Kultura i reformowanie sektora. publicznego

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Kultura i reformowanie sektora. publicznego"

Transkrypt

1 Dr Przemysław Hensel Uniwersytet Warszawski Kultura i reformowanie sektora publicznego Abstrakt W tekście zastosowano koncepcję grid/group do analizy sposobów reformowania sektora publicznego. Punktem wyjścia jest przedstawienie czterech perspektyw kulturowych i właściwych dla nich przekonań o naturze rzeczywistości. Następnie przeanalizowano poszczególne sposoby reformowania sektora publicznego i przyporządkowano je do omówionych wcześniej perspektyw. W opracowaniu wskazano również przypadki, w których uparte i bezrefleksyjne stosowanie rozwiązań właściwych dla każdej z perspektyw kulturowych prowadziło do negatywnych konsekwencji. We wnioskach stwierdzono, że racjonalne reformowanie sektora publicznego często wymaga od reformatorów rezygnacji z forsowania ulubionych koncepcji na rzecz rozwiązań dostosowanych do sytuacji, nawet gdy pochodzą one z perspektywy kulturowej, z którą reformator się nie identyfikuje. Sposoby reformowania administracji publicznej są uwarunkowane nie tylko kondycją finansową państwa, dostępnymi wzorcami postępowania oraz wiedzą pracowników zatrudnionych w administracji, lecz również głęboko zakorzenionymi normami kulturowymi. Katalogowanie wszystkich możliwych kultur i właściwych dla nich sposobów reformowania administracji publicznej jest zadaniem niewykonalnym. Dla uproszczenia tego zadania warto posłużyć się koncepcją grid/group Mary Douglas (1978, 1999, 2004), która wyróżnia cztery możliwe perspektywy kulturowe (cultural bias). Christopher Hood (1998) pokazał, w jaki sposób te generyczne perspektywy indywidualistyczna, egalitarna, hierarchiczna i fatalistyczna przekładają się na zarządzanie w sektorze publicznym. W niniejszym tekście koncentruję się na sposobach reformowania sektora publicznego specyficznych dla każdej z nich. Przekonania aktorów sektora publicznego Perspektywy kulturowe to stosunkowo stałe zbiory przekonań na temat sposobu funkcjonowania rzeczywistości, które z jednej strony stają się podstawą ludzkich działań, a z drugiej działają jak filtr dopuszczający jedynie te informacje, które są zgodne z daną perspektywą. Koncepcja Mary Douglas, rozwinięta przez Thompsona, Ellisa i Wildavskiego (1990), sprowadza się do przyjęcia założenia, mówiącego, że przy pomocy dwóch kryteriów można wyróżnić cztery podstawowe perspektywy kulturowe. Pierwszą z nich jest stopień, w jakim działania człowieka są determinowane przez normy społeczne, drugim stopień, w jakim człowiek jest ograniczany w swoich działaniach poprzez przynależność do grupy. Jest to, oczywiście, pewne uproszczenie, ponieważ działania grupy również opierają się na normach, a 91

2 MBA 2/2009 często normy te pochodzą z otoczenia grupy. Chodzi jednak o to, czy mamy do czynienia z mechanizmem kontroli przez bezpośrednie relacje interpersonalne (przynależność do grupy), czy też z kontrolą przez przestrzeganie bezosobowych norm (normy społeczne). Gdy aktor jest w wysokim stopniu ograniczany przez oba te czynniki, mówimy, że funkcjonuje w perspektywie hierarchicznej. Niskie ograniczenia w obu wymienionych wymiarach równa się perspektywie indywidualistycznej. Przynależność do grupy przy jednoczesnej niewielkiej liczbie norm regulujących jej funkcjonowanie oznacza perspektywę egalitarną, podczas gdy jej przeciwieństwem jest perspektywa fatalistyczna. Wszystkie cztery perspektywy kulturowe występują w każdej zbiorowości ludzkiej, a między ich zwolennikami dochodzi do konfliktów chociażby dlatego, że to, co wydaje się oczywiste w ramach jednej z perspektyw, jest często sprzeczne z tym, co jest brane za oczywiste w innych perspektywach. Zwolennicy perspektywy cieszącej się najwyższym poparciem w danej wspólnocie muszą nieustannie odpierać ataki ze strony zwolenników pozostałych perspektyw (Douglas 1999). Jeśli zaaplikujemy tę teorię do reformowania sektora publicznego, to zauważymy, że działania podejmowane przez aktorów funkcjonujących w tym sektorze będą wynikać w dużej mierze z podzielanych przez nich perspektyw kulturowych, a ogólny kierunek reform będzie wyznaczany przez perspektywę dominującą. Dlatego warto przyjrzeć się przekonaniom właściwym dla aktorów podzielających poszczególne perspektywy. W dalszej części artykułu pokażę, jak z tych przekonań wynikają preferowane sposoby reformowania sektora publicznego. W perspektywie hierarchicznej podstawowym zadaniem aktora jest przestrzeganie ustalonych norm i procedur oraz jednoczesne pilnowanie tego, by inni aktorzy nie wykraczali poza swoje miejsce w hierarchii. Dla aktorów zajmujących wyższe pozycje w hierarchii zarezerwowane zostało prawo ustalania norm na użytek aktorów znajdujących się niżej. Normy są uważane za legitymizowane, jeśli są racjonalne, tj. odwołują się do zewnętrznych standardów racjonalności. Dlatego też, w biurokracji, decyzje podejmowane są na podstawie kryteriów merytorycznych przez osoby o najwyższych w danej organizacji kwalifikacjach, zaś demokratyczność procedur nie ma i nie może mieć większego znaczenia. Demokracja bowiem, z założenia, może prowadzić do rozstrzygnięć, które choć odpowiadają większości, to pozostają w sprzeczności z racjonalnością. Z tego powodu, wszelki konflikt w organizacji hierarchicznej musi być utajony, co nie oznacza, że nie odgrywa on istotnej roli w życiu organizacji oznacza tylko, że jest on tematem tabu, rzadko poruszanym w oficjalnym dyskursie. Przy okazji warto zauważyć, że konflikt między przywiązaniem do racjonalności a demokratycznością postępowania jest sporym wyzwaniem dla aktorów kierujących organizacją hierarchiczną. Dzieje się tak, ponieważ obywatele demokratycznych społeczeństw uważają za legitymizowane przede wszystkim te reguły, które powstały w sposób demokratyczny. Ten konflikt nabiera szczególnego znaczenia w kontekście administracji publicznej, gdzie kontrast między zasadami hierarchicznymi i demokratycznym otoczeniem jest szczególnie widoczny. Zrozumienie decyzji podejmowanych przez przedstawicieli każdej z perspektyw wymaga 92

3 omówienia ich sposobu postrzegania otoczenia. W ramach perspektywy hierarchicznej przyjmuje się, że środowisko, w którym funkcjonuje organizacja, jest w dużej mierze odporne na działania człowieka. W związku z tym można korzystać z jego zasobów bez obawy, że przyniesie to jakieś zdecydowanie negatywne konsekwencje. Nawet gdy środowisko naturalne zostanie w wyniku działań człowieka chwilowo wytrącone z równowagi, to prędzej czy później powróci ono do swego stanu pierwotnego. Oczywiście, po przekroczeniu pewnej granicy ingerencja człowieka może nieodwracalnie wpłynąć na środowisko naturalne, ale w opinii aktorów podzielających światopogląd hierarchiczny granica ta jest usytuowana stosunkowo daleko. Jednym z uzasadnień norm ograniczających funkcjonowanie aktorów podzielających tę perspektywę, jest właśnie konieczność dopilnowania, by ta granica nie została przekroczona. W tym celu potrzebni są eksperci, którzy ustalą, gdzie ona przebiega. Aktor podzielający perspektywę indywidualistyczną najlepiej czuje się w rzeczywistości rynkowej. Gdy znajdzie się w organizacji hierarchicznej, to w sposób naturalny będzie dążył do jej zmiany. Uważa on, że każdy człowiek powinien być sobie sterem, żeglarzem, okrętem, i w związku z tym, im mniej przepisów ograniczających ludzkie działania, tym lepiej. Człowiek nie powinien być również spętany przynależnością do grupy, która ogranicza możliwość wyboru, i, co gorsza, każe dzielić się posiadanymi dobrami. Dlatego też aktor indywidualistyczny funkcjonujący w administracji publicznej będzie z jednej strony starał się ograniczyć liczbę przepisów, z drugiej ograniczyć redystrybucję środków między poszczególnymi grupami społecznymi. W jego mniemaniu natura jest rogiem obfitości (cornucopia), z którego można czerpać bez ograniczeń, ponieważ zniesie ona ludzkie wybryki. Takie założenie jest konieczne, ponieważ w przeciwnym wypadku niezbędne byłoby narzucenie norm ograniczających działania człowieka. Konflikt w organizacji będzie postrzegany jako całkowicie naturalny, bo przecież preferencje jednostek są różne. Aktor podzielający tę perspektywę widzi społeczeństwo jak zatomizowany zbiór jednostek, którym konieczna do funkcjonowania jest jedynie stabilna infrastruktura instytucjonalna, umożliwiająca uczciwe przeprowadzanie transakcji. O ile światopogląd hierarchiczny jest ściśle powiązany z pracami Maxa Webera (1922/2002), o tyle światopogląd indywidualistyczny w sposób oczywisty wiąże się ze szkołą chicagowską i doktryną liberalną, a za jednego z jej najbardziej prominentnych przedstawicieli należy uznać Miltona Friedmana (por. Friedman i Friedman 2006; Friedman 2008). Aktor funkcjonujący w ramach perspektywy egalitarnej widzi świat całkowicie inaczej. Człowiek jest z natury dobry, lecz z biegiem lat jego natura zostaje zepsuta przez złe instytucje to przekonania całkowicie opozycyjne wobec opinii hierarchistów, którzy są przekonani, że człowiek jest z natury zły i trzeba sprawnych instytucji, by utrzymać go na drodze cnoty. Celem-marzeniem egalitarystów jest powrócenie do mitycznego stanu pierwotnego dzikusa, który nie był spętany przez nowoczesne instytucje (widać tu wyraźne nawiązanie do filozofii Rousseau). Jego działania były ograniczane jedynie przez kontrolę ze strony grupy. Zwolennik tego podejścia będzie 93

4 MBA 2/2009 przywiązywał szczególną wagę do ochrony środowiska naturalnego, ponieważ jest on przekonany, że stanowi ono wrażliwy system i nawet najlżejsza interwencja człowieka może spowodować katastrofę. W tej perspektywie najwyższą wartością jest przynależność do grupy i jej spójność. Dlatego też, między stanem posiadania poszczególnych uczestników grupy nie powinno być znaczących różnic, ponieważ mogłyby one prowadzić do konfliktów i rozpadu wspólnoty. Ponadto, ponieważ ilość środków, które można czerpać z otoczenia jest ograniczona ingerencja w środowisko naturalne grozi przecież katastrofą to jedynym sposobem na zbilansowanie potrzeb i środków jest ograniczenie tych pierwszych. Dlatego też egalitaryści będą chętnie narzucać normy grupowe, których celem będzie ograniczenie konsumpcji dóbr pewnego rodzaju. Z czasem, niektórzy egalitaryści dochodzą do wniosku, że wszelka konsumpcja przynosi szkodę środowisku i dlatego należy ją ograniczać, a najlepiej byłoby, gdyby wszyscy nabywali i konsumowali jedynie artykuły pierwszej potrzeby i to wyprodukowane w sposób ekologiczny. Najpoważniejszą sankcją, jaką dysponuje grupa, jest skazanie uczestnika na banicję. Aktor podzielający ostatnią z perspektyw fatalistyczną żyje w świecie, o którym wie niewiele. Spotykają go w życiu dobre i złe przypadki, jednakże nie ma nad tymi zdarzeniami żadnej kontroli i nie jest w stanie przewidzieć, co go czeka. Dla fatalisty życie jest loterią, a podejmowanie jakichkolwiek działań po to, żeby w niej wygrać, nie ma większego sensu. Ludzie otaczający zwolennika tego podejścia mogą być z natury dobrzy lub źli lecz nie ma on na to żadnego wpływu. Jego życie jest zdeterminowane przez wiele reguł i przepisów, ale w przeciwieństwie do uczestnika hierarchii nie należy on do grupy, która te reguły ustala i nie ma szans na znalezienie się w tym gronie w przyszłości. Brak przynależności do grupy powoduje, że fatalista jest w wyższym stopniu niż hierarchiści czy egalitaryści narażony na negatywne konsekwencje działań innych ludzi i zdarzeń losowych zachodzących w otoczeniu. Indywidualista również nie przynależy do grupy, ale w przeciwieństwie do fatalisty nie jest spętany narzuconymi normami, co umożliwia mu podejmowania działań zmierzających do poprawienia swojej sytuacji. Preferowane rozwiązania dla sektora publicznego Poniżej prezentuję rozwiązania organizacyjne, które będą preferować reprezentanci poszczególnych perspektyw, a następnie wskazuję na pewne podobieństwa i różnic między nimi. Aktor podzielający światopogląd hierarchiczny najchętniej będzie stosował rozwiązania ułatwiające kontrolowanie innych ludzi. Tworzenie nowych przepisów, powoływanie specjalnych komisji, ścisły nadzór wszędzie tam, gdzie jest to możliwe. U podłoża tych technik leży przekonanie, że człowiek jest z natury zły i tylko stosowanie odpowiednich rozwiązań instytucjonalnych może zagwarantować, że nie zejdzie on z dobrej drogi lub że na nią powróci. Pod tym względem idealną organizacją byłby benthamowski panopticon, który zapewnia totalny i nieprzerwany nadzór (por. Focault 1998, s ). Oczywiście nie oznacza to, że zwolennik perspektywy hierarchicznej chciałby zmienić każdą organizację w więzienie. To porównanie ma jedynie pokazać kierunek, w którym podążają wysiłki 94

5 zmierzające do naprawienia świata każdy ma robić to, co do niego należy i jednocześnie powinien być pilnowany, bo pozostawiony sam sobie będzie próbował oszukiwać. Celem rozwiązań administracyjnych promowanych w ramach tego podejścia jest spowodowanie, by środki publiczne były wydawane zgodnie z obowiązującymi procedurami, tak by uniknąć malwersacji. Sensowność, racjonalność rzeczowa podejmowanych działań ma mniejsze znaczenie. Aktor podzielający światopogląd indywidualistyczny zaordynuje w administracji publicznej recepty zdecydowanie różne od tych, które proponują hierarchiści. Przede wszystkim stwierdzi, że ludzie będą dobrze ze sobą współpracować tylko wtedy, gdy będzie im się to opłacało. Tak więc klucz do sprawnej administracji publicznej nie leży w opracowywaniu coraz bardziej precyzyjnych przepisów, które zmuszają ludzi do postępowania zgodnie z wolą przełożonego, lecz w skonstruowaniu takiej struktury zachęt ekonomicznych, która spowoduje, że postępowanie zgodnie z wolą przełożonego będzie dla aktora korzystne. Jednak nadrzędnym celem, jaki postawi sobie zwolennik tego podejścia, będzie ograniczenie roli rządu i liczby pracowników administracji publicznej. Jeśli bowiem najlepszego rozwiązania wszelkich problemów wyboru dostarcza rynek, to rząd jest tylko przeszkodą w jego sprawnym funkcjonowaniu. Tak więc należy sprywatyzować co tylko możliwe i realizować cele państwa, zawierając kontrakty z prywatnymi przedsiębiorcami. Ci ostatni wykonają powierzone im zadania taniej i lepiej, ponieważ kierują się własnym zyskiem i ryzykują własnymi zasobami. Mechanizm rynkowy powinien być wykorzystywany nie tylko w relacjach między administracją publiczną a prywatnymi przedsiębiorcami, lecz również w ramach sektora publicznego i jego jednostek organizacyjnych. Tak więc, to rodzice i uczniowie głosując nogami, powinni decydować o wysokości środków przeznaczanych dla danej szkoły, a nie urzędnicy tworzący budżety w ministerstwie. W ramach przedsiębiorstw i organizacji, które z różnych względów muszą pozostać w gestii Skarbu Państwa należy wprowadzić podział na centra zysków i centra kosztów, a następnie zlikwidować te centra, które nie potrafią na siebie zarobić (por. Ackoff 1999; Ackoff, Magidson i Addison 2007). Zwolennik tego podejścia będzie również wskazywał na konieczność deregulacji, tj. ograniczenia liczby przepisów krępujących zarówno urzędników, jak i przedsiębiorców. Tego rodzaju założenia legły u podstaw reform przeprowadzonych przez rząd Margaret Thatcher w Wielkiej Brytanii na początku lat 80. (Metcalfe i Richards 1990). Egalitaryści widzą rozwiązanie problemów sektora publicznego przede wszystkim w maksymalnej demokratyzacji procesów decyzyjnych. Tam, gdzie to jest możliwe, należy przeprowadzać jak najszersze konsultacje społeczne, a proces decyzyjny powinien być całkowicie jawny. Istotną rolę powinny odgrywać organizacje pozarządowe, które lepiej wiedzą, jak zrealizować pewne zadania, ponieważ znają ludzi, których obsługują. Zwolennicy podejścia egalitarnego znajdą się w całkowitej kontrze do indywidualistów jeśli chodzi o wynagrodzenia pracowników administracji publicznej. Ci ostatni uważają, że ludzie będą dobrze pracować tylko wtedy, gdy stworzy się im odpowiednią strukturę zachęt. Tak więc 95

6 MBA 2/2009 Tabela 1. Preferowane sposoby reformowania sektora publicznego w ramach poszczególnych perspektyw kulturowych Spętanie przez normy (grid) nie podważa to sensowności przygotowywania się na katastrofy o mniejszej skali. Przynależność do grupy (group) Tak Nie Niskie PERSPEKTYWA EGALITARNA Źródło: opracowanie własne. - transparentność, - równy podział zasobów, - konsultacje społeczne, - organizacje pozarządowe. PERSPEKTYWA INDYWIDUALISTYCZNA - wolny wybór, - urynkowienie, - deregulacja, - prywatyzacja. Wysokie zatrudnienie sprawnych, profesjonalnych menedżerów oznacza, że należy im wypłacać wysokie pensje. W oczach egalitarystów wysokie pensje będą świadectwem degeneracji administracji publicznej, której pracownicy powinni przecież działać, kierując się etosem i powołaniem. Fataliści jak zostało wcześniej zauważone nie są w stanie przewidzieć, co się stanie. W związku z tym, podejmowanie działań mających na celu ulepszanie administracji publicznej jest pozbawione sensu, ponieważ tak czy inaczej zmiana otoczenia spowoduje, że dotychczasowe dostosowania stracą sens. Jedyną receptą jest budowanie takich organizacji, które możliwie szybko odrodzą się po ewentualnej katastrofie (por. Weick i Sutcliffe 2007). Tak więc naczelną dyrektywą fatalistów jest budowanie elastycznych i odpornych organizacji nawet kosztem nieekonomicznego wykorzystania środków. Oczywiście, odporność struktur ma swoje granice naprawdę potężna katastrofa lub kryzys mogą zniszczyć nawet najbardziej odporne z nich. Jednak PERSPEKTYWA HIERARCHICZNA Oczywiście niektóre z rozwiązań proponowanych w ramach każdego z nurtów cechują się pewnym podobieństwem. Zarówno komisje (H), jak i konsultacje społeczne (E) odwołują się do grupy, jako do źródła rozstrzygnięcia, ale w przypadku perspektywy egalitarnej przyczyną jest przekonanie, że ludzie powinni decydować o tym, co ich dotyczy, podczas gdy w perspektywie hierarchicznej odwołanie do komisji ma inne przyczyny: po pierwsze, pozwala na zasięgnięcie opinii uzgodnionej między ekspertami, po drugie, umożliwia rozmycie odpowiedzialności. Za stosowaniem konsultacji społecznych stoi przekonanie, że wiedza jest rozłożona równomiernie i głos każdego człowieka jest równy głosowi eksperta. Jest w tym przekonaniu odrobina podobieństwa do podejścia indywidualistycznego, jednakże indywidualiści uważają, że konsultacje prowadzą do tworzenia kolejnych przepisów, podczas gdy lepiej byłoby zostawić te kwestie do rozstrzygnięcia rynkowi. Korzystanie z usług organizacji pozarządowych można by zakwalifikować jako rozwiązanie indywidualistyczne, gdyby nie to, że organizacje tego typu często są finansowane ze środków publicznych (dzieje się tak przynajmniej w Polsce), a to oznacza, że środki te muszą być wpierw zebrane w formie podatków indywidualista woli zostawić te środki w kieszeni podatników i pozwolić im decydować, czy chcą je przeznaczyć na realizację danego celu społecznego. - bardziej precyzyjne przepisy, - lepszy nadzór, - komisje i komitety. PERSPEKTYWA FATALISTYCZNA - odporne struktury, - szybki powrót do normalnego stanu. 96

7 Warto wskazać słabości każdego z proponowanych sposobów reformowania administracji publicznej i sektora publicznego. Recepty indywidualistyczne mogą dawać pozytywne rezultaty wtedy, gdy w danym kraju istnieje rozwinięta infrastruktura instytucjonalna. Czym innym jest bowiem przeprowadzanie procesów prywatyzacyjnych w Polsce, a czym innym na przykład w Wielkiej Brytanii. W drugim z tych krajów, każdy członek civil service zdaje sobie sprawę z tego, że jeśli padnie na niego cień podejrzenia o nieuczciwe działania podczas procesu prywatyzacyjnego, to nawet jeśli nie czekają go konsekwencje prawne, to spotka go ostracyzm społeczny, w wyniku którego nie znajdzie nigdy zatrudnienia ani w sektorze publicznym ani w liczącym się przedsiębiorstwie prywatnym. W Polsce, ludzie, którzy odegrali niejasną rolę w procesach prywatyzacyjnych na początku lat 90. z powodzeniem zostają parlamentarzystami i urzędnikami państwowymi wysokiego szczebla. Jedną z przyczyn jest brak zinstytucjonalizowanej profesji urzędnika państwowego i torpedowanie działań, które mogłyby doprowadzić do wypracowania kodu etycznego, za którego złamanie grozi sankcja społeczna. Zaś brak tej sankcji przekłada się na przebieg procesów prywatyzacyjnych (por. Tittenbrun 2007). Z kolei logika stojąca za stosowaniem rozwiązań hierarchicznych często prowadzi do wystąpienia błędnego koła biurokracji. Bardziej precyzyjne przepisy powodują efekt odwrotny od zamierzonego i jeszcze niższą sprawność funkcjonowania administracji publicznej. Nawet gdy deklarowanym celem jest usystematyzowanie i zmniejszenie liczby przepisów oraz ograniczenie biurokracji, to próbuje się ten cel osiągnąć, powołując komisje i wydając kolejne przepisy (March, Schulz i Zhou 2000, p ). Charakterystyczna dla perspektywy hierarchicznej skłonność do kontroli skutkuje powoływaniem instytucji nadzoru. Jednak po ustanowieniu każdej z nich, w głowie hierarchisty pojawia się pytanie, postawione już przez starożytnych: Kto będzie pilnował samych strażników?. To z kolei skłania go do powoływania kolejnych instytucji kontrolnych. Wspólną słabością wszystkich rozwiązań egalitarnych jest brak po stronie wyborców odpowiednich kompetencji potrzebnych do tego, by ocenić sensowność działań podejmowanych przez administrację publiczną. O ile rozwiązania prostych problemów lokalnych mogą być z pożytkiem konsultowane z mieszkańcami danego regionu, o tyle problemy ogólnokrajowe często wykraczają poza wiedzę, kompetencje i motywację poszczególnych obywateli. Po wtóre, konsultacje społeczne mogą wywołać problemy, które można by zgrupować pod wspólnym nagłówkiem NIMB (Not In My Backyard). Z punktu widzenia zarządzania państwem, jako całością, konieczne jest ulokowanie pewnych obiektów (np. elektrowni atomowych) w konkretnym miejscu, na co mogą się nie zgadzać mieszkańcy tej okolicy. Interes kraju wymaga, by ten brak zgody zignorować, ale powszechne konsultacje społeczne utrudniają podjęcie takiej decyzji. Innymi słowy, zdeterminowana mniejszość może przeszkodzić w realizacji celu korzystnego dla większości (por. Olson 1965). Co więcej, pełna równość w społeczeństwie nie jest możliwa, i w związku z tym każdy, kto chciałby ją wprowadzić, prędzej czy później, będzie musiał użyć środków przymusu, co z kolei doprowadzi do powstania nierówności między przymuszającym a przymuszanym (Scruton, 2007, p ). 97

8 MBA 2/2009 Rozwiązania fatalistyczne cechują się niską efektywnością wykorzystania zasobów. Skoro podstawowym celem jest stworzenie administracji publicznej odpornej na katastrofy, to siłą rzeczy administracja taka musi być przygotowana również na zdarzenia bardzo mało prawdopodobne. W ten sposób marnowane są zasoby, które można by z pożytkiem wykorzystać do realizacji pilniejszych i ważniejszych w danej chwili celów publicznych. Jednakże w administracji publicznej, zarządzanej zgodnie z nurtem fatalistycznym, wyższa efektywność wykorzystania zasobów będzie postrzegana jako wystawianie państwa na niepotrzebne ryzyko. W zakończeniu należy wskazać, że niezależnie od przyjętej perspektywy kulturowej reformatorzy często nie są w stanie wyjść poza perspektywę, do której są przywiązani, i dostrzec nieskuteczności swoich działań. W rezultacie wprowadzają kolejne reformy zgodnie z regułą więcej tego samego z pewnością pomoże. Zdaniem fatalisty, każda porażka jest dowodem na to, że niewystarczająco poważnie potraktowano konieczność przygotowania się na nadchodzący kryzys. Przedstawiciele tego światopoglądu mają niezaprzeczalną przewagę nad innymi gdy dojdzie do poważnej katastrofy, trudno jest podważyć ich twierdzenie, że można było lepiej się przygotować. Jest to zdanie prawdziwe, niezależnie od tego, jak dużo poczyniono, by być przygotowanym na katastrofę. Zwolennik perspektywy indywidualistycznej, skonfrontowany z kiepskimi efektami działań deregulacyjnych i prywatyzacyjnych, wskaże, że reforma nie zakończyła się sukcesem, ponieważ wprowadzone rozwiązania nie były w wystarczającym stopniu wolnorynkowe lub źle pomyślano procedurę wdrażania zmian. Dobrym przykładem będzie tutaj historia reformy rolnej w Kenii. Rząd tego państwa czterokrotnie sprzedał tę reformę Bankowi Światowemu, za każdym razem pobierając z tego tytułu środki pomocowe i za każdym razem wycofując się z reformy po ich otrzymaniu (Shirley 2008, p. 63). Bank Światowy, pomimo kolejnych niepowodzeń, uważał, że należy w dalszym ciągu sponsorować program zmian oparty na założeniach indywidualistycznych. Hierarchista, który znajdzie się w analogicznej sytuacji, będzie nalegał na jeszcze dalej idące doprecyzowanie przepisów i jeszcze dokładniejszą kontrolę nawet wtedy, gdy niska efektywności wynika właśnie z dużej liczby precyzyjnych przepisów. Dobrym przykładem stosowania tej logiki w działaniach administracji publicznej jest historia zmian w reglamentacji działalności gospodarczej w Polsce w latach W tym okresie, co prawda, ograniczono liczbę koncesji obowiązujących w naszym kraju (z 53 do 33), lecz jednocześnie liczba zezwoleń na prowadzenie działalności gospodarczej wzrosła ze 116 do 222 (sic!), liczba licencji wzrosła z 20 do 38, a zamiast 93 tzw. dopuszczeń do wykonywania zawodu, które obowiązywały w roku 1989, pod koniec badanego okresu było ich już 131 (Paczocha 2004). Postawiony przed dowodami porażki swoich projektów egalitarysta wskaże, że gdyby przeprowadzono wszystkie proponowane konsultacje społeczne i odpowiednio zadbano o brak nierówności we wspólnocie, to z pew- 98

9 nością reforma zakończyłaby się powodzeniem. Ekstremalny przykład wprowadzania, wbrew zdrowemu rozsądkowi, reform mających na celu likwidację nierówności, można podać stosunkowo łatwo. Wystarczy przypomnieć chociażby Pol Pota, który w dążeniu do stworzenia bezklasowego społeczeństwa agrarnego nie wahał się przed przeprowadzeniem reform polegających na masowych przesiedleniach i wymordowaniu ok. ¼ ludności kraju, pomimo tego, że jego działania bardzo szybko zaowocowały klęską głodu. Trudniej wskazać sytuacje, w których przeprowadzane są dodatkowe konsultacji społeczne, pomimo tego, że wydłużają one proces decyzyjny i uniemożliwiają przeprowadzenie zmian. Można dostrzec ten mechanizm w perypetiach związanych z budową autostrad w naszym kraju, jednak trzeba pamiętać, że konsultacje społeczne nie są w tym przypadku ani najważniejszą, ani najczęściej występującą przyczyną miernych rezultatów osiąganych w tym zakresie. Warto też wspomnieć, że kolejna recepta egalitarystów, tj. angażowanie w reformy społeczności lokalnych, również nie daje oczekiwanych rezultatów (por. analizy Banku Światowego cytowane w: Shirley 2008, p. 75), a mimo to, jest w dalszym ciągu stosowana. Z powyższych przykładów wynikają dwa wnioski. Pierwszy z nich mówi, że aktor odpowiadający za wprowadzanie reform w administracji publicznej i sektorze publicznym powinien unikać fundamentalistycznego przywiązania do ulubionej koncepcji zmian i zarazem powinien być zawsze otwarty na informacje o przyczynach niepowodzeń podejmowanych działań. Drugi wniosek jest niestety pesymistyczny: istnieje spore prawdopodobieństwo, że powyższe zalecenie zostanie zignorowane i z uporem lepszej sprawy wprowadzane będą rozwiązania, które, co prawda, się nie sprawdziły, lecz są zgodne z podzielaną przez danego aktora perspektywą kulturową. Bibliografia Ackoff, R.L. (1999) Re-Creating the Corporation. A Design of Organizations for the 21st Century. New York, Oxford: Oxford University Press. Ackoff, R.L., J. Magidson, J., Addison, H.J. (2007) Projektowanie ideału. Kształtowanie przyszłości organizacji. Warszawa: WAiP. Douglas, M. (1978) Cultural Bias. London: Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland. Douglas, M. (1999) Four Cultures: the Evolution of a Parsimonious Model. GeoJournal, 47, p Douglas, M. (2004) Traditional Culture - Let s Hear No More About It. In: Rao, V., Walton, M. (ed.), Culture and Public Action. Stanford: Stanford University Press. Focault, M. (1998) Nadzorować i karać. Narodziny więzienia. Warszawa: Fundacja Aletheia. Friedman, M. (2008) Kapitalizm i wolność. Gliwice: Helion. Friedman, M., Friedman, R. (2006) Wolny wybór. Sosnowiec: Wydawnictwo Aspekt. Hood, C. (1998) The Art of the State. Culture, Rhetoric, and Public Management. Oxford: Oxford University Press: Oxford. March, J.G., Schulz, M., Zhou, X. (2000) The Dynamics of Rules. Change in Written Organizational Codes. Stanford: Stanford University Press. Metcalfe, L., Richards, S. (1990) Improving Public Management, London, Newbury Park, New Delhi: Sage Publications, European Institute of Public Administration. Olson, M The Logic of Collective Action: Public Goods and the Theory of Groups. Harvard: Harvard University Press. Paczocha, J. (2004) Reglamentacja gospodarki w latach Tekst zaprezentowany podczas seminarium Programu Przeciw Korupcji, Warszawa. Scruton, R. (2007) The Palgrave Macmillan Dictionary of Political Thought. Basingstoke, New York: Palgrave Macmillan. Shirley, M.M. (2008) Institutions and Development. Cheltenham, UK; Northampton, MA, USA: Edward Elgar. Thompson, M., Ellis, R., Wildavsky, A. (1990) Cultural Theory. Boulder, San Francisco, Oxford: Westview Press. Tittenbrun, J. (2007) Z deszczu pod rynnę. Meandry polskiej prywatyzacji. Poznań: Zyska i S-ka. Weber, M. (1922/2002) Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej. Warszawa: WN PWN. Weick, K., Sutcliffe, K.M., (2007) Managing the Unexpected. Resilient Performance in an Age of Uncertainty. San Francisco, CA: John Wiley & Sons. 99

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010

RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 RAPORT Z POLSKIEGO BADANIA PROJEKTÓW IT 2010 Odpowiada na pytania: Jaka część projektów IT kończy się w Polsce sukcesem? Jak wiele projektów sponsorowanych jest przez instytucje publiczne? Czy kończą się

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE PARTYCYPACYJNE. Dawid Sześciło

ZARZĄDZANIE PARTYCYPACYJNE. Dawid Sześciło ZARZĄDZANIE PARTYCYPACYJNE Dawid Sześciło Współczesne paradygmaty administracji publicznej Nowe zarządzanie publiczne podejście ekonomicznomenedżerskie Administracja neoweberowska powrót do podejścia prawniczego

Bardziej szczegółowo

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej

Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Dr hab. Magdalena Knapińska, prof. nadzw. UEP Katedra Makroekonomii i Historii Myśli Ekonomicznej Terminy konsultacji: E-mail: magdalena.knapinska@ue.poznan.pl Inne przedmioty: Makroekonomia (wykłady i

Bardziej szczegółowo

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości

Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości 2010 Beata Glinka, Wydział Zarządzania UW Kulturowe uwarunkowania przedsiębiorczości Warszawa, 02.12.2010 Badania przedsiębiorczości - perspektywy Perspektywa ekonomiczna vs perspektywa kulturowa Od badań

Bardziej szczegółowo

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej

Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Krytyka współczesnych koncepcji polityki społecznej Dr hab. Ryszard Szarfenberg Uniwersytet Warszawski Instytut Polityki Społecznej Pracownia Pomocy i Integracji Społecznej XXXIII Konferencja Polityków

Bardziej szczegółowo

Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1.

Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1. Małgorzata Fuszara Badania opinii publicznej na temat politycznej reprezentacji kobiet 1. Poparcie dla projektu Przede wszystkim interesowało nas, jaki jest stosunek badanych do samego projektu ustawy,

Bardziej szczegółowo

Załącznik do uchwały Zarządu Powiatu Pabianickiego nr z dnia listopada 2007 roku KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNĘTRZNEGO

Załącznik do uchwały Zarządu Powiatu Pabianickiego nr z dnia listopada 2007 roku KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNĘTRZNEGO Załącznik do uchwały Zarządu Powiatu Pabianickiego nr..165... z dnia..19... listopada 2007 roku KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNĘTRZNEGO LISTOPAD 2007 WSTĘP Kodeks Etyki Audytora Wewnętrznego w jednostkach sektora

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA W PUNKT. czyli co decyduje o użyteczności i skuteczności szkoleń. Natalia Brzoza Polskie Stowarzyszenie Trenerów Biznesu

SZKOLENIA W PUNKT. czyli co decyduje o użyteczności i skuteczności szkoleń. Natalia Brzoza Polskie Stowarzyszenie Trenerów Biznesu SZKOLENIA W PUNKT czyli co decyduje o użyteczności i skuteczności szkoleń Polskie Stowarzyszenie Trenerów Biznesu UŻYTECZNOŚĆ I SKUTECZNOŚĆ szkolenia Co to oznacza dla ORGANIZACJI? dla UCZESTNIKA SZKOLENIA?

Bardziej szczegółowo

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy

Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Polski sukces 1989-2014. Tytuł prezentacji Dokonania i perspektywy Wyniki badania ankietowego Dr Jarosław Górski Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Europejski Instytutu Marketingu Miejsc

Bardziej szczegółowo

Różnice kulturowe: orientacje i wymiary

Różnice kulturowe: orientacje i wymiary Różnice kulturowe: orientacje i wymiary Wartości kulturowe 1. Poglądy podzielane przez daną grupę, określające, co jest dobre, a co złe, co właściwe, a co niewłaściwe, co wskazane, co niewskazane. 2. Tendencja

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH

KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH KONSTYTUCJA W ŚWIETLE NAUK EKONOMICZNYCH dr Katarzyna Metelska-Szaniawska Wydział Nauk Ekonomicznych UW Seminarium PSEAP 25/10/2007 PLAN WYSTĄPIENIA I II III IV Ekonomia konstytucyjna jako program badawczy

Bardziej szczegółowo

Prof. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu i Innowacji Społecznych ALK

Prof. Bolesław Rok Centrum Etyki Biznesu i Innowacji Społecznych ALK O słusznych lecz rzadkich aktach heroizmu moralnego w obliczu powszechnej polskiej nieodpowiedzialności. Czyli dlaczego zasady etyki w biznesie pozostają u nas na poziomie deklaracji? Prof. Bolesław Rok

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNĘTRZNEGO W URZĘDZIE MIEJSKIM W NOWYM DWORZE GDAŃSKIM

KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNĘTRZNEGO W URZĘDZIE MIEJSKIM W NOWYM DWORZE GDAŃSKIM Załącznik do Zarządzenia Nr: 595 Burmistrza Nowego Dworu Gdańskiego z dnia 30-11- 2009 r. KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNĘTRZNEGO W URZĘDZIE MIEJSKIM W NOWYM DWORZE GDAŃSKIM WSTĘP Podstawą, na której opiera

Bardziej szczegółowo

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego

Proces budowania strategii. Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Proces budowania strategii Prof. zw. dr hab. Krzysztof Opolski Wydzial Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego Strategia nie jest badaniem obecnej sytuacji, ale ćwiczeniem polegającym na wyobrażaniu

Bardziej szczegółowo

W 2016 roku musisz obowiązkowo zgłosić Kasie Rodzinnej w Niemczech informację o numerze identyfikacyjnym swoich dzieci!

W 2016 roku musisz obowiązkowo zgłosić Kasie Rodzinnej w Niemczech informację o numerze identyfikacyjnym swoich dzieci! Aby rodzice otrzymywali Kingergeld, to muszą przedstawić niemieckiej Kasie Rodzinnej numer identyfikacyjny, który od 01.01.2016 jest dla dzieci obowiązkowy! Brak numeru oznacza KONIEC WYPŁACANIA KINDERGELD.

Bardziej szczegółowo

Raport Barometru Konkurencyjności Przedsiębiorstw 2014

Raport Barometru Konkurencyjności Przedsiębiorstw 2014 Raport Barometru Konkurencyjności Przedsiębiorstw 2014 Autorzy: Olaf Flak, Grzegorz Głód www.konkurencyjniprzetrwaja.pl 1. Charakterystyka próby badawczej W przeprowadzonym Barometrze Konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski

Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Współpraca pracowników naukowych z parkami technologicznymi na przykładzie Finlandii - propozycja implementacji rozwiązań dla Polski Dr inż. MBA Janusz Marszalec Centrum Edisona, Warszawa 8 kwietnia 2014

Bardziej szczegółowo

"Zarządzanie ekonomią społeczną poprzez tworzenie strategii jej rozwoju z uwzględnieniem problemów wolontariatu i zaplecza społecznego".

Zarządzanie ekonomią społeczną poprzez tworzenie strategii jej rozwoju z uwzględnieniem problemów wolontariatu i zaplecza społecznego. "Zarządzanie ekonomią społeczną poprzez tworzenie strategii jej rozwoju z uwzględnieniem problemów wolontariatu i zaplecza społecznego". Kraków 15-17 marca 2011 Uwspólnienie pojęć przedsiębiorstwo społeczne

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO.

Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Kultura organizacji pozarządowych. Demokracja w życiu NGO. Współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach osi 4 LEADER Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Rostkowo 2014. Kultura

Bardziej szczegółowo

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH

OCENA REFORM SPOŁECZNYCH OCENA REFORM SPOŁECZNYCH Warszawa, lipiec 1999 Prawie trzy czwarte Polaków (71%) uważa, że rząd źle zrobił wprowadzając wszystkie cztery reformy w tym samym czasie. Przeciwnego zdania jest tylko jedna

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Przedstawiciel kierownictwa (Zgodnie z PN-EN ISO 9001:2009, pkt )

Wprowadzenie. Przedstawiciel kierownictwa (Zgodnie z PN-EN ISO 9001:2009, pkt ) Ośrodek Kwalifikacji Jakości Wyrobów SIMPTEST Sp. z o.o. Sp. k. ul. Przemysłowa 34 A, 61-579 Poznań, tel. 61-833-68-78 biuro@simptest.poznan.pl www.simptest.poznan.pl 1 Seminarium nt. Zarządzanie ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r.

Raport z badania. Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania. IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. Raport z badania Przedsiębiorcy a państwo wzajemny poziom zaufania IV Kongres Rzetelnych Firm październik 2015 r. 1 SPIS TREŚCI WSTĘP...3 PRZEDSIĘBIORCY CZUJĄ SIĘ TRAKTOWANI JAK OSZUŚCI...4 UCZCIWOŚĆ POLSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Sądy sprawne i efektywne

Sądy sprawne i efektywne Sądy sprawne i efektywne Wizja i inicjatywy strategiczne Wrzesień 00 Agenda Wprowadzenie Stan obecny Wizja wymiaru sprawiedliwości Kluczowe inicjatywy Podsumowanie inicjatywy priorytetowe Działania komplementarne

Bardziej szczegółowo

SKZ System Kontroli Zarządczej

SKZ System Kontroli Zarządczej SKZ System Kontroli Zarządczej KOMUNIKAT Nr 23 MINISTRA FINANSÓW z dnia 16 grudnia 2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych Na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody

Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Projekt: Inkubator liderów europejskiej ochrony przyrody Zarys projektu Celem projektu, którego pierwszy, opisywany tu etap planujemy zrealizować w okresie od stycznia do sierpnia 2006, jest przygotowanie

Bardziej szczegółowo

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011

PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA. Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 PODEJMOWANIE DECYZJI W TEORII ZARZĄDZANIA Elżbieta Jamrozy Marcin Sadowski WSOWL 2011 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii zarządzania 2 CZYM JEST DECYDOWANIE? 1 2011-03-20 Podejmowanie decyzji w teorii

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH

KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH KONWENCJA RAMOWA O OCHRONIE MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH COUNCIL OF EUROPE CONSEIL DE L EUROPE Czym jest Konwencja Ramowa o Ochronie Mniejszości Narodowych? Konwencja Ramowa, która weszła w życie 1 lutego 1998

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI. Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Dr Jagoda Mrzygłocka- Chojnacka 1 SOCJOLOGIA ORGANIZACJI Współczesne społeczeństwo jest społeczeństwem organizacji formalnych, czyli dużymi grupami wtórnymi utworzonymi z myślą o

Bardziej szczegółowo

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego

Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego Projekt zrealizowano przy wsparciu finansowym Województwa Małopolskiego , Siła woli potrafi zaskakiwać rozmachem wizji i zdumiewać osiągnięciami po jej urzeczywistnieniu. To właśnie na motywacji, chęci

Bardziej szczegółowo

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji

Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Jacek Bajorek Instytut Zarządzana Bezpieczeństwem Informacji Outsourcing, czyli skrót angielskich wyrazów outsideresource-ing oznacza nie mniej, nie więcej, jak wykorzystywanie zasobów z zewnątrz. Coraz

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Stanisław Owsiak, Finanse publiczne teoria i praktyka. Spis treści: Wstęp Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Rozdział 1. Przedmiot nauki o finansach publicznych Pojęcie nauki o finansach

Bardziej szczegółowo

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie

Książka została wydana dzięki dotacji Instytutu Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w Warszawie Recenzja: prof. dr hab. Janina Godłów-Legiędź Projekt okładki: Katarzyna Juras Zdjęcie na okładce: Fotolia anyaberkut Redaktor prowadzący: Łukasz Żebrowski Redakcja i korekta: Claudia Snochowska-Gonzalez

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Kierując się dobrem ogółu jakim jest zagwarantowanie równego dla wszystkich obywateli prawa do ochrony zdrowia stanowiącego zarazem sprawę o szczególnym znaczeniu dla Państwa jako

Bardziej szczegółowo

Samorząd uczniowski jako doświadczenie aktywności obywatelskiej szkolenie dla Opiekunów Samorządów Uczniowskich

Samorząd uczniowski jako doświadczenie aktywności obywatelskiej szkolenie dla Opiekunów Samorządów Uczniowskich Samorząd uczniowski jako doświadczenie aktywności obywatelskiej szkolenie dla Opiekunów Samorządów Uczniowskich Olga Napiontek, Joanna Pietrasik projekt Szkolenie jest częścią projektu Samorząd uczniowski

Bardziej szczegółowo

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów

Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Kontrola zarządcza w jednostkach samorządu terytorialnego z perspektywy Ministerstwa Finansów Monika Kos, radca ministra Departament Polityki Wydatkowej Warszawa, 13 stycznia 2015 r. Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband

Każdy może zostać fundraiserem wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband Centrum KLUCZ w ramach realizacji projektu PWP OWES INSPRO rozwiązania ponadnarodowe prezentuje wywiad z Becky Gilbert z Deutscher Fundraising Verband, przybliżający dobre praktyki z zakresu zachodniego

Bardziej szczegółowo

2. Metody podejmowania decyzji w warunkach pewności... 37

2. Metody podejmowania decyzji w warunkach pewności... 37 Spis treści Wstęp... 7 1. Problemy i procesy decyzyjne w organizacji... 11 1.1. Istota decyzji menedżerskich w organizacji... 11 1.2. Sytuacje decyzyjne, problemy decyzyjne i decyzje w organizacji.. 15

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011

Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku. regionalnego, 7 listopada, 2011 Koncepcje Komisji Europejskiej wdrażania funduszy po 2013 roku Zespół ds. opracowania ramowego zintegrowanego programu regionalnego, 7 listopada, 2011 Cele bieżącej i przyszłej polityki: Nowa Polityka

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do Zarządzenia III/118/2009 Starosty Wadowickiego z dnia r.

Załącznik nr 3 do Zarządzenia III/118/2009 Starosty Wadowickiego z dnia r. Załącznik nr 3 do Zarządzenia III/118/2009 Starosty Wadowickiego z dnia 16.07 2009 r. KODEKS ETYKI AUDYTORA WEWNĘTRZNEGO STAROSTWA POWIATOWEGO W WADOWICACH Wadowice 2009 W S T Ę P Celem Kodeksu jest promowanie

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI

INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI INWESTYCJE HYBRYDOWE - NOWE UJĘCIE OCENY EFEKTYWNOŚCI Autor: Stanisław Kasiewicz, Waldemar Rogowski, Wstęp Po ukazaniu się książek Płaski świat Thomasa L. Friedmana i Wędrujący świat Grzegorza Kołodki

Bardziej szczegółowo

Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji

Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji Konferencja prasowa Powrót do Europy Opinia społeczna po 20 latach demokracji Projekt realizowany we współpracy z: Projekt finansowany przez: Partnerem strategicznym Instytutu Spraw Publicznych jest Telekomunikacja

Bardziej szczegółowo

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek

Rola kontroli w funkcjonowaniu samorządu terytorialnego. Wpisany przez Elżbieta Garczarek Kontroler powinien być profesjonalistą, w urzędach oczekuje się, że będzie to ekspert w każdej dziedzinie działania administracji, umiejący odpowiedzieć na najtrudniejsze pytania. W dzisiejszej rzeczywistości

Bardziej szczegółowo

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie.

ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod ING to my wszyscy. A nasz cel to: wspieranie i inspirowanie ludzi do bycia o krok do przodu w życiu i w biznesie. Pomarańczowy Kod determinuje sposób, w jaki realizujemy powyższy cel określa

Bardziej szczegółowo

S T A T U T FUNDACJI INSTYTUT STUDIÓW MIGRACYJNYCH

S T A T U T FUNDACJI INSTYTUT STUDIÓW MIGRACYJNYCH S T A T U T FUNDACJI INSTYTUT STUDIÓW MIGRACYJNYCH Uchwalony 25 maja 2012 roku Gliwice 2012 Strona 1 z 5 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Instytut Studiów Migracyjnych, zwana dalej

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Kultura organizacyjna przedsiębiorstwa a współpraca z NGO s

Kultura organizacyjna przedsiębiorstwa a współpraca z NGO s Część 2. - w ch - Jak trafnie odpowiadać na zapotrzebowanie firm? Jak organizacje powinny współpracować z wielkimi i małymi mi? 10 w ch Charakter człowieka poznaje się dopiero wtedy, gdy staje się on przełożonym.

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Zarządzanie ryzykiem dr Grzegorz Głód Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 14.10.2013 r. Kto chce mieć absolutną pewność przed podjęciem decyzji nigdy decyzji nie podejmie 1

Bardziej szczegółowo

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 4. Osobliwości niemieckiego prawa: partycypacja pracownicza

Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 4. Osobliwości niemieckiego prawa: partycypacja pracownicza Autor: Dr. Igor Stenzel Inwestycje w Niemczech: Praktyczny Przewodnik dla polskich inwestorów Część 4 Osobliwości niemieckiego prawa: partycypacja pracownicza Jedną z podstawowych decyzji, które musi podjąć

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 23 lutego 2015 r. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska Warszawa STANOWISKO

Warszawa, 23 lutego 2015 r. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska Warszawa STANOWISKO Warszawa, 23 lutego 2015 r. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji ul. Królewska 27 00-060 Warszawa STANOWISKO ZWIĄZKU PRACODAWCÓW BRANŻY INTERNETOWEJ INTERNET ADVERTISING BUREAU (IAB POLSKA) W/S PROJEKTU

Bardziej szczegółowo

Administracja wobec wyzwań elektronicznej gospodarki

Administracja wobec wyzwań elektronicznej gospodarki Administracja wobec wyzwań elektronicznej gospodarki Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Akademia Ekonomiczna w Poznaniu Mansfelda 4 60-854 Poznań e-mail: cellary@kti.ae.poznan.pl www:

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem

Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem Radom, 6 lipca 2015 r. Sprawozdanie z seminarium pt: Zarządzanie Państwem W dniu 3 lipca 2015 r. w Domu Technika w Radomiu przy ul. Krukowskiego 1 odbyło się seminarium na temat: Zarządzanie państwem przez

Bardziej szczegółowo

Noworoczne postanowienia, czyli jak skutecznie schudnąć

Noworoczne postanowienia, czyli jak skutecznie schudnąć Noworoczne postanowienia, czyli jak skutecznie schudnąć Wraz z początkiem nowego roku wielu z nas podjęło decyzję, by zmienić coś w swoim życiu. Najpopularniejsze postanowienia to bez wątpienia: rzucę

Bardziej szczegółowo

ODNIESIENIA DO ZAPISÓW PROJEKTU KSWP 0 OGÓLNE REGUŁY POSTĘPOWANIA

ODNIESIENIA DO ZAPISÓW PROJEKTU KSWP 0 OGÓLNE REGUŁY POSTĘPOWANIA ZASADY STOSOWANIA KODEKSU ETYKI ZAWODOWEJ RZECZOZNAWCÓW MAJĄTKOWYCH I. Zasady Podstawowe 1. Niniejsze Zasady Stosowania Kodeksu Etyki Zawodowej Rzeczoznawców Majątkowych, stanowią zbiór zasad, jakimi powinni

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dn. 2007-06-01. European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels.

Warszawa, dn. 2007-06-01. European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels. Warszawa, dn. 2007-06-01 European Commission Directorate-General for Competition State aid Registry HT 364 B-1049 Brussels Szanowni Państwo, Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych przesyła

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW

Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Warszawa, październik 2013 BS/152/2013 ZMIANY W POSTRZEGANIU KRYZYSU I ZACHOWANIACH EKONOMICZNYCH POLAKÓW Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Sz. P. Mariusz Haładyj Podsekretarz Stanu Ministerstwo Gospodarki

Sz. P. Mariusz Haładyj Podsekretarz Stanu Ministerstwo Gospodarki Warszawa, dn. 12.11.2013 r. Sz. P. Mariusz Haładyj Podsekretarz Stanu Ministerstwo Gospodarki Szanowny Panie Ministrze, W związku ze skierowaniem do konsultacji społecznych Projektu ustawy o ułatwieniu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE

Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE Warszawa, lipiec 2009 BS/108/2009 ŚWIATOWA OPINIA PUBLICZNA O POLITYCE STANÓW ZJEDNOCZONYCH I OPERACJI NATO W AFGANISTANIE CBOS, wspólnie z ośrodkami badania opinii społecznej z innych państw, uczestniczy

Bardziej szczegółowo

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE

ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE ZJAZDY, KONFERENCJE, SYMPOZJA, SEMINARIA MIĘDZYNARODOWE 2010 - XVIII Światowy Kongres Międzynarodowego Stowarzyszenia Sędziów Rodzinnych i Nieletnich; prowadzenie warsztatu: A Child Friendly Court połączone

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

Lean management w procesie obsługi klienta

Lean management w procesie obsługi klienta Lean management w procesie obsługi klienta Lean Management oznacza sprawne a zarazem efektywne kosztowe wykonywanie wszystkich działań w firmie przy założeniu minimalizacji strat, minimalizacji stanów

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Poczta Polska jest państwowym przedsiębiorstwem użyteczności publicznej powołanym na mocy ustawy z dnia 30 lipca 1997 r. o państwowym przedsiębiorstwie użyteczności publicznej Poczta

Bardziej szczegółowo

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów

Warunki pracy lekarzy. 85% lekarzy dentystów Warunki pracy lekarzy i lekarzy dentystów Badanie opinii środowiska Romuald Krajewski Teresa Perendyk Kinga Wojtaszczyk W numerze 9/2013 GL przedstawiliśmy opinie naszego środowiska o konflikcie interesów

Bardziej szczegółowo

POLITYKA PRAW CZŁOWIEKA

POLITYKA PRAW CZŁOWIEKA POLITYKA PRAW CZŁOWIEKA Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi pod względem swej godności i swych praw. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa. Art.

Bardziej szczegółowo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo

Ekonomia. zasady prowadzenia gospodarstwa domowego. Oikos dom Nomos prawo Oikos dom Nomos prawo Ekonomia zasady prowadzenia gospodarstwa domowego EKONOMIA jest nauką o tym, jak jednostki i całe społeczeństwa decydują o wykorzystaniu rzadkich zasobów które mogą mieć także inne,

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Art. 124b, wprowadzony przez art. 1 pkt 72 ustawy z dnia 1 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy Prawo bankowe oraz o zmianie innych ustaw (Dz. U. Nr 91, poz. 870), przewiduje, że niemożliwe

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13

SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 SPIS TREŚCI WYKAZ SKRÓTÓW 11 WSTĘP 13 Rozdział I. PAŃSTWO A GOSPODARKA 15 1. Stosunki gospodarcze a funkcje państwa 15 2. Podstawowe typy zachowań państwa wobec gospodarki oraz wynikające z nich zadania...

Bardziej szczegółowo

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania

Danuta Sterna: Strategie dobrego nauczania : Strategie dobrego nauczania Strategie dobrego nauczania Strategie oceniania kształtującego I. Określanie i wyjaśnianie uczniom celów uczenia się i kryteriów sukcesu. II. Organizowanie w klasie dyskusji,

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projektowana ustawa jest aktem normatywnym, który ma stworzyć warunki umożliwiające organizację finałowego turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA Euro 2012 (UEFA Euro 2012).

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe wytyczne w zakresie samooceny kontroli zarządczej dla jednostek sektora finansów publicznych

Szczegółowe wytyczne w zakresie samooceny kontroli zarządczej dla jednostek sektora finansów publicznych Szczegółowe wytyczne w zakresie samooceny kontroli zarządczej dla jednostek sektora finansów publicznych Samoocena podstawowe informacje Samoocena kontroli zarządczej, zwana dalej samooceną, to proces,

Bardziej szczegółowo

Wpływ. Kilka Podstaw. Wpływ

Wpływ. Kilka Podstaw. Wpływ Wpływ Zarządzanie Kadrami Kilka Podstaw Działanie zachowanie celowe związane z chęcią osiągnięcia określonego stanu rzeczy Manager (założenie) osoba kierująca ludźmi oraz wykorzystująca zasoby organizacji

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Projekt ustawy o zmianie ustawy o rachunkowości ma na celu zminimalizowanie barier utrudniających prowadzenie działalności gospodarczej dla małych i średnich przedsiębiorców przez

Bardziej szczegółowo

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Żory, 16 stycznia 2014 Równość szans kobiet i mężczyzn w projektach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Ewa Szymala Opracowano na podstawie Poradnika Zasada równości szans kobiet i mężczyzn w projektach

Bardziej szczegółowo

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Dr Anna Jastrzębiec -Witowska 16. 04. 2014 Civic agriculture a rolnictwo obywatelskie Termin civic agriculture czyli rolnictwo obywatelskie pojawił się

Bardziej szczegółowo

Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej

Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej Możliwości finansowania podmiotów ekonomii społecznej Dr Irena Herbst Dlaczego wspierać ekonomię społeczną O poziomie życia społeczeństw decyduje nie tylko kapitał fizyczny, ale także kapitał ludzki i

Bardziej szczegółowo

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI

Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Warszawa, grudzień 2013 BS/172/2013 OPINIE NA TEMAT SZCZEPIEŃ OCHRONNYCH DZIECI Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku 11 stycznia 2013 roku Fundacja Centrum Badania

Bardziej szczegółowo

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014

Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur. Działdowo, 27-28 listopada 2014 Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur Działdowo, 27-28 listopada 2014 Perspektywy inwestycyjne. Co przyciąga inwestorów zagranicznych i polskich? prognozy i trendy Ocena działań gmin w celu przyciągnięcia

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie

Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm. Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Systemy zarządzania wiedzą w strategiach firm Prof. dr hab. Irena Hejduk Szkoła Głowna Handlowa w Warszawie Wprowadzenie istota zarządzania wiedzą Wiedza i informacja, ich jakość i aktualność stają się

Bardziej szczegółowo

Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej

Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej Ochrona danych osobowych w administracji samorządowej Raport z badania w urzędach marszałkowskich przeprowadzonego w miesiącach kwiecień-maj 2016 r. Warszawa, 13 maja 2016 roku Ochrona danych osobowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK

PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK PROPOZYCJA ZAŁOŻEŃ BUDŻETU OBYWATELSKIEGO W BIAŁYMSTOKU NA 2015 ROK Przedstawiamy Państwu dokument, opisujący założenia budżetu obywatelskiego w Białymstoku na rok 2015. Został on opracowany przez grupę

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce

Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje. Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Anna Zachorowska-Mazurkiewicz Kobiety i instytucje Kobiety na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych, Unii Europejskiej i w Polsce Katowice 2006 Spis treści Wstęp 9 Rozdział I Rola i pozycja kobiet na rynku

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI

SOCJOLOGIA ORGANIZACJI SOCJOLOGIA ORGANIZACJI ĆWICZENIA B A R B A R A Z Y Z D A KONSULTACJE W semestrze zimowym 2015/2016 pokój 402, bud. A: 07.11.2015 godz. 12.10 13.10 21.11.2015 godz. 14.10 15.10 12.12.2015 godz. 12.10 13.10

Bardziej szczegółowo

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami

Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Michał Kuszyk Wiceprezes Związku Pracodawców Polska Miedź Związek Pracodawców Polska Miedź integracja firm, wsparcie otoczenia, współpraca z samorządami Czym jest Związek Pracodawców? Samorządną ORGANIZACJĄ

Bardziej szczegółowo

Kolizje infrastruktury energetycznej z drogową

Kolizje infrastruktury energetycznej z drogową Kolizje infrastruktury energetycznej z drogową Autor: Przemysław Kałek - Kancelaria Chadbourne & Parke ("Energia Elektryczna" - nr 10/2014) Inwestycje drogowe prowadzone są często przez obszary, gdzie

Bardziej szczegółowo

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz

Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku. dr Jacek Płocharz Rola zdolności kredytowej przedsiębiorstwa w procedurze pozyskiwania kredytu bankowego - studium przypadku dr Jacek Płocharz Warunki działania przedsiębiorstw! Na koniec 2003 roku działało w Polsce 3.581,6

Bardziej szczegółowo

2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI. Piotr Markiewicz

2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI. Piotr Markiewicz 2012 PRACA ZESPOŁOWA W KSZTAŁTOWANIU INNOWACJI Piotr Markiewicz PROBLEMATYKA Wyzwania gospodarki opartej na wiedzy Innowacja i innowacyjność Zespoły istota i cechy Specyfika pracy zespołowej Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski BARIERY Bariery na rynku pracy ograniczające szanse podjęcia zatrudnienia Bariery personalne Bariery związane z rynkiem pracy (podaż miejsc pracy) Bariery związane

Bardziej szczegółowo

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ

MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ MICHAŁ G. WOŹNIAK GOSPODARKA POLSKI 1 9 9 0-2 0 1 1 TRANSFORMACJA MODERNIZACJA DROGA DO SPÓJNOŚCI SPOŁECZNO-EKONOMICZNEJ & WYDAWNICTWO NAUKOWE PWN WARSZAWA 201 2 Wprowadzenie 9 ROZDZIAŁ 1. Kryteria oceny

Bardziej szczegółowo

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony.

Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Skorzystanie z funduszy venture capital to rodzaj małżeństwa z rozsądku, którego horyzont czasowy jest z góry zakreślony. Jedną z metod sfinansowania biznesowego przedsięwzięcia jest skorzystanie z funduszy

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW BEZPIECZEŃSTWO WEWNĘTRZNE STUDIA II STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY Umiejscowienie kierunku w obszarze kształcenia Kierunek studiów bezpieczeństwo wewnętrzne należy do

Bardziej szczegółowo

Metodyka zarządzania projektami

Metodyka zarządzania projektami Metodyka zarządzania projektami Prof. dr hab. inż. Andrzej Karbownik Gliwice 2015 r. Wykłady: Zarządzanie projektem Andrzej Karbownik https://woiz.polsl.pl/moodle/file.php?file=/185/wyklad.pdf 2 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo