IX Kongres Ekonomistów Polskich

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "IX Kongres Ekonomistów Polskich"

Transkrypt

1 Agnieszka Słomka-Gołębiowska Szkoła Główna Handlowa Piotr Urbanek Uniwersytet Łódzki IX Kongres Ekonomistów Polskich POLITYKA WYNAGRADZANIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE PO KRYZYSIE FINANSOWYM EWOLUCJA CZY REWOLUCJA? Streszczenie Polityka wynagradzania osób zarządzających instytucjami finansowymi została zidentyfikowana, jako jeden z kluczowych czynników, który doprowadził do ostatniego kryzysu finansowego. Reakcją na dysfunkcjonalności tej polityki są liczne inicjatywy legislacyjne i środowiskowe mające na celu wzmacnianie istniejących i tworzenie nowych standardów regulujących ten obszar nadzoru korporacyjnego. Celem artykułu jest ocena skuteczności nowych regulacji obowiązujących banki publiczne w Polsce wprowadzonych po ostatniego wybuchu kryzysu finansowego. Stosowane przez banki praktyki zostaną skonfrontowane ze standardami prawnymi i środowiskowymi. Summary Executive remuneration policy of financial institutions has been indicated as one of the key factors that led to the recent financial crisis. As a consequence a number of legislative initiatives and best practices have been imposed that aimed at strengthening existing and creating new standards of good corporate governance at banks. The purpose of this article is to assess the effectiveness of the new regulations of bank's executive pay in Poland introduced in the aftermath of the recent financial crisis. In particular, we examine to what extent the law and best practices are enforced in Poland. Słowa kluczowe: Ład korporacyjny, polityka wynagradzania, banki, kryzys finansowy. Wprowadzenie Kryzys finansowy, za którego symboliczny początek uznaje się bankructwo banku Lehman Brothers w roku 2008, pokazał, jakie znaczenie dla sektora finansowego ma polityka wynagradzania kadry kierowniczej w instytucjach finansowych. Nieefektywne systemy wynagradzania wskazywano jako jedno ze źródeł kryzysu. Zachęcały one do podejmowania nadmiernego ryzyka, aby osiągnąć jak najwyższe wyniki w krótkim okresie, bez uwzględniania długookresowych wyników. Skutkiem takich praktyk było zagrożenie bankructwem wielu instytucji finansowych, a w konsekwencji stabilności światowych systemów finansowych. Reakcją na dysfunkcjonalności tej polityki były liczne inicjatywy legislacyjne i środowiskowe podejmowane przez międzynarodowe i krajowe instytucje odpowiedzialne za nadzór nad sektorami finansowymi. Miały one na celu wzmacnianie istniejących i tworzenie nowych standardów regulujących ten obszar nadzoru korporacyjnego. Celem artykułu jest po pierwsze analiza ewolucji regulacji prawnych i środowiskowych dotyczących polityki wynagradzania kadry kierowniczej w bankach publicznych w Polsce. Zostaną one skonfrontowane z regulacjami międzynarodowymi. Po drugie zostanie oceniony zakres stosowania przez banki publiczne tych przepisów w odniesieniu do transpartentności wynagrodzeń osób zarządzających bankami, w szczególności zasad naliczania i wypłaty składników związanych ze stosowaniem długoterminowych programów opartych na papierach wartościowych banku. Badaniem przeprowadzono na próbie wszystkich banków notowanych na giełdzie w latach Jest to okres, który charakteryzował się dużą zmiennością zarówno jeśli chodzi o koniunkturę gospodarczą, sytuację na rynku kapitałowym, jak i otoczenie legislacyjne. Interesujące zatem wydaje się dokonanie oceny, w jakim stopniu banki działające w tak turbulentnym otoczeniu ekonomicznym i regulacyjnym dostosowują swoje praktyki związane z wynagradzaniem kadry kierowniczej do zmieniających się warunków. Międzynarodowe uregulowania polityki wynagradzania kadry kierowniczej w sektorze bankowym Polityka wynagradzania kadry kierowniczej wyższego szczebla jest jednym z najważniejszych instrumentów nadzoru korporacyjnego. Przełom ubiegłego i obecnego wieku to okres, w którym ujawnione zostały liczne przypadki przestępstw korporacyjnych i nadużyć polegających m.in. na wypłacie ogromnych wynagrodzeń kadrze kierowniczej nieefektywnie zarządzanych spółek. Reakcją na te patologiczne zjawiska były liczne inicjatywy legislacyjne, które miały na celu wprowadzenie nowych, bardziej skutecznych standardów oceny i wynagradzania osób zarządzających korporacjami. Działania te zmierzały przede wszystkim w kierunku usprawnienia procedur ustalania wynagrodzeń oraz zwiększenia ich transparentności 1. Najważniejszym celem było powiązanie dochodów osiąganych przez członków 1 P.Urbanek, Kryzys finansowy a polityka wynagradzania menedżerów, w: P.Urbanek, Nadzór korporacyjny w warunkach kryzysu gospodarczego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2010, s

2 kadry zarządzającej z wynikami ekonomicznymi spółek. Znaczącym składnikiem wynagrodzeń stały się składniki zmienne premie i wynagrodzenia odroczone. Istotną rolę w tych procedurach miała odgrywać nowa instytucja nadzoru komitet rady ds. wynagrodzeń, którego najważniejszym zadaniem było określanie zasad zatrudniania i wynagradzania czołowych dyrektorów spółki. Jednym z pierwszych dokumentów, w których zostały poruszone kwestie polityki wynagradzania kadry kierowniczej spółek, mających charakter regulacji środowiskowych o zasięgu międzynarodowym, były Zasady nadzoru korporacyjnego OECD z roku 1999 i zaktualizowane w roku Znajdujemy tam postulat, dotyczący rozważenia celowości powołania w radzie spółki specjalnych komitetów nadzorujących kluczowe zakresy odpowiedzialności rady, wśród których wymienia się dobór kadr i wynagrodzenie członków zarządu. W skład komitetów powinni wchodzić niezależni członkowie rady. Od spółek oczekuje się również ujawniania inwestorom informacji dotyczących wynagrodzeń członków rady i kierownictwa wyższego szczebla. Zakres informacji powinien być wystarczający do oszacowania, jaki mogą mieć one wpływ na wyniki spółki, koszty i zyski wynikające ze schematów wynagradzania i pakietów motywacyjnych. Mimo że w kodeksie OECD problematyka polityki wynagradzania menedżerów została przedstawiona w sposób ogólny stała się wzorcem stanowiącym punkt odniesienia przy tworzeniu krajowych wersji kodeksów nadzoru korporacyjnego. Problematykę polityki wynagradzania kadry kierowniczej spółek podjęto w zaleceniach Komisji Europejskiej. W dokumencie z roku nacisk został położony przede wszystkim na transparentność. Spółki publiczne powinny ujawniać politykę wynagradzania poszczególnych dyrektorów z podziałem na wszystkie składniki uposażenia w formie odrębnego raportu o wynagrodzeniach dołączonego do rocznego sprawozdania finansowego i zamieszczonego na stronach internetowych spółki. Sprawozdanie to powinno zawierać informacje na temat kryteriów, od których zależy otrzymywanie opcji na akcje lub zmiennych składników...istotną rekomendacją był postulat dotyczący wynagrodzeń odroczonych. Programy motywowania dyrektorów oparte o akcje powinny być zatwierdzane przez walne zgromadzenie akcjonariuszy. Kolejne zalecenie KE z roku odnosiło się przede wszystkim do organizacji i funkcjonowania komitetu rady ds. wynagrodzeń, którego większość członków powinna być niezależna. Wśród najważniejszych zadań komitetu znalazły się m.in. przedstawianie propozycji dotyczących zasad wynagradzania osób zarządzających, monitorowanie poziomu i struktury wynagrodzeń kadry kierowniczej wysokiego szczebla, przedstawianie radzie wyboru dotyczących wyboru pomiędzy przyznaniem opcji zapisu na akcje lub opcji zakupu akcji. W kwietniu 2009 roku Komisja Europejska sformułowała zalecenia w sprawie systemu wynagrodzeń dyrektorów spółek notowanych na rynku regulowanym uzupełniające zalecenia z lat 2004 i Nowe rekomendacje odnoszą się do procedur ustalania wynagrodzeń. Polityka wynagradzania kierownictwa spółki powinna promować wzrost spółki w długim okresie przez zachowanie właściwej równowagi między komponentami tworzącymi pakiet wynagrodzeń. Dużo uwagi poświęcono kwestii trybu ustalania zmiennych składników wynagrodzeń, odpraw, wynagrodzeń opartych na akcjach. Postuluje się m.in. wstrzymanie wypłaty w sytuacji, kiedy nie zostały spełnione kryteria wynikowe, odraczania wypłat, zwrotu wypłaconego wynagrodzenia w przypadku nieprawidłowości finansowych czy naruszenia procedur wewnętrznych spółki (clawback), ograniczania wysokości odprawy lub nie wypłacania odprawy z tytułu rozwiązania umowy ze względu na niezadowalające wyniki, odroczenia uprawnień wynikających z przyznanych opcji na akcje lub praw do nabycia akcji co najmniej na trzy lata. Kryteria wynikowe stanowiące podstawę do naliczania wynagrodzeń powinny być związane z tworzeniem długookresowej wartości spółki Do roku 2009 brakowało przepisów dedykowanych dla instytucji finansowych, uwzględniających specyfikę nadzoru korporacyjnego banków. Na tę specyfikę składa się na to wiele czynników 6 : ryzyko systemowe, skala i charakter prowadzonych operacji gospodarczych, współzależności występujące między podmiotami sektora finansowego, innowacyjne instrumenty finansowe, skomplikowane struktury własnościowo-kontrolne wielkich grup finansowych, dynamiczne zmiany modeli biznesowych instytucji finansowych. Fundamentalne znaczenie dla instytucji finansowych ma zarządzanie ryzykiem. Błędy w tym obszarze funkcjonowania banków są uznawane za jedną z najważniejszych przyczyn obecnego kryzysu finansowego 7. Praktyki wynagradzania kadry zarządzającej instytucji finansowych pozostawały w sprzeczności z zasadami efektywnego zarządzania ryzykiem, gdyż skłaniały do podejmowania nadmiernego ryzyka, aby osiągnąć jak najwyższe wyniki w krótkim okresie, bez uwzględniania długookresowych wyników. 2 Zasady nadzoru korporacyjnego OECD, OECD Zalecenie Komisji z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie wspierania odpowiedniego systemu wynagrodzeń dyrektorów spółek notowanych na giełdzie 2004/913/WE, (Dz.U. U.E. L 385/55). 4 Zalecenie Komisji z dnia 15 lutego 2005 roku dotyczące roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczej spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej) 2005/162/UE, (Dz.U. U.E. L 52/51). 5 Zalecenie Komisji z dnia 30 kwietnia 2009 r. uzupełniające zalecenia 2004/913/WE i 2005/162/WE w sprawie systemu wynagrodzeń dyrektorów spółek notowanych na rynku regulowanym 2009/385/WE (Dz.U. UE L 120/28). 6 M. Marcinkowska, Jak wzmocnić władztwo korporacyjne w bankach?, w: P. Urbanek (red.), Nadzór korporacyjny w warunkach kryzysu gospodarczego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2010, s OECD, Corporate Governance and Financial Crisis: Key Findings and Main Messages, June 2009, s ; Seniors Supervisors Group, Observations on Risk Management Practices During the Recent Market Turbulence, March 6,

3 Wyciągając wnioski z kryzysu Komisja Europejska sformułowała w roku 2009 Zalecenie 384 8, w którym postuluje, aby polityka wynagrodzeń była związana z ustalonym przez bank poziomem apetytu na ryzyko. wskazuje, że bieżące i przyszłe ryzyko, koszt kapitału i wskaźniki płynności powinny być uwzględnione na etapie budowania kryteriów pomiaru wyników banku oraz celów wyznaczonych do osiągnięcia przez poszczególnych członków kadry zarządzającej. Zasady ustalania polityki wynagradzania, w tym m.in. powiązanie wynagrodzenia z wynikami banków, kryteria stosowane przy pomiarze wyników banku i rezultatów działań poszczególnych członków skorygowane o ryzyko, oraz kryteriów stanowiących podstawę uprawnień do akcji, opcji na akcje lub zmiennych składników wynagrodzeń. Większość krajów europejskich nie dostosowała się do zaleceń Komisji Europejskiej 9 przez co zostały one włączone do znowelizowanej Dyrektywy Unii Europejskiej z 2006 roku w sprawie wymogów kapitałowych (CDR III) 10. W konsekwencji, krajowe organy nadzoru bankowego zostały zobowiązane do nadzorowania polityki wynagrodzeń, a w razie konieczności do ich egzekwowania poprzez system sankcji. W postanowieniach Dyrektywy CRD III pojawia się nowe określenie wyodrębniające w banku grupę osób kreujących swymi decyzjami istotne ryzyko straty finansowej tzw. MTR-ów (z ang. material-risk-taker), do których odnosi się szereg przepisów. Termin ten obejmuje co najmniej kierownictwo wyższego szczebla, osoby podejmujące decyzje dotyczące ryzyka, personel zajmujący się kontrolą oraz każdego pracownika, którego wynagrodzenie całkowite łącznie z nieokreślonymi z góry świadczeniami emerytalnymi znajduje się na tym samym szczeblu siatki płac co wynagrodzenie kierownictwa wyższego i osób podejmujących decyzje dotyczące ryzyka 11. Dyrektywa CRD III ściśle określa, jaka część wynagrodzenia powinna być odroczona i w jakim okresie oraz jaka część powinna być wypłacona w akcjach bądź ich ekwiwalencie, jako wymagania minimalne. I tak wypłata znacznej części wynagrodzenia zmiennego (40-60%) powinna być rozłożona w czasie na okres nie krótszy niż 3 do 5 lat i przyjmować formę akcji albo innych instrumentów niegotówkowych (co najmniej 50%). Instytucje finansowe zobowiązane są do wyodrębnienia w ramach rady komitetu ds. wynagrodzeń. Warunkiem prawidłowej polityki wynagrodzeń jest jej przejrzystość i dlatego procedury związane z ustalaniem poziomu i struktury wynagrodzenia oraz kryteriów wypłacania poszczególnych jego składników powinny być ujawniane. Tabela 1. Ewolucja międzynarodowych regulacji dotyczących polityki wynagradzania kadry kierowniczej w bankach publicznych a 2005 b 2005 c 2009 d 2009 e 2010 f Transparentność polityki wynagradzania zakres ujawnień: - opis systemów wynagradzania opis długookresowych programów motywacyjnych + + opartych na własności - wynagrodzenia indywidualnych menedżerów + - składniki wynagrodzeń oraz kryteria ich ustalania odprawy i odszkodowania niepieniężne składniki wynagrodzeń osobny raport dotyczący wynagrodzeń + Procedury ustalania wynagrodzeń: - powoływanie komitetu ds. wynagrodzeń skład i zadania komitetu sji ds. wynagrodzeń zasady ustalania pakietów wynagrodzeń komponenty pakietów wynagrodzeń zalecenie stosowania długoterminowych programów motywacyjnych opartych na własności + - zatwierdzanie przez akcjonariuszy długoterminowych programów motywacyjnych + opartych na własności a - Zasady nadzoru korporacyjnego OECD, OECD Zalecenie Komisji z dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie polityki wynagrodzeń w sektorze usług finansowych 2009/384/WE (Dz.U. UE L 120/22). 9 Komisja Europejska, Zielona księga. Ład korporacyjny w instytucjach finansowych oraz polityka wynagrodzeń, Bruksela DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2010/76/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2006/48/WE oraz 2006/49/WE w zakresie wymogów kapitałowych dotyczących portfela handlowego i resekurytyzacji oraz przeglądu nadzorczego polityki wynagrodzeń (Dz.U. UE L 329/3). 11 Ibidem, pkt.(3). 3

4 b - Zalecenie Komisji z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie wspierania odpowiedniego systemu wynagrodzeń dyrektorów spółek notowanych na giełdzie 2004/913/WE, (Dz.U. U.E. L 385/55). c - Zalecenie Komisji z dnia 15 lutego 2005 roku dotyczące roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczej spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej) 2005/162/UE, (Dz.U. U.E. L 52/51). d - Zalecenie Komisji z dnia 30 kwietnia 2009 r. uzupełniające zalecenia 2004/913/WE i 2005/162/WE w sprawie systemu wynagrodzeń dyrektorów spółek notowanych na rynku regulowanym 2009/385/WE [Dz.U. UE L 120/28]. e - Zalecenie Komisji z dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie polityki wynagrodzeń w sektorze usług finansowych 2009/384/WE (Dz.U. UE L 120/22). f - DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2010/76/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2006/48/WE oraz 2006/49/WE w zakresie wymogów kapitałowych dotyczących portfela handlowego i resekurytyzacji oraz przeglądu nadzorczego polityki wynagrodzeń (Dz.U. UE L 329/3). Źródło: opracowanie własne W tabeli 1 zestawione zostały najważniejsze międzynarodowe inicjatywy legislacyjne dotyczące polityki wynagradzania kadry kierowniczej w instytucjach finansowych. Widoczna jest wyraźna reorientacja tych regulacji. W okresie przed wybuchem ostatniego kryzysu finansowego reformy w tym obszarze były kierowane do wszystkich spółek niezależnie od ich specyfiki czy też sektora, w którym działały. Główny nacisk był położony przede wszystkim na kwestie związane z transparentnością polityki wynagradzania. Można odnieść wrażenie, że opierało się to na założeniu, iż to rynkowy mechanizm alokacji działający na podstawie sygnałów cenowych płynących z rynku pracy menedżerów powinien pełnić główną rolę w tym procesie. W praktyce oznaczałoby to, że dobrze poinformowani akcjonariusze i rynki kapitałowe potrafią wywrzeć presję na rady spółek, skłaniając je do tworzenia efektywnych systemów wynagradzania. Jeśli chodzi o procedury ustalania wynagrodzeń to w tym okresie pojawiły się zalecenia tworzenia w ramach rad spółek komitety ds. wynagrodzeń składających się głównie z niezależnych członków rady oraz postulat większego zaangażowania akcjonariuszy w procesy tworzenia zasad wynagradzania menedżerów poprzez zatwierdzanie przez nich długoterminowych programów motywacyjnych opartych na własności. Doświadczenia związane z obecnym kryzysem finansowym pokazały, że konieczne jest sięgnięcie po komplementarne w stosunku do mechanizmu rynkowego metody oddziaływania na politykę wynagradzania. W dokumentach Komisji Europejskiej wydanych po 2008 roku główny nacisk został położony na procedury ustalania wynagrodzeń kryteria oceny wyników, strukturę i zasady wypłaty wynagrodzeń, warunki otrzymywania odpraw itp. Pojawiły się też regulacje dedykowane specjalnie do instytucji sektora finansowego. Polityka wynagradzania kadry kierowniczej w bankach publicznych w Polsce w świetle regulacji prawnych i środowiskowych W Polsce pierwsze regulacje odnoszące się do polityki wynagradzania osób zarządzających spółkami zostały wprowadzone do prawa bilansowego 12 i Rozporządzeń Rady Ministrów 13, którym podlegały jedynie spółki publiczne. Te pierwsze dotyczyły wymogu publikowania informacji o łącznych wynagrodzeniach osób zarządzających i nadzorujących spółkami. W Rozporządzeniach zakres wymogów informacyjnych był podobny, jak ten, który wynikał z Ustawy o rachunkowości. W przypadku drugiego dokumentu obowiązki ujawniania nieco bardziej szczegółowych informacji występowały tylko w przypadku nowych emisji. Przełomem jeśli chodzi o kwestie regulowania polityki wynagradzania kadry kierowniczej w spółkach publicznych w Polsce było wprowadzenie w roku 2002 kodeksu nadzoru korporacyjnego określanego mianem Dobrych praktyk w spółkach publicznych w Zasada 39 stanowił, iż: Łączna wysokość wynagrodzeń wszystkich członków zarządu powinna być ujawniana w raporcie rocznym w podziale na poszczególne składniki wynagrodzenia. Jeżeli wysokość wynagrodzenia poszczególnych członków zarządu znacznie się od siebie różni, zaleca się opublikowanie stosownego wyjaśnienia 14. Istotne zmiany w obszarze transparentności polityki wynagradzania w polskich spółek publicznych zostały wprowadzone w roku W zmienionej wersji Zasady 39 pojawiła się rekomendacja, że: Łączna wysokość wynagrodzeń wszystkich, a także indywidualna każdego z członków zarządu w rozbiciu dodatkowo na poszczególne jego składniki powinna być ujawniana w raporcie rocznym wraz z informacją o procedurach i zasadach jego ustalania. Nowym rozwiązanie, którego nie było w poprzednich wersjach polskich kodeksów dobrych praktyk, była rekomendacja zawarta w Zasadzie 28, zgodnie z którą postuluje się powołanie dwóch komitetów: audytu oraz wynagrodzeń. 12 Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 1994 r., Nr 121, poz. 591). 13 Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 139, poz. 1569); Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinien odpowiadać prospekt emisyjny oraz skrót prospektu (Dz. U. z 2004 r., Nr 186, poz. 1921). 14 Dobre praktyki w spółkach publicznych w 2002, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, s

5 Zadania komitetów powinien szczegółowo określać regulamin rady nadzorczej. Komitety powinny składać radzie nadzorczej roczne sprawozdania ze swojej działalności, udostępniane również akcjonariuszom. W kolejnej edycji Dobrych Praktyk z roku 2005 usunięty został zapis odnoszący się transparentności polityki wynagradzania. Ta swoista luka legislacyjna została wypełniona w tym samym roku przez wprowadzenie Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych 15. Zgodnie z tym dokumentem zakres obowiązkowych ujawnień obejmuje wartość wynagrodzeń, nagród lub korzyści, w tym wynikających z programów motywacyjnych lub premiowych opartych na kapitale emitenta, w tym programów opartych na obligacjach z prawem pierwszeństwa, zamiennych, warrantach subskrypcyjnych (w pieniądzu, naturze lub jakiejkolwiek innej formie), wypłaconych, należnych lub potencjalnie należnych, odrębnie dla każdej z osób zarządzających i nadzorujących emitenta w przedsiębiorstwie emitenta, bez względu na to, czy odpowiednio były one zaliczane w koszty, czy też wynikały z podziału zysku; w przypadku, gdy emitentem jest jednostka dominująca, wspólnik jednostki współzależnej lub znaczący inwestor oddzielnie informacje o wartości wynagrodzeń i nagród otrzymanych z tytułu pełnienia funkcji we władzach jednostek podporządkowanych; jeżeli odpowiednie informacje zostały przedstawione w sprawozdaniu finansowym obowiązek uznaje się za spełniony poprzez wskazanie miejsca ich zamieszczenia w sprawozdaniu finansowym. Następne wersje Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW z 2010 i 2012 roku odwołują się bezpośrednio do Zaleceń Komisji Europejskiej z lat 2004, Symptomatyczne jest to, że Rada Giełdy powołuje się na Zalecenie Komisji Europejskiej odnoszące się do systemu wynagradzania dyrektorów spółek notowanych na rynku regulowanym, zupełnie natomiast pomija Zalecenie w sprawie polityki wynagrodzeń w sektorze usług finansowych. Instytucje odpowiedzialne za nadzór nad rynkami finansowymi w Polsce dostrzegły konieczność objęcia specjalnymi regulacjami polityki wynagrodzeń w sektorze finansowym dopiero w roku W odpowiedzi na Dyrektywę CRD III Parlamentu Europejskiego Sejm przyjął ustawę 16, na mocy której nastąpiło dostosowanie przepisów polskiego prawa bankowego. Obecnie przewidują one, że zasady ustalania zmiennych składników wynagrodzenia osób zajmujących stanowiska kierownicze w bankach określa Urząd Komisji Nadzoru Finansowego (KNF) w drodze uchwały 17. W efekcie, Uchwała KNF z roku 2011 stała się najobszerniejszą polską regulacją polityki wynagradzania w sektorze bankowym. Jeden z jej rozdziałów w całości poświęcony jest problematyce polityki wynagrodzeń. Uchwała zaleca by banki znaczące pod względem wielkości, organizacji wewnętrznej oraz rodzaju, zakresu i złożoności prowadzonej działalności tworzyły w ramach rady nadzorczej komitet ds. wynagrodzeń. Jego zadaniem jest wydawanie opinii na temat polityki zmiennych składników wynagrodzeń, której celem jest wspomaganie długookresowego wzrostu wartości banku oraz interesu akcjonariuszy. W Uchwale KNF dużo uwagi poświęcono problematyce ustalania zmiennych składników wynagrodzeń. Rada nadzorcza jest odpowiedzialna za wprowadzoną przez bank, po wcześniejszym zatwierdzeniu jej przez organ nadzorujący, politykę zmiennych składników wynagradzania wraz z nieokreślonymi z góry świadczeniami emerytalnymi osób zajmujących stanowiska kierownicze. Do tej kategorii zalicza się m.in.: członków zarządu, osoby podległe bezpośrednio członkowi zarządu bez względu na podstawę ich zatrudnienia, dyrektorów oddziałów i ich zastępców, głównych księgowych, osoby odpowiedzialne za funkcje kontrolne w banku, każdą osobę, której działania oddziaływają w istotnym stopniu na aktywa i zobowiązania banku. Zastrzega się jednak, że dotyczy to osób, które muszą mieć istotny wpływ na profil ryzyka banku, w przeciwnym wypadku wymienione w uchwale przepisy ich nie dotyczą. Całkowite wynagrodzenie osoby zajmującej stanowisko kierownicze powinno składać się ze stałej i zmiennej części wynagrodzenia w takich proporcjach, by możliwe było obniżenie bądź nie przyznanie w ogóle zmiennych składników wynagrodzeń. Dodatkowo ustalając politykę zmiennych składników wynagrodzeń danej osoby powinno się uwzględniać efekty jej pracy osiągnięte na zajmowanym stanowisku, a także wyniki całego banku. Konstruując wynagrodzenie zmienne zależne od wyników należy brać pod uwagę ryzyko związane z prowadzoną przez bank działalnością, a także cykl koniunkturalny banku. W związku z tym ocena wyników osoby zajmującej stanowisko kierownicze powinna odbywać się co najmniej po okresie 3 lat. Aby zachęcić kadrę kierowniczą banku do działań uwzględniających długookresowo dobro spółki 50% wynagrodzenia zmiennego powinny stanowić akcje lub odpowiadające im tytuły własności..dodatkowo co najmniej 40% wynagrodzenia zmiennego wypłaca się po zakończeniu okresu oceny za jaki to wynagrodzenie przysługuje, przy czym wypłata następuje nie wcześniej niż w ciągu 3 do 5 lat w równych rocznych ratach płatnych z dołu i jest uzależnione od efektów pracy danej osoby zajmującej stanowisko kierownicze w banku w okresie oceny za jaki przysługuje wynagrodzenie oraz uwzględnia ryzyko banku; w przypadku zmiennych składników wynagrodzenia 15 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz. U. 2005, nr 209, poz. 1744) Ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 roku z zmianie ustawy Prawo bankowe, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o nadzorze nad runkiem finansowym, (Dz. U. z 2011 r. Nr 131, poz. 763). 17 Uchwała nr 258/2011 Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 4 października 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz szczegółowych warunków szacowania przez banki kapitału wewnętrznego i dokonywania przeglądów procesu szacowania i utrzymywania kapitału wewnętrznego oraz zasad ustalania polityki zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku. 5

6 opiewających na szczególnie dużą kwotę, określoną w polityce zmiennych składników wynagrodzeń, wypłacie w takim terminie podlega nie mniej niż 60% wynagrodzenia zmiennego, długość okresu wypłaty, nie krótszą niż 3 do 5 lat, ustala się zgodnie z cyklem koniunkturalnym, charakterem działalności, ryzykiem z nią związanym oraz obowiązkami osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku. W przypadku, gdy osoba zajmująca stanowisko kierownicze w banku rozwiąże umowę ze spółką, wysokość jej odprawy powinna uwzględniać wydajność i jakość pracy tej osoby na zajmowanym stanowisku, tak by nie wynagradzać złych wyników. Świadczenia emerytalne takiej osoby powinny być wypłacane w postaci instrumentów takich jak akcje lub odpowiadające im tytuły własności. Uchwała zastrzega jednak, że bank zatrzymuje te instrumenty i wypłaca tej osobie świadczenia po upływie 5 lat od daty rozwiązania umowy. W przypadku osób, które osiągnęły wiek emerytalny, bank także wypłaca im świadczenia emerytalne w postaci akcji bądź odpowiadających im tytułów własności z zastrzeżeniem, że pracownik może je zbyć po okresie 5 lat od rozwiązania umowy. Tabela 2. Ewolucja regulacji dotycząca polityki wynagradzania kadry kierowniczej w bankach publicznych w Polsce. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW Przepisy prawne 2005 a 2009 b 2011 c Transparentność polityki wynagradzania zakres ujawnień: - opis systemów wynagradzania opis długookresowych programów + + motywacyjnych opartych na własności - wynagrodzenia poszczególnych dyrektorów składniki wynagrodzeń oraz kryteria ich ustalania - odprawy i odszkodowania niepieniężne składniki wynagrodzeń osobny raport dotyczący wynagrodzeń Procedury ustalania wynagrodzeń: - powoływanie komitetu ds. wynagrodzeń skład i zadania komitetu ds. wynagrodzeń zasady ustalania pakietów wynagrodzeń komponenty pakietów wynagrodzeń zalecenie stosowania długoterminowych programów motywacyjnych opartych na własności - zatwierdzanie przez akcjonariuszy długoterminowych programów motywacyjnych opartych na własności a - Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych 18, b - Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych... 19, c - Ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 roku z zmianie ustawy Prawo bankowe ; Uchwała Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 4 października 2011 roku w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej. 20. Źródło: opracowanie własne Analiza ewolucji regulacji odnoszących się do polityki wynagradzania kadry kierowniczej w sektorze usług finansowych wskazuje na występowanie kilku prawidłowości 21. Po pierwsze rozwiązania są wprowadzane najpierw do 18 Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 października 2005 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz. U. 2005, nr 209, poz. 1744) Rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim (Dz. U Nr.33, poz.259), 91, 20 Ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 roku z zmianie ustawy Prawo bankowe, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o nadzorze nad runkiem finansowym, (Dz. U. z 2011 r. Nr 131, poz. 763); Uchwała Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 4 października 2011 roku w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz szczegółowych warunków szacowania przez banki kapitału wewnętrznego i dokonywania przeglądów procesu szacowania i utrzymywania kapitału wewnętrznego oraz zasad ustalania polityki zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku, Nr 258/ P. Urbanek, A. Wieczorek, Polityka wynagradzania kadry menedżerskiej jako czynnik budowy zaufania do sektorze bankowym na przykładzie banków publicznych w Polsce, w: J. L. Bednarczyk, W. Przybylska-Kapuścińska, Polityka finansowa w dobie integracji europejskiej, CeDeWu, Warszawa 2012, s

7 regulacji środowiskowych (tabela 2). Taka kolejność wynika z faktu, iż tzw. miękkie prawo kodeksy dobrych praktyk jest znacznie bardziej elastyczne, implementacja nowych przepisów nie wymaga przechodzenia żmudnej parlamentarnej procedury legislacyjnej. W ten sposób można stopniowo dochodzić do norm wyznaczających wzorce dobrych praktyk biznesowych, które następnie mogą stać się punktem wyjścia do tworzenia ram prawnych. Po drugie występuje luka czasowa między okresem, kiedy pewne rekomendacje zostają wypracowane na forum międzynarodowym, a okresem ich wdrożenia do polskiego systemu prawnego. Opóźnienie w implementacji Zaleceń Komisji Europejskiej z roku 2004 wyniosło prawie trzy lata. Po trzecie, analiza rekomendacji zawartych w Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW, pokazuje wyraźny kierunek ewolucji tych regulacji. Do czasu wybuchu kryzysu finansowego Rada Giełdy rekomendowała spółkom publicznym przedstawianie względnie wąskiego zakresu ujawnień odnoszących się do wynagrodzeń osób zarządzających, natomiast nie było żadnych rekomendacji dotyczących procedur stosowanych w ramach polityki wynagradzania, poza zaleceniem powoływania komisji ds. wynagrodzeń. Prawdziwy przełom, jeśli chodzi o regulacje odnoszące się do polityki wynagradzania menedżerów pojawił się dopiero w roku 2010, kiedy w kolejnej wersji polskiego kodeksu dobrych praktyk odwołano się do zalecenie Komisji Europejskiej. Należy również podkreślić kolejną, dwuletnią lukę czasową, która wystąpiła przy okazji implementacji przepisów odnoszących się polityki wynagradzania w sektorze finansowym. W Polsce zostały one wprowadzone dopiero po przyjęciu Dyrektywy CRD III. Polityka wynagradzania w bankach publicznych wyniki badań własnych Ocena polityki wynagradzania kadry kierowniczej została przeprowadzona na próbie 16 banków notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Dane do analizy zostały zebrane z raportów rocznych banków publicznych dla okresu Dwa pierwsze lata objęte badaniem to okres bessy na rynku kapitałowym, następne trzy lata charakteryzowały się stopniową odbudową strat wcześniej poniesionych. W okresie tym występowały również istotne zmiany w otoczeniu regulacyjnym banków publicznych, polegające m.in. na objęciu polityki wynagradzania w sektorze finansowym dodatkowym regulacjom. Interesujące zatem wydaje się dokonanie oceny, w jakim stopniu banki działające w tak turbulentnym otoczeniu ekonomicznym i legislacyjnym dostosowują swoje praktyki związane z wynagradzaniem kadry kierowniczej do zmieniających się warunków. Analizie zostały poddane dwa aspekty polityki wynagradzania. Po pierwsze zostanie oceniony jedna z istotnych cech polityki, jaką jest jej transparentność. Uznawane jest to za jeden z najważniejszych atrybutów efektywnego nadzoru korporacyjnego. Wysoka transparentność tworzy atmosferę jawności i zaufania do instytucji rynków kapitałowych. Akcjonariusze i inne grupy interesariuszy mają prawo do pełnej informacji o działalności spółki, w tym informacji na temat jej polityki wynagrodzeń. Jawność tych danych jest jednym z warunków ograniczania oportunistycznych postaw osób zarządzających korporacjami. Obiektywna wycena usług świadczonych przez osoby zarządzające korporacjami wymaga dostępu do informacji na temat wysokości i struktury wynagrodzeń menedżerów w innych spółkach. Nawiązuje to do nieformalnych instytucji reputacji i kontroli społecznej, zgodnych z zasadą name and shame (nazwanie rzeczy po imieniu i zawstydzenie) 22. Po drugie, analizą objęto procedury określania polityki wynagradzania. Uznaje się, że jedną z najważniejszych przyczyn, które doprowadziły do problemów finansowych i bankructw wielu instytucji finansowych było nierozważne podejmowanie nadmiernego ryzyka. Zachęcały do tego źle zaprojektowane systemy wynagradzania kadry kierowniczej banku, mającej istotny wpływ na jego profil ryzyka. To wymagało reorientacji zasad naliczania i wypłaty zmiennych składników wynagrodzeń oraz składników związanych ze stosowaniem długoterminowych programów opartych na własności. Biorąc pod uwagę ewolucję regulacji odnoszących się do transparentności polityki wynagradzania, przede wszystkim wynikających ze zmian, jakie wprowadzono od 2010 roku do kolejnej wersji Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW należałoby oczekiwać prawdziwego skoku ilościowego i jakościowego, jeśli chodzi o zakres ujawnianych informacji. Zgodnie z pkt. I.1. Dobrych Praktyk spółki powinny stosować zalecenie 913 Komisji Europejskiej z roku 2004, które nakłada obowiązek ujawniania m.in. wynagrodzeń wypłaconych w formie podziału zysku lub premii, rekompensaty związanej z zakończeniem przez dyrektora działalności, szacowanej wartości świadczeń niepieniężnych, dokładny opis systemów bodźców opartych na akcjach. Dane zamieszczone w tabeli 3 nie upoważniają do sformułowania wniosku o radykalnej poprawie transparentności polityki wynagradzania w bankach publicznych w Polsce. Większość banków nie zmieniła w całym badanym okresie zasad raportowania w analizowanym obszarze. Tylko w trzech bankach zwiększyła się ilość prezentowanych składników pakietu wynagrodzeń. Są również banki, które ograniczyły zakres ujawnień. Dla czterech banków konsekwentnie dla całego okresu badania mamy dostęp jedynie do informacji o całkowitym wynagrodzeniu prezesa zarządu bez rozbicia na poszczególne składniki A. Słomka Gołębiowska, Banki w Polsce w obliczu nowych regulacji dotyczących wynagrodzeń kadry zarządzającej, w: P.Urbanek (red.), Nadzór korporacyjny a stabilność sektora finansowego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2012, s Przykładem rozmijania się praktyki ujawnień z obowiązkami wynikającymi z regulacji jest bank PKO BP S.A., który prezentuje w swoich raportach roczny tylko całkowite wynagrodzenie Prezesa Zarządu, a jednocześnie w raporcie na temat przestrzegania zasad 7

8 W raporcie żadnego z banków nie zamieszczono opisu polityki wynagrodzeń, mimo iż taki obowiązek wynika nie tylko z regulacji środowiskowych, ale również z prawa bankowego 24. W regulacjach Unii Europejskiej i instytucji międzynarodowych jest to jeden z najważniejszych aspektów przejrzystości tej polityki. Instytucje finansowe powinny pokazać cele polityki wynagrodzeń, kryteria i horyzont czasowy oceny wyników ekonomicznych, sposób korekty wyników o czynnik ryzyka, zasady powiązania wyników ze zmiennymi składnikami wynagrodzeń, strukturę pakietów wynagrodzeń, programy premiowe oparte na akcjach i innych tego rodzaju instrumentach, zasady naliczania i wypłaty odpraw i wiele innych 25. Brak tego rodzaju informacji powoduje, że wiemy ile zarabiają osoby zarządzające bankami, ale nie wiemy dlaczego. Odpowiedź na to ostatnie pytanie jest kluczowa z punktu oceny zasadności polityki wynagradzania. Oceniając standardy transparentności polityki wynagradzania kadry kierowniczej w polskich bankach publicznych należy wskazać dwie kwestie. Po pierwsze, banki, jako instytucje zaufania publicznego, powinny wyznaczać swoiste wzorce postępowania dla innych spółek obecnych na rynku kapitałowym. W praktyce nie wypełniają one obowiązków sprawozdawczych nakładanych przez przepisy prawa i regulacje środowiskowe. Fakt, iż instytucje odpowiedzialne za nadzór nad rynkiem kapitałowym i rynkiem finansowym nie potrafią w sposób skuteczny wyegzekwować tych obowiązków świadczy o niskiej efektywności systemu nadzoru. Po drugie, biorąc pod uwagę kluczowe znaczenie, jakie odegrała nieskuteczna polityka wynagradzania kadry kierowniczej w sektorze usług finansowych jako przyczyna ostatniego kryzysu finansowego, brak możliwości oceny praktyk wynagradzania osób zarządzających bankami musi być postrzegany jako jeden z istotnych czynników ryzyka, które w Polsce nie zostało skutecznie wyeliminowane lub ograniczone. Tabela 3. Transparentność wynagrodzeń w bankach publicznych w Polsce ilość ujawnionych składników wynagrodzeń dla prezesa zarządu BOŚ BPH BGŻ BRE BZ WBK Alior Bank Paribas Fortis b.d. Kredyt Bank DZ Polska Bank Handlowy ING Millennium Noble Bank Nordea Pekao S. A PKO BP Źródło: opracowanie własne na podstawie raportów rocznych banków Jedną z najważniejszych cech polityki wynagradzania menedżerów jest struktura wynagrodzeń. Kluczowe znaczenie ma tutaj udział składników zmiennych w wynagrodzeniu całkowitym. Nagroda roczna (bonus) powinna być uzależniona od wyników osiąganych przez bank. Zwiększa to stopień agresywności bodźców motywacyjnych dobrych praktyk możemy przeczytać: PKO Bank Polski SA podjął w 2011 roku niezbędne działania w celu pełnego przestrzegania zasad zawartych w zbiorze zasad pt. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW. W opinii Zarządu, w 2011 roku PKO Bank Polski SA nie odstąpił od zasad zawartych w ww. zbiorze. 24 Ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 roku z zmianie ustawy Prawo bankowe, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o nadzorze nad runkiem finansowym, (Dz. U. z 2011 r. Nr 131, poz. 763); art. 111a ust. 1: 1. Bank jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2, ogłaszać w sposób ogólnie dostępny: 2) zasady ustalania wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku. ; 25 P. Urbanek, Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego, "Prace i Materiały Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego", 2011, 2/1, s

9 i wprowadza element ryzyka finansowego dla dyrektorów. Ma to zapewnić właściwy dynamizm działania kadry zarządzającej i presję w kierunku poprawy wyników banku czy kierowanego przez niego pionu. W przypadku badanych banków publicznych trudno jednoznacznie ocenić stosowaną w nich politykę wynagradzania z perspektywy stopnia agresywności bodźców motywacyjnych. Wynika to z braku przejrzystości tej polityki (tabela 4). W badanym okresie tylko dla 5 banków ujawniło informacje o wysokości premii i nagród wypłacanych prezesom zarządów. Do wyjątków należą przypadki, kiedy w raporcie banku pojawia się dodatkowe wyjaśnienie dotyczące okresu, na podstawie którego premie zostały naliczony i wypłacone. Żaden z banków nie ujawnił kryteriów wydajności stanowiących podstawę uprawnień do zmiennych składników wynagrodzenia. Tego typu praktyki stoją w jawnej sprzeczności z zapisem Uchwały KNF, według którego wynagrodzenie zmienne powinno być rozliczane i wypłacane w sposób przejrzysty, zapewniający efektywną realizację polityki zmiennych składników wynagrodzeń 26, a także z Zaleceniem 913 Komisji Europejskiej z 2004 roku. Analiza danych przedstawionych w tabeli 4 pokazuje, że w badanych bankach jest prowadzona raczej zachowawcza polityka wynagradzania kadry zarządzającej 27. Rady nadzorcze banków publicznych niechętnie sięgają po narzędzie motywowania menedżerów, jakim jest wynagrodzenie zmienne. Tylko dla dwóch banków BPH i Paribas Fortis w każdym z badanych lat prezes otrzymywał znaczącą część wynagrodzenia w formie premii. Zdecydowanie więcej jest takich przypadków, gdzie premia nie była wypłacana lub też jej udział był niewielki. Może to oznaczać to, że w ten sposób banki realizują kolejny zapis Uchwały KNF z 2011, który postuluje, żeby stałe składniki stanowiły na tyle dużą część łącznego wynagrodzenia, aby możliwe było prowadzenie elastycznej polityki zmiennych składników wynagrodzenia, w tym obniżanie lub nie przyznawanie w ogóle zmiennych składników wynagrodzenia. Trudno jest na podstawie ujawnianych informacji wskazać wyraźną reorientację polityki wynagradzania w okresie po kryzysie finansowym. Poprawa wyników finansowych od roku 2010 powinna prowadzić do istotnego zwiększania udziałów wynagrodzenia zmiennego, ale tego typu tendencja nie występuje. Nie jest również możliwa ocena tego, czy banki stosują się do zaleceń Komisji Nadzoru Finansowego, odnoszących się do odraczania wypłat premii oraz postaci wypłaty akcji lub odpowiadających im tytułów własnościowych. Tabela 4. Udział premii w wynagrodzeniu ogółem dla prezesa zarządu BOŚ b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. BPH 44,2% 28,9% 39,3% 35,8% 40,5% BGŻ b.d. b.d. 14,5% 26,4% 14,5% BRE 0,0% 54,1% 3,5% 13,5% 43,4% BZ WBK b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Alior Bank ,0% Paribas Fortis 44,1% 28,6% 32,1% 31,0% b.d. Kredyt Bank 7,0% 14,8% 0,0% 8,7% 39,1% DZ Polska b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Bank Handlowy b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. ING b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Millennium b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Noble Bank b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Nordea b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Pekao S. A. 34,6% 13,4% 17,2% 20,5% 15,3% PKO BP b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Źródło: opracowanie własne na podstawie raportów rocznych banków W regulacjach międzynarodowych oraz krajowych silnie akcentowana jest kwestia stosowania w sektorze finansowym długoterminowych programów motywowania kadry kierowniczej opartych na akcjach banków lub związanych z nimi instrumentów finansowych. Ocena zakresu stosowania przez banki publiczne w Polsce tego rodzaju 26 Uchwała Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 4 października 2011,, op.cit., Słomka-Gołębiowska A.: Uniform regulation of executive pay at banks: Will it make a difference? The case study of Poland. "International Journal of Disclosure and Governance", Volume 10, Number 2, 14 May 2013, str

10 rozwiązań motywacyjnych napotyka na podobne trudności, co w przypadku oceny wynagrodzenia zmiennego. Brak jednolitych standardów ujawniania przez banki programów partycypacji we własności narzuconych przez instytucje nadzorujące rynek kapitałowy powoduje, że każdy z banków stosuje własne standardy i informacje, które można uzyskać z raportów rocznych są nieporównywalne. Bazując na dostępnych danych można stwierdzić, że na 16 badanych banków tego rodzaju rozwiązania są stosowane w dziesięciu bankach (tabela 5). Tylko w trzech bankach są to programy oparte na kapitale emitenta, w dwóch kolejnych dodatkowo występują programy w ramach grupy kapitałowej, natomiast pięć banków stosuje tylko programy oferujące kadrze kierowniczej opcje na akcje i akcje banku dominującego. Ten ostatni przypadek jest sprzeczny z nadrzędnym celem takich programów, którym jest zachęta do szczególnej dbałości o dobro banku. Bodźcem do takich zachowań powinna być wypłata części wynagrodzenia w akcjach i odpowiadającym im instrumentom własności banku, w którym osoba wynagradzana pełni funkcje kierownicze. Jednoznacznie wskazuje na to interpretacja Uchwały Komisji Nadzoru Finansowego 28. Podkreśla się w niej, że wypłata wynagrodzenia w akcjach nie powinna być dokonana w akcjach banku dominującego. Zachętą do szczególnej dbałości o dobro banku ma być wypłata co najmniej 50% wynagrodzenia zmiennego w akacjach tego banku. Znaczenie programów partycypacji we własności jako narzędzia motywacyjnego można określić udziałem dochodów z tego tytułu w całkowitych wynagrodzeniach członków zarządów banków (tabela 5). Bankami, dla których występują wskaźniki podobne do tych, które można zaobserwować w innych krajach europejskich są Noble Bank i Alior Bank 29. W pozostałych bankach dochody z akcji i opcji nie przekraczają 10% całkowitych wynagrodzeń. Nie stwierdzono również istotnych różnic jeśli chodzi o skalę tego zjawiska w okresie kryzysu lata oraz okresie poprawy koniunktury na rynku kapitałowym lata Niska przejrzystość raportowania utrudnia ocenę tego, czy banki spełniają zapisane w Uchwale KNF relacje udziału dochodów z własności w wynagrodzeniu zmiennym. Tabela 5. Relacja wartości długoterminowych programów motywacyjnych do wynagrodzenia całkowitego członków zarządu BOŚ 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% BPH* 15,4% 7,1% 8,6% 6,9% 6,2% BGŻ 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% BRE*** 0,0% 0,0% 7,2% 7,7% 4,5% BZ WBK** b.d. b.d. b.d. b.d. b.d. Alior Bank** b.d. b.d. b.d. 19,8% 87,47% Paribas Fortis* 1,2% 1,3% 1,1% 1,3% 6,6% Kredyt Bank 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% DZ Polska 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Bank Handlowy* 5,5% 2,4% 4,1% 11,9% 7,7% ING* 0,0% 0,1% 0,5% 0,7% 1,9% Millennium 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% Noble Bank** 0,0% 0,0% 35,8% 46,2% 13,4% Nordea* 6,3% 6,0% 10,1% 3,9% b.d. Pekao S. A.*** 2,9% 3,5% 17,0% 16,0% 6,8% PKO BP 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% 0,0% *programy realizowane w ramach grupy kapitałowej ** programy oparte na kapitale emitenta *** programy realizowane w ramach grupy kapitałowej oraz oparte na kapitale emitenta 28 Uchwała nr 258/2011 Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 4 października 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz szczegółowych warunków szacowania przez banki kapitału wewnętrznego i dokonywania przeglądów procesu szacowania i utrzymywania kapitału wewnętrznego oraz zasad ustalania polityki zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku. 29 Badania prowadzone w roku 2006 w bankach europejskich wykazały, że w całkowitym wynagrodzeniu dyrektora generalnego składniki długookresowe stanowiły około 40%, por. G. Kirkpatrick, The Corporate Governance Lessons from the Financial Crisis, Financial Market Trends, Vol. 2009/1, s. 13; nieco niższe wskaźniki pokazują badania na próbie banków europejskich I amerykańskich w latach , por. M. Conyon, N. Fernandes, M. Ferreira, P. Matos, K. Murphy, The Executive Compensation Controversy: A Transatlantic Analysis, Fondazione Rodolfo De Benedetti, 2010, s

11 Źródło: P. Urbanek, Programy partycypacji we własności jako narzędzie polityki wynagradzania kadry kierowniczej na przykładzie banków publicznych w Polsce, referat na konferencję Ekonomia i Prawo, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Wnioski Ostatni kryzys finansowy ujawnił, jakie mogą być skutki nieefektywnych praktyk związanych z wynagradzaniem kadry kierowniczej instytucji sektora finansowego. Polityka wynagradzania, która zachęca do podejmowania nadmiernego ryzyka w sektorze bankowym może zagrozić stabilizacji instytucji finansowych i całego sektora finansowego. Naturalną reakcją na występowanie tego rodzaju zjawisk jest modyfikacja regulacji odpowiadających za nadzór nad sektorem finansowym. Od początku obecnego wieku obserwujemy wiele inicjatyw legislacyjnych podejmowanych przez regulatorów międzynarodowych i krajowych, które miały na celu wzmacnianie istniejących i tworzenie nowych standardów polityki wynagradzania menedżerów. Ocena zmiany w sferze regulacyjnej dotyczące polityki wynagradzania kadry kierowniczej w sektorze finansowym w Polsce upoważnia do wniosku, że swoista luka legislacyjna, która występowała pomiędzy regulacjami obowiązującymi polskie i zagraniczne instytucje finansowe, została usunięta dopiero w roku Było to związane z implementacją na polski grunt prawny postanowień Dyrektywy CRD III. Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują, że nowe standardy polityki wynagradzania nie zmieniły praktyk stosowanych w polskich bankach publicznych. Banki nie wypełniają obowiązków sprawozdawczych nakładanych przez przepisy prawa i regulacje środowiskowe. Trudno jest na podstawie ujawnianych informacji wskazać wyraźną reorientację polityki wynagradzania w okresie po kryzysie finansowym. Nie jest również możliwa ocena tego, czy banki stosują się do zaleceń Komisji Nadzoru Finansowego, odnoszących się do określania i wypłaty zmiennych składników wynagrodzeń. Biorąc pod uwagę kluczowe znaczenie, jakie polityka wynagradzania kadry kierowniczej w sektorze finansowym ma dla utrzymania stabilności tego sektora, brak możliwości oceny praktyk wynagradzania osób zarządzających bankami musi być postrzegany jako jeden z istotnych czynników ryzyka, które w Polsce nie zostało skutecznie wyeliminowane lub ograniczone. Bibliografia 1. Conyon M., Fernandes N., Ferreira M., Matos P., Murphy K., The Executive Compensation Controversy: A Transatlantic Analysis, Fondazione Rodolfo De Benedetti, Dobre praktyki w spółkach publicznych w 2002, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. 3. DYREKTYWA PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY 2010/76/UE z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie zmiany dyrektyw 2006/48/WE oraz 2006/49/WE w zakresie wymogów kapitałowych dotyczących portfela handlowego i resekurytyzacji oraz przeglądu nadzorczego polityki wynagrodzeń (Dz.U. UE L 329/3). 4. House of Commons Treasury Committee, Banking Crisis: reforming corporate governance and pay in the City: Government, UK Financial Investments Ltd and Financial Services Authority Responces to the Ninth Report from the Committee, London, 24 July Interpretacja uchwał KNF w zakresie polityki zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku, Komisja Nadzoru Finansowego, Kirkpatrick G., The Corporate Governance Lessons from the Financial Crisis, Financial Market Trends, Vol. 2009/1. 7. Komisja Europejska, Zielona księga. Ład korporacyjny w instytucjach finansowych oraz polityka wynagrodzeń, Bruksela Marcinkowska M., Jak wzmocnić władztwo korporacyjne w bankach?, [w:] P. Urbanek (red.), Nadzór korporacyjny w warunkach kryzysu gospodarczego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź OECD, Corporate Governance and Financial Crisis: Key Findings and Main Messages, June Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych oraz warunków uznawania za równoważne informacji wymaganych przepisami prawa państwa niebędącego państwem członkowskim, (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 259). 11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinien odpowiadać prospekt emisyjny oraz skrót prospektu (Dz. U. z 2004 r., Nr 186, poz. 1921). 12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 października 2001 r. w sprawie informacji bieżących i okresowych przekazywanych przez emitentów papierów wartościowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 139, poz. 1569). 13. Seniors Supervisors Group, Observations on Risk Management Practices During the Recent Market Turbulence, March 6,

12 14. Słomka-Gołębiowska A., Uniform regulation of executive pay at banks: Will it make a difference? The case study of Poland. "International Journal of Disclosure and Governance", Volume 10, Number 2, 14 May Słomka Gołębiowska A., Banki w Polsce w obliczu nowych regulacji dotyczących wynagrodzeń kadry zarządzającej, w: P.Urbanek (red.), Nadzór korporacyjny a stabilność sektora finansowego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź Uchwała Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 4 października 2011 roku w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz szczegółowych warunków szacowania przez banki kapitału wewnętrznego i dokonywania przeglądów procesu szacowania i utrzymywania kapitału wewnętrznego oraz zasad ustalania polityki zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w banku, Nr 258/ Urbanek P., Kryzys finansowy a polityka wynagradzania menedżerów, w: P.Urbanek, Nadzór korporacyjny w warunkach kryzysu gospodarczego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź Urbanek P., Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego, "Prace i Materiały Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego", 2011, 2/1, 19. Urbanek P., Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego, "Prace i Materiały Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Gdańskiego", 2011, 2/ Urbanek P., Programy partycypacji we własności jako narzędzie polityki wynagradzania kadry kierowniczej na przykładzie banków publicznych w Polsce, referat na konferencję Ekonomia i Prawo, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Urbanek P., Wieczorek A., Polityka wynagradzania kadry menedżerskiej jako czynnik budowy zaufania do sektorze bankowym na przykładzie banków publicznych w Polsce, w: J. L. Bednarczyk, W. Przybylska- Kapuścińska, Polityka finansowa w dobie integracji europejskiej, CeDeWu, Warszawa Ustawa z dnia 28 kwietnia 2011 roku z zmianie ustawy Prawo bankowe, ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz ustawy o nadzorze nad runkiem finansowym, (Dz. U. z 2011 r. Nr 131, poz. 763). 23. Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 1994 r., Nr 121, poz. 591). 24. Zalecenie Komisji z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie wspierania odpowiedniego systemu wynagrodzeń dyrektorów spółek notowanych na giełdzie 2004/913/WE, (Dz.U. U.E. L 385/55). 25. Zalecenie Komisji z dnia 15 lutego 2005 roku dotyczące roli dyrektorów niewykonawczych lub będących członkami rady nadzorczej spółek giełdowych i komisji rady (nadzorczej) 2005/162/UE, (Dz.U. U.E. L 52/51). 26. Zalecenie Komisji z dnia 30 kwietnia 2009 r. uzupełniające zalecenia 2004/913/WE i 2005/162/WE w sprawie systemu wynagrodzeń dyrektorów spółek notowanych na rynku regulowanym 2009/385/WE (Dz.U. UE L 120/28). 27. Zalecenie Komisji z dnia 30 kwietnia 2009 r. w sprawie polityki wynagrodzeń w sektorze usług finansowych 2009/384/WE (Dz.U. UE L 120/22). 28. Zasady nadzoru korporacyjnego OECD, OECD

Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego

Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego Polityka wynagradzania menedżerów w sektorze finansowym a praktyka polskich banków wnioski z kryzysu finansowego Piotr Urbanek Katedra Ekonomii Instytucjonalnej Uniwersytet Łódzki Główne kierunki reformy

Bardziej szczegółowo

Ład korporacyjny w rocznych raportach spółek publicznych. Wpisany przez Krzysztof Maksymik

Ład korporacyjny w rocznych raportach spółek publicznych. Wpisany przez Krzysztof Maksymik Rozporządzenie Ministra Finansów wprowadza obowiązek zamieszczenia w raporcie rocznym - jednostkowym i skonsolidowanym - oświadczenia emitenta o stosowaniu zasad tego ładu. Rozpoczął się okres publikacji

Bardziej szczegółowo

Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska. Jakub Han Sedlak & Sedlak

Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska. Jakub Han Sedlak & Sedlak Komitety ds. wynagrodzeń świat i Polska Jakub Han Sedlak & Sedlak Kraków, 06.06.2006 Geneza powstania komitetów 1. Wysokie wynagrodzenia prezesów najwięcej zarabiają prezesi w USA sposoby walki z wysokimi

Bardziej szczegółowo

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów

Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów Dobre praktyki w zakresie kształtowania wysokości i składników wynagrodzeń, w przypadku zawierania kontraktów menedżerskich z członkami zarządów wybranych spółek z udziałem Skarbu Państwa Minister Skarbu

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia ogólne Załacznik do Uchwały nr 30/2013 Zarządu ING Securities S.A. z dnia 21.03.2013r. POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKOW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJACYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W ING SECURITIES S.A. ROZDZIAŁ 1 Postanowienia

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego )

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) I. Preambuła 1. Dom Maklerski wprowadza niniejszą Politykę Informacyjną w celu wypełnienia obowiązków określonych w Rozporządzeniu

Bardziej szczegółowo

RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016

RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016 Miejsce wystawienia: Kożuszki Parcel Data wystawienia: 7 stycznia 2016 roku RAPORT OKRESOWY EBI nr 1/2016 Temat: MFO SA Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Na podstawie par. 29 ust. 3 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Katowice, dnia 14 stycznia 2016 roku MOJ S.A. Giełda Papierów Wartościowych System EBI. Raport bieżący nr 1/2016

Katowice, dnia 14 stycznia 2016 roku MOJ S.A. Giełda Papierów Wartościowych System EBI. Raport bieżący nr 1/2016 Katowice, dnia 14 stycznia 2016 roku MOJ S.A. Raport bieżący nr 1/2016 Giełda Papierów Wartościowych System EBI Temat: Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Spółek Notowanych na GPW 2016

Bardziej szczegółowo

POLITYKA UPOWSZECHNIANIA INFORMACJI ZWIĄZANYCH Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ W BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA

POLITYKA UPOWSZECHNIANIA INFORMACJI ZWIĄZANYCH Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ W BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA BZ WBK Asset Management SA pl. Wolności 16, 61-739 Poznań telefon: (+48) 61 855 73 77 POLITYKA UPOWSZECHNIANIA INFORMACJI ZWIĄZANYCH Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ W BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA I. Cel polityki

Bardziej szczegółowo

WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU. Tomasz Bujak

WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU. Tomasz Bujak WYPEŁNIANIE ZASAD CORPORATE GOVERNANCE W SPÓŁKACH RESPECT INDEXU Tomasz Bujak Ład korporacyjny co to takiego? Ład korporacyjny to proces, poprzez który organizacje są ukierunkowywane, regulowane i skłaniane

Bardziej szczegółowo

Ład korporacyjny a wynagradzanie menedżerów. Prof. nadzw. dr hab. Piotr Urbanek, Katedra Ekonomii Instytucjonalnej Uniwersytet Łódzki

Ład korporacyjny a wynagradzanie menedżerów. Prof. nadzw. dr hab. Piotr Urbanek, Katedra Ekonomii Instytucjonalnej Uniwersytet Łódzki Ład korporacyjny a wynagradzanie menedżerów Prof. nadzw. dr hab. Piotr Urbanek, Katedra Ekonomii Instytucjonalnej Uniwersytet Łódzki Geneza norm ładu korporacyjnego Procesy globalizacji gospodarki światowej

Bardziej szczegółowo

Implementacja Dyrektyw AIFM i UCITS V do polskiego porządku prawnego. Polityka wynagrodzeń

Implementacja Dyrektyw AIFM i UCITS V do polskiego porządku prawnego. Polityka wynagrodzeń Implementacja Dyrektyw AIFM i UCITS V do polskiego porządku prawnego. Polityka wynagrodzeń VII Ogólnopolski Kongres Prawa Bankowego i Rynku Kapitałowego, 7.05.2015 Jakub Pyszyński, IPOPEMA TFI Agenda Agenda

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 20. Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą. InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group. z siedzibą w Warszawie

Uchwała nr 20. Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą. InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group. z siedzibą w Warszawie Uchwała nr 20 Walnego Zgromadzenia spółki pod firmą InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group z siedzibą w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2015 roku w sprawie stosowania Zasad

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Krzeszowicach dotycząca adekwatności kapitałowej Krzeszowice, 2014. r. Spis treści 1. Postanowienia ogólne... 3 2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Informacje dotyczące adekwatności kapitałowej Raiffeisen Bank Polska S.A. uzupełnienie. według stanu na 31 grudnia 2012 r.

Informacje dotyczące adekwatności kapitałowej Raiffeisen Bank Polska S.A. uzupełnienie. według stanu na 31 grudnia 2012 r. 2012 Raiffeisen Bank Polska S.A. uzupełnienie według stanu na 31 grudnia 2012 r. 9. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze 9.1. Proces ustalenia polityki zmiennych

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze Spółki Akcyjnej Dom Inwestycyjny Nehrebetius

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze Spółki Akcyjnej Dom Inwestycyjny Nehrebetius Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze Spółki Akcyjnej Dom Inwestycyjny Nehrebetius POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKÓW WYNAGRODZEŃ OSÓB ZAJMUJĄCYCH STANOWISKA KIEROWNICZE

Bardziej szczegółowo

CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany. Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk

CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany. Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Spółka: Qumak Spółka Akcyjna Numer: 1/2016 Data: 2016 01 04 15:11:01 Typy rynków: Tytuł: CORPORATE GOVERNANCE rynek regulowany Qumak Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Treść:

Bardziej szczegółowo

Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016

Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016 Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW 2016 Dobre praktyki 2016, Rozdział VI: Wynagrodzenia Przedstawia: Paweł Gładysz Inspektor Nadzoru, Dyrektor Departamentu Nadzoru i Kontroli CDM Pekao. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Czersku

POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Czersku Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Czersku nr 44/2014 z dnia 16 grudnia 2014 roku Załącznik do Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Czersku nr 163/2014 z dnia 15 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

FM Bank PBP S.A. Spis treści

FM Bank PBP S.A. Spis treści Polityka Informacyjna FM Bank PBP S. A. w zakresie ujawniania informacji o charakterze jakościowym i ilościowym dotyczących adekwatności kapitałowej oraz zakresu informacji podlegających ujawnianiu w ramach

Bardziej szczegółowo

Raport bieżący EBI nr 1/2016. Data sporządzenia: 04.01.2016. Temat: CDRL Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk

Raport bieżący EBI nr 1/2016. Data sporządzenia: 04.01.2016. Temat: CDRL Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Raport bieżący EBI nr 1/2016 Data sporządzenia: 04.01.2016 Temat: CDRL Spółka Akcyjna Raport dotyczący zakresu stosowania Dobrych Praktyk Na podstawie par. 29 ust. 3 Regulaminu Giełdy Papierów Wartościowych

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego przez Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. w roku 2012

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego przez Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. w roku 2012 Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego przez Zakłady Urządzeń Kotłowych Stąporków S.A. w roku 2012 Stosownie do: - 29 ust. 5 Regulaminu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie SA, - Uchwały

Bardziej szczegółowo

Rola komitetów audytu w komunikacji finansowej: doświadczenia z sektora bankowego w Polsce

Rola komitetów audytu w komunikacji finansowej: doświadczenia z sektora bankowego w Polsce Rola komitetów audytu w komunikacji finansowej: doświadczenia z sektora bankowego w Polsce Dr Agnieszka Słomka-Gołębiowska Mgr Paweł Spiechowicz Szkoła Główna Handlowa 1 Po co Komitet Audytu? wsparcie

Bardziej szczegółowo

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKÓW WYNAGRADZANIA OSÓB ZAJMUJĄCYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W BANKU SPÓŁDZIELCZYM MUSZYNA-KRYNICA ZDRÓJ

POLITYKA ZMIENNYCH SKŁADNIKÓW WYNAGRADZANIA OSÓB ZAJMUJĄCYCH STANOWISKA KIEROWNICZE W BANKU SPÓŁDZIELCZYM MUSZYNA-KRYNICA ZDRÓJ Załącznik do Uchwały Nr 7/2015 z dnia 16-01-2015r. Zarządu Banku Spółdzielczego Muszyna Krynica Zdrój Protokół nr 1/2015 Załącznik do Uchwały Nr 13/2015 z dnia 27-03-2015 r. Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia [ ] 2015 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia [ ] 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia [ ] 2015 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinna odpowiadać polityka wynagrodzeń w towarzystwie funduszy inwestycyjnych 2) Na podstawie art. 47a ust.

Bardziej szczegółowo

Ujawnienie informacji związanych z adekwatnością kapitałową Domu Maklerskiego Alfa Zarządzanie Aktywami S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r.

Ujawnienie informacji związanych z adekwatnością kapitałową Domu Maklerskiego Alfa Zarządzanie Aktywami S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. Ujawnienie informacji związanych z adekwatnością kapitałową Domu Maklerskiego Alfa Zarządzanie Aktywami S.A. według stanu na dzień 31 grudnia 2011 r. Warszawa, lipiec 2012 r. I. Wstęp 1. Zgodnie z Polityką

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Kielce, 31 marca 2010 r.

Kielce, 31 marca 2010 r. Kielce, 31 marca 2010 r. 1. Oświadczenie o stosowaniu ładu korporacyjnego 1.1. Zbiór zasad ładu korporacyjnego, któremu podlega emitent, oraz miejsca, gdzie tekst zbioru zasad jest publicznie dostępny

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A.

Polityka informacyjna Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. Polityka informacyjna Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. 28 marca 2013 r. I. Cel Polityka informacyjna Domu Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

Zasady ładu korporacyjnego stosowane w 2014 r.

Zasady ładu korporacyjnego stosowane w 2014 r. Zasady ładu korporacyjnego stosowane w 2014 r. Oświadczenia Zarządu Spółki w sprawie zasad ładu korporacyjnego stosowanych w 2014 roku Zgodnie z 91 ust. 5 pkt 4) Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia

Bardziej szczegółowo

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 18.12.2014r Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Nadzorczej z dnia 18.12.2014r ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Głogów, 2014r W Banku

Bardziej szczegółowo

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Money Makers S.A.

Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Money Makers S.A. Polityka zmiennych składników wynagrodzeń osób zajmujących stanowiska kierownicze w Money Makers S.A. Warszawa, 25 lutego 2014 Money Makers S.A., ul. Domaniewska 39A, 02-672 Warszawa T: +48 22 463 8888,

Bardziej szczegółowo

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu Załącznik do Uchwały nr 60/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 01 grudnia 2014 roku Załącznik do Uchwały nr 20/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 04 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH

Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH Pytania dotyczące CZĘŚCI III DPSN - DOBRE PRAKTYKI CZŁONKÓW RAD NADZORCZYCH 1. (Ad. III. 1) Jakie informacje powinna zawierać samoocena rady nadzorczej jako odrębny dokument (punkt III.1.2 Dobrych Praktyk)

Bardziej szczegółowo

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu

Podstawa prawna funkcjonowania komitetu audytu Zgodnie z nową ustawą o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym, w skład komitetu audytu wchodzi co najmniej 3 członków.

Bardziej szczegółowo

Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce

Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce Dobre Praktyki Komitetów Audytu w Polsce WPROWADZENIE Niniejsze Dobre praktyki komitetów audytu odzwierciedlają najlepsze międzynarodowe wzory i doświadczenia w spółkach publicznych. Nie jest to zamknięta

Bardziej szczegółowo

Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku

Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku Raport w sprawie stosowania zasad ładu korporacyjnego w 2010 roku (niniejszy raport stanowi wyodrębnioną część do sprawozdania z działalności spółki, będącego częścią Raportu Rocznego IZOLACJI JAROCIN

Bardziej szczegółowo

BANK PREMII NARZĘDZIE BUDOWANIA LOJALNOŚCI MENEDŻERÓW

BANK PREMII NARZĘDZIE BUDOWANIA LOJALNOŚCI MENEDŻERÓW KONFERENCJA WYNAGRADZANIE MENEDŻERÓW ŚREDNIEGO I WYŻSZEGO SZCZEBLA BANK PREMII NARZĘDZIE BUDOWANIA LOJALNOŚCI MENEDŻERÓW dr Kazimierz Sedlak Kraków, 23.02.07 Bank premii (bonus bank) Sposób zarządzania

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W IŁŻY

POLITYKA INFORMACYJNA BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W IŁŻY Załącznik do Uchwały Nr 88 /2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Iłży z dnia 23.12.2014r. Załącznik do Uchwały Nr 84/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Iłży z dnia 23.12.2014 r POLITYKA INFORMACYJNA

Bardziej szczegółowo

Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW

Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW Raport na temat niestosowania niektórych zasad ładu korporacyjnego zawartych w Dobrych Praktykach Notowanych na GPW Dąbrowa Górnicza, dnia 1 lipca 2010 roku Dąbrowa Górnicza, dnia 1 lipca 2010 roku Strona

Bardziej szczegółowo

7. Informacje o transakcjach emitenta z podmiotami powiązanymi, dotyczących przeniesienia praw i zobowiązań.

7. Informacje o transakcjach emitenta z podmiotami powiązanymi, dotyczących przeniesienia praw i zobowiązań. DODATKOWE NOTY OBJAŚNIAJĄCE 1. Instrumenty finansowe. 2. Dane o pozycjach pozabilansowych, w szczególności zobowiązaniach warunkowych, w tym również udzielonych przez emitenta gwarancjach i poręczeniach

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU INFORMACJI PODLEGAJĄCYCH OGŁASZANIU BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W BARCINIE Załącznik nr do Uchwały Nr 98/Z/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Barcinie z dnia 29 grudnia 2014 r. Bank Spółdzielczy w Barcinie POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ ORAZ ZAKRESU

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 258/2011 KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 4 października 2011 r.

UCHWAŁA NR 258/2011 KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 4 października 2011 r. UCHWAŁA NR 258/2011 KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO z dnia 4 października 2011 r. w sprawie szczegółowych zasad funkcjonowania systemu zarządzania ryzykiem i systemu kontroli wewnętrznej oraz szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Gorlicach

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Gorlicach BANK SPÓŁDZIELCZY w GORLICACH ul. Stróżowska 1 Załącznik do Uchwały Nr 122/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Gorlicach z dnia 15.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 24/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Załącznik do Uchwały Nr 45/2014 Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Zarządu Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 08.12.2014r. POLITYKA

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE ZWIĄZANE Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA NA DZIEŃ 31.12.2013

INFORMACJE ZWIĄZANE Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA NA DZIEŃ 31.12.2013 INFORMACJE ZWIĄZANE Z ADEKWATNOŚCIĄ KAPITAŁOWĄ BZ WBK ASSET MANAGEMENT SA NA DZIEŃ 31.12.2013 BZ WBK Asset Management S.A.. z siedzibą w Poznaniu, pl. Wolności 16, 61-739 Poznań, zarejestrowane w Sądzie

Bardziej szczegółowo

Informacje związane z adekwatnością kapitałową podlegające upowszechnianiu

Informacje związane z adekwatnością kapitałową podlegające upowszechnianiu Celem Sprawozdania Zarządu Invista Dom Maklerski S.A. (zw. dalej Spółką lub Invista DM SA) dotyczących adekwatności kapitałowej Spółki jest spełnienie wymogów wynikających z Rozporządzenia Ministra Finansów

Bardziej szczegółowo

Różnorodność organów spółek giełdowych

Różnorodność organów spółek giełdowych Różnorodność organów spółek giełdowych w Dobrych Praktykach Spółek Notowanych na GPW Ring the bell for gender equality Warszawa, 3 marca 2015 r. Dobre Praktyki Spółek Notowanych na GPW obowiązujące zapisy

Bardziej szczegółowo

WYCENA PRACY MENEDŻERA

WYCENA PRACY MENEDŻERA WYCENA PRACY MENEDŻERA CEL SYSTEMÓW WYNAGRADZANIA MENEDŻERÓW maksymalizacja dobrobytu menedżerów wspieranie interesów właścicieli MENEDŻEROWIE myślą jak właściciele i inwestorzy Definiując interesy należy

Bardziej szczegółowo

www.pwc.com/pl Komitety Audytu rola, oczekiwania i najlepsze praktyki 8 listopada 2011 r.

www.pwc.com/pl Komitety Audytu rola, oczekiwania i najlepsze praktyki 8 listopada 2011 r. www.pwc.com/pl Komitety Audytu rola, oczekiwania i najlepsze praktyki 8 listopada 2011 r. Agenda Rola Komitetów Audytu w świetle regulacji Oczekiwania rynku wobec Komitetów Audytu Jak działają komitety

Bardziej szczegółowo

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r.

Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Ujawnienia informacji związanych z adekwatnością kapitałową Dom Maklerskiego Banku Ochrony Środowiska S.A. według stanu na 31.12.2010 r. Warszawa, marzec 2011 r. Słownik Rozporządzenie DM BOŚ rozporządzenie

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych Załącznik do uchwały Zarządu Nr 81 z dnia 16.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 29 z dnia 17.12.2014r. Bank Spółdzielczy w Augustowie Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Rozdział 1... 2 Przepisy ogólne... 2 Rozdział 2 Zasady polityki informacyjnej... 3

SPIS TREŚCI Rozdział 1... 2 Przepisy ogólne... 2 Rozdział 2 Zasady polityki informacyjnej... 3 Polityka informacyjna w zakresie profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Sławnie Sławno, grudzień 2014 SPIS TREŚCI Rozdział 1... 2 Przepisy ogólne... 2 Definicje... 2 Zakres przedmiotowy...

Bardziej szczegółowo

Spis treści Strona 2 z 8

Spis treści Strona 2 z 8 Polityka Informacyjna w zakresie ogłaszania informacji o charakterze jakościowym i ilościowym dotyczących adekwatności kapitałowej oraz zakresu informacji podlegających ogłaszaniu w Santander Consumer

Bardziej szczegółowo

RAPORT BIEŻĄCY W SYSTEMIE EBI GPW Raport bieżący nr 1/2014 z dnia 28.03.2014 r.

RAPORT BIEŻĄCY W SYSTEMIE EBI GPW Raport bieżący nr 1/2014 z dnia 28.03.2014 r. RAPORT BIEŻĄCY W SYSTEMIE EBI GPW Raport bieżący nr 1/2014 z dnia 28.03.2014 r. Zgodnie z 29 ust. 3 Regulaminu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. przyjętego na mocy uchwały nr 1/1110/2006 Rady

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

OŚWIADCZENIE ENERGOINSTAL S.A. O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO ZA 2013 ROK

OŚWIADCZENIE ENERGOINSTAL S.A. O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO ZA 2013 ROK OŚWIADCZENIE ENERGOINSTAL S.A. O STOSOWANIU ŁADU KORPORACYJNEGO ZA 2013 ROK 1. WSKAZANIE ZBIORU ZASAD ŁADU KORPORACYJNEGO PRZYJĘTEGO PRZEZ ENERGOINSTAL S.A. ENERGOINSTAL S.A. stosuje zasady ładu korporacyjnego

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik 1 W związku z opublikowaniem przez Komisję Nadzoru Finansowego Zasad ładu korporacyjnego dla instytucji

Bardziej szczegółowo

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie Załącznik do uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 79/2014 z dnia 12.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 51/2014 z dnia 12.12.2014r. Polityka

Bardziej szczegółowo

3. Paweł Bałaga Sekretarz Rady Nadzorczej

3. Paweł Bałaga Sekretarz Rady Nadzorczej A. Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2011 rok I. Zakres działalności Rady Nadzorczej Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej obejmuje okres od 01.01.2011 do 31.12.2011, podczas

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący stosowania zasad Ładu Korporacyjnego przez LSI Software S.A. w 2014 roku

Raport dotyczący stosowania zasad Ładu Korporacyjnego przez LSI Software S.A. w 2014 roku 1 Raport dotyczący stosowania zasad Ładu Korporacyjnego przez w 2014 roku Strona 1 z 6 2 Zarząd Spółki oświadcza, że w 2014 roku Spółka przestrzegała zasad ładu korporacyjnego wymienionych w dokumencie

Bardziej szczegółowo

Grupa DNB Bank Polska S.A. Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej. Warszawa, styczeń 2014 roku

Grupa DNB Bank Polska S.A. Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej. Warszawa, styczeń 2014 roku Zasady polityki informacyjnej w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, styczeń 2014 roku Wprowadzenie Poniższy materiał prezentuje polską wersję językową aktualnie obowiązujących Zasad polityki informacyjnej

Bardziej szczegółowo

Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding za I kwartał 2009 roku

Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding za I kwartał 2009 roku Wyniki Grupy Kapitałowej GETIN Holding za I kwartał 2009 roku Prezentacja dla inwestorów i analityków niezaudytowanych wyników finansowych Warszawa, 15 maja 2009r. GETIN Holding w I kwartale 2009 roku

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu PBS w Janikowie Nr 66/2015 z dnia 22 kwietnia 2015 roku POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym w Janikowie

Bardziej szczegółowo

Potwierdzenie nadania raportu bieżącego

Potwierdzenie nadania raportu bieżącego Page 1 of 5 CORPORATE GOVERNANCE - rynek regulowany Elektroniczna Baza Informacji Menu Strona główna Dodaj raport bieżący Archiwum raportów Aktualizacja danych teleadresowych Wyloguj Potwierdzenie nadania

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2013 rok

Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2013 rok Sprawozdanie Rady Nadzorczej z działalności Wawel S.A. za 2013 rok I. Zakres działalności Rady Nadzorczej Sprawozdanie z działalności Rady Nadzorczej obejmuje okres od 01.01.2013 do 31.12.2013, podczas

Bardziej szczegółowo

PRAWNE ASPEKTY POZYSKIWANIA KAPITAŁU I DEBIUTU NA GIEŁDZIE

PRAWNE ASPEKTY POZYSKIWANIA KAPITAŁU I DEBIUTU NA GIEŁDZIE PRAWNE ASPEKTY POZYSKIWANIA KAPITAŁU I DEBIUTU NA GIEŁDZIE Regulacje Ustawy Kodeks spółek handlowych Ustawy z 29 lipca 2005 r.: O obrocie instrumentami finansowymi O ofercie publicznej i warunkach wprowadzania

Bardziej szczegółowo

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie (będące częścią Polityki zgodności stanowiącej integralną część Polityk w zakresie zarządzania ryzykami w Banku Spółdzielczym w

Bardziej szczegółowo

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.

Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 312.212 roku I. Informacje ogólne: Bank Spółdzielczy w Szumowie, zwany

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA

POLITYKA INFORMACYJNA Załącznik do Uchwały nr 17/2013 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Nieliszu z/s w Stawie Noakowskim z dnia 20.06.2013 r. I zmiana uchwała Rady Nadzorczej nr 27/2014 z dnia 30.12.2014r. Bank Spółdzielczy

Bardziej szczegółowo

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A.

I. Zwięzła ocena sytuacji finansowej 4fun Media S.A. SPRAWOZDANIE RADY NADZORCZEJ 4FUN MEDIA SPÓŁKA AKCYJNA Z OCENY SYTUACJI SPÓŁKI W ROKU 2014 WRAZ Z OCENĄ SYSTEMU KONTROLI WEWNĘTRZNEJ I SYSTEMU ZARZĄDZANIA ISTOTNYM RYZYKIEM Zgodnie z częścią III, punkt

Bardziej szczegółowo

w zakresie adekwatności kapitałowej

w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka informacyjna w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, 2011 r. Spis treści Rozdział I. Postanowienia ogólne... 3 Rozdział II. Zakres upowszechnianych informacji... 4 Rozdział III. Częstotliwość

Bardziej szczegółowo

Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych

Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych Corporate governance wpływ na efektywność i minimalizację ryzyka procesów biznesowych Seminarium Podkomisji ds. Audytu i Kontroli Wewnętrznej Polskiej Izby Ubezpieczeń 21 maja 2015 Beata Szeląg Agenda

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE. z działalności Komitetu Audytu Rady Nadzorczej STALPROFIL S.A. w roku 2011

SPRAWOZDANIE. z działalności Komitetu Audytu Rady Nadzorczej STALPROFIL S.A. w roku 2011 SPRAWOZDANIE z działalności Komitetu Audytu Rady Nadzorczej STALPROFIL S.A. w roku 2011 Komitet Audytu Rady Nadzorczej Stalprofil SA działa w składzie trzyosobowym i powoływany jest przez Radę Nadzorczą

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Banku Spółdzielczego w Andrespolu

Polityka Informacyjna Banku Spółdzielczego w Andrespolu Polityka Informacyjna Banku Spółdzielczego w Andrespolu wrzesień 2013 Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu Nr 37.3/2013 z dnia 30.09.2013 r. Załącznik do Uchwały Rady Nadzorczej Nr 23/2013 z dnia 28.10.2013

Bardziej szczegółowo

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015

Zasady Polityki informacyjnej Mercedes-Benz Bank Polska S.A. Przyjęta na posiedzeniu Zarządu w dniu 17 czerwca 2015 roku załącznik do Uchwały 29/2015 1/6 Spis treści A. Ustalenia ogólne... 1 B. Zakres ogłaszanych przez Bank informacji... 2 C. Zasady i terminy udzielania odpowiedzi udziałowcom oraz klientom... 5 D. Częstotliwość ogłaszania informacji...

Bardziej szczegółowo

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami.

Opis procesów zawierają Instrukcje zarządzania poszczególnymi ww. ryzykami. Informacje podlegające ujawnieniu z zakresu profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Szumowie według stanu na dzień 31.12.214 roku I. Informacje ogólne: 1. Bank Spółdzielczy w Szumowie,

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

II. Sposób działania i zasadnicze uprawnienia Walnego Zgromadzenia oraz prawa akcjonariuszy wraz ze sposobem ich wykonywania.

II. Sposób działania i zasadnicze uprawnienia Walnego Zgromadzenia oraz prawa akcjonariuszy wraz ze sposobem ich wykonywania. Wykonując postanowienia uchwały 1013/2007 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz na podstawie 29 ust. 5 Regulaminu Giełdy, Zarząd Konsorcjum Stali S.A. z siedzibą Warszawie przekazuje niniejszym

Bardziej szczegółowo

w banku (dalej "uchwała") Urząd Komisji Nadzoru Finansowego przedstawia poniższe Zas",pca Przewodniczącego WojdechKwaśniak Pan

w banku (dalej uchwała) Urząd Komisji Nadzoru Finansowego przedstawia poniższe Zas,pca Przewodniczącego WojdechKwaśniak Pan KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO Zas",pca Przewodniczącego WojdechKwaśniak DRBII07351l3/21l2 Warszawa, 22maja 2012 r. Pan Krzysztof Pietraszkiew icz Prezes Związku Banków Polskich ul. Kruczkowskiego 8 00-380

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel

Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej. Cel Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej Cel Celem Podyplomowych Studiów Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej jest umożliwienie zdobycia aktualnej wiedzy z zakresu międzynarodowych

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 13/15 ZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA GRUPY KĘTY S.A. z dnia 23 kwietnia 2015 roku

UCHWAŁA NR 13/15 ZWYCZAJNEGO WALNEGO ZGROMADZENIA GRUPY KĘTY S.A. z dnia 23 kwietnia 2015 roku Projekt uchwały zgłoszony przez ING Otwarty Fundusz Emerytalny, dotyczący pkt 12 ogłoszonego porządku obrad Zwyczajnego Walnego Zgromadzenia Grupy Kęty S.A. zwołanego na dzień 23 kwietnia 2015 r. UCHWAŁA

Bardziej szczegółowo

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH

OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW WARTOŚCIOWYCH DZIENNIK URZĘDOWY NBP NR 2-83 - poz. 3 Załącznik nr 8 do uchwały nr 1/2007 Komisji Nadzoru Bankowego z dnia 13 marca 2007 r. (poz. 3) OBLICZANIE WYMOGU KAPITAŁOWEGO Z TYTUŁU RYZYKA CEN KAPITAŁOWYCH PAPIERÓW

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. dotycząca adekwatności kapitałowej

Polityka informacyjna Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. dotycząca adekwatności kapitałowej Załącznik do Uchwały Nr 37/17/AB/DPA/2014 Zarządu Banku BPS S.A. z dnia 18 czerwca 2014 r. Polityka informacyjna Banku Polskiej Spółdzielczości S.A. dotycząca adekwatności kapitałowej Warszawa, 2014 r.

Bardziej szczegółowo

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego GPW przez PEGAS NONWOVENS S.A. (Spółka) w roku obrotowym zakończonym 31 grudnia 2008 r.

Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego GPW przez PEGAS NONWOVENS S.A. (Spółka) w roku obrotowym zakończonym 31 grudnia 2008 r. Raport dotyczący stosowania zasad ładu korporacyjnego GPW przez PEGAS NONWOVENS S.A. (Spółka) w roku obrotowym zakończonym 31 grudnia r. a) Wskazanie zasad ładu korporacyjnego, które nie były przez emitenta

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r.

Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4. KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH. z dnia 16 marca 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 27 marca 2015 r. Poz. 4 KOMUNIKAT Nr 169 KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA DORADCÓW INWESTYCYJNYCH z dnia 16 marca 2015 r. w sprawie zakresu tematycznego

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności. w Banku Spółdzielczym w Wąsewie

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności. w Banku Spółdzielczym w Wąsewie Załącznik Nr 5 do uchwały Zarządu Nr 105/2014 z dnia 11.12.2014 r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 45/2014 z dnia 22.12.2014 r. Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Kołaczycach ul. Rynek 2, 38-213Kołaczyce tel 13 44 602-11, fax. 13 44 600-90 Centrala-BS.Kolaczyce@bankbps.

Bank Spółdzielczy w Kołaczycach ul. Rynek 2, 38-213Kołaczyce tel 13 44 602-11, fax. 13 44 600-90 Centrala-BS.Kolaczyce@bankbps. Rok założenia 1961 Bank Spółdzielczy w Kołaczycach ul. Rynek 2, 38-213Kołaczyce tel 13 44 602-11, fax. 13 44 600-90 Centrala-BS.Kolaczyce@bankbps.pl; Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12. SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.2011 PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al. Armii Ludowej 14, 00-638

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna w zakresie profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Jutrosinie

Polityka informacyjna w zakresie profilu ryzyka i poziomu kapitału Banku Spółdzielczego w Jutrosinie Załącznik nr 1 do Uchwały nr IX/2/2015 Zarządu Banku Spółdzielczego w Jutrosinie z dnia 29.01.2015 r. Załącznik nr 1 do uchwały nr XXVII/1/2015 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Jutrosinie z dnia

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE SPÓŁKI PUBLICZNEJ W ŚWIETLE ZMIAN PRZEPISÓW PRAWA.

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE SPÓŁKI PUBLICZNEJ W ŚWIETLE ZMIAN PRZEPISÓW PRAWA. Oferta Biura Informacji Kapitałowych w zakresie przeprowadzenia szkolenia zamkniętego pt.: OBOWIĄZKI INFORMACYJNE SPÓŁKI PUBLICZNEJ W ŚWIETLE ZMIAN PRZEPISÓW PRAWA. Wrocław, październik 2015 Klienci BIK

Bardziej szczegółowo

z dnia 30.12.2014 roku. w Banku Spółdzielczym we WRONKACH Traci moc UZ Nr 122/2013 z dnia 13.06.2013 r. i URN Nr 42 /2013 z dnia 24.06.2013 r.

z dnia 30.12.2014 roku. w Banku Spółdzielczym we WRONKACH Traci moc UZ Nr 122/2013 z dnia 13.06.2013 r. i URN Nr 42 /2013 z dnia 24.06.2013 r. . Załącznik do Uchwały Nr 160 /2014 Zarządu Banku Spółdzielczego we Wronkach z dnia 30.12.2014 roku. Załącznik do Uchwały Nr 68 /2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego we Wronkach z dnia 30.12.2014

Bardziej szczegółowo

Warunki dopuszczenia akcji do obrotu giełdowego

Warunki dopuszczenia akcji do obrotu giełdowego Podstawowym warunkiem dopuszczenia akcji spółki do obrotu giełdowego na rynku podstawowym jest sporządzenie i zatwierdzenie odpowiedniego dokumentu informacyjnego przez odpowiedni organ nadzoru, chyba

Bardziej szczegółowo