S1. Streszczenie S1.1. Wprowadzenie Rozdział I: Rozdział II: Rozdział III: Rozdział IV: Rozdział V: Rozdział VI: Rozdział VII:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "S1. Streszczenie S1.1. Wprowadzenie Rozdział I: Rozdział II: Rozdział III: Rozdział IV: Rozdział V: Rozdział VI: Rozdział VII:"

Transkrypt

1 S1. Streszczenie S1.1. Wprowadzenie Rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich (RDR) scala wcześniejsze ustawodawstwo w spis działań wspierających rozwój obszarów wiejskich (RD) pogrupowanych w następujące rozdziały: Rozdział I: Inwestycje w gospodarstwa rolne Rozdział II: Młodzi rolnicy Rozdział III: Szkolenia Rozdział IV: Wcześniejsze emerytury Rozdział V: Obszary o mniej korzystnych warunkach gospodarowania Rozdział VI: Działania rolno-środowiskowe Rozdział VII: Inwestycje w przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu Rozdział VIII: Leśnictwo Rozdział IX: Dostosowanie i rozwój obszarów wiejskich (art. 33) Sekcja Gwarancji EFOGR jest instrumentem finansowym w całej UE w odniesieniu do wcześniejszych emerytur, obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, działań rolno-środowiskowych i działań w zakresie rolnictwa oraz, poza regionami celu 1, dla pozostałych działań. Sekcja Orientacji EFOGR to mechanizm finansujący w ramach regionów celu 1, z wymienionymi powyżej wyjątkami. Aktualny okres programowania trwa od 2000 r. do 2006 r. a programy oceniono w połowie okresu w 2003 r. WE zwróciła się z prośbą o syntezę ocen śródokresowych (MTE) działań w ramach Sekcji Gwarancji EFOGR, tj. w całej UE w kwestii wcześniejszych emerytur, obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania, działań rolno-środowiskowych i działań w zakresie leśnictwa oraz, poza regionami Celu 1, dla pozostałych działań. Ocena przeprowadzona przez Agra CEAS Consulting Ltd. obejmuje UE-15 w okresie od 2000 r. do 2003 r. S1.2. Metodologia i ograniczenia oceny Ocena objęła badania źródłowe i analizę oparte w głównej mierze na sprawozdaniach z oceny śródokresowej (MTE) dostarczonych WE dla każdego programu RD. Przeprowadzono rozmowy z organami wykonawczymi oraz kluczowymi zainteresowanymi stronami w każdym państwie członkowskim dla szeregu programów i działań uzgodnionych z zespołem kierującym. Spotkanie grupy oceniającej dokonało oceny ogólnych celów rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich. Ograniczenia metodologiczne omówiono w rozdziale 2, jednakże należy zauważyć, że sprawozdania z oceny śródokresowej często zawierały ograniczoną ilość informacji w wyniku krótkiego okresu wdrożenia na tym etapie. Odpowiedzi na pytania oceniające dotyczące konkretnego działania są elementem następującej struktury. Najpierw przedstawione są cele działań i logika interwencyjna ( w jaki sposób środek powinien działać ). Po tym następuje synteza dowodów ze sprawozdań z oceny śródokresowej i danych drugorzędnych ( w jaki sposób środki działały w praktyce ). Na tej podstawie wyciąga się wnioski ( dlaczego środki zadziałały lub nie ) i wydaje zalecenia.

2 S1.3. Podstawowe ustalenia na podstawie oceny S Kluczowe pytania dotyczące ogólnych celów rozwoju obszarów wiejskich W wyniku reformy Agendy 2000 nastąpiło scalenie dziewięciu tekstów legislacyjnych w sprawie rozwoju obszarów wiejskich w jedno rozporządzenie, a zatem nie mamy do dyspozycji nowego spisu działań. To nagromadzenie wcześniej dostępnych i osobno wprowadzonych działań może zmniejszyć ogólną skuteczność pod względem osiągnięcia wyników i realizacji celów na poziomie programu, zwłaszcza że istnieją przykłady, w których mógłby zaistnieć konflikt pomiędzy celami/skutkami działań. W rozporządzeniu na okres programowania zastosowano bardziej strategiczne podejście do rozwoju obszarów wiejskich. Przekształci ono politykę dotyczącą rozwoju obszarów wiejskich z polityki opartej na środkach w politykę opartą na celach, poprawiając tym samym skuteczność programu i wewnętrzną spójność. Zalecenie Organy wykonawcze powinny zagwarantować, by wybrane środki stanowiły spójny pakiet na poziomie programowania. Można oczekiwać, że kilka działań w ramach rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich może mieć pośredni wpływ wykraczający poza sektor rolniczy (np. na zatrudnienie) oprócz wsparcia ukierunkowanego wyraźnie na ludność obszarów wiejskich zgodnie z art. 33, którego wpływ prawdopodobnie zwiększy się w miarę upływu czasu, jako że w przypadku art. 33 często występowały problemy z opóźnieniami we wdrożeniu. Fundusze strukturalne zapewniają mechanizm mający na celu ogólne zwiększenie spójności w całej UE, natomiast art. 33 jest szczególnie ukierunkowany na obszary wiejskie i stanowi przydatny dodatek do ogólnych ram polityki. Duży stopień komplementarności między polityką dotyczącą rozwoju obszarów wiejskich a funduszami strukturalnymi pod względem ich wkładu w spójność UE prowadzi ogólnie do spójności na poziomie operacyjnym poprzez współpracę między właściwymi organami wykonawczymi. Niektóre z nich oraz WE zdają sobie sprawę z tego, iż należy nadal propagować synergię pomiędzy działaniami dotyczącymi rozwoju obszarów wiejskich a funduszami strukturalnymi, choć prawdopodobnie będzie to miało większe zastosowanie poza miejscami określonymi w ramach celu 1. Zatem ogólne podejście do wdrażania działań w ramach rozwoju obszarów wiejskich oraz funduszy strukturalnych uważa się obecnie za właściwe. S Poszczególne środki Poniżej przedstawiono wnioski końcowe i zalecenia dotyczące konkretnych działań. Rozdział I: Inwestycje w gospodarstwa rolne Celem tych działań jest zmniejszenie kosztów produkcji; poprawa i przebazowanie produkcji; poprawa jakości; zachowanie i poprawa środowiska naturalnego; warunków higienicznych oraz warunków utrzymania zwierząt; jak również wspieranie zróżnicowania działalności gospodarstw rolnych. Istnieją przekonujące dowody na to, iż wspierane inwestycje przyczyniają się do zmniejszenia kosztów produkcji poprzez bardziej wydajne wykorzystanie siły roboczej. Niewielki odsetek wspieranych inwestycji ma na celu szczególnie poprawę jakości, choć często jest to wpływ pośredni. Zmniejszenie kosztów produkcji i poprawa jakości mają pozytywny wpływ na dochód, realizując w ten sposób wspomniany cel pośredni.

3 Wspierane inwestycje ogólnie nie powodują żadnego poważnego odejścia od produkcji w sektorach, w których występują nadwyżki. W niektórych regionach wspierane inwestycje wykorzystano do zwiększenia produkcji w obszarach z nadwyżką, ale jako że definicja ta jest określona na poziomie wspólnotowym a ważność bezpośredniego wprowadzania do obrotu często wzrasta wśród beneficjentów, oczywistym jest, iż sektory te faktycznie nie wykazują nadwyżek na poziomie lokalnym. Wpływ wspieranych inwestycji na zatrudnienie jest pozytywny, pomimo bardziej skutecznego wykorzystywania siły roboczej i ogólnie wiąże się z zapewnieniem zatrudnienia. W niektórych państwach członkowskich (np. Danii, Austrii i Francji) działania ukierunkowano szczególnie na poprawę warunków pracy i ogólnie zmniejszono obowiązki oraz ilość ciężkiej pracy fizycznej. Zgodnie z przewidywaniami, w wielu państwach członkowskich poprawiono również warunki utrzymania zwierząt (np.: Austrii, Danii, Wielkiej Brytanii i Francji). Wspierane inwestycje w wielu gospodarstwach miały pozytywny wpływ na środowisko (np. we Włoszech, Szwecji oraz Wielkiej Brytanii), jednakże zakres ich wpływu jest nieznany. Wymóg spełnienia minimalnych norm środowiskowych zagwarantował, że inwestycje były przynajmniej neutralne dla środowiska. Sprawozdania z oceny śródokresowej nie odniosły się w wystarczającym stopniu do tzw. zjawiska deadweight, czyli zmian, które nie wynikają z wdrożenia programu, tzn. miałyby miejsce także bez interwencji. Prawdopodobnie było to związane z charakterem wielu podanych wskaźników. Ważne jest również, by mieć na uwadze, że wpływ wspieranych inwestycji może być niedoceniony w połowie okresu. Rozdział II: Młodzi rolnicy Ukrytym celem tego środka jest ułatwienie przekazywania gospodarstw rolnych, powodując tym samym obniżenie średniego wieku osób czynnych w sektorze. Zakres, w jakim wsparcie pokrywa koszty podjęcia działalności zależy w dużej mierze od warunków lokalnych i indywidualnych, a wsparcie w zróżnicowanym stopniu równoważy te koszty. W niektórych państwach członkowskich (np. Szwecji, Francji, Niemczech i Austrii) dowody świadczą o tym, że niektórzy młodzi rolnicy podjęliby działalność bez wsparcia. Bardziej ograniczone dowody z Włoch i od niektórych francuskich beneficjentów sugerują pewien wpływ pod względem wcześniejszego przekazania gospodarstw. Ogólnie rzecz biorąc, dowody są zbyt wieloznaczne, by umożliwić wyciągnięcie definitywnego wniosku w tej kwestii. Stopień wykorzystania tego działania w połączeniu z rozdziałem IV: Wcześniejsze emerytury stosuje się na niewielką skalę (tylko cztery państwa członkowskie wdrażają oba działania poza regionami celu 1) i istnieje mało dowodów na synergię tych dwóch działań. Liczba rolników uzyskujących wsparcie w ramach tego środka spadła z w 2001 r. do w 2003 r. i nie znamy liczby przejmujących gospodarstwa, którym udzielono pomocy a którzy podjęliby działalność bez wsparcia. Agra CEAS (2003a) nie doszukała się żadnego związku między wydatkami w ramach tego działania a liczbą rolników poniżej 45 roku życia w poprzednim okresie programowania. Program wyraźnie przyczynia się do utrzymania zatrudnienia, jednakże stopień, w jakim młodzi rolnicy podjęliby działalność przy braku programu jest nieznany, a zatem nie można znaleźć związku przyczynowego, choć prawdopodobnie jest to jeden z czynników wpływających na decyzję o rozpoczęciu działalności rolniczej.

4 Zalecenie Na poziomie UE należałoby przeprowadzić kompleksowy i spójny przegląd rolników, którym udzielono wsparcia, w celu dalszego zbadania wpływu wsparcia na decyzje w sprawie podjęcia działalności oraz stopnia, w jakim wsparcie pokrywa koszty podjęcia działalności. Rozdział III: Szkolenia Szkolenia stworzono szczególnie w celu ułatwienia dostępu do pozostałych dostępnych działań oraz w celu przyczynienia się do poprawy umiejętności zawodowych i kompetencji pracowników zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie. Dowody sugerują, iż istnieje dobre połączenie między potrzebami szkoleniowymi a oferowanymi kursami oraz że potrzeby szkoleniowe rozważono należycie w znacznej większości przypadków. Ponadto zgodnie z istniejącymi dowodami oferowane szkolenia wywierają pozytywny wpływ pod względem warunków zatrudnienia, zwykle poprzez wyższą płacę. Wydaje się również, że osoby biorące udział w szkoleniach, wykorzystują je do wprowadzenia ulepszeń w gospodarstwach. Rozdział IV: Wcześniejsze emerytury Celem tego działania jest zapewnienie dochodu osobom przekazującym gospodarstwo, zachęcanie do zastępowania takich osób rolnikami, którzy mogą poprawić rentowność oraz wydzielanie użytków rolnych dla produkcji nierolniczej, w przypadku gdy gospodarka rolna jest nierentowna. Charakter środka powoduje nieuchronne przekazanie gospodarstw młodym właścicielom, choć dowody na to, że przekazanie gospodarstwa mogłoby nastąpić wcześniej niż miałoby to miejsce w przypadku braku takiego środka są ograniczone (wątpliwości powstają we Francji, Niemczech i Hiszpanii). Środek ten jest dostępny i stosuje się go w połączeniu z rozdziałem II: Młodzi rolnicy w czterech państwach członkowskich, nie można zatem na podstawie dowodów stwierdzić w wystarczający sposób, czy wspólne stosowanie tych środków przyspiesza przekazywanie gospodarstw, czy też nie. Wielkość gospodarstwa zasadniczo rośnie w wyniku zastosowania tego środka, choć niekoniecznie świadczy to o poprawie rentowności. Istnieją sprzeczne dowody na to, w jakim stopniu oferowane wsparcie uważa się za odpowiednie. Rozdział V: Obszary o mniej korzystnych warunkach gospodarowania Celem tego działania jest zapewnienie korzystania z użytków rolnych i przyczynianie się do utrzymania aktywnych gmin wiejskich, terenów wiejskich i prowadzenia gospodarstw rolnych w sposób uwzględniający wymagania w dziedzinie ochrony środowiska naturalnego. Odbywa się to faktycznie za pomocą wsparcia dochodów. Rekompensaty przyczyniają się do realizacji celu w postaci zrównoważenia gospodarczych implikacji naturalnych utrudnień w sposób zmienny, w zależności od regionu/państwa członkowskiego i rodzaju (dotkliwości) obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania. Choć zasadniczo na obszarach o mniej korzystnych warunkach gospodarowania kontynuuje się wykorzystywanie użytków rolnych, związek przyczynowoskutkowy z polityką dotyczącą obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania nie jest jasny, głównie ze względu na brak grup porównawczych pod względem położenia geograficznego/czasu. Jednakże czynnik ten prawdopodobnie odegra rolę, szczególnie na tych obszarach, na których wsparcie stanowi znaczną część dochodu. Na tyle na ile a) polityka dotycząca obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania przyczyniła się do kontynuacji wykorzystywania użytków rolnych i b) sektor rolniczy odgrywa rolę

5 w utrzymaniu gmin wiejskich, wspiera ona również gminy wiejskie. Zakres tego wsparcia zależy od regionu. Wreszcie z logicznego punktu widzenia wystąpienie zarówno niedopłaty jak i nadpłaty wydaje się wielce prawdopodobne. Tak naprawdę istnieją dowody sugerujące niedostateczną kompensację na północy Szwecji oraz nadmierną kompensację w niektórych częściach Hiszpanii. Jednakże przyjmuje się, że istnieje kompromis pomiędzy zmniejszeniem liczby przypadków niedostatecznej lub nadmiernej kompensacji a zwiększeniem złożoności i kosztów administracyjnych. Jest zatem jasne, iż działanie to ma odegrać rolę w rekompensowaniu wpływów, jakie wywierają na gospodarkę naturalne przeszkody, a zatem przyczynia się ono do ciągłego wykorzystywania użytków rolnych oraz do utrzymania rentownych gmin wiejskich. Liczni autorzy przez wiele lat krytykowali politykę dotyczącą obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania (np. Agra CEAS, 2003a) i nadal mamy do czynienia z krytyką wyznaczania obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania zasadniczo bardziej na zasadzie politycznej niż na podstawie istniejących utrudnień (patrz Ahner, 2004). Zalecenie Ponowna klasyfikacja obszarów o mniej korzystnych warunkach gospodarowania mogłaby zapewnić lepsze dostosowanie płatności do przeszkód naturalnych i innych, ograniczając tym samym ryzyko ewentualnej nadmiernej lub niedostatecznej kompensacji. Rozdział VI: Działania rolno-środowiskowe Działania w ramach niniejszego rozdziału mają na celu promowanie ochrony i poprawy jakości środowiska, krajobrazu i jego elementów, zasobów naturalnych, gleby i różnorodności genetycznej; korzystną dla środowiska ekstensyfikację rolnictwa i zarządzanie systemami wypasania o niskiej intensywności; zachowanie zagrożonych środowisk rolnych o wysokiej wartości; utrzymanie krajobrazu i cech historycznych użytków rolnych; stosowanie planowania środowiskowego w praktyce rolniczej. Ochrona środowiska to kwestia długoterminowa, a zatem istnieje małe prawdopodobieństwo, by wpływ wiążący się ściśle z okresem 2000 do 2003 był widoczny na etapie śródokresowym. W przypadkach, w których erozję gleby uważa się za problem, na dużą skalę stosuje się środki do jej zwalczania (np. w Portugalii i we Włoszech). Dowody świadczące o stopniu, w jakim niektóre działania rolno-środowiskowe są odpowiednie do tego, by zająć się tą kwestią, są jednakże pomieszane z niektórymi analizami (patrz CRER, 2002), prowadząc do wniosku, że rolnictwo organiczne wywarło pewne negatywne skutki (zwiększone wykorzystanie technik mechanicznej uprawy ziemi). Przyjmuje się również na szeroką skalę środki mające na celu zmniejszenie zanieczyszczenia chemicznego gleby. Dowody z niektórych regionów/państw członkowskich sugerują, że działania służące zwalczaniu zanieczyszczenia wody ukierunkowuje się odpowiednio na te obszary, gdzie zapotrzebowanie jest najwyższe (np. Niemcy), choć w niektórych przypadkach ukierunkowanie jest słabe (np. Emilia Romagna we Włoszech). Istnieją jednakże obszerne dowody na to, że duże obszary objęte są umowami ograniczającymi stosowanie nakładów rolniczych. Bariery dla mechanizmów transportowych stosuje się w celu utrudnienia przepływu substancji zanieczyszczających do zasobów wodnych, choć nie ma możliwości oceny ich wpływu. Ponadto, dowody dostarczone przez niektóre państwa członkowskie sugerują, że wskaźnik stosowania spadł w wyniku przyjęcia tych środków i powinno to również ograniczyć zanieczyszczenie wody.

6 Umowa, mającą na celu ograniczenie stosowania nakładów rolniczych, dotyczy znacznej części gruntów, jednakże wpływ na różnorodność biologiczną w dużej mierze będzie zależał od innych czynników, takich jak zakres zmian wywołanych w systemie gospodarki rolnej. Stąd istnieje prawdopodobieństwo, iż pozytywny wpływ jest wynikiem odpowiedniego zaprojektowania środków. Istnieją dowody na to, że utrzymano lub wprowadzono korzystne rozmieszczenie upraw oraz że pozostałości roślinności/upraw utrzymano w krytycznych okresach. Wreszcie umową objęte są duże obszary gruntów o wysokiej wartości przyrodniczej. Niektóre państwa członkowskie przedstawiły dowody na to, iż zagrożone gatunki zwierząt są pod ochroną, zapewniając pozytywny skutek przynajmniej w perspektywie krótkoterminowej (np. Finlandia, gdzie wyhodowano zwierząt z gatunków pod ochroną). Dowody ochrony zagrożonych odmian roślin są zdecydowanie rzadsze. Trudno jest ocenić wpływ programów rolno-środowiskowych na krajobraz pod względem spójności, różnicowania i tożsamości kulturowej głównie ze względu na fakt, iż warunki te interpretuje się na różne sposoby. W niektórych sprawozdaniach z oceny śródokresowej uważa się, że wszystkie grunty objęte umową przyczyniają się do realizacji tych celów, natomiast w pozostałych bierze się pod uwagę tylko grunty objęte umową o celach bezpośrednio dotyczących krajobrazu. Stąd istnieją ogólne dowody na pozytywne skutki łącznie z przykładami z Niemiec w odniesieniu do spójności, Szkocji (Wielka Brytania) i Francji w odniesieniu do rozróżnienia oraz Finlandii i Walii (Wielka Brytania) w odniesieniu do tożsamości kulturowej. Zasady dotyczące kodeksów dobrej praktyki rolniczej uważa się zasadniczo za jasne (z pewnymi wyjątkami, np. Holandia, Portugalia i Hiszpania), przejrzyste i ogólnie zrozumiałe dla rolników. Dowody na to, czy programy rolno-środowiskowe jako działania dobrowolne mają przewagę nad kodeksami postępowania jako normami obowiązkowymi są niejednoznaczne; przy czym organy wykonawcze i niektórzy autorzy (np. IEEP, 2005 i Komisja Europejska, 2005) stwierdzają, że faktycznie wykazują one wartość dodaną w porównaniu z normami obowiązkowymi, natomiast inni (Arkleton Institute, 2004 i Shucksmithet i in., 2005) doszukują się problemów. Przy prawidłowym zaprojektowaniu i ukierunkowaniu, organy wykonawcze uważają za prawdopodobne, że programy takie będą miały wartość dodaną. Stosowanie środków rolno-środowiskowych obejmuje wymogi typowe dla miejsca na różnych poziomach zarówno w odniesieniu do regionów jak i państw członkowskich; ogólnie rzecz biorąc, środki wydają się być ukierunkowane. Priorytety środowiskowe zdefiniowano tylko w niektórych regionach/państwach członkowskich. Poziomy płatności są zasadniczo dobrze dopasowane do poniesionych kosztów i utraconych dochodów, ale uważa się je za niewystarczające na niektórych obszarach o szczególnie słabej jakości gleby w Austrii oraz nadmierne w niektórych górskich regionach Niemiec. Zalecenie Należy zainicjować monitoring naukowy i ocenę w dłuższej perspektywie, łącznie z ustanowieniem punktu odniesienia ex ante w celu zapewnienia właściwej oceny wyników na tym obszarze. Rozdział VII: Inwestycje w przetwarzanie i wprowadzanie do obrotu Inwestycje należy ukierunkować na realizację jednego z następujących celów: zorientowanie produkcji zgodnie z przewidywalnymi trendami rynkowymi lub promowanie rozwinięcia nowych rynków zbytu na produkty rolne; poprawa lub racjonalizacja kanałów wprowadzających do obrotu lub procedur przetwórczych; poprawa przedstawienia i przygotowania produktów albo zachęcanie do lepszego wykorzystania lub zlikwidowania produktów ubocznych lub odpadów;

7 zastosowanie nowych technologii; uprzywilejowanie innowacyjnych inwestycji; poprawa i monitorowanie jakości i warunków zdrowotnych; ochrona środowiska. Działania w ramach niniejszego rozdziału zwiększyły konkurencyjność poprzez ulepszenia i racjonalizację przetwarzania i wprowadzania do obrotu za wyjątkiem Francji (z uwagi na opóźnione wdrożenie) i Anglii (z uwagi na ograniczoną skalę). Choć wydaje się, że wspierane akcje doprowadziły do poprawy jakości, określone wskaźniki stosowane w sprawozdaniach z oceny śródokresowej nie pozwalają na ocenę wpływu. Wspierane inwestycje zwiększyły również zapotrzebowanie na podstawowe produkty rolnicze, choć wpływ na cenę był różny, przy czym w większości przypadków nie zanotowano wzrostu cen. Choć niektóre pozytywne skutki dla środowiska, zdrowia i dobrobytu wywodzą się z konkretnych celów inwestycyjnych, większość pozytywnych skutków występuje pośrednio. Wymóg spełnienia minimalnych norm środowiskowych zapewnia przynajmniej neutralność dla środowiska. Wreszcie istnieją dowody na to, iż wspierane akcje zwiększyły podaż surowców pochodzących z organicznych lub innych, korzystnych dla środowiska, systemów gospodarki rolnej. Sprawozdania z oceny śródokresowej nie odniosły się w wystarczającym stopniu do tzw. zjawiska deadweight, czyli zmian, które nie wynikają z wdrożenia programu, tzn. miałyby miejsce także bez interwencji. Prawdopodobnie było to związane z charakterem wielu podanych wskaźników. Niewielka ilość dowodów z dalszych badań sugeruje, że ten problem jest mniejszy w przypadku mniejszych przedsiębiorstw (np. Szwecja i Dania). I znów wpływy odnotowane na tym śródokresowym etapie mogą podważyć skutek w perspektywie długoterminowej. Zalecenie Powinno się dalej zachęcać do stosowania powiązań z innymi działaniami w ramach rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich, mianowicie tymi promującymi produkcję organiczną, w celu propagowania synergii wzdłuż łańcucha dostaw. Rozdział VIII: Leśnictwo Działania te mają na celu zapewnienie zrównoważonej gospodarki leśnej oraz rozwoju leśnictwa; utrzymanie i poprawę zasobów leśnych; powiększenie powierzchni obszarów leśnych. Dane z monitoringu w ramach CAP-IDIM, choć niekompletne, wyraźnie pokazują, że powierzchnia obszarów leśnych zwiększyła się w wyniku wspieranych akcji. Zakres zalesienia na etapie śródokresowym prawdopodobnie w sposób niewystarczający ocenia ostateczny skutek ze względu na odległość w czasie pomiędzy przyznaniem wsparcia a faktycznym zalesieniem. Zasadniczo wpływ na strukturę i jakość hodowli zwierząt wydaje się być pozytywny na szczeblu lokalnym. Oczywiście wpływ na magazynowanie dwutlenku węgla w okresie od 2000 do 2012 będzie pozytywny, jednakże zakres tego wpływu zależał będzie głównie od zakresu zalesienia w przyszłości. W przypadku gdy uzasadnienie inwestycji miało charakter ekonomiczny, koszty zasadniczo zmniejszono, a na etapie ex-post może wystąpić dalsze ograniczenie kosztów. Nawet jeśli działania wynikały z pobudek nieekonomicznych, istnieją pewne dowody na to, że i tak dochodzi do pozytywnych skutków gospodarczych (np. zatrudnienie w Danii). W wielu państwach członkowskich odnotowano poprawę atrakcyjności obszarów leśnych (np. w Szkocji (Wielka Brytania) i Austrii). Zanotowano również pozytywny wpływ w zakresie

8 różnorodności biologicznej, np. w niektórych niemieckich krajach związkowych. Jeśli zalesienie miało zapewnić funkcję ochronną, potwierdza się oczekiwanie ex ante, że taka funkcja stanie się oczywista (np. Wielka Brytania i Niemcy), jednakże nie da się jej określić ilościowo. Istnieją przekonujące dowody na to, że wspierane działania wywierają pozytywny wpływ na zatrudnienie w gospodarstwach rolnych (zasadniczo o charakterze krótkoterminowym i na niewielką skalę) oraz, w mniejszym stopniu, poza gospodarstwem rolnym), choć nie zbadano stopnia, w jakim pomoc jest jedynym czynnikiem sprawczym. Wpływ na dochód wydaje się być w większości regionów neutralny lub nieznacznie pozytywny. Zalecenia Należy ustanowić monitoring i ocenę w dłuższej perspektywie, niezależnie od okresów programowania finansowego, w celu zapewnienia właściwej oceny wyników na tym obszarze. Rozdział IX: Dostosowanie i rozwój obszarów wiejskich Działania w ramach niniejszego rozdziału są ukierunkowane zarówno na sektory rolnicze jak i pozarolnicze i mają na celu promowanie konkurencyjności w sektorze rolniczym, ochronę środowiska oraz dostosowanie i rozwój obszarów wiejskich. W wyniku znacznych opóźnień przy wdrażaniu środków jest zbyt wcześnie na to, by stwierdzić wpływ na dochody. Jednakże pewne wstępne dowody sugerują pozytywny wpływ pod względem warunków życia i dobrobytu ludności obszarów wiejskich. Utrzymano poziom zatrudnienia i utworzono nowe miejsca pracy w gospodarstwach rolnych, pomimo stosunkowo wczesnego etapu programu. Istnieje również (mniej pokaźny) materiał dowodowy sugerujący pozytywny wpływ na zatrudnienie w sektorze pozarolniczym (często o charakterze krótkoterminowym). Z wielu regionów/państw członkowskich pochodzą dowody na to, iż nastąpiła poprawa struktur produkcji rolniczej oraz że pozytywny wpływ pod względem dynamizmu obszarów wiejskich (mierzonego wsparciem m. in. lokalnych grup zadaniowych) powstanie głównie z projektów wyraźnie ukierunkowanych na szerszą społeczność wiejską. Zasadniczo uważa się, że jest zbyt wcześnie, aby odnotować wpływ na środowisko. S System dostaw Choć jasne jest, że niektóre środki w ramach rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich mają spójne i wzajemnie wspierające cele (np. rozdział V: Obszary o mniej korzystnych warunkach gospodarowania i rozdział VI: Agrośrodowisko, Rozdział II: Młodzi rolnicy i rozdział IV: Wcześniejsze emerytury), niekoniecznie powoduje to powstanie efektów synergii, choć taką sytuację stwierdzono w kilku przypadkach (np. Francja). Istnieją jednak również przykłady, w logice interwencyjnej, możliwości wystąpienia konfliktów pomiędzy środkami. Przyjęcie środków w ramach rozporządzenia w sprawie rozwoju obszarów wiejskich jest znaczne, a ukierunkowanie zasadniczo uważa się za dobre. Działania organów wykonawczych zasadniczo uważa się za bardzo dobre. Mało informacji jest dostępnych na temat wskaźnika dźwigni finansowej, choć istniejące dowody sugerują, że różni się on znacznie w zależności od danego działania i od regionu/państwa członkowskiego.

9 Dowody, świadczące o wystąpieniu zjawiska deadweight, są niejednoznaczne a stopień, w jakim mierzy się poziom tego zjawiska wykazuje zmienność. W niektórych regionach/państwach członkowskich jest ono stosunkowo nieznaczne, natomiast pozostałe sprawozdania z oceny śródokresowej sugerują, że może być duże (choć w tych przypadkach zwykle niezmierzone). W niektórych przypadkach poczyniono pewne wysiłki na rzecz zredukowania tego fenomenu poprzez dostosowanie ukierunkowania działań. S System oceny Zasadniczo sprawozdania z oceny śródokresowej są zgodne z wytycznymi w sprawie oceny i odpowiadają na określone pytania do pewnego stopnia. Zasadnicza część ogólnych pytań oceniających (CEQ) w większości rozdziałów zwykle będzie miała zastosowanie, nawet gdy warunki kontekstowe są zróżnicowane, np. te odnoszące się do wpływu działań na dochód, zatrudnienie, itp., w przypadku gdy środki mają mieć taki wpływ. Pozostałe CEQ są w mniejszym stopniu istotne, ale uwzględnienie ich zwiększa spójność w całej UE. Według niektórych sprawozdań z oceny śródokresowej niektóre CEQ były niewiązane z celami działania (np. CEQ V.4.B dotyczące wpływu na środowisko działania związanego z obszarami o mniej korzystnych warunkach gospodarowania). W pozostałych przypadkach CEQ są mniej istotne na etapie śródokresowym (np. środki inwestycyjne oraz środki dotyczące agrośrodowiska i leśnictwa, w przypadku gdy skutków niekoniecznie oczekuje się w perspektywie krótkoterminowej). Ogólnie rzecz biorąc odczuwa się, iż CEQ są wystarczająco istotne do celów oceny. Stosowanie określonych wskaźników było mniej rozpowszechnione z uwagi na brak danych, a w niektórych przypadkach ich ograniczoną ważność w kontekście regionalnym/krajowym. Stąd alternatywne wskaźniki i dodatkowe pytania krajowe stosowano na niewielką skalę i w przypadku gdy proponowano wskaźniki złożone, oceniający zasadniczo stosowali te najprostsze. W tych regionach/państwach członkowskich, w których odczuwa się, że ocena dostarcza informacji zwrotnych w celu stworzenia lepszego projektu polityki, skuteczność i wydajność systemu oceny jest wyższa, a system monitoringu jest lepiej dostosowany do ułatwienia oceny. Ogólnie rzecz biorąc, systemy monitoringu z reguły bardziej koncentrują się na wdrażaniu programów, niż na ocenie, i ogranicza to ich stosowanie w kontekście oceny, gdzie często wymaga się bardziej wyników niż danych wyjściowych. Poprawy systemu oceny można dokonać poprzez uproszczenie struktury wskaźników, większą elastyczność do ukierunkowania ocen na kwestie na szczeblu lokalnym, większą harmonizację i centralne gromadzenie danych z zakresu monitoringu i lepsze wyznaczenie celów programu. Zalecenia Mniejszy zestaw podstawowych pytań dotyczących kwestii istotnych w większym stopniu zwiększyłby ogólną ważność systemu oceny. Powinno się dopuścić większą swobodę w celu odzwierciedlenia kontekstów regionalnych. Istnieje potrzeba zapewniania, by wskaźniki były w stanie dostarczyć odpowiedzi na pytania oceniające (np. w rozdziale VI: Agrośrodowisko, w którym wskaźniki odnoszą się konkretnie do wyników). Należy poczynić większe wysiłki w celu ustanowienia odpowiednich punktów odniesienia dla wielu wskaźników. Choć posiadanie ogólnych wytycznych w zakresie oceny uważa się za przydatne, powinno się dopuścić większy stopień elastyczności przy wyborze wskaźników. Również, biorąc pod uwagę, że niektóre wymogi dotyczące danych nakładają większy ciężar na beneficjentów oraz oznaczają większy koszt dla organów wykonawczych, w przypadku gdy ewentualne określone wskaźniki powinny być raczej proste niż skomplikowane.

10 Należy poczynić większe wysiłki celem promowania stosowania oceny do przyczyniania się do lepszego projektu polityki oraz do poprawy systemów monitoringu w tym zakresie. Wreszcie, jako że rozporządzenie w sprawie rozwoju obszarów wiejskich połączyło (w dużej mierze) istniejące wcześniej środki polityki, systemy monitorowania należy połączyć w taki sam sposób w celu ułatwienia oceny.

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAM OPERACYJNY ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH Priorytet 1. Ułatwianie transferu wiedzy i innowacji w rolnictwie, leśnictwie i na obszarach wiejskich 1a. Zwiększenie innowacyjności i bazy wiedzy na obszarach

Bardziej szczegółowo

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Marek Sawicki Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi Konferencja Prasowa Warszawa 18 grudnia 2014 r. W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska decyzją wykonawczą numer: 2014PL06RDNP001 zaakceptowała Program

Bardziej szczegółowo

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW

Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 1 Doświadczenie pomorskiej ARiMR we wdrażaniu wybranych działań z okresu programowania PROW 2007-2013 Wspólna Polityka Rolna I filar Płatności bezpośrednie Płatności rynkowe Europejski Fundusz Gwarancji

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA

Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej. (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA 1.8.2014 L 230/1 II (Akty o charakterze nieustawodawczym) ROZPORZĄDZENIA ROZPORZĄDZENIE WYKONAWCZE KOMISJI (UE) NR 834/2014 z dnia 22 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania wspólnych ram monitorowania

Bardziej szczegółowo

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020

Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Stan prac nad założeniami Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich WARSZAWA 4 kwietnia 2013 r. Prace nad projektem

Bardziej szczegółowo

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020

PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 PROW 2014 2020 na rzecz celów Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi Rolnictwa i Rybactwa na lata 2012-2020 Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa 28 stycznia 2015

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich Przasnysz, 18 maja 2015 r. Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele polityki

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020

Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Podsumowanie strategicznej oceny oddziaływania na środowisko projektu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Warszawa 2014 Spis treści 1. Wstęp... 3 2. Ramowy przebieg strategicznej oceny

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke

Konferencja prasowa. Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Konferencja prasowa Sekretarza Stanu w MRiRW Kazimierza Plocke Oczekiwania rybactwa i wędkarstwa wobec nowej perspektywy finansowej Program Operacyjny Rybactwo i Morze na lata 2014-2020 Warszawa, 23 lipca

Bardziej szczegółowo

Warsztaty dla początkujących czyli o co chodzi w Funduszach Europejskich?

Warsztaty dla początkujących czyli o co chodzi w Funduszach Europejskich? Warsztaty dla początkujących czyli o co chodzi w Funduszach Europejskich? Anita Płonka Departament Programów Regionalnych Główny Punkt Informacyjny Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania rozwoju obszarów wiejskich w następnym okresie programowania

Kierunki wspierania rozwoju obszarów wiejskich w następnym okresie programowania Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kierunki wspierania rozwoju obszarów wiejskich w następnym okresie programowania 2014-2020 Komunikat Komisji Europejskiej WPR do 2020 r. Wyzwania Europa 2020 3 cele

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r.

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, 12-13.02.2015 r. 1 Projekt PO RYBY 2014-2020 został opracowany w oparciu o: przepisy prawa UE: rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia

Bardziej szczegółowo

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012

Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Programy rolnośrodowiskowe chroniące wody i bioróżnorodność w okresie programowania 2007-2013 stan wdrażania na 2012 Ewa Szymborska, MRiRW Kliknij, aby edytować styl wzorca podtytułu Kluczbork 11-12.04.2012

Bardziej szczegółowo

Informacja dot. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

Informacja dot. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata Informacja dot. Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 W dniu 12 grudnia 2014 r. Komisja Europejska decyzją wykonawczą numer: 2014PL06RDNP001 zaakceptowała Program Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE

NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE Maria Staniszewska Polski Klub Ekologiczny NIEZGODNE Z ZASADAMI OCHRONY PRZYRODY I OCHRONY ŚRODOWISKA UDZIELANIE DOFINANSOWANIA ZE ŚRODKÓW UE DLA ROLNICTWA W POLSCE BAŁTYCKI PLAN DZIAŁANIA Nasze zobowiązania:

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów

KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów KONFERENCJA Infrastruktura wiejska drogą do sukcesu gospodarczego regionów Panel W zgodzie z naturą i kulturą czyli jak skutecznie wspierać rozwój infrastruktury na wsi? Warszawa, 28 października 2010

Bardziej szczegółowo

'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020'

'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020' 'Wsparcie doradztwa w ramach Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020' Josefine LORIZ - HOFFMANN Komisja Europejska Komisja Rolnictwa i Rozwoju Wsi Senat Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 11.4.2016 r. COM(2016) 208 final 2016/0111 (NLE) Wniosek ROZPORZĄDZENIE RADY zmieniające rozporządzenie (UE) nr 1370/2013 określające środki dotyczące ustalania niektórych

Bardziej szczegółowo

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36%

Udział polityki spójności stale rośnie: - w 1965r. wynosił 6% - w 1988 r. wynosił 17% - w 2013r. wyniesie 36% Jakie zmiany mogą czekać rolników po 2013? Czy będą to zmiany gruntowne czy jedynie kosmetyczne? Czy poszczególne instrumenty WPR będą ewaluować czy też zostaną uzupełnione o nowe elementy? Reforma WPR

Bardziej szczegółowo

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w.

ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. VI PROF. DR HAB. INŻ. WALDEMAR MICHNA MGRINŻ. DANUTA LIDKĘ DR INŻ. DOMINIK ZALEWSKI ZAPEWNIENIE EKONOMICZNEJ SAMOWYSTARCZALNOŚCI ŻYWNOŚCIOWEJ GŁÓWNYM ZADANIEM POLSKIEGO ROLNICTWA NA CAŁY XXI w. Redakcja

Bardziej szczegółowo

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko

Polityka regionalna Unii Europejskiej. mgr Ewa Matejko Polityka regionalna Unii Europejskiej mgr Ewa Matejko Polityka regionalna w UE Dlaczego polityka regionalna? Cele polityki regionalnej Fundusze Strukturalne i Fundusz Spójności Zasady działania funduszy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13

Spis treści. Wykaz skrótów Wstęp... 13 Wykaz skrótów............................................ 11 Wstęp.................................................... 13 ROZDZIAŁ I. Wspieranie rozwoju obszarów wiejskich w ramach wspólnej polityki rolnej..........................

Bardziej szczegółowo

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić?

Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Kurczące się znaczenie rolnictwa w życiu wsi i co może je zastąpić? Jerzy Wilkin Wydział Nauk Ekonomicznych UW oraz Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN Rolnictwo wieś obszary wiejskie Rolnictwo: dział

Bardziej szczegółowo

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 Cel i program szkolenia Uczestnicy: Osoby zainteresowane włączeniem sięw rozwój lokalny na obszarach wiejskich Cel: Zapoznanie uczestników z Programem Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW )

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW ) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) FINANSOWANIE WSPÓLNEJ POLITYKI ROLNEJ (WPR) W LATACH 2007-2013 W latach 2007-2013 WPR finansowana

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW )

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata (PROW ) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Proces absorbcji środków Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (PROW 2007-2013) Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Polityka rozwoju obszarów wiejskich

Bardziej szczegółowo

DRUGI FILAR WPR: POLITYKA ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH

DRUGI FILAR WPR: POLITYKA ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH DRUGI FILAR WPR: POLITYKA ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH W następstwie ostatniej reformy wspólnej polityki rolnej (WPR) utrzymano dwufilarową strukturę tej polityki, natomiast rozwój obszarów wiejskich jest

Bardziej szczegółowo

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR

Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR Przyszłość Wspólnej Polityki Rolnej Budżet WPR Przyczyny reformy WPR Wyzwania: Gospodarcze -Bezpieczeństwo żywnościowe (UE i globalnie), zmienność cen, kryzys gospodarczy; FAO Populacja na świecie wzrośnie

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH

FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH 1 FUNDACJA PARTNERSKA GRUPA LOKALNEGO DZIAŁANIA CIUCHCIA KRASIŃSKICH Liczba mieszkańców zameldowanych na pobyt stały na obszarze LSR wg

Bardziej szczegółowo

Dotacje unijne dla rolnictwa

Dotacje unijne dla rolnictwa Dotacje unijne dla rolnictwa Opracowała Agata Twardowska W UE Opracowała W UE poza bezpośrednim wspieraniem rolnictwa w ramach Wspólnej Polityki Agata Rolnej, Twardowska prowadzonych jest wiele działań

Bardziej szczegółowo

Projekt Uchwała Nr 56 Komitetu Monitorującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata z dnia 24 czerwca 2016 roku

Projekt Uchwała Nr 56 Komitetu Monitorującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata z dnia 24 czerwca 2016 roku Projekt Uchwała Nr 56 Komitetu Monitorującego Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 z dnia 24 czerwca 2016 roku w sprawie zmian w działaniu Inwestycje w środki trwałe w poddziałaniu Wsparcie

Bardziej szczegółowo

Renty strukturalne. jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. Dorota Milanowska. LexisNexis- Wydanie 1

Renty strukturalne. jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej. Dorota Milanowska. LexisNexis- Wydanie 1 Renty strukturalne jako instrument prawny wspólnej polityki rolnej Unii Europejskiej Dorota Milanowska Wydanie 1 LexisNexis- Warszawa 2012 Wykaz skrótów.\..-.-.-. 11 Wstęp 13 ROZDZIAŁ I. Wspieranie rozwoju

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE STUDIUM DOTYCZĄCE WSKAŹNIKÓW HNV DO CELÓW OCENY. październik 2007 r.

STRESZCZENIE STUDIUM DOTYCZĄCE WSKAŹNIKÓW HNV DO CELÓW OCENY. październik 2007 r. STRESZCZENIE STUDIUM DOTYCZĄCE WSKAŹNIKÓW HNV DO CELÓW OCENY październik 2007 r. 2 1 POJĘCIE WYSOKIEJ WARTOŚCI PRZYRODNICZEJ Pojęcie wysokiej wartości przyrodniczej (HNV) powstało w 1993 r. Odzwierciedla

Bardziej szczegółowo

ZAKRES REALIZACJI WYBRANYCH DZIAŁAŃ PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA Mariusz Zarychta Puławy,

ZAKRES REALIZACJI WYBRANYCH DZIAŁAŃ PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA Mariusz Zarychta Puławy, ZAKRES REALIZACJI WYBRANYCH DZIAŁAŃ PROGRAMU ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH NA LATA 2007-2013 Mariusz Zarychta Puławy, 11-12.09.2013 Obszary wiejskie w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich są to miejscowości

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE DLA WNIOSKODAWCÓW OCHRONA ŚRODOWISKA, PRZECIWDZIAŁANIE ZMIANOM KLIMATU, DECYZJE ŚRODOWISKOWE Podgórzyn r.

SZKOLENIE DLA WNIOSKODAWCÓW OCHRONA ŚRODOWISKA, PRZECIWDZIAŁANIE ZMIANOM KLIMATU, DECYZJE ŚRODOWISKOWE Podgórzyn r. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie. Instytucja Zarządzająca PROW 2014-2020 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Materiał opracowany przez LGD

Bardziej szczegółowo

12/06/2013. Copa europejscy rolnicy Zrzesza 60 europejskich organizacji rolniczych

12/06/2013. Copa europejscy rolnicy Zrzesza 60 europejskich organizacji rolniczych DIS(13)4473 Utrzymanie rentowności w niepewnych czasach Wiktor Szmulewicz, Wiceprzewodniczący Copa, 6 czerwca 2013 r. Czym są Copa i Cogeca? Copa europejscy rolnicy Zrzesza 60 europejskich organizacji

Bardziej szczegółowo

Najważniejsze czynniki wpływające na decyzje inwestycyjne w obszarze morskiej energetyki wiatrowej

Najważniejsze czynniki wpływające na decyzje inwestycyjne w obszarze morskiej energetyki wiatrowej Najważniejsze czynniki wpływające na decyzje inwestycyjne w obszarze morskiej energetyki wiatrowej Aleksander Gabryś, Manager, Ernst & Young Słupsk, 21 stycznia 2013 roku Agenda 1 2 Skala inwestycji w

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Bruksela, 27 września 2016 r. (OR. en)

Bruksela, 27 września 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 27 września 2016 r. (OR. en) 12606/16 SOC 565 EM 375 ECOFIN 837 EDUC 302 PISMO PRZEWODNIE Od: Komitet Ochrony Socjalnej Do: Komitet Stałych Przedstawicieli (część I) /

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE RADY. z dnia 17 maja 1999 r.

ROZPORZĄDZENIE RADY. z dnia 17 maja 1999 r. ROZPORZĄDZENIE RADY z dnia 17 maja 1999 r. dotyczące wsparcia rozwoju wsi przez Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EAGGF), zmieniające i uchylające niektóre rozporządzenia (1257/1999/WE)

Bardziej szczegółowo

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego

Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Wsparcie publiczne polskiego sektora żywnościowego Dr Marek Wigier Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa Kraków, 25 października 2013 roku Definicja

Bardziej szczegółowo

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej

Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Projekt Prove It PL! o mierzeniu oddziaływania i kapitału społeczno-ekonomicznego w przedsiębiorczości społecznej Pomiar wpływu społecznego i ekologicznego wspólna odpowiedzialność biznesu i NGO Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy jako instrument wspierania pro-środowiskowej działalności gospodarczej Marek Jobda Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków

Program rolnośrodowiskowy jako instrument wspierania pro-środowiskowej działalności gospodarczej Marek Jobda Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków Program rolnośrodowiskowy jako instrument wspierania pro-środowiskowej działalności gospodarczej Marek Jobda Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków European Commission Enterprise and Industry Title of

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Podstawy prawne na poziomie UE Rozporządzenie Rady 1698/2005 z 20 września

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

OŚ ŚRODOWISKOWA PROW 2007-2013 I ROLNICTWO EKOLOGICZNE W POLSCE

OŚ ŚRODOWISKOWA PROW 2007-2013 I ROLNICTWO EKOLOGICZNE W POLSCE OŚ ŚRODOWISKOWA PROW 2007-2013 I ROLNICTWO EKOLOGICZNE W POLSCE Ewa Szymborska Kołobrzeg, 22-23 czerwca 2010 r. MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI DEPARTAMENT ROZWOJU OBSZARÓW WIEJSKICH PROGRAMY UE wspierające

Bardziej szczegółowo

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Kwiecień 2008. PROWieści. Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013. Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Kwiecień 28 PROWieści Miesięcznik dotyczący Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27-213 Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi INFORMACJA OGÓLNA Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 27 213 (PROW

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące kolejnej rundy inwestycji

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich. LEADER Perspektywa finansowa Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Departament Rozwoju Obszarów Wiejskich LEADER Perspektywa finansowa 2007-2013 Cel działania Realizacja działania ma na celu stymulowanie lokalnych inicjatyw na rzecz

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) niestacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie Prof. dr hab. Stanisław CZAJA Promotorzy prac

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020

POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 INSTRUMENTY FINANSOWE W POLITYCE SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 POLITYKA SPÓJNOŚCI NA LATA 2014-2020 W grudniu 2013 r. Rada Unii Europejskiej formalnie zatwierdziła nowe przepisy i ustawodawstwo dotyczące

Bardziej szczegółowo

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy

Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy Rolnictwo ekologiczne przyjazne środowisku naturalnemu Jarosław Stalenga Zakład Systemów i Ekonomiki Produkcji Roślinnej IUNG-PIB, Puławy 1. Rolnictwo ekologiczne w realizacji celów KPR 2. Status rolnictwa

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

OCHRONA INNOWACYJNOŚCI ZA POMOCĄ TAJEMNIC PRZEDSIĘBIORSTWA I PATENTÓW: UWARUNKOWANIA DLA FIRM Z UNII EUROPEJSKIEJ

OCHRONA INNOWACYJNOŚCI ZA POMOCĄ TAJEMNIC PRZEDSIĘBIORSTWA I PATENTÓW: UWARUNKOWANIA DLA FIRM Z UNII EUROPEJSKIEJ OCHRONA INNOWACYJNOŚCI ZA POMOCĄ TAJEMNIC PRZEDSIĘBIORSTWA I PATENTÓW: UWARUNKOWANIA DLA FIRM Z UNII EUROPEJSKIEJ STRESZCZENIE Lipiec 2017 r. OCHRONA INNOWACYJNOŚCI ZA POMOCĄ TAJEMNIC PRZEDSIĘBIORSTWA

Bardziej szczegółowo

Pól zaciemnionych nie wypełnia ubiegający się o dofinansowanie

Pól zaciemnionych nie wypełnia ubiegający się o dofinansowanie Wniosek o dofinansowanie projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich w zakresie działania Wsparcie doradztwa

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy ogólne zasady realizacji

Program rolnośrodowiskowy ogólne zasady realizacji Program rolnośrodowiskowy ogólne zasady realizacji 4-5 listopada 2010 r. Leszno Anna Klisowska Wydział Środowiska i Działań Rolnośrodowiskowych Departament Płatności Bezpośrednich 1 Program rolnośrodowiskowy

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW

KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW KOMISJA EUROPEJSKA Strasburg, dnia 12.3.2013 COM(2013) 144 final KOMUNIKAT KOMISJI DO PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, RADY, EUROPEJSKIEGO KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU REGIONÓW Inicjatywa na rzecz

Bardziej szczegółowo

Wniosek DECYZJA RADY

Wniosek DECYZJA RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.3.2016 r. COM(2016) 133 final 2016/0073 (NLE) Wniosek DECYZJA RADY w sprawie stanowiska, jakie ma zostać zajęte w imieniu Unii Europejskiej w Komisji Mieszanej ustanowionej

Bardziej szczegółowo

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych

Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Stan i perspektywy rozwoju rolnictwa ekologicznego i rynku produktów ekologicznych Dr Krzysztof Jończyk Kongres Innowacji Polskich, Kraków, 10.03.2015 1 r. Rolnictwo ekologiczne Rozp. Rady (WE) 834/2007

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce

Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Zróżnicowanie przestrzenne wykorzystania funduszy Unii Europejskiej przez gospodarstwa rolne w Polsce Bogucki Wydawnictwo Naukowe Poznań 2010 Spis treści 1. Wprowadzenie 9 1.1. Cel i zakres analizy 9 1.2.

Bardziej szczegółowo

Ekologiczny smak sukcesu.

Ekologiczny smak sukcesu. www.ecropolis.eu Ekologiczny smak sukcesu. Walory sensoryczne i ich znaczenie w działalności przedsiębiorstw funkcjonujących na rynku żywności ekologicznej. Dr inż. Mariusz Maciejczak Wydział Nauk Ekonomicznych

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Sytuacja Romów w 11 państwach członkowskich UE Wyniki badania w skrócie

Sytuacja Romów w 11 państwach członkowskich UE Wyniki badania w skrócie MEMO / 23 maja 2012 r. Sytuacja Romów w 11 państwach członkowskich UE Wyniki badania w skrócie W sprawozdaniu Sytuacja Romów w 11 państwach członkowskich UE zaprezentowano pierwsze najważniejsze wyniki

Bardziej szczegółowo

Polityka spójności UE na lata 2014 2020

Polityka spójności UE na lata 2014 2020 UE na lata 2014 2020 Propozycje Komisji Europejskiej Unii Europejskiej Struktura prezentacji 1. Jakie konsekwencje będzie miała polityka spójności UE? 2. Dlaczego Komisja proponuje zmiany w latach 2014

Bardziej szczegółowo

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r.

Stanowisko. Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. Stanowisko Sejmiku Województwa Kujawsko Pomorskiego z dnia 28 lutego 2005 r. w sprawie ogłoszenia obszaru Województwa Kujawsko Pomorskiego strefą wolną od upraw genetycznie zmodyfikowanych organizmów (GMO)

Bardziej szczegółowo

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną

Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Efekty objęcia polskiego rolnictwa i obszarów wiejskich Wspólną Polityką Rolną Plan prezentacji Wybrane efekty realizacji instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej w Polsce. Oczekiwania co do przyszłej perspektywy

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ STUDIÓW BUDŻETOWYCH Stawki w podatkach dochodowych od osób prawnych i fizycznych w niektórych państwach Unii Europejskiej, ulgi inwestycyjne w podatku

Bardziej szczegółowo

Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich.

Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich. Spójność funduszy a spójność terytorialna koordynacja polityki spójności i polityki rozwoju obszarów wiejskich. Dr inż. Dariusz Nieć Dyrektor Departamentu Rozwoju Obszarów Wiejskich Warszawa, 8 stycznia

Bardziej szczegółowo

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego?

Jak wygląda budowa programu rolnośrodowiskowego? z serwisu: AGRO.EKO.ORG.PL Strona 1 z 5 Programy te jako jedyne są obowiązkowe dla wszystkich krajów członkowskich i pełnią kluczową rolę w realizacji planów ochrony przyrody. Mają one za zadanie pomóc

Bardziej szczegółowo

Wsparcie finansowe dla kluczowych praktyk rolnośrodowiskowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. 13 maja 2014 r.

Wsparcie finansowe dla kluczowych praktyk rolnośrodowiskowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE. 13 maja 2014 r. Wsparcie finansowe dla kluczowych praktyk rolnośrodowiskowych w ramach Wspólnej Polityki Rolnej UE 13 maja 2014 r. Stan realizacji PROW 2007-2013 Liczba złożonych wniosków 6 409 046 (w tym 5 246 151 na

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy.

SPIS TREŚCI. ROZDZIAŁ 2: Charakterystyka i ocena aktualnego stanu środowiska gminy. Program ochrony środowiska Gmina Izbicko str. 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1: Wstęp. Informacje ogólne. Strategia i wizja rozwoju Gminy a ochrona środowiska. 1.1. Cel opracowania programu.... 3 1.2. Metodyka

Bardziej szczegółowo

Zarys Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

Zarys Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Zarys Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Maj 2013 Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Jeden z programów wspierających działania

Bardziej szczegółowo

CEBC Raport Wartość nadzoru budowlanego

CEBC Raport Wartość nadzoru budowlanego CEBC Raport Wartość nadzoru budowlanego 1. Konsorcjum Europejskiego Nadzoru Budowlanego (CEBC) jest europejską instytucją, w której osoby odpowiedzialne za treść przepisów budowlanych wraz z osobami przeprowadzającymi

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN

PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN INSTYTUT OCHRONY ROŚLIN PROBLEMY POLSKIEJ OCHRONY ROŚLIN Prof. dr hab. Stefan Pruszyński Instytut Ochrony Roślin, Poznań Diabelski krąg inicjowany przez stosowanie środków ochrony roślin Zawartość DDT

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących

POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących POMOC PUBLICZNA ogólne wytyczne dla Instytucji Pośredniczących Zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, wsparcie dla podmiotów prowadzących działalność gospodarczą podlega

Bardziej szczegółowo

Program rolnośrodowiskowy

Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy Program rolnośrodowiskowy jest realizowany w ramach Osi II PROW 2007-2013 Poprawa środowiska naturalnego i obszarów wiejskich. Działanie to ma przyczynić się do zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

1.2. Podmioty odpowiedzialne za realizację przedsięwzięcia (beneficjent i inne podmioty 1 o ile

1.2. Podmioty odpowiedzialne za realizację przedsięwzięcia (beneficjent i inne podmioty 1 o ile Załącznik nr 6 do Zaproszenia Zakres studium wykonalności dla przedsięwzięć inwestycyjnych dotyczących poprawy jakości środowiska miejskiego Działanie 2.5. Poprawa jakości środowiska miejskiego 1. Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Spis treêci str. Wykaz skrótów... 11 Spis tabel... 15 Przedmowa... 19 Rozdzia 1. Wybrane teorie rozwoju regionalnego... 23 1.1. Teorie lokalizacji...

Spis treêci str. Wykaz skrótów... 11 Spis tabel... 15 Przedmowa... 19 Rozdzia 1. Wybrane teorie rozwoju regionalnego... 23 1.1. Teorie lokalizacji... Spis treêci str. Wykaz skrótów............................................. 11 Spis tabel............................................... 15 Przedmowa............................................... 19 Rozdzia

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 ««««««««««««2009 Komisja Praw Kobiet i Równouprawnienia WERSJA TYMCZASOWA 2004/0165(COD) 28.02.2005 r. PROJEKT OPINII Komisji Praw Kobiet i Równouprawnienia dla Komisji Zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata

POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata ZINTEGROWANE INWESTYCJE TERYTORIALNE POLITYKA SPÓJNOŚCI na lata 2014-2020 Komisja Europejska przyjęła propozycje ustawodawcze dotyczące polityki spójności na lata 2014-2020 w październiku 2011 roku Niniejszy

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PROGRAMÓW ROLNOŚRODOWISKOWYCH JAKO INSTRUMENTÓW POLITYKI NA WARTOŚĆ DODANĄ W POLSKICH GOSPODARSTWACH ROLNYCH

WPŁYW PROGRAMÓW ROLNOŚRODOWISKOWYCH JAKO INSTRUMENTÓW POLITYKI NA WARTOŚĆ DODANĄ W POLSKICH GOSPODARSTWACH ROLNYCH WPŁYW PROGRAMÓW ROLNOŚRODOWISKOWYCH JAKO INSTRUMENTÓW POLITYKI NA WARTOŚĆ DODANĄ W POLSKICH GOSPODARSTWACH ROLNYCH dr Agata Sielska mgr Aleksandra Pawłowska Struktura Wpływ programów rolnośrodowiskowych

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych

WYDZIAŁ NAUK EKONOMICZNYCH. Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Studia I stopnia (licencjackie) stacjonarne rok akademicki 2015/2016 Kierunek Ekonomia Promotorzy prac dyplomowych Promotorzy prac dyplomowych Profesorowie i doktorzy habilitowani Prof. dr hab. Stanisław

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA NA TEMAT 30 KONFERENCJI DYREKTORÓW AGENCJI PŁATNICZYCH UE 21-23.09.2011, SOPOT, POLSKA

INFORMACJA NA TEMAT 30 KONFERENCJI DYREKTORÓW AGENCJI PŁATNICZYCH UE 21-23.09.2011, SOPOT, POLSKA Robocze tłumaczenie dok. 16629/11 INFORMACJA NA TEMAT 30 KONFERENCJI DYREKTORÓW AGENCJI PŁATNICZYCH UE 21-23.09.2011, SOPOT, POLSKA 30 Konferencja Dyrektorów Agencji Płatniczych UE odbyła się w Sopocie,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 10.6.2015 r.

ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 10.6.2015 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.6.2015 r. C(2015) 3759 final ROZPORZĄDZENIE DELEGOWANE KOMISJI (UE) / z dnia 10.6.2015 r. ustanawiające, na mocy rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 Parlamentu Europejskiego

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015

FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 FUNDUSZE STRUKTURALNE ĆWICZENIA SEMESTR ZIMOWY 2014/2015 Książki Małgorzata Sikora- Gaca, Urszula Kosowska (Fundusze Europejskie w teorii i praktyce, Warszawa 2014 Magdalena Krasuska, Fundusze Unijne w

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

Pytanie - Umiejscowienie jednostek należących do gospodarstwa objętych ograniczeniami ze względu na zazielenianie

Pytanie - Umiejscowienie jednostek należących do gospodarstwa objętych ograniczeniami ze względu na zazielenianie Płatności bezpośrednie w 2015 roku - więcej informacji na stronie ARiMR Zazielenienie pytania i odpowiedzi W odniesieniu do systemu płatności bezpośrednich, stosowanie przez rolników instrumentów wymaganych

Bardziej szczegółowo

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe

pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich Instrumenty finansowe pogłębianie wiedzy o instrumentach finansowych EFSI Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich , współfinansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich

Bardziej szczegółowo

Zarys Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich

Zarys Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi Zarys Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014 2020 Kwiecień 2013 WARSZAWA 23 kwietnia 2013 r. Program Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 Jeden z

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku.

Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku. Informacja na posiedzenie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 27 stycznia 2016 roku. Harmonogram naboru wniosków w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata

Bardziej szczegółowo

Informacja. Nr 613. Polityka strukturalna Unii Europejskiej w rozwoju obszarów wiejskich. Czerwiec 1998. Dorota Stankiewicz Elżbieta Berkowska

Informacja. Nr 613. Polityka strukturalna Unii Europejskiej w rozwoju obszarów wiejskich. Czerwiec 1998. Dorota Stankiewicz Elżbieta Berkowska KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ WYDZIAŁ ANALIZ EKONOMICZNYCH I SPOŁECZNYCH Polityka strukturalna Unii Europejskiej w rozwoju obszarów wiejskich. Czerwiec 1998 Dorota Stankiewicz Elżbieta Berkowska

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ

NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ NEGOCJACJE W SPRAWIE PRZYSTĄPIENIA BUŁGARII I RUMUNII DO UNII EUROPEJSKIEJ Bruksela, 31 marca 2005 r. (OR. en) AA 24/2/05 REV 2 TRAKTAT O PRZYSTĄPIENIU: DEKLARACJE PROJEKTY AKTÓW PRAWODAWCZYCH I INNYCH

Bardziej szczegółowo

Rachunkowość rolna jako innowacyjne narzędzie zarządzania gospodarstwem rolnym

Rachunkowość rolna jako innowacyjne narzędzie zarządzania gospodarstwem rolnym Rachunkowość rolna jako innowacyjne narzędzie zarządzania gospodarstwem rolnym Innowacje Innowacja, to wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do produktu (towaru

Bardziej szczegółowo

WDRAŻANIE POLITYKI SPÓJNOŚCI W LATACH 2014-2020: PRZYGOTOWANIA I ZDOLNOŚCI ADMINISTRACYJNE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH

WDRAŻANIE POLITYKI SPÓJNOŚCI W LATACH 2014-2020: PRZYGOTOWANIA I ZDOLNOŚCI ADMINISTRACYJNE PAŃSTW CZŁONKOWSKICH DYREKCJA GENERALNA DS. POLITYK WEWNĘTRZNYCH UNII DEPARTAMENT POLITYCZNY B: POLITYKA STRUKTURALNA I POLITYKA SPÓJNOŚCI ROZWÓJ REGIONALNY WDRAŻANIE POLITYKI SPÓJNOŚCI W LATACH 2014-2020: PRZYGOTOWANIA I

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r.

Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Środowisko w polityce spójności Spotkanie plenarne uczestników sieci Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju 8-9 grudnia 2011 r. Agata Payne Dyrektoriat Środowisko Polityka spójności i ocen oddziaływania na

Bardziej szczegółowo