie występuje Praca wpłynęła do Redakcji: r. Po recenzji: r. Zaakceptowano do druku: r. Received: Revised: Accepted:

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka

ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO. Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka ZBILANSOWANA DIETA TALERZ ZDROWIA SMACZNIE, ZDROWO, KOLOROWO Anna Oblacińska Instytut Matki i Dziecka TALERZ CZY PIRAMIDA? Przedstawione w modelach zdrowego żywienia zalecenia żywieniowe to sugestie ogólne,

Bardziej szczegółowo

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW

PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW Młody organizm, aby mógł prawidłowo się rozwijać potrzebuje wielu różnorodnych składników odżywczych, które powinny być nieodłączną częścią diety każdego dojrzewającego

Bardziej szczegółowo

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka

Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży. Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka Znaczenie pierwszego śniadania, czyli zdrowe odżywianie dzieci i młodzieży Na podstawie materiałów ORE- Anna Pisowacka JAK PRAWIDŁOWO SIĘ ODŻYWIAĆ? Zalecenia żywieniowe 6 + 1 U według S. Bergera Urozmaicenie

Bardziej szczegółowo

Rola poszczególnych składników pokarmowych

Rola poszczególnych składników pokarmowych Zdrowy styl życia Rola poszczególnych składników pokarmowych 1. Białka Pełnią w organizmie funkcję budulcową. Są składnikiem wszystkich tkanek oraz kości. 2. Tłuszcze Pełnią w organizmie funkcję energetyczną.

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE

ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE ZDROWE ODŻYWIANIE = ZDROWE ŻYCIE RACJONALNIE = ZDROWO Zdrowa dieta jest jednym z najważniejszych elementów umożliwiających optymalny wzrost, rozwój i zdrowie. Ma przez to wpływ na fizyczną i umysłową

Bardziej szczegółowo

Talerz zdrowia skuteczne

Talerz zdrowia skuteczne Talerz zdrowia skuteczne narzędzie zdrowego odżywiania PSSE Chełm Kierownik Sekcji OZiPZ Alicja Bork PRAWIDŁOWE ŻYWIENIE Gwarancją właściwego rozwoju fizycznego, sprawności umysłu oraz dobrego zdrowia

Bardziej szczegółowo

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy

Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy Sklepik wzorowy smaczny i zdrowy To NASZ Zielony sklepik w Zespole Szkół im. Jana Pawła II w Zielonkach! ZIELONKI = Zielony Sklepik = zdrowe i smaczne jedzenie Mamy coś do powiedzenia o piramidzie zdrowego

Bardziej szczegółowo

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW

ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW ZDROWE ODŻYWIANIE NASTOLATKÓW PORADNIK DLA RODZICÓW I UCZNIÓW SPIS TREŚCI 1. Zasady zdrowego żywienia 2. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 3. Zapotrzebowanie energetyczne nastolatków 4. Zalecenia

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia.

ŻYWIENIE CZŁOWIEKA. Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Racjonalne żywienie jest jednym z podstawowych warunków prawidłowego funkcjonowania organizmu ludzkiego i dobrego zdrowia. Prawidłowe żywienie należy do najważniejszych czynników środowiskowych,

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu

Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego stanu zdrowia. Polega ono na całkowitym pokryciu zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?!

Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Nowy asortyment sklepików szkolnych nie taki straszny, czyli dlaczego warto jeść zdrowo?! Rozporządzenie Z dniem 01.09.2015 roku weszło w życie nowe Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 sierpnia 2015

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA W OKRESIE SZKOLNYM Opracowała: Iwona Konowalska Prawidłowe żywienie powinno stanowić bardzo istotny element promocji zdrowia. Tworząc szkolne programy prozdrowotne należy koncentrować

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (MS i TŻiŻCz z uz.)

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA

WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA WYDZIAŁ NAUK O ŻYWNOŚCI I RYBACTWA ZAKŁAD PODSTAW ŻYWIENIA CZŁOWIEKA Dr inż. Edyta Balejko, dr inż. Anna Bogacka, dr inż. Anna Sobczak-Czynsz Przedmiot: Podstawy żywienia człowieka (ZBiJŻ) Ćwiczenie nr

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku

SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku SPOŁECZEŃSTWO OD KUCHNI Integracja międzypokoleniowa mieszkańców Śliwkowego Szlaku NASZE KULINARNE TRADYCJE NASZE KULINARNE TRADYCJE Co składa się na nie? Bez jakich produktów i potraw nie wyobrażamy sobie

Bardziej szczegółowo

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska

Powszechne mity dotyczące diety. Zofia Kwiatkowska Powszechne mity dotyczące diety 1 Zofia Kwiatkowska Struktura prezentacji O Historia O Czym jest dieta? O Czym jest żywienie? O Zasady zdrowego żywienia O Najczęstsze mity dotyczące diety O Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiałpomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: TECHNIK ŻYWIENIA I USŁUG GASTRONOMICZNYCH przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej

Bardziej szczegółowo

DuŜo wiem, zdrowo jem

DuŜo wiem, zdrowo jem DuŜo wiem, zdrowo jem Projekt edukacyjny: Pogadanki do dzieci w przedszkolach, szkołach podstawowych i gimnazjach oraz prezentacje do ich rodziców Cel projektu: Podniesienie świadomości na temat odżywiania

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia

Zasady zdrowego żywienia Metadane scenariusza Zasady zdrowego żywienia 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: - zna zasady prawidłowego żywienia, - zna piramidę zdrowego żywienia, - zna zapotrzebowanie energetyczne dla osób w danym

Bardziej szczegółowo

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM 1.Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2.Bądź codziennie aktywny fizycznie ruch korzystnie wpływa na sprawność

Bardziej szczegółowo

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia.

Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Rozwój człowieka, stan jego zdrowia i wydajność pracy oraz długość życia są ściśle uzależnione od sposobu żywienia. Nieprawidłowe odżywianie w wieku niemowlęcym, przedszkolnym i szkolnym: hamuje rozwój

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI

ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI ZASADY ZDROWEGO Z YWIENIA DZIECI 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny fizycznie - ruch korzystnie wpływa na sprawność i prawidłową sylwetkę.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r.

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY. 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY 26.10.2015r. ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY Żywienie, szczególnie zbiorowe, nie powinno być realizowane w sposób doraźny. Jest to istotny problem

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu

Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Szkoła Podstawowa nr 6 im.bł.ks. Jerzego Popiełuszki w Nowym Sączu Symbole Szkoły Podstawowej nr 6 SKLEPIK WZOROWY SMACZNY I ZDROWY Zdrowe odżywianie to podstawa!!! Jeść musimy, bowiem to podstawowy składnik

Bardziej szczegółowo

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!!

Produkty Mleczne Tłuszcze Mięso, ryby, jaja Piramida żywienia Czego powinniśmy unikać Napoje gazowane, Chipsy Słodycze, Fast Foody PAMIĘTAJ!! Zdrowy tryb życia Co robić żeby zdrowo żyć? Co otrzymujemy dzięki zdrowemu stylowi życia? Jak wygląda plan zdrowego żywienia? Chcesz być szczupła? Zdrowe odżywianie Węglowodany Warzywa i owoce Produkty

Bardziej szczegółowo

Żyjmy zdrowo kolorowo

Żyjmy zdrowo kolorowo Żyjmy zdrowo kolorowo Publiczna Szkoła Podstawowa u Ujeździe już od lat promuje zdrowy tryb życia pod hasłem Żyjmy zdrowo kolorowo. Podejmowane w ramach tego przedsięwzięcia działania mają na celu wypracowanie

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 98 SECTIO D 2004 Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Faculty

Bardziej szczegółowo

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum

8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum 8. Scenariusz lekcji dla klasy IV-VI szkoły podstawowej i I klasy gimnazjum Temat: Wybory żywieniowe produkty zalecane i niezalecane w żywieniu. Cel: Kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. Zdobyte

Bardziej szczegółowo

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak

Myślę co jem - profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych wśród dzieci. Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 1. Cel główny Uczeń ocenia swój sposób żywienia Temat 2: Jak jem? Opracowanie: mgr Agnieszka Augustyniak 2. Cele szczegółowe Uczeń: ocenia wielkość porcji poszczególnych grup produktów spożywczych identyfikuje

Bardziej szczegółowo

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży

Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Zasady zdrowego żywienia i aktywności fizycznej młodzieży Pamiętaj o codziennym spożywaniu produktów zawartych w piramidzie! PRODUKTY ZBOŻOWE ( mąki, kasza, ryż, płatki, pieczywo i makarony) Sągłównym

Bardziej szczegółowo

Zdrowo jem - więcej wiem

Zdrowo jem - więcej wiem Zdrowo jem - więcej wiem Co to znaczy być zdrowym??? Być zdrowym: 1. nie chorować, 2. czuć się dobrze, 3. być radosnym, 4. być sprawnym fizycznie. Prawidłowe odżywianie! Jeśli właściwie się odżywiamy,

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT

SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE PROJEKT Szkoła Podstawowa nr 1 im. Bohaterów Warszawy w Kamienicy SZKOŁA PROMUJĄCA ZDROWIE Plan działań Czas realizacji 2014 2017 PROJEKT W szkole, gdzie naturalnym procesem jest nauczanie i kształtowanie postaw,

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA. Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA Agnieszka Wyszyńska Oddział HŻŻ i PU WSSE w Białymstoku Nadwaga i otyłość - najważniejszy problem zdrowia publicznego. Istnieje ok. 80 chorób powstających na tle wadliwego

Bardziej szczegółowo

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci.

Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. Wpływ żywienia na funkcjonowanie psychospołeczne dzieci. ZDROWIE definicja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) to stan cechujący się uzyskaniem dobrego samopoczucia na poziomie fizycznym, psychicznym i

Bardziej szczegółowo

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie

Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie Interwencje żywieniowe u dzieci otyłych aktualne spojrzenie H. Dyląg, 1 H. Weker 1, M. Barańska 2 1 Zakład Żywienia 2 Zakład Wczesnej Interwencji Psychologicznej karmienie na żądanie 7-5 posiłków 3 posiłki

Bardziej szczegółowo

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę!

Prezentacja materiałów przygotowanych. programu edukacyjnego Trzymaj formę! Prezentacja materiałów przygotowanych do realizacji V edycji programu edukacyjnego Trzymaj formę! KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA REALIZACJĘ IV EDYCJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! ZAKOPANE, 6 8 PAŹDZIERNIKA

Bardziej szczegółowo

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM

ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM ZASADY ZDROWEGO ŻYWIENIA DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM (Instytutu Żywności i Żywienia 2009) 1. Jedz codziennie różne produkty z każdej grupy uwzględnionej w piramidzie. 2. Bądź codziennie aktywny

Bardziej szczegółowo

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin

Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Program promocji aktywnego trybu życia i prawidłowego żywienia wśród dzieci i młodzieży na terenie Gminy Miasto Szczecin Szczecin 2014 Wstęp Nadwaga i otyłość jest jednym z najczęstszych zaburzeń rozwojowych

Bardziej szczegółowo

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE

ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE ZDROWO AKTYWNI SZKOŁA PODSTAWOWA NR 8 W TARNOWIE PIRAMIDY EGIPSKIE Piramidy to budowle, które przetrwały tysiące lat. Najbardziej trwała była ich podstawa, czyli część zbudowana na ziemi. PIRAMIDA ZDROWEGO

Bardziej szczegółowo

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r.

dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Wszechnica żywieniowa Warszawa, 21 października 2015 r. Rozporządzenie Ministra Zdrowia dotyczące żywienia w stołówkach i asortymentu w sklepikach szkolnych szansą na poprawę sposobu żywienia i stanu zdrowia dzieci i młodzieży. dr inż. Marta Jeruszka-Bielak

Bardziej szczegółowo

TRZYMAJ FORMĘ! Gimnazjum nr 2 10-113 Olsztyn ul. K. R. Małłków 3

TRZYMAJ FORMĘ! Gimnazjum nr 2 10-113 Olsztyn ul. K. R. Małłków 3 TRZYMAJ FORMĘ! Gimnazjum nr 2 10-113 Olsztyn ul. K. R. Małłków 3 Program Trzymaj Formę! jest realizowany w naszej szkole od roku szkolnego 2006/2007. Za cel naszego działania postawiliśmy sobie edukację

Bardziej szczegółowo

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie?

Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Prawidłowe odżywianie. Czy marnujemy szansę na zdrowe żywienie? prof. dr hab. Lidia Wądołowska

Bardziej szczegółowo

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie.

Śniadanie jeść czy nie jeść? To nie jest trudne pytanie. Katedra Żywienia Człowieka Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Komitet Nauki o Żywieniu Człowieka Wydział V Nauk Medycznych Polska Akademia Nauk Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych Śniadanie jeść czy nie

Bardziej szczegółowo

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk?

Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Żywienie w sporcie, czyli po co mojemu dziecku dietetyk? Podczas intensywnego treningu organizm produkuje energię znacznie szybciej, niż wówczas, gdy aktywność jest mała. W trakcie ćwiczeń serce bije częściej,

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim listopad 2012r.

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim listopad 2012r. Antonina Kawecka PSSE w Kamieniu Pomorskim listopad 2012r. Prawidłowe żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, wpływających na rozwój człowieka i utrzymanie przez niego dobrego

Bardziej szczegółowo

Jak kształtować zdrowe nawyki żywieniowe. Żywienie w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów 20.10.

Jak kształtować zdrowe nawyki żywieniowe. Żywienie w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów 20.10. Jak kształtować zdrowe nawyki żywieniowe Żywienie w placówkach nauczania i wychowania w świetle znowelizowanych przepisów 20.10.2015 Kraków Zachowania żywieniowe (Jeżewska-Zychowicz, 2009) Obyczaje działania

Bardziej szczegółowo

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż

Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Jak dbać o swoją kondycję fizyczną, jak żyć i odżywiać się zdrowo? Sondaż Sprawozdanie z zadania numer 2 SP2 im. Marii Skłodowskiej Curie w Sobótce W dn. 5 listopada 2014 r. w kl. III VI (75 uczniów) przeprowadzono

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r.

Program Koła Kulinarnego Palce lizać. Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. Program Koła Kulinarnego Palce lizać Projekt edukacyjny realizowany od II półrocza 2011/2012r. 1 Założenia ogólne: Prowadzące: Aneta Ciapcińska i Aleksandra Rubajczyk Miejsce realizacji: Szkoła Podstawowa

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA. mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA MŁODEGO PIŁKARZA mgr Natalia Stanecka Centrum Dietetyczne Naturhouse Dzierżoniów ZŁE NAWYKI ŻYWIENIOWEKONSEKWENCJE zmniejszona wydolność fizyczna dziecka, płaskostopie, skrzywienia

Bardziej szczegółowo

ZASADY RACJONALNEGO ŻYWIENIA

ZASADY RACJONALNEGO ŻYWIENIA ZASADY RACJONALNEGO ŻYWIENIA Niech żywność będzie Twoim lekarstwem, a lekarstwo Twoją żywnością, słowa te wypowiedziane przez Hipokratesa - lekarza greckiego - ojca medycyny w III wieku przed Chrystusem

Bardziej szczegółowo

Program Owoce w szkole i jego ocena

Program Owoce w szkole i jego ocena Program Owoce w szkole i jego ocena Warszawa, marzec 2012 Od roku szkolnego 2009/2010 Agencja Rynku Rolnego administruje programem Wspólnej Polityki Rolnej Owoce w szkole Obecnie trwa trzeci rok szkolny

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS

Piramida Żywienia. Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Piramida Żywienia Dominika Kondrak Karina Warwas 1TFS Zasady zdrowego żywienia 1. Dbaj o różnorodnośd spożywanych produktów. 2. Strzeż się nadwagi i otyłości, nie zapominaj o codziennej aktywności fizycznej.

Bardziej szczegółowo

ZASADY ŻYWIENIA NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI

ZASADY ŻYWIENIA NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI ZASADY ŻYWIENIA NIEMOWLĄT I MAŁYCH DZIECI Optymalnym i fizjologicznym sposobem żywienia niemowląt jest karmienie piersią. Pokarm kobiecy wytwarzany w wystarczających ilościach przez zdrową matkę w pełni

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010

ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 ZAŁOŻENIA IV EDYCJI PROGRAMU PROFILAKTYCZO EDUKACYJNEGO TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Państwowa Inspekcja Sanitarna we współpracy ze Stowarzyszeniem Polska Federacja Producentów Żywności w roku

Bardziej szczegółowo

Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie

Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie Gazetka uczniów Publicznej Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Września w Węgrzynowie Opracowali uczestnicy/uczestniczki koła dziennikarskiego Numer poświęcony programowi Owoce i warzywa w szkole 1 Program

Bardziej szczegółowo

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie

Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Wybieram zdrowie i zdrowe odżywianie Doktorze Zdrówko, co to znaczy być zdrowym? Być zdrowym, to nie tylko nie chorować, ale też czuć się dobrze, być radosnym i sprawnym fizycznie. Czy wiesz, co pomaga

Bardziej szczegółowo

Najbardziej rozpowszechnione błędy żywieniowe: nieregularność spożywania posiłków; niespożywanie pierwszego śniadania przed wyjściem do szkoły oraz drugiego w szkole; nieprawidłową częstość konsumpcji

Bardziej szczegółowo

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r.

Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak. Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Organizacja żywienia w szkołach Marta Widz Dr inż. Marta Jeruszka-Bielak Warszawa, 28 sierpnia 2015 r. Cel Organizacja prawidłowego żywienia dzieci i młodzieży w placówkach oświatowych oraz praktyczna

Bardziej szczegółowo

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM

WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM . WYNIKI ANKIET I TESTÓW KLAUDIA KRZYŻAŃSKA, KL.IIIF GIMNAZJUM NR14 BYTOM TESTY TESTY ROZWIĄZAŁO 140 UCZNIÓW 1.Co dostarcza organizmowi najwięcej energii? A)WĘGLOWODANY, TŁUSZCZE I BIAŁKA B)MAGNEZ,POTAS

Bardziej szczegółowo

Moduł I - Zdrowe odżywianie

Moduł I - Zdrowe odżywianie HARMONOGRAM ZADAŃ WYZNACZONYCH DO REALIZACJI W RAMACH PROGRAMU Zdrowie w mojej głowie NA ROK SZKOLNY 2015/2016 Moduł I - Zdrowe odżywianie Treści/Zadania Opracowanie harmonogramu zadań Uświadomienie pozytywnego

Bardziej szczegółowo

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY

NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY NATURALNA I BEZPIECZNA ŻYWNOŚĆ PODSTAWĄ NOWOCZESNEJ DIETY KATEDRA I ZAKŁAD ZDROWIA PUBLICZNEGO Prof. dr hab. n med.dr h.c. Piotr Książek W zdrowym ciele zdrowy duch Decimus Junius Juvenalis Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

1.Odżywiam się zdrowo

1.Odżywiam się zdrowo Opracowane wyników ankiety przeprowadzonej w ramach Programu Trzymaj Formę Ankietowanych 195 uczniów klas pierwszych, drugich i trzecich. Termin wypełniania ankiety od 8.10 do 17.10.2013 roku 1.Odżywiam

Bardziej szczegółowo

ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze?

ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze? ABC żywienia dzieci, czyli dlaczego jedzenie jest najważniejsze? Odżywianie jest rozumiane jako przyjmowanie pokarmu w celu zaspokojenia podstawowej potrzeby fizjologicznej każdego żywego organizmu, niezależnie

Bardziej szczegółowo

Czym jest program Trzymaj

Czym jest program Trzymaj Trzymaj formę! Czym jest program Trzymaj formę"? "Trzymaj formę" " to inicjatywa propagująca zdrowy styl życia o unikalnym dwukierunkowym podejściu: promującym zbilansowane odżywianie połą łączone z regularną

Bardziej szczegółowo

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU HARMONOGRAM DZIAŁAŃ NA ROK SZKOLNY 2006/2007 PROJEKCIE SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE SOSNOWIEC WRZESIEŃ 2006 ROK

SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU HARMONOGRAM DZIAŁAŃ NA ROK SZKOLNY 2006/2007 PROJEKCIE SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE SOSNOWIEC WRZESIEŃ 2006 ROK SZKOŁA PODSTAWOWA NR 29 W SOSNOWCU HARMONOGRAM DZIAŁAŃ NA ROK SZKOLNY 2006/2007 W PROJEKCIE SZKOŁY PROMUJĄCE ZDROWIE SOSNOWIEC WRZESIEŃ 2006 ROK 1. 2. MODUŁ I ZDROWE ODŻYWIANIE TREŚCI FORMY REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny:

TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny: TEMAT LEKCJI WYCHOWAWCZEJ Zdrowy styl odżywiania. Czy wiesz co jesz?. Cel główny: zapoznanie uczniów z zasadami racjonalnego odżywiania się człowieka, kształtowanie umiejętności oceniania własnego sposobu

Bardziej szczegółowo

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś

Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Zadbaj o swoje zdrowie już dziś Jurata Jurkun Specjalista ds. odżywiania i kontroli wagi Centrum Zdrowego Odżywiania i Kontroli Wagi w Suwałkach Zmiany cywilizacyjne Zmiany cywilizacyjne Transport Zbiory

Bardziej szczegółowo

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych

11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych 11. Scenariusz lekcji dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych Temat: Samodzielna ocena swojego żywienia i aktywności fizycznej. Cele: zapoznanie ucznia z praktycznymi aspektami układania prawidłowo zbilansowanej

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej

Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Tadeusza Kościuszki w Rudzie Śląskiej Zdrowe odżywianie polega na odpowiednim wyborze produktów i przygotowaniu posiłków umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie organizmu poprzez

Bardziej szczegółowo

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci.

Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Rola warzyw i owoców w diecie dzieci i młodzieży, czyli jak powinny jeść nasze dzieci. Alicja Kalińska Najczęstsze problemy w żywieniu dzieci Eksperci potwierdzają, że dieta dzieci w wieku szkolnym nie

Bardziej szczegółowo

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk

Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia. Anna Jelonek dietetyk Prawidłowo zbilansowana dieta i aktywność fizyczna jako niezbędny element zdrowego stylu życia Anna Jelonek dietetyk Rola jednostek i społeczeństwa Sposób odżywiania kobiety w ciąży związany z przekarmieniem

Bardziej szczegółowo

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo?

Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Co należy jeść, a czego lepiej unikać, by odżywiać się zdrowo? Według definicji zdrowe odżywianie to sposób jedzenia, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu jego zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Wyzwanie na Odchudzanie

Wyzwanie na Odchudzanie Wyzwanie na Odchudzanie Gratulacje! Dzisiejszy temat: DLACZEGO DIETY NIE DZIAŁAJĄ Statystyki otyłości i chorób w Polsce: 61,6% mężczyzn ma nadwagę lub otyłość. 50,3% kobiet ma nadwagę lub otyłość. Na przestrzeni

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa

PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA. Opis. - praca z materiałami drukowanymi, - pogadanka, - dyskusja problemowa PROGRAM ZAJĘĆ W RAMACH AKADEMII ZDROWEGO ŻYWIENIA Uwaga: Dopuszcza się modyfikację kolejności zaplanowanych tematów. Kolejne zajęcia Temat główny - Liczba godzin Metody prowadzenia zajęć: Opis 1 PODSTAWOWE

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja zdjęciowa z projektu gimnazjalnego skierowanego do rodziców i młodzieży.

Dokumentacja zdjęciowa z projektu gimnazjalnego skierowanego do rodziców i młodzieży. Dokumentacja zdjęciowa z projektu gimnazjalnego skierowanego do rodziców i młodzieży. Czy wiesz, co jesz? Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 5, Gimnazjum nr 14 W Bytomiu JUŻ WKRÓTCE! Opiekun projektu:

Bardziej szczegółowo

Scenariusze lekcji wychowawczych zrealizowanych w ramach Szkolnego Programu Promocji Zdrowia w II Liceum Ogólnokształcącym w Jaśle

Scenariusze lekcji wychowawczych zrealizowanych w ramach Szkolnego Programu Promocji Zdrowia w II Liceum Ogólnokształcącym w Jaśle Scenariusze lekcji wychowawczych zrealizowanych w ramach Szkolnego Programu Promocji Zdrowia w II Liceum Ogólnokształcącym w Jaśle W związku z realizacją Szkolnego Programu Promocji Zdrowia, Zespół Wychowawczy

Bardziej szczegółowo

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które

Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które DROGI RODZICU Piramida przedstawia zasady prawidłowego odżywiania. Informuje o tym, ile porcji różnych grup produktów powinno znaleźć się w posiłkach, które zjadamy w ciągu dnia. Przy czym obowiązuje zasada,

Bardziej szczegółowo

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZNACZENIE ŻYWIENIA W PREWENCJI CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Dr inż. Anna Tokarska Dział Żywienia Świętokrzyskie Centrum Onkologii Obserwowane trendy w żywieniu w ostatnim czasie wskazują, że na wskaźniki zachorowalności

Bardziej szczegółowo

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego:

... data* DANE OSOBOWE. ... Telefon: * ... Imię i nazwisko: * ... Płeć: * ... Preferowane godziny kontaktu telefonicznego: DANE OSOBOWE........................ data*.................................................. Imię i nazwisko: *............................................... Telefon: *..................................................

Bardziej szczegółowo

Program własny Wiem, że zdrowo jem promujący zdrowe odżywianie i aktywny tryb życia w Publicznym Gimnazjum im. Leszka Deptuły w Wadowicach Górnych

Program własny Wiem, że zdrowo jem promujący zdrowe odżywianie i aktywny tryb życia w Publicznym Gimnazjum im. Leszka Deptuły w Wadowicach Górnych Program własny Wiem, że zdrowo jem promujący zdrowe odżywianie i aktywny tryb życia w Publicznym Gimnazjum im. Leszka Deptuły w Wadowicach Górnych Opracowała: mgr inż. Anna Zając 1 1. Wstęp Program własny

Bardziej szczegółowo

Zasady i znaczenie racjonalnego żywienia

Zasady i znaczenie racjonalnego żywienia Zasady i znaczenie racjonalnego żywienia Racjonalne żywienie to dostarczenie organizmowi we właściwym czasie odpowiednich dla jego potrzeb składników odżywczych w odpowiedniej ilości Wiąże się to nie tylko

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE MA ZNACZENIE. Opracowanie prezentacji: Agnieszka Danielewicz, dietetyk, edukator społeczny w cukrzycy

ŻYWIENIE MA ZNACZENIE. Opracowanie prezentacji: Agnieszka Danielewicz, dietetyk, edukator społeczny w cukrzycy ŻYWIENIE MA ZNACZENIE Opracowanie prezentacji: Agnieszka Danielewicz, dietetyk, edukator społeczny w cukrzycy Oczekiwania wobec Młodych Wyniki w nauce Osiągnięcia w sporcie Przebojowość Pewność siebie

Bardziej szczegółowo

_ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!.

_ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!. _ Material edukacyjny przygotowany przez dietetyków Naturhouse w ramach akcji Uwaga Nadwaga!. Twoje nawyki żywieniowe wpływają nie tylko na masę ciała, ale przede wszystkim na Twoje samopoczucie fizyczne

Bardziej szczegółowo

ZWYCZAJE ŻYWIENIOWE WŚRÓD MŁODZIEŻY. Eating habits among young people

ZWYCZAJE ŻYWIENIOWE WŚRÓD MŁODZIEŻY. Eating habits among young people Journal of Health Sciences (J Health Sci) 2012; (2)5: 7 13 The journal has had 4 points in Ministry of Science and Higher Education of Poland parametric evaluation. List B item 667. Open Access Open Journal

Bardziej szczegółowo

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz?

*W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *W naszej szkole od kwietnia do grudnia 2013 roku realizowaliśmy projekt Naturalna kontra zmodyfikowana jaką żywność wybierasz? *Głównym jego celem było pokazanie jak ważne jest dla nas zdrowe odżywianie

Bardziej szczegółowo

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH

ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH ZASADY PRAWIDŁOWEGO ŻYWIENIA CZYLI JAK USTRZEC SIĘ CHORÓB CYWILIZACYJNYCH Żywić się zdrowo powinniśmy w każdym okresie życia, ale szczególnie ważny jest sposób odżywiania dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży

Bardziej szczegółowo

Celem badania jest opisanie nawyków żywieniowych uczniów szkół w Sieradzu.

Celem badania jest opisanie nawyków żywieniowych uczniów szkół w Sieradzu. Spis treści Wstęp... 3 Cel badania... 3 Wykorzystana metoda i technika badawcza... 3 Struktura społeczno- demograficzna badanych... 4 Prezentacja wyników badań... 8 Body Mass Index...20 Wnioski końcowe...22

Bardziej szczegółowo

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach

Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach Zalecenia dotyczące żywienia dzieci w przedszkolach NORMY ŻYWIENIA DLA DZIECI W WIEKU PRZEDSZKOLNYM I SZKOLNYM W POLSCE OPRACOWANO W INSTYTUCIE ŻYWNOŚCI I ŻYWIENIA I ZATWIERDZONE ZOSTAŁY PRZEZ INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla

ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla ZDROWIE Zasady zdrowego stylu życia NA TALERZU Poradnik dla Ucznia Rodzica Nauczyciela Zdrowie człowieka to fundament, na którym opiera się całe jego szczęście i wszystkie umiejętności. Benjamin Disraeli

Bardziej szczegółowo

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE

ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE WYDZIAŁ NAUK O ŻYWIENIU CZŁOWIEKA I KONSUMPCJI SGGW POLSKIE TOWARZYSTWO NAUK ŻYWIENIOWYCH ŻYWIENIE DZIECI I MŁODZIEŻY W WIEKU SZKOLNYM A ICH ZDROWIE dr hab. Jadwiga Hamułka, prof. SGGW dr hab. Anna Kołłajtis-Dołowy

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO

ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO ZAŁOŻENIA REALIZACJI PROGRAMU EDUKACYJNEGO PT. TRZYMAJ FORMĘ! W ROKU SZKOLNYM 2008/2009 III EDYCJA I. CEL GŁÓWNY: Zwiększenie świadomości dotyczącej wpływu żywienia i aktywności fizycznej na zdrowie. II.

Bardziej szczegółowo

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia.

Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Łukasz Sujecki IIIA Zdrowe odżywianie - sposób odżywiania, polegający na przyjmowaniu substancji korzystnych dla zdrowia w celu zapewnienia lub poprawy zdrowia. Piramida zdrowego Odżywiania Pyyyszne mięsko

Bardziej szczegółowo