WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW"

Transkrypt

1 WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW

2

3 WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW Thomas J. Sargent, François R. Velde Warszawa 2012

4 Tytuł oryginału: The Big Problem of Small Change Thomas J. Sargent, François R. Velde First published: 2001 by Princeton University Press Published by Princeton University Press, 41 William Street, Princeton, New Jersey In the United Kingdom: Princeton University Press, 3 Market Place, Woodstock Oxfordshire, OX20 1SY All Rights Reserved Wszystkie prawa zastrzeżone Wydanie polskie Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp.k. Prawa do tłumaczenia Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp.k. Wszelkie prawa zastrzeżone Projekt okładki: Dariusz Krupa Opracowanie typograficzne i łamanie: Marek Wójcik Tłumaczenie: Jacek Lang Konsultacja merytoryczna: dr Zbigniew Żółkiewski Opieka edytorska i korekta: Kurhaus Publishing Zdjęcie na okładce: East News (reprodukcja obrazu Poborcy podatków Marinusa van Reymerswale a z XVI w.) Fotografia Thomasa J. Sargenta na okładce: Frida Westholm (dzięki uprzejmości New York University) ISBN: Dobre ścieżki literatury: Kurhaus Publishing Kurhaus Media sp. z o.o. sp.k. Dział sprzedaży: tel ul. Postępu 15C, IV p., Warszawa Druk: Drukarnia Perfekt S.A., ul. Połczyńska 99, Warszawa

5 Pamięci Carla M. Cipolli (15 sierpnia września 2000)

6

7 Przedmowa Postanowiliśmy opisać wyniki naszych dążeń do ustalenia genezy zespołu zasad stosowanych obecnie przez banki centralne do zarządzania podażą monet i banknotów w państwie. Ponieważ zasady te pozwoliły rozwiązać powszechne i uporczywe problemy towarzyszące zarządzaniu systemem pieniężnym, dzięki podjętym badaniom uzyskaliśmy wiele wiadomości o ogólniejszych historycznych problemach monetarnych i fiskalnych, a także o kształtowaniu się ogólnych zasad, które w przekonaniu większości współcześnie żyjących specjalistów powinny być stosowane przy opracowywaniu polityki monetarnej. Obecnie niemal wszystkie rządy stosują zespół zasad normatywnych, regulując podaż monet i banknotów oraz ustalając ich wartość. Tak więc agencje rządowe odpowiadające za politykę monetarną ustalają cenę pieniądza, społeczeństwo natomiast decyduje, jak wiele ma go być w obiegu. Władze monetarne ustalają ceny, oferując zamianę banknotów i monet o różnych nominałach bez ograniczeń po stałych kursach (np. rząd amerykański w każdej chwili jest gotów kupić albo sprzedać ćwierćdolarówkę za pięć pięciocentówek). Dążąc do utrzymania pod kontrolą ogólnego wskaźnika cen towarów i usług, agencje odpowiadające za politykę monetarną ustalają również łączną liczbę emitowanych przez rząd banknotów i monet (wybierają wielkość po- 7

8 8 Przedmowa daży bazy monetarnej, czyli pieniądza M0). Nie decydują jednak, jak wiele jest w obiegu pieniędzy różnych nominałów. O ilościach poszczególnych nominałów bazy monetarnej decyduje społeczeństwo, wymieniając monety i banknoty z rządem. Obecnie monety i banknoty wszystkich nominałów są żetonami. O ich wartości nie decyduje bowiem papier czy metal, z których je wytworzono, lecz towary i usługi, które można w zamian za nie nabyć. Ten zespół zasad normatywnych stosowany do wyznaczania cen względnych oraz liczby monet i banknotów o różnych nominałach sprawdzał się doskonale przez ponad wiek. Jednakże do roku 1850, przez wiele stuleci, o strukturze nominałów monet decydowały zasady mniej wiarygodne. Rządy bowiem nie proponowały wymiany pewnego nominału na inny po stałych cenach, lecz o cenach poszczególnych nominałów decydował rynek; działo się to jednak w sposób budzący zaniepokojenie władz monetarnych. Przez stulecia decydenci polityczni ustalający zasady polityki monetarnej i kupcy narzekali na wahania zarówno liczby monet o różnych nominałach będących w obiegu, jak i ich cen względnych. Specjaliści od polityki monetarnej długo borykali się z tymi problemami, zanim ostatecznie, w połowie XIX wieku, przyjęli współczesny zespół zasad normatywnych. Tak pojawił się jeden z zasadniczych elementów obowiązującego obecnie systemu pieniądza fiat, a także poprzedzającego go parytetu złota. Prace nad książką rozpoczęły się po przeprowadzonej w sierpniu 1996 roku rozmowie autorów na temat początków koncepcji współczesnego zespołu zasad normatywnych. Carlo M. Cipolla opisał kiedyś historię problemów z systemem pieniężnym całe wieki prób i błędów w stosowaniu polityki monetarnej przed wprowadzeniem tego zbioru. Cipolla nie opisał jednak, jak go wymyślono. Thomas Sargent przypuszczał, że przed przyjęciem zespołu zasad normatywnych państwo prowadziło błędną politykę podaży drobnych monet, ponieważ decydenci polityczni posługiwali się złym modelem. Twórcy koncepcji zespołu zasad normatywnych wskazali lepszy model i tym samym położyli podwaliny pod lepszą politykę monetarną. Powołując się na wyniki badań prowadzonych przez An-

9 Przedmowa 9 gelę Redish (Redish 1990), François Velde oponował. Twierdził, że wprowadzenie w życie zespołu zasad normatywnych wymaga technologii, na której można polegać, trzeba bowiem produkować monety trudne do podrobienia. Przekonywał więc, że nie tyle nieznajomość dobrej teorii monetarnej, ile ograniczenia techniczne mogły być powodem problemów występujących w dziedzinie pieniężnej przed wdrożeniem zespołu zasad normatywnych. Powstawanie książki zaczęło się zatem od pytania, czy zespołu zasad normatywnych przez tak długi czas nie wprowadzono w życie z powodu kiepskiej teorii ekonomicznej czy też wskutek stosowania niewłaściwej technologii. Obecnie uważamy, że stało się tak z obu powodów. Ustaliliśmy, że sir Henry Slingsby proponował wprowadzenie zespołu zasad normatywnych bardzo wcześnie, bo już w 1661 roku. Jednocześnie jednak przekonaliśmy się, że Slingsby nie pracował w próżni, że musiał wiedzieć o koncepcjach działających wcześniej teoretyków oraz o przeprowadzanych eksperymentach monetarnych. Stwierdziliśmy również, że w zastosowaniu zaleceń przedstawionych przez Slingsby ego przeszkadzały poważne bariery techniczne. Odkryliśmy przy tym, jak koncepcje dotyczące podaży drobnych pieniędzy w znacznej mierze przyczyniły się do opracowania współczesnych doktryn monetarnych. Przystąpiliśmy do tego przedsięwzięcia jako współcześni ekonomiści specjalizujący się w problematyce monetarnej, których zainteresował przedstawiony przez Carla M. Cipollę opis problemów monetarnych z XIV i XV wieku (Cipolla 1956). Próbowaliśmy wytłumaczyć wymieniane przez Cipollę wydarzenia, do których doszło w renesansie we Florencji, stosując teorie monetarne opracowane w większości w latach osiemdziesiątych XX wieku. Gdy w procesie tworzenia własnego modelu wracaliśmy do opisu Cipolli, a także gdy obserwowaliśmy, co sugeruje nam nasz model, coraz bardziej docenialiśmy opis Cipolli oraz to, jak dokonany przez niego wybór faktów i przedstawione przez niego interpretacje odzwierciedlały współczesne teorie monetarne. Cipolla pisał jednak dużo wcześniej, niż opracowano współcze-

10 10 Przedmowa sne koncepcje. W późniejszej fazie naszych badań doszliśmy do tego, kim mogli być mistrzowie Cipolli autorzy komentarzy i odkrywcy działający bardzo dawno temu. Przytaczamy niektóre ich zdania w naszej książce. Nowatorstwo teorii monetarnych lat osiemdziesiątych XX wieku polega w dużym stopniu na tym, iż wyrażane są za pomocą języka formalnego. O nowatorstwie nie decydują same koncepcje. Częściowo opracowano je bowiem w trakcie procesu, który opisujemy w książce. sierpień 2001 roku

11 Spis treści Część I Problem i środek zaradczy 1. Wprowadzenie 19 Papier i złoto. Uporczywy problem drobnych pieniędzy. Model. Strona podażowa: mennica. Strona popytowa: posiadacz monety. Niedobory monet. Wyznaczanie ceny dobra konsumpcyjnego. Środki zaradcze. Historia. Układ rozdziałów książki. 2. Teoria 37 Przyjmowanie wartości monety na podstawie jej ciężaru lub nominału. Podstawowa teoria jednego nominału. Monety o różnych nominałach. Podaż. Popyt. Interakcje podaży i popytu. Ekonomia dopasowania przedziałów. Paradoksalna dynamika. Samoistny spadek wartości: zalew zagranicznych monet. Koszty i pokusy. Koszt utraconych korzyści. Kastylijski eksperyment operacji otwartego rynku. Operacje otwartego rynku w warunkach obowiązywania zespołu zasad normatywnych. Widoczny koszt utraconych korzyści. Zaufanie do rządu w sytuacji b i = Nasza filozofia historii 65 Historia a teoria. Wskazówki uzyskane dzięki naszemu modelowi. Środki zaradcze. Nasza wersja historii. 11

12 12 Spis treści Część II Idee i technologie 4. Technologia 75 Monety o niskich nominałach w średniowieczu. Siła nabywcza monet o niskich nominałach. Technologia średniowieczna: młot i stempel. Koszty produkcji i seniorat. Mechanizacja produkcji monet. Prasa śrubowa. Prasa walcowa. Inne wynalazki. Maszyna parowa. Fałszowanie, duplikowanie, imitowanie. Technologie i idee. 5. Średniowieczne koncepcje monet i pieniądza 99 Średniowieczni juryści opowiadają się za koncepcją, którą w XX wieku głosili Kenneth Arrow i Gerard Debreu. Romaniści i kanoniści. Wypracowanie koncepcji powszechnie przyjmowanej w średniowieczu. Źródła wykorzystywane przez romanistów i stosowane przez nich metody. Pieniądz w prawnej doktrynie pożyczek. Test w środowisku, w którym istnieje tylko jeden rodzaj monet. Wiele walut i nominałów. Różne nominały. Monety z różnych kruszców. Wahania kursów wymiany: przypadek stałej wielkości należności. Wiele jednostek rozliczeniowych. Demonetyzacja. Płatności zaległe a niewynikająca z wartości metalu wartość zewnętrzna monety (extrinseca). Kursy wymiany tendencje. Obniżka wartości monet przez zmniejszenie ilości kruszcu a reformy walutowe. Kwestia z dziedziny prawa publicznego: ustalanie stawki senioratu. Źródła wykorzystywane przez kanonistów. Obniżki wartości monet przez zmniejszanie ilości kruszcu a stawki senioratu. Uściślenia, wyjątki i odkrycia. Wczesne stwierdzenie o podwójnej zbieżności potrzeb. Romaniści usuwają sprzeczność. Spór kanonistów z romanistami w sprawie senioratu. Kolejny rozłam. Pomoc filozofów. Rysa się poszerza: obniżki wartości pieniądza przez zmniejszanie ilości kruszcu i/a finansowanie deficytu). Uwagi końcowe.

13 Spis treści Renesansowe teorie pieniądza 139 Poprzednicy Adama Smitha. Spłaty zobowiązań, zakres prawnego środka płatniczego i nominalizm. Dumoulin rewolucjonista. Wpływ koncepcji Dumoulina. Dumoulin konserwatysta. Pieniądz fiat. Pieniądz fiat w teorii: Butigella. Powrót kwestii podwójnej zbieżności potrzeb. Inne sformułowania. Pieniądz fiat w praktyce. Warunki istnienia pieniądza fiat zachowującego wartość. Niezbędne ograniczenia w przypadku pieniądza fiat. Ograniczony zakres prawnego środka płatniczego. Teoria ilościowa. Wnioski płynące z doświadczenia kastylijskiego: pieniądz fiat. Hiszpania: Juan de Mariana (rok 1609). Przewidywanie inflacji. Francja: Henri Poullain (rok 1612). Uwagi końcowe. Część III Endemiczne niedobory monet i naturalne eksperymenty 7. Tropy 167 Niedobory drobnych monet i głód kruszcu. Niedobory i zalewy monet. Pieniądze widma i jednostki rozliczeniowe. Swobodne bicie pieniądza. Dowody. 8. Niedobory monet w średniowieczu 177 Anglia. Francja. Braki monet w innych regionach Europy. Uwagi końcowe. 9. Średniowieczna Florencja 187 Burzliwy debiut dużych monet w Toskanii. Afera quattrini. Pieniądze widma jako prawny środek płatniczy i jednostki rozliczeniowe. Florenckie pieniądze widma: informacje szczegółowe. Uwagi końcowe. Dodatek A: równoważniki mennicze i ceny mennicy. Dodatek B: wskaźnik cen towarów we Florencji w XIV wieku. 10. Średniowieczna Wenecja 213 Cztery epizody. Piccolo i grosz w latach Zmiany jednostek rozliczeniowych. Srebro i złoto w latach

14 14 Spis treści Dostosowanie jednostek rozliczeniowych. Soldino i dukat w latach Przymiarki do pieniądza fiat. Torneselli w Grecji. Ekspansja w pobliżu Wenecji. Uwagi końcowe. Dodatek: równoważniki mennicze i ceny mennicy. 11. Rewolucja cenowa we Francji 243 Zmiany cen względnych jako inflacja. Zaburzenia struktury nominałów monet. Podaż: przesunięcia cen względnych metali. Popyt: braki monet w obrębie przedziałów. Anatomia pieniądza i inflacji. Rodzaje monet i jednostek rozliczeniowych. Cena dobra konsumpcyjnego. Podaż: ceny względne złota i srebra. Obniżanie wartości monet bitych z bilonu. Tajemnicze zmiany kursów wymiany. Dowody braków drobnych monet. Reakcje polityczne. Postrzeganie problemu przez władze. Jednostka rozliczeniowa a prawny środek płatniczy. Jednostki rozliczeniowe a handel międzynarodowy: targi lyońskie. Reforma z 1577 roku. Upadek reformy. Uwagi końcowe. Dodatek: równoważniki mennicze i ceny mennicy. 12. Pieniądze pełniące funkcję żetonów i pieniądze 277 oblężeniowe Systemy poprzedzające zespół zasad normatywnych. Średniowieczne żetony. Pieniądze oblężeniowe. Pieniądze żetonowe wymienialne na kruszcowe: wczesny eksperyment. Pierwsze przymiarki do zespołu zasad normatywnych. Część IV Środki zaradcze i skutki uboczne 13. Wiek miedzi 289 Monety bite z samej miedzi. Eksperymenty w licznych państwach. 14. Inflacja w Hiszpanii 293 Elementy zespołu zasad normatywnych. Eksperyment kastylijski. Manipulowanie pieniądzem. Przebijanie monet. Obniżanie wartości

15 Spis treści 15 monet. Teoria kastylijskich monet o charakterze żetonów. Poszerzenie zbioru używanych symboli. Różnorodne reżymy. Dalsza nauka: aspekty nieokreśloności. Dowody. Koniec eksperymentu z monetami o charakterze żetonów. Porównanie z inflacją panującą w czasie rewolucji francuskiej. Niezamierzone konsekwencje dla Szwecji. Uwagi końcowe. Dodatek: ilość pieniędzy znajdujących się w obiegu a ceny. 15. Podobne przypadki inflacji w Europie w XVII wieku 319 Francja: flirt z inflacją. Katalonia. Niemcy. Rosja. Imperium osmańskie. 16. Wielka Brytania powoli zmierza ku rozwiązaniu 327 System ze swobodnie wypuszczanymi żetonami i inne reżymy monetarne. Polityka leseferyzmu albo monopol: wahania w Wielkiej Brytanii. Monopol prywatny ( ). Leseferyzm. Doktryna Slingsby ego. Monopol władz. Wielka wymiana pieniędzy z roku System monetarny w okresie restauracji ( ). Kryzys. Model z monetami o wartości nominalnej przewyższającej wartość użytego metalu. Debata prowadzona przez Locke a i Lowndesa. Wielka wymiana pieniędzy. Locke: geniusz czy idiota? 17. Wielka Brytania, parytet złota i zespół 363 zasad normatywnych Przypadkowy wzorzec. Ustawy i pułapy. Gwinea a ustawy dotyczące prawnego środka płatniczego. Prognozy Newtona. Złoty pieniądz staje się jednostką rozliczeniową. Monety o ciężarze niższym od wynikającego z ich wartości nominalnej. Nie zważać na pensy. Wprowadzenie w życie zasady normatywnej. 18. Zwycięstwo zespołu zasad normatywnych 381 Niemiecka unia walutowa z roku System dwukruszcowy a parytet złota. System dwukruszcowy w kraju o małej gospodarce. System dwukruszcowy na świecie. Przejście na złoto. Stany Zjednoczone. Unia Łacińska. Gapowicze w uniach

16 16 Spis treści walutowych. Wydarzenie z 1873 roku. Wchodzi zespół zasad normatywnych, kulejąc. 19. Idee, programy polityki monetarnej i wyniki 399 Ewolucja koncepcji i instytucji. Nasza wersja historii. Eksperymenty. Najważniejsze zagadnienia. Przekonania i interesy. Jednostki rozliczeniowe i umowy nominalne. Drobne pieniądze a teoria monetarna. System izby walutowej, dolaryzacja i zespół zasad normatywnych. Rynki i rządy się uczą. Część V Formalne ujęcie teorii 20. Teoria drobnych pieniędzy o pełnej 417 zawartości kruszcu 21. Model 421 Produkcja. Produkcja dóbr konsumpcyjnych. Produkcja monet. Rząd. Sekwencja czasowa wydarzeń. Równowaga. Strategia analityczna. Problem przedsiębiorstwa. Konsekwencje warunków dotyczących zysków spekulacyjnych dla polityki monetarnej. Interpretacje wielkości σ i. Monety o pełnej zawartości kruszcu i o zawartości mniejszej od wynikającej z wartości nominalnej. Problem gospodarstwa domowego. 22. Niedobory monet: przyczyny i objawy 437 Przypadki równowagi, w których monet ani się nie przetapia, ani nie bije. Przypadek równowagi stacjonarnej, kiedy monet ani się nie wybija, ani nie przetapia. Niedobory monet o niskich nominałach. Niedobór drobnych monet, przy którym ani się ich nie wybija, ani nie przetapia. Stałe i przejściowe przypadki wzrostu wielkości ξ. Przykład logarytmiczny. Niedobory monet wywołują inflację. Braki drobnych pieniędzy wskutek wybijania monet o wysokich nominałach. Braki monet w następstwie przetapiania drobnych monet o pełnej zawartości kruszcu. Skutki paradoksalne i metody zaradcze.

17 Spis treści Rozwiązania wdrażane w celu wyeliminowania 457 braków monet System, w którym obowiązuje zespół zasad normatywnych. Warianty zespołu zasad normatywnych. Zespół zasad normatywnych bez wymienialności monet: doświadczenia kastylijskie. Pieniądz fiat. 24. Nasz model i nasza wersja historii 467 Słowniczek 471 Wykaz rycin 475 Wykaz tabel 477 Bibliografia 479 Indeks autorów 495

WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW

WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW WIELKI PROBLEM DROBNIAKÓW Thomas J. Sargent, François R. Velde Warszawa 2012 Tytuł oryginału: The Big Problem of Small Change Thomas J. Sargent, François R. Velde First published:

Bardziej szczegółowo

Pieniądze nie od zawsze pochodziły z bankomatów. Mają długą historię i rozwijały się przez wiele tysięcy lat. Wraz z rozwojem społeczeństwa, powstała

Pieniądze nie od zawsze pochodziły z bankomatów. Mają długą historię i rozwijały się przez wiele tysięcy lat. Wraz z rozwojem społeczeństwa, powstała Pieniądze nie od zawsze pochodziły z bankomatów. Mają długą historię i rozwijały się przez wiele tysięcy lat. Wraz z rozwojem społeczeństwa, powstała potrzeba bardziej zaawansowanych rodzajów pieniędzy,

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA

REFORMA 2012. Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska. Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA REFORMA 2012 Wprowadzenie do ekonomii Ewelina Nojszewska Podręcznik do nauki zawodu BRANŻA EKONOMICZNA Ilustrator: Jerzy Flisak Podręcznik do nauki zawodu technik ekonomista i innych zawodów z branży ekonomicznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE Spis treści Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa xiii xv WPROWADZENIE l Rozdział l. Ekonomiczne opisanie świata 3 1.1. Stany Zjednoczone 4 1.2. Unia Europejska 10 1.3. Chiny 15 1.4. Spojrzenie na inne

Bardziej szczegółowo

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939

Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Gospodarka światowa Dezintegracja gospodarki światowej w latach 1918-1939 Tomasz Białowąs msg.umcs.lublin.pl/bialowas.htm bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Etapy w analizie Lata 1918-1924 Lata 1924-1929 Lata

Bardziej szczegółowo

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego

Janusz Biernat. Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Janusz Biernat Polityka pieniężna w Polsce w warunkach płynnego kursu walutowego Warszawa 2006 Recenzent prof. dr hab. Eugeniusz Mazurkiewicz skład i Łamanie GrafComp s.c. PROJEKT OKŁADKI GrafComp s.c.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel

Akademia Młodego Ekonomisty. Walutowa Wieża Babel Akademia Młodego Ekonomisty Walutowa Wieża Babel Dr Andrzej Dzun Uniwersytet w Białymstoku 20 listopada 2014 r. Pieniądz- powszechnie akceptowany z mocy prawa lub zwyczaju środek regulowania zobowiązań,

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Walutowa wieża Babel dr Monika Pettersen-Sobczyk Uniwersytet Szczeciński 3 grudnia 2015 r. Temat: Walutowa Wieża Babel 1) Czy potrzebujemy własnej waluty? 2) Czy ma sens

Bardziej szczegółowo

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca

Bardzo dobra Dobra Dostateczna Dopuszczająca ELEMENTY EKONOMII PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Klasa: I TE Liczba godzin w tygodniu: 3 godziny Numer programu: 341[02]/L-S/MEN/Improve/1999 Prowadzący: T.Kożak- Siara I Ekonomia jako nauka o gospodarowaniu

Bardziej szczegółowo

Pieniądz i system bankowy

Pieniądz i system bankowy Pieniądz i system bankowy 0 Pieniądz 0 pewien powszechnie akceptowany towar, za pomocą którego dokonujemy płatności za dostarczone dobra i usługi lub wywiązujemy się ze zobowiązań (np. spłata długu) 0

Bardziej szczegółowo

PREKURSORZY EKONOMII MATEMATYCZNEJ W POLSCE

PREKURSORZY EKONOMII MATEMATYCZNEJ W POLSCE UNIWERSYTET MIKOŁAJA KOPERNIKA ROZPRAWA HABILITACYJNA MIROSŁAW BOCHENEK PREKURSORZY EKONOMII MATEMATYCZNEJ W POLSCE WYDAWNICTWO NAUKOWE UNIWERSYTETU MIKOŁAJA KOPERNIKA TORUŃ 2008 SPIS TREŚCI Wstęp 9 Rozdział

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Zarys historii myśli ekonomicznej

Zarys historii myśli ekonomicznej Zarys historii myśli ekonomicznej Ekonomia Rok akademicki 2009/2010 Literatura H. Landreth, D.C. Colander, Historia myśli ekonomicznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005, cz. I: rozdz. 3; cz. II:

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów. Słowo wstępne

Wykaz skrótów. Słowo wstępne Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział pierwszy Pojęcia 1.Początki ekonomii (Marcin Smaga) 2.Definicja ekonomii (Tadeusz Włudyka, Marcin Smaga) 3.Prawidłowości i prawa ekonomiczne (Tadeusz Włudyka, Marcin

Bardziej szczegółowo

Współczesna makroekonomia a teoria dynamicznej gospodarki / Józef Chmiel. Warszawa, cop Spis treści

Współczesna makroekonomia a teoria dynamicznej gospodarki / Józef Chmiel. Warszawa, cop Spis treści Współczesna makroekonomia a teoria dynamicznej gospodarki / Józef Chmiel. Warszawa, cop. 2017 Spis treści Przedmowa 9 Wprowadzenie 10 Część I. Główne kierunki ekonomii a teoria dynamicznej gospodarki 25

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków

T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków T7. Szoki makroekonomiczne. Polityka wobec szoków Szoki makroekonomiczne. to nieoczekiwane zdarzenia zakłócające przewidywalny przebieg zmian produktu, bezrobocia i stopy procentowej Szoki popytowe (oddziałujące

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część trzecia Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Spis treści. Część trzecia Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Spis treści Część trzecia Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunkowość dochodu narodowego i bilans płatniczy Rachunki dochodu narodowego Produkt narodowy i dochód narodowy

Bardziej szczegółowo

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon

Ekonomia wykład 03. dr Adam Salomon Ekonomia wykład 03 dr Adam Salomon Ekonomia: GOSPODARKA RYNKOWA. MAKROEKONOMICZNE PODSTAWY GOSPODAROWANIA Ekonomia dr Adam Salomon, Katedra Transportu i Logistyki, WN AM w Gdyni 2 Rynki makroekonomiczne

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU

WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU Spis treści WSTĘP... 9 Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU... 13 1. Wyzwania stojące przed

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna. Prof. dr hab. Marian Górski

Polityka pieniężna. Prof. dr hab. Marian Górski Polityka pieniężna Prof. dr hab. Marian Górski Spis wykładów Wykład 1 Pieniądz pochodzenie i formy współczesnego pieniądza Wykład 2 Dwuszczeblowy sektor bankowy gospodarki rynkowej Wykład 3 Podaż pieniądza

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż

Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Makroekonomia 1 Wykład 12: Zagregowany popyt i zagregowana podaż Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Horyzont czasu w makroekonomii Długi okres Ceny są elastyczne i

Bardziej szczegółowo

Pieniądz w regulacjach prawnych. dr Jarosław Wierzbicki

Pieniądz w regulacjach prawnych. dr Jarosław Wierzbicki Pieniądz w regulacjach prawnych dr Jarosław Wierzbicki Pieniądz jako kategoria ekonomiczna Środek płatniczy; Miernik wartości; Środek tezauryzacji; Zainteresowanie władzy pieniądzem Uzasadnienia polityczne

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM

Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Krzysztof Osiński BIZNES MIĘDZYNARODOWY NA PROGU XXI WIEKU KOMPENDIUM Szczecin, 2010 Spis treści Wstęp... 11 CZĘŚĆ I OD WYMIANY MIĘDZYNARODOWEJ DO GOSPODARKI GLOBALNEJ Rozdział 1 HANDEL MIĘDZYNARODOWY....

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA TOM 1 WYD.2. Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS

EKONOMIA TOM 1 WYD.2. Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS EKONOMIA TOM 1 WYD.2 Autor: PAUL A. SAMUELSON, WILLIAM D. NORDHAUS Przedmowa CZĘŚĆ I. PODSTAWOWE POJĘCIA Rozdział 1. Podstawy ekonomii 1.1. Wprowadzenie Niedobór i efektywność: bliźniacze tematy ekonomii

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze. I.Teoria handlu międzynarodowego

Międzynarodowe stosunki gospodarcze. I.Teoria handlu międzynarodowego Adam Budnikowski Międzynarodowe stosunki gospodarcze 1 1. Wprowadzenie 1.1. Powstanie i rozwój gospodarki światowej 1.2. Pojęcie i zakres msg. I I.Teoria handlu międzynarodowego 2. Klasyczne teorie handlu

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 4 Teoria optymalnych obszarów walutowych Koszty Unii Walutowej

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 4 Teoria optymalnych obszarów walutowych Koszty Unii Walutowej Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz Wykład 4 Teoria optymalnych obszarów walutowych Koszty Unii Walutowej http://www.zie.pg.gda.pl/~jwo/ email: jwo@zie.pg.gda.pl Teoria optymalnych

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści

Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii. Spis treści Księgarnia PWN: Pod red. Romana Milewskiego - Elementarne zagadnienia ekonomii Spis treści Od autorów....................................... 13 Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii..............

Bardziej szczegółowo

Złoty Polski po I Wojnie Światowej.

Złoty Polski po I Wojnie Światowej. Złoty (skrót zł, lub aktualny kod ISO 4217 PLN), to podstawowa jednostka monetarna w Polsce, która dzieli się na 100 groszy. Nazwę polskiej jednostki monetarnej wprowadzono w 1919 roku, parytet złota określono

Bardziej szczegółowo

Rozdział XIII KAPITAŁ FINANSOWY 1. Podaż kapitału finansowego 2. Popyt na kapitał finansowy

Rozdział XIII KAPITAŁ FINANSOWY 1. Podaż kapitału finansowego 2. Popyt na kapitał finansowy Spis treści WSTĘP Rozdział I WYZWANIA DLA KRAJÓW I WSPÓŁCZESNEJ EKONOMII ORAZ MOŻLIWOŚCI ICH REALIZACJI W SYSTEMACH GOSPODARCZYCH OPARTYCH NA DOKTRYNIE NEOLIBERALIZMU 1. Wyzwania stojące przed krajami

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Od autorów Przedmowa do wydania trzeciego E. Kwiatkowski

Spis treści. Od autorów Przedmowa do wydania trzeciego E. Kwiatkowski Spis treści Od autorów Przedmowa do wydania trzeciego E. Kwiatkowski CZĘŚĆ I. WPROWADZENIE DO EKONOMII Rozdział 1. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii S. Krajewski, R. Milewski 1.1. Czym się zajmuje

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej

Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2. CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Księgarnia PWN: P.R. Krugman, M. Obstfeld - Ekonomia międzynarodowa. T. 2 CZĘŚĆ III. Kursy walutowe i makroekonomia gospodarki otwartej Rozdział 12. Rachunki dochodu narodowego i bilans płatniczy. 3 Rachunki

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii

Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Księgarnia PWN: Praca zbiorowa pod red. Romana Milewskiego Elementarne zagadnienia ekonomii Od autorów Rozdział I. Podstawowe pojęcia i przedmiot ekonomii 1. Czym się zajmuje ekonomia? 2. Potrzeby ludzkie,

Bardziej szczegółowo

Determinanty dochodu narodowego. Analiza krótkookresowa

Determinanty dochodu narodowego. Analiza krótkookresowa Determinanty dochodu narodowego Analiza krótkookresowa Produkcja potencjalna i faktyczna Produkcja potencjalna to produkcja, która może być wytworzona w gospodarce przy racjonalnym wykorzystaniu wszystkich

Bardziej szczegółowo

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów,

- potrafi wymienić. - zna hierarchię podział. - zna pojęcie konsumpcji i konsumenta, - zna pojęcie i rodzaje zasobów, WYMAGANIA EDUKACYJNE PRZEDMIOT: Podstawy ekonomii KLASA: I TH NUMER PROGRAMU NAUCZANIA: 2305/T-5 T-3,SP/MEN/1997.07.16 L.p. Dział programu 1. Człowiek - konsument -potrafi omówić podstawy ekonomii, - zna

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

Stabilne ceny i niestabilne rynki

Stabilne ceny i niestabilne rynki Stabilne ceny i niestabilne rynki Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Monika Barszczewska Tekst z 14 maja 2013 r. Według Ewalda Nowotnego, członka Rady Prezesów Europejskiego Banku Centralnego,

Bardziej szczegółowo

Wykład 21: Międzynarodowy system walutowy. Gabriela Grotkowska

Wykład 21: Międzynarodowy system walutowy. Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 21: Międzynarodowy system walutowy Gabriela Grotkowska Plan wykładu Międzynarodowy system walutowy

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1. Modele graficzne

Makroekonomia 1. Modele graficzne Makroekonomia 1 Modele graficzne Obieg okrężny $ Gospodarstwa domowe $ $ $ $ $ Rynek zasobów $ Rynek finansowy $ $ Rząd $ $ $ $ $ $ $ Rynek dóbr i usług $ Firmy $ Model AD - AS Popyt zagregowany (AD) Popyt

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: Podstawy ekonomii Kierunek: Inżynieria Środowiska Rodzaj przedmiotu: treści ogólnych, moduł Rodzaj zajęć: wykład Profil kształcenia: ogólnoakademicki Poziom kształcenia: I stopnia Liczba

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 15 zaliczenie z oceną Wydział: Zarządzanie i Finanse Nazwa kierunku kształcenia: Finanse i Rachunkowość Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. nadzw. dr hab. Witold Jakóbik Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia

Bardziej szczegółowo

Podstawy metodologiczne ekonomii

Podstawy metodologiczne ekonomii Jerzy Wilkin Wykład 2 Podstawy metodologiczne ekonomii Modele w ekonomii Rzeczywistość gospodarcza a jej teoretyczne odwzorowanie Model konstrukcja teoretyczna, będąca uproszczonym odwzorowaniem rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW

1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW Spis treści Wstęp Rozdział 1 PRZEDMIOT I METODA NAUKI FINANSÓW 1.1. Etymologia terminu finanse i główne etapy rozwoju finansów 1.2. Współczesne rozumienie finansów 1.2.1. Ogólna charakterystyka finansów

Bardziej szczegółowo

Austriacka teoria cyklu koniunkturalnego a teorie głównego nurtu. Mateusz Benedyk

Austriacka teoria cyklu koniunkturalnego a teorie głównego nurtu. Mateusz Benedyk Austriacka teoria cyklu koniunkturalnego a teorie głównego nurtu Mateusz Benedyk 1 Krótki rys historyczny Wybrane teorie głównego nurtu: - Szkoła keynesowska - Szkoła monetarystyczna - Nowa szkoła klasyczna

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne

Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Makroekonomia 1 Wykład 13: Model ASAD i szoki makroekonomiczne Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Plan wykładu Sytuacja na rynku pracy a położenie krzywej AS Krótko-

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. II gimnazjum z działu: Człowiek i gospodarka

Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. II gimnazjum z działu: Człowiek i gospodarka Ola Bednarska olabednarska@wp.pl nauczyciel: wiedzy o społeczeństwie i języka polskiego Publiczne Gimnazjum w Nowej Brzeźnicy Test z wiedzy o społeczeństwie dla kl. II gimnazjum z działu: Człowiek i gospodarka

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MŁODEGO EKONOMISTY

AKADEMIA MŁODEGO EKONOMISTY AKADEMIA MŁODEGO EKONOMISTY WAHANIA KONIUNKTURY GOSPODARCZEJ OŻYWIENIE I RECESJA W GOSPODARCE DR JAROSŁAW CZAJA Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu 17 października 2016 r. KONIUNKTURA GOSPODARCZA DEFINICJA

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW arytet siły nabywczej () arytet siły nabywczej jest wyprowadzany w oparciu o prawo jednej ceny. rawo jednej ceny zakładając,

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA. Ryszard Rapacki

WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA. Ryszard Rapacki WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA Wpływ polityki stabilizacyjnej na przedsiębiorstwa ZAŁOŻENIA: 1. Mała gospodarka, analizowana w dwóch wariantach: Gospodarka zamknięta, Gospodarka otwarta.

Bardziej szczegółowo

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 20: Model Mundella-Fleminga, część II (sztywne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną

11. Emisja bonów skarbowych oznacza pożyczkę zaciągniętą przez: a) gospodarstwo domowe b) bank komercyjny c) sektor publiczny d) firmę prywatną Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Baza monetarna to: a) łączna ilość banknotów i bilonu, znajdujących się w obiegu

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowy system walutowy

Międzynarodowy system walutowy Międzynarodowy system walutowy Wykład 12 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, CE UW Copyright Gabriela Grotkowska 2 Wykład 12 Międzynarodowy system walutowy Przed systemem waluty złotej System waluty

Bardziej szczegółowo

System pieniężny i teoria pieniądza

System pieniężny i teoria pieniądza System pieniężny i teoria pieniądza Wyższa Szkoła Technik Komputerowych i Telekomunikacji w Kielcach 1 Wykład nr 3 System pieniężny i teoria pieniądza 1. Pojęcie i funkcje pieniądza. 2. Klasyczna teoria

Bardziej szczegółowo

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.

Copyright 2014 by Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o. Recenzja: prof. dr hab. Zbigniew Polański Redaktor prowadząca: Lidia Męzińska Redakcja i korekta: Anna Kaniewska Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Wojciech Kwiatkowski Copyright 2014

Bardziej szczegółowo

Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie

Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie Determinanty kursu walutowego w krótkim okresie Wykład 9 z Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych, C UW Copyright 2006 Pearson Addison-Wesley & Gabriela Grotkowska 2 Wykład 9 Kurs walutowy w krótkim

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. TEORETYCZNE PROBLEMY TRANSFORMACJI GOSPODARCZEJ

CZĘŚĆ I. TEORETYCZNE PROBLEMY TRANSFORMACJI GOSPODARCZEJ Spis treści Wprowadzenie CZĘŚĆ I. TEORETYCZNE PROBLEMY TRANSFORMACJI GOSPODARCZEJ Rozdział I. Pojecie i cele transformacji gospodarczej 1.1. Transformacja gospodarcza jako kategoria ekonomiczna 1.1.1.

Bardziej szczegółowo

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett

Złoto i srebro. we współczesnym portfelu inwestycyjnym. Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, Warren Buffett Złoto i srebro we współczesnym portfelu inwestycyjnym Obraz gospodarki jest lepiej widoczny przez tylną, zakurzoną Ryzyko bierze szybę, się niż z przez niewiedzy czysto o umytą tym co szybę robisz przednią

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych.

FINANSE. Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Prawo finansowe FINANSE Zjawiska ekonomiczne związane z gromadzeniem i wydatkowaniem środków pieniężnych. Mechanizm wymiany i podziału wartości materialnych. Metoda podziału Produktu Krajowego Brutto za

Bardziej szczegółowo

BIULETYN 6/2017. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej. Strefa euro

BIULETYN 6/2017. Punkt Informacji Europejskiej EUROPE DIRECT - POZNAŃ. Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej. Strefa euro Wzmocnienie unii walutowej i gospodarczej Współpraca gospodarcza i walutowa w państwach UE, której efektem jest posługiwanie się wspólną walutą euro ( ) jest jedną z największych osiągnięć integracji europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Warunkiem uzyskania zaliczenia ćwiczeń jest zdobycie minimum 51% punktów możliwych do uzyskania w semestrze. Punkty studenci mogą zdobyć za:

Warunkiem uzyskania zaliczenia ćwiczeń jest zdobycie minimum 51% punktów możliwych do uzyskania w semestrze. Punkty studenci mogą zdobyć za: Ćwiczenia: Makroekonomia I Prowadzący: Łukasz Goczek WWW: http://coin.wne.uw.edu.pl/lgoczek E-mail: lgoczek@wne.uw.edu.pl Dyżur: poniedziałek 14:00-14:55, sala 409-10 I. Cel zajęć Celem ćwiczeń prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć

Opis efektów kształcenia dla modułu zajęć Nazwa modułu: Ekonomia Rok akademicki: 2015/2016 Kod: MEI-1-501-s Punkty ECTS: 1 Wydział: Inżynierii Metali i Informatyki Przemysłowej Kierunek: Edukacja Techniczno Informatyczna Specjalność: - Poziom

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Stanisław Owsiak, Finanse publiczne teoria i praktyka. Spis treści: Wstęp Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Rozdział 1. Przedmiot nauki o finansach publicznych Pojęcie nauki o finansach

Bardziej szczegółowo

Ekonomia menedżerska William F. Samuelson, Stephen G. Marks

Ekonomia menedżerska William F. Samuelson, Stephen G. Marks Ekonomia menedżerska William F. Samuelson, Stephen G. Marks Ekonomia menedżerska to doskonale opracowany podręcznik, w którym przedstawiono najważniejsze problemy decyzyjne, przed jakimi stają współcześni

Bardziej szczegółowo

Tonnes % of reserves 1 United States 8 133,5 74,2% 2 Germany 3 377,9 68,1% 3 IMF 2 814,0 4 Italy 2 451,8 67,2% 5 France 2 435,8 63,9% 6 China 1 842,6

Tonnes % of reserves 1 United States 8 133,5 74,2% 2 Germany 3 377,9 68,1% 3 IMF 2 814,0 4 Italy 2 451,8 67,2% 5 France 2 435,8 63,9% 6 China 1 842,6 Tonnes % of reserves 1 United States 8 133,5 74,2% 2 Germany 3 377,9 68,1% 3 IMF 2 814,0 4 Italy 2 451,8 67,2% 5 France 2 435,8 63,9% 6 China 1 842,6 2,2% 7 Russia 1 615,2 15,6% 8 Switzerland 1 040,0 5,8%

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy

Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII. Bilans płatniczy Międzynarodowe stosunki gospodarcze Wykład XII Bilans płatniczy Tomasz Białowąs bialowas@hektor.umcs.lublin.pl Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej http://msg.umcs.lublin.pl/ Pojęcie

Bardziej szczegółowo

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a )

ZAŁOŻENIA. STRONA POPYTOWA (ZAGREGOWANY POPYT P a ): OGÓLNA RÓWNOWAGA RYNKU. STRONA PODAŻOWA (ZAGREGOWANA PODAŻ S a ) przeciętny poziom cen MODEL ZAGREGOWANEGO POPYTU I ZAGREGOWANEJ PODAŻY ZAŁOŻENIA Dochód narodowy (Y) jest równy produktowi krajowemu brutto (PKB). Y = K + I + G Neoklasycyzm a keynesizm Badamy zależność

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej)

Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Makroekonomia 1 Wykład 5: Model klasyczny gospodarki (dla przypadku gospodarki zamkniętej) Gabriela Grotkowska Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego PKB jako miara dobrobytu Produkcja w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Ekonomista jako naukowiec. Myśleć jak ekonomista. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: Ekonomiści odgrywają podwójną rolę:

Ekonomista jako naukowiec. Myśleć jak ekonomista. W tym rozdziale odpowiemy na pytania: Ekonomiści odgrywają podwójną rolę: 2 Myśleć jak ekonomista P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny

Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Rozdział 15. podręcznika Wolna przedsiębiorczość - bank centralny Autor: Mateusz Machaj #bank centralny #inflacja #polityka pieniężna #stopy procentowe W tym rozdziale dowiesz się: Czym są banki centralne

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska

Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Międzynarodowe Stosunki Ekonomiczne Makroekonomia gospodarki otwartej i finanse międzynarodowe Wykład 19: Model Mundella-Fleminga, część I (płynne kursy walutowe) Gabriela Grotkowska Plan wykładu Model

Bardziej szczegółowo

Konkurs wiedzy ekonomicznej

Konkurs wiedzy ekonomicznej POZIOMO: 1. zdolność pieniądza do przechowywania wartości 2. pośrednik giełdowy 3. stan rachunku lub konta 4. punkt wymiany walut 5. waluta zjednoczonej Europy 6. spadek cen kursu papierów wartościowych

Bardziej szczegółowo

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11

Centrum Europejskie Ekonomia. ćwiczenia 11 Centrum Europejskie Ekonomia ćwiczenia 11 Wstęp do ekonomii międzynarodowej Gabriela Grotkowska. Agenda Kartkówka Czym gospodarka otwarta różni się od zamkniętej? Pomiar otwarcia gospodarki Podstawowe

Bardziej szczegółowo

Ekonomia rozwoju wykład 7 Rola instytucji w rozwoju ekonomicznym. Prawa własności, ryzyka ekonomiczne, polityczne i

Ekonomia rozwoju wykład 7 Rola instytucji w rozwoju ekonomicznym. Prawa własności, ryzyka ekonomiczne, polityczne i Ekonomia rozwoju wykład 7 Rola instytucji w rozwoju ekonomicznym. Prawa własności, ryzyka ekonomiczne, polityczne i prawne. dr Piotr Białowolski Katedra Ekonomii I http://www.e-sgh.pl/piotr_bialowolski/er

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna

MAKROEKONOMIA Blok IV. Pieniądz i polityka monetarna MAKROEKONOMIA Blok IV Pieniądz i polityka monetarna Krótka historia pieniądza 1. Ekwiwalent towary powszechnie uważane przez daną społeczność za najbardziej przydatne (pecunia pecus). 2. Płacidła z reguły

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Bilans płatniczy

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE Bilans płatniczy MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE 2016 Bilans płatniczy Czynniki wpływające na inflację 2 mgr Tomasz Rosiak Analiza otoczenia Podstawowe zależności ekonomiczne 3 mgr Tomasz Rosiak Analiza otoczenia Struktura

Bardziej szczegółowo

PIENIADZ WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO P R O J E K T R E A L I Z O W A N Y Z N B P W R A M A C H E D U K A C J I E K O N O M I C Z N E J

PIENIADZ WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO P R O J E K T R E A L I Z O W A N Y Z N B P W R A M A C H E D U K A C J I E K O N O M I C Z N E J PIENIADZ WCZORAJ, DZIŚ I JUTRO P R O J E K T R E A L I Z O W A N Y Z N B P W R A M A C H E D U K A C J I E K O N O M I C Z N E J WPROWADZENIE Naszym pierwszym zadaniem było zbadanie historii pieniądza

Bardziej szczegółowo

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania:

Konkurencja monopolistyczna. W tym rozdziale szukaj odpowiedzi na pytania: 17 Konkurencja monopolistyczna P R I N C I P L E S O F MICROECONOMICS F O U R T H E D I T I O N N. G R E G O R Y M A N K I W PowerPoint Slides by Ron Cronovich 2007 Thomson South-Western, all rights reserved

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor

Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor Makroekonomia Gregory N. Mankiw, Mark P. Taylor Popularny w USA i Europie Zachodniej podręcznik przeznaczony do studiowania makroekonomii na pierwszych latach studiów. Obejmuje takie zagadnienia, jak rachunek

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO PRAWA FINANSÓW PUBLICZNYCH. Ćwiczenia nr 1

WPROWADZENIE DO PRAWA FINANSÓW PUBLICZNYCH. Ćwiczenia nr 1 WPROWADZENIE DO PRAWA FINANSÓW PUBLICZNYCH Ćwiczenia nr 1 Czym jest pieniądz? ogólnie ujmując, pieniądz to środek płatniczy przyjmowany w zamian za towary i usługi lub zwalniający od zobowiązań; wymyślenie

Bardziej szczegółowo

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy

Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Handel międzynarodowy. Bilans płatniczy. Kurs walutowy Dr Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki Gospodarczej Przyczyny wymiany handlowej. Free trade is

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

EURO jako WSPÓLNA WALUTA

EURO jako WSPÓLNA WALUTA Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy EURO jako WSPÓLNA WALUTA Prof. dr hab. Eugeniusz Gatnar Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 18 marca 2013 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka wybranych banków centralnych. Edyta Kukieła Monika Maćkowiak

Charakterystyka wybranych banków centralnych. Edyta Kukieła Monika Maćkowiak Charakterystyka wybranych banków centralnych Edyta Kukieła Monika Maćkowiak Charakterystyka wybranych banków centralnych Niemcy Grecja Japonia Wielka Brytania Niemcy- Niemiecki Bank Federalny (DBB- Deutsche

Bardziej szczegółowo

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP

Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP Spis treści WYKAZ SKRÓTÓW WSTĘP ROZDZIAŁ I PODSTAWOWE ZAGADNIENIA UNIJNEGO SYSTEMU PRAWNEGO I FINANSOWEGO 1. Uwagi ogólne 2. Unijne regulacje prawne 3. Prawo pierwotne i prawo stanowione 4. Instytucje

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo