DLACZEGO POLKI NIE ROBIĄ BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH? WHY POLISH WOMEN DO NOT ATTEND PREVENTIVE EXAMINATIONS?

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "DLACZEGO POLKI NIE ROBIĄ BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH? WHY POLISH WOMEN DO NOT ATTEND PREVENTIVE EXAMINATIONS?"

Transkrypt

1 Nowiny Lekarskie 2012, 81, 3, AGNIESZKA DYZMANN-SROKA, MACIEJ TROJANOWSKI DLACZEGO POLKI NIE ROBIĄ BADAŃ PROFILAKTYCZNYCH? WHY POLISH WOMEN DO NOT ATTEND PREVENTIVE EXAMINATIONS? Zakład Epidemiologii i Profilaktyki Nowotworów Wielkopolskie Centrum Onkologii Kierownik: dr Agnieszka Dyzmann-Sroka Streszczenie Wstęp. Najważniejszym sposobem walki z rakiem piersi są profilaktyczne badania mammograficzne, mające na celu wczesne wykrycie choroby. Jak potwierdziły badania, skuteczne programy w ciągu 8 10 lat mogą obniżyć umieralność z przyczyn raka piersi o 25 40%. Tymczasem wiele kobiet nie decyduje się na udział w takich badaniach. Ważne staje się zatem znalezienie odpowiedzi na pytanie dlaczego Polki nie chcą się badać? Cel pracy. Celem pracy jest znalezienie odpowiedzi na dwa pytania: Dlaczego Polki nie robią badań profilaktycznych? Co trzeba zrobić, aby to zmienić? Materiał i metody. Materiał badawczy oparto na wynikach pięciu badań ankietowych (PBS DGA-2006; Ex MBA-2008; PAB ; Millward Brown-2010; SIMP-2007/2010) oraz badania jakościowego (PAB-2009). Wyniki i omówienie. Polska jest krajem średniego ryzyka zachorowania na raka piersi, niemniej liczba nowych przypadków stale wzrasta i szacuje się, że w 2020 roku rozpoznanych zostanie około 19 tysięcy raków piersi. Tym, co niekorzystnie wyróżnia Polskę na tle innych krajów UE jest niski wynik przeżyć 5-letnich chorych, co wskazuje na niską wyleczalność raka. Jak wykazały badania ankietowe, na niską zgłaszalność Polek na badania profilaktyczne mają wpływ zarówno przyczyny społeczne, psychologiczne, ekonomiczne, jak i organizacyjne. Mimo, iż Polki reprezentują wysoki poziom wiedzy o profilaktyce i leczeniu raka piersi, wiedza ta wymaga usystematyzowania, a promocja badań i edukacja powinny zostać oparte na innych sposobach motywowania. Część kobiet nie bada się, ponieważ nie czują żadnych dolegliwości oraz uważają, że nie są w grupie ryzyka; część słyszała, że badania takie jak: mammografia i USG mogą wywołać raka. Nieskuteczne wydają się również próby oddziaływania na Polki poprzez podwyższanie poczucia ryzyka kobiety nie zgłaszają się na badania ze strachu przed diagnozą rak. Kobiety chcą, by przekonać je, że rak wcześnie wykryty jest naprawdę wyleczalny, chcą także potwierdzenia, że w razie wykrycia choroby zapewniona zostanie im dalsza diagnostyka i leczenie. Polki oczekują także lepszej organizacji badań (terminu badania wyznaczonego na konkretny dzień godzinę), miłej i fachowej obsługi, zapewnienia o sprawności sprzętu i kwalifikacjach kadry. Wyniki. Jak wykazują dane, odsetek wczesnych raków piersi (tj. stopień 0 i I) wykrytych u kobiet w skryningu w Wielkopolsce oscyluje około 80%. Jeżeli badaniami profilaktycznymi uda się objąć 70% populacji, to można oczekiwać w ciągu 10 lat efektu populacyjnego w postaci obniżenia umieralności Polek z przyczyn raka piersi trzeba tylko przekonać Polki, że warto się badać. Bardzo ważna staje się zmiana stereotypów i postaw funkcjonujących w społeczeństwie, poprzez nacisk na pozytywne statystyki w połączeniu z racjonalną kampanią oświatową, co usystematyzuje wiedzę o raku piersi. Nie do przecenienia jest tu rola lekarza POZ, bowiem pomimo braku zaufania do Służby Zdrowia Polki zachowały zaufanie do lekarza rodzinnego. Kobiety chcą, aby to lekarze rodzinni pilnowali terminarza ich badań profilaktycznych i podpisywali zaproszenia. Bardzo ważnym elementem kampanii staje się przekonanie Polek, że o sukcesie leczenia raka piersi decyduje przede wszystkim jego wczesne wykrycie (najlepiej w fazie bezobjawowej-wykrywalnej, a więc zanim choroba ujawni się klinicznie). Należy zapewnić masowość i powtarzalność skryningu (system zaproszeń imiennych), wysoką jakość badań (regularne kontrole), utrzymać wysoką dostępność do badań, poprawić organizację. SŁOWA KLUCZOWE: profilaktyka raka piersi, wczesne wykrycie raka piersi, bariery w profilaktyce. Summary Introduction. The most important way to fight breast cancer is preventive mammography, aimed at early detection. As confirmed by research, effective programs within 8 10 years can reduce mortality from breast cancer by about 25 40%. Yet many women do not choose to participate in such examinations. Thus, it becomes important to answer the question why Polish women do not want to attend preventive examinations? Aim of the study. The aim of this study is to find the answers to two questions: Why do Polish women do not do examinations? What must be done to change this? Material and methods. The study material was based on five surveys (PBS DGA-2006, Ex-MBA-2008; PAB-2009, Millward Brown 2010; SIMP-2007/2010) and one qualitative study (Millward Brown 2010). Results and discussion. Poland is a country with a medium risk of breast cancer, but the number of new cases is increasing and it is estimated that in 2020 approximately breast cancers will be identified. What distinguishes Poland unfavorably compared to other EU countries is low, 5-year survival rates of patients, indicating a low curability of cancer. As demonstrated by surveys, the low attendance in examinations is influenced by social causes, psychological, economic and organizational reasons. Although Polish women represent a high level of knowledge about prevention and treatment of breast cancer, this knowledge needs to be systematized as well as preventive examinations promotion and education should be based on other ways to motivate. Some women

2 Dlaczego Polki nie robią badań profilaktycznych? 259 will not be examined because they do not feel any pain and think that they are not at risk, some have heard that examinations such as mammography and ultrasound can cause cancer. Also, it seems ineffective to impact the Polish women by increasing the sense of risk women do not attend for examinations of fear of the cancer diagnosis. Women want to convince themselves that cancer detected early is curable, they want to also confirm that in the event of detection the disease further diagnosis and treatment will be provided to them. Polish women also expect better organization of examinations (the mammogram designated for a particular day and hour), a friendly and professional service, ensuring the efficiency of equipment and skilled personnel. Conclusions. As the cancer statistics show the percentage of early breast cancers (ie, grade 0 and I) found in women screened in Greater Poland oscillates around 80%. If preventive examinations will cover 70% of the population we can expect within 10 years the effect of reducing population mortality among Polish women from the causes of breast cancer, Poles just have to be convinced that it is worthwhile to examine. Is very important to change the stereotypes and attitudes in society, by emphasizing the positive statistics, combined with a rational educational campaign, which systematize knowledge about breast cancer. Not to overestimated is the role of the GP despite the lack of confidence in the health care Poles retained confidence in the GP. Women want GPs to watch their examinations schedule and sign the named invitations. A very important element of the campaign is to convince Poles, that the success of treatment of breast cancer is determined mainly by its early detection (preferably in the asymptomatic phase and therefore before the disease manifest itself clinically), provide mass-screening and named invitations, high-quality examinations (regular inspections), maintain high availability for examinations, improve the organization. KEY WORDS: breast cancer prevention, breast cancer early diagnosis, barriers in the cancer prevention. Wprowadzenie Do połowy lat 80., na podstawie badań randomizowanych wykazano, że badania przesiewowe (skryning) prowadzone w populacji z zapewnieniem masowości i powtarzalności obniżają umieralność z powodu raka piersi u kobiet o 25 45% [1]. Badania prowadzone w Holandii, Włoszech i Szwecji wykazały, że dzięki badaniu mammograficznemu rak piersi może być wykryty jeszcze przed klinicznym ujawnieniem się, w związku z czym możliwe jest poprawienie długości przeżycia chorych. Oceniono, że po upływie 5 lat od rozpoczęcia skryningu liczba zgonów z powodu raka piersi obniża się o około 1000 rocznie. W krajach skandynawskich wykazano, że koszty prowadzenia skryningu nie są wysokie, a koszt przedłużenia 1 roku życia kobiety jest bardzo niski, bo wynosi poniżej 1000 $ [2, 5]. Biorąc pod uwagę, iż w przypadku raka piersi trudno jest mówić o skutecznej profilaktyce pierwotnej, wykazano natomiast, iż badania mammograficzne realizowane z zapewnieniem masowości i powtarzalności pozwalają na wykrycie raka piersi przed jego klinicznym ujawnieniem się, kiedy chorobę można skutecznie leczyć. Dlatego też Polska, podobnie jak większość krajów Unii Europejskiej, przystąpiła do realizacji Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi [2, 7]. Cel pracy Celem pracy jest znalezienie odpowiedzi na dwa pytania: Dlaczego Polki nie robią badań profilaktycznych? Co trzeba zrobić, aby to zmienić? Pracę oparto na doświadczeniach z realizacji Populacyjnego Programu wczesnego Wykrywania Raka Piersi. Materiał i metodyka Praca powstała na podstawie analizy wyników 6 badań, tj.: B.1. Badania ankietowego kobiet w zakresie wykonywania profilaktyki nowotworu piersi przeprowadzonego przez słuchaczy studiów Executive MBA (Ex MBA) w Wyższej Szkole Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego w Warszawie na zlecenie NFZ. Kwestionariusz ankietowy, który zawierał 25 pytań rozesłano do 2500 kobiet w wieku lat, wybranych losowo, które mimo otrzymania zaproszenia nie zgłosiły się na badanie profilaktyczne. Wysyłka ankiet odbywała się w okresie , spływ odpowiedzi trwał do 30 maja 2008 r. Otrzymano zaledwie 429 odpowiedzi (17,2%), co daje pewien obraz skali problemu [6]. B.2. Badania jakościowego i ilościowego pt. Okresowe badania mammograficzne przeprowadzonego przez Polską Agencję Badawczą na zlecenie COK. Zogniskowane wywiady grupowe zrealizowano w okresie r. na próbie 90 kobiet w wieku lat z trzech województw (śląskie, łódzkie, warmińsko- -mazurskie), spośród których 50% wykonało badania profilaktyczne [6]. B.3. Badanie ankietowe przeprowadzone przez Polską Agencję Badawczą na zlecenie COK; w okresie r.; na próbie 1000 kobiet w wieku lat z 16 województw (spośród których 64% wykonało badanie mammograficzne wciągu ostatnich 2 lat). Ankieta zawierała pytania zamknięte, otwarte oraz część metryczkową [6]. B.4. Badania typu Capibus pt.: Program profilaktyki raka piersi dlaczego nie wszystkie kobiety poddały się badaniu mammograficznemu w ramach programu? Jak zwiększyć efektywność programu w przyszłości? przeprowadzonego przez Millward Brown na zlecenie COK. Ankiety do samodzielnego wypełnienia rozesłano w okresie styczeń luty 2010 r. do 318 kobiet w wieku lat [6]. B.5. Dane z Systemu Informatycznego Monitorowania Profilaktyki (SIMP) zawierające odpowiedzi na ankietę wypełnioną przez kobiet, które zgłosiły się na badanie profilaktyczne w okresie rok w Wielkopolsce. B.6. Badanie ankietowe przeprowadzone przez Pracownię Badań Społecznych DGA w 2006 roku na grupie

3 260 Agnieszka Dyzman-Sroka, Maciej Trojanowski 508 Wielkopolan w wieku lat, wylosowanych według numerów PESEL. W badaniu ankieterzy dodatkowo przeprowadzali ważenie i mierzenie respondentów [4]. Wyniki i omówienie Rak piersi stanowi wśród nowotworów złośliwych u kobiet na świecie pierwszą przyczynę zachorowań i zgonów. Standaryzowane na wiek współczynniki zachorowalności różnią się w poszczególnych regionach świata. Najniższe zarejestrowano w Mongolii (8/ ) najwyższe w Belgii (109/ ) (Rycina 1) [8]. Tak niskie odsetki przeżyć pacjentek z rakiem piersi rozpoznanym w latach nie wynikają z braku specjalistycznego sprzętu czy wysokokwalifikowanej kadry, lecz są w dużej mierze efektem irracjonalnej niechęci Polaków do profilaktyki pierwotnej i wtórnej, co powodowało, że 70 80% przypadków trafiało do onkologa, gdy choroba nowotworowa była już zaawansowana [9]. Dlatego też uruchomienie Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych z tak szerokim zakresem celów i działań oraz zapleczem ekonomicznym do ich realizacji stało się kluczowym krokiem w efektywnej walce z rakiem. W 2011 roku badaniami profilaktycznymi w Programie Profilaktyki Raka Piersi objęto zaledwie 40% Polek (Rycina 3), aby po 8 10 latach realizacji programu osiągnąć obniżenie umieralności kobiet z przyczyn raka piersi objęcie populacji powinno wynosić minimum 70%. Rycina 1. Współczynnik standaryzowany zachorowalności na raka piersi dla wybranych krajów. Figure 1. Standardized rates for breast cancer in chosen countries. Źródło: opracowanie własne na podstawie GLOBOCAN Polska (49/ ) należy do krajów osiągających średni poziom współczynników zachorowalności tym co wyróżnia niekorzystnie Polskę na tle innych krajów Europy są jedne z najniższych odsetki 5-letnich przeżyć (Rycina 2) [8]. Rycina 3. Objęcie populacji programem profilaktyki raka piersi. Średnia dla Polski 40,32%. Figure 3. Population coverage by screening mammography in Poland as of , Polish mean 40.32%. Źródło: SIMP, data generacji W tej sytuacji niezwykle ważnym pytaniem stało się: Dlaczego Polki nie robią badań profilaktycznych? Co trzeba zrobić, aby to zmienić? Nie ma jednej wspólnej odpowiedzi dla wszystkich Polek. Wśród różnych przyczyn niskiej frekwencji należy wyróżnić 4 główne, tj. społeczne, ekonomiczne, psychologiczne i organizacyjne. Rycina 2. Odsetki przeżyć 5-letnich; Europa kobiety; rak piersi. Figure 2. 5-year survival rates for breast cancer patients, women. Źródło: opracowanie własne na podstawie Eurocare-4 [3]. Przyczyny społeczne. Jak potwierdziło badanie Millward Brown, Polki reprezentują wysoki poziom wiedzy w zakresie profilaktyki i leczenia raka piersi (Rycina 4 i 5) [6]: 98% ankietowanych uważa, że rak piersi jest groźną chorobą 97% słyszało o możliwości bezpłatnego wykonania badania mammograficznego 91% wie, że mammografia jest najlepszym sposobem wczesnego wykrycia raka piersi.

4 Dlaczego Polki nie robią badań profilaktycznych? 261 Rycina 4. Postawy kobiet wobec raka piersi i badań profilaktycznych. Figure 4. Women attitude to breast cancer and prophylaxi. Źródło: Badanie MillwardBrown; N=318 kobiet (mamm. 50%). Rycina 6. Powody rezygnacji z badań, u kobiet które nie wzięły udziału w badaniu profilaktycznym z własnego wyboru, odpowiedzi wielokrotne. Figure 6. The reasons for the resignation of mammography in women who did not take part in the preventive examination of their own choice, multiple response. Źródło: badanie MillwardBrown; n = 170 kobiet Również w badaniu Millward Brown 47 kobiet, które deklarują, że w przyszłości również nie chcą brać udziału w programie zapytane o argumenty, które przekonałyby je do badań mówią o gwarancji (Rycina 7 odpowiedzi wielokrotne): 32% rak wcześnie wykryty jest naprawdę wyleczalny 32% dostęp do leczenia 28% szybki dostęp do dalszej diagnostyki. Rycina 5. Postawy kobiet wobec raka piersi i badań profilaktycznych. Figure 5. Women attitude to breast cancer and prophylaxi. Źródło: Badanie MillwardBrown; N=318 kobiet (mamm. 50%). Jednocześnie regularnie (to jest co dwa lata) badania profilaktyczne wykonuje 40% (deklaruje 47%). Wiedza większości kobiet, zwłaszcza tych o niższym statusie społecznym, opiera się w dużej mierze na stereotypach funkcjonujących w społeczeństwie. Spośród 170 kobiet, które nie wzięły udziału w badaniu profilaktycznym (Rycina 6 odpowiedzi wielokrotne): 45% nie zbadało się bo Myśli, że jest zdrowa 26% dodatkowo bało się diagnozy 24% uważa, że Lepiej nie wiedzieć 24% Lepiej nie wywoływać wilka z lasu 21% Lepiej nie ruszać [6]. wywołany stereotypami funkcjonującymi w społeczeństwie jest równie silny jak strach przed zdiagnozowaniem raka i przekonanie o bolesności badania. Rycina 7. Argumenty, które przekonałyby kobiety do badań odpowiedzi wielokrotne. Figure 7. The arguments that would convince women to mammography multiple response. Źródło: badanie MillwardBrown; (n = 47). Nie ma wątpliwości, iż najefektywniejszym źródłem informacji o bezpłatnych badaniach profilaktycznych są zaproszenia imienne. Jak wynika z badania ankietowego przeprowadzonego na grupie ponad kobiet ok. 60% z nich zgłosiło się na badanie po otrzymaniu drogą pocztową spersonalizowanego zaproszenia (Rycina 8).

5 262 Agnieszka Dyzman-Sroka, Maciej Trojanowski Tabela 1. Emocje związane z badaniami profilaktycznymi Table 1. Emotions associated with preventive examinations Źródło: Badanie MillwardBrown. N = 318 (ranking według częstości wskazań). Rycina 8. Źródła informacji o programie profilaktyki raka piersi. Figure 8. Sources of information about breast cancer prevention. Źródło: opracowanie własne na podstawie SIMP; n = Jak wynika z badania jakościowego przeprowadzonego przez PAB, pomimo krytycznej opinii ankietowanych na temat systemu opieki zdrowotnej, kobiety zachowały zaufanie do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej [6]. W ich opinii lekarz POZ powinien kontrolować z własnej inicjatywy ich zdrowie oraz dbać o przestrzeganie terminarza koniecznych badań. W opinii zespołu PAB, która zrealizowała badanie nałożenie na lekarzy POZ obowiązku kierowania na badania mammograficzne zostałoby przez kobiety przyjęte życzliwie. Przyczyny psychologiczne Przeprowadzone badania wskazują na konieczność pilnego uruchomienia w skali całego kraju i wszelkimi możliwymi kanałami kampanii oświatowej, która zwiększy wiedzę Polek o raku piersi i wpłynie na zmianę postaw wobec badań profilaktycznych. W Polsce ciągle diagnoza rak utożsamiana jest z wyrokiem śmierci: Lepiej nie wiedzieć Lepiej nie wywoływać wilka z lasu Lepiej nie ruszać lub Nie należy zbyt często chodzić do lekarzy, bo oni tylko wynajdują choroby (Rycina 6 badanie Millward Brown ). Skoro 39% ankietowanych (badanie Millward Brown) nie obawia się raka, bo nie jest w grupie ryzyka, 28% wierzy, że na raka piersi chorują tylko kobiety obciążone genetycznie, co czwarta uważa, że mammografia i USG mogą wywołać raka piersi (Rycina 5), to należy w sposób szczególny skupić się na tej grupie Polek i doprowadzić do wytworzenia połączenia badań profilaktycznych z pozytywnymi emocjami. Jak wynika z badań, emocje odgrywają ogromny wpływ na to, czy kobieta zgłosi się na badanie czy nie (badanie Millward Brown). Kobiety, które nie zgłaszają się na badania mówią o strachu, niepokoju, zagrożeniu. Te, które zgłaszają się regularnie na badania mówią o szansie, nadziei, spokoju, radości (Tabela 1). Przeprowadziły badanie Nadzieja Spokój Radość Zagrożenie Z własnego wyboru Zdenerwowanie Zagrożenie Wstyd Złość Obojętność Nie przeprowadziły badania Z powodów niezależnych Kłopot Nadzieja Przyczyny ekonomiczne Z innych powodów Zdenerwowanie Spokój W badaniu przeprowadzonym przez Pracownię Badań Społecznych DGA w III kwartale 2006 roku spośród 508 ankietowanych Wielkopolan zaledwie 12,3% uważa, że żyje dobrze, ponad połowa (53%) żyje średnio, aż 29% skromnie, 3 osoby odmówiły odpowiedzi (Tabela 2) [4]. Tabela 2. Warunki materialne Table 2. Social status Źródło: PBS DGA; n = 505 Wielkopolan. warunki materialne liczba osób odsetek żyjemy biednie 26 5,1% żyjemy skromnie ,9% żyjemy średnio ,9% żyjemy dobrze 62 12,3% żyjemy bardzo dobrze 4 0,8% % W sytuacji, gdy kobiety w wieku lat osiągają niskie dochody bo są przeważnie emerytkami lub rencistkami uczestnictwo w programie profilaktycznym może być problemem, nie tylko ze względu na brak wiary, że badanie jest całkowicie bezpłatne (to znaczy finansuje je NFZ i nie ma tu żadnych ukrytych kosztów), lecz również koszty dodatkowe (dojazd do miejsca, gdzie wykonywane są badania). W sytuacji gdy aż 46% kobiet, aby wykonać badanie profilaktyczne gotowych jest przejechać nie więcej niż 10 km (badanie Ex MBA), niezwykle pomocnymi w zwiększaniu zgłaszalności kobiet na badania są pracownie mobilne, tzw. mammobusy (Rycina 9).

6 Dlaczego Polki nie robią badań profilaktycznych? 263 Populacyjny Program Profilaktyki Raka Piersi jest programem stosunkowo młodym, bo realizowanym bez ograniczeń w postaci limitów badań i w połączeniu z wysyłką zaproszeń zaledwie od 2007 roku. Każda społeczność jest inna, dlatego też każda ma inne problemy i wymaga indywidualnego podejścia. W Szwecji, w której objęcie populacji wynosi około 80% badania profilaktyczne są płatne. W innym kraju skandynawskim, jeżeli kobieta nie zgłosi się na badanie wraz z trzecim zaproszeniem, otrzymuje informację o podwyższeniu składki zdrowotnej. Informacja o programie profilaktyki raka piersi skutecznie dotarła do grupy kobiet w wieku lat, a jednak nie wpłynęła na zgłaszalność. Przyczyn tego zjawiska należy upatrywać w nastawieniu mediów na negatywne statystyki oraz bezosobowość komunikatów. Znacznie częściej do wykonania badania zachęciło imienne zaproszenie czy namowa lekarza, koleżanki. Warto pamiętać, że 72% Polek w wieku lat przynajmniej raz w roku korzysta z porad lekarza rodzinnego (badanie Ex MBA rycina 10). Rycina 9. Akceptowalna do przebycia odległość miejsca zamieszkania od pracownii mammograficznej. Figure 9. Acceptable distance from home to screening mammography unit. Źródło: badanie Ex MBA; n = 295 kobiet. Przyczyny organizacyjne W badaniach profilaktycznych, mamy do czynienia z osobami znajdującymi się w grupie najwyższego ryzyka, ale potencjalnie zdrowymi. Każda kobieta zgłaszająca się na badanie powinna się czuć długo oczekiwanym gościem a nie niechcianym petentem. Bardzo ważne jest tu pierwsze wrażenie, jeżeli będzie dobre po upłynięciu dwóch lat kobieta zgłosi się ponownie na badanie. W badaniu jakościowym PAB część kobiet skarży się na złą organizację badań, ból fizyczny, brak komfortu. Zastrzeżenia zgłosiły również do kompetencji lekarzy, sposobu traktowania pacjenta, sprawności sprzętu. Kobiety oczekują także precyzyjnie określonej daty i godziny badań. Dlatego niezwykle ważne jest, aby świadczeniodawcy byli regularnie kontrolowani pod względem doświadczenia kadry i jakości sprzętu i zdjęć, a wyniki tych kontroli były ogólnie dostępne. W ustalaniu terminu badań konieczne jest precyzyjne ustalenie godziny, a nie informacja, że oczekujemy pani w poniedziałek pomiędzy godziną 8.00 a 10.00! Wnioski Rycina 10. Jak często bywa Pani u lekarza pierwszego kontaktu? Figure 10. How often do you visit your GP? Źródło: badanie Ex MBA; n = 295 kobiet. Kobiety ufają lekarzom i chciałyby, aby to oni kontrolowali z własnej inicjatywy ich zdrowie i dbali o terminarz badań dlatego warto zwiększyć udział lekarzy rodzinnych w działaniach na rzecz oświaty i promocji badań profilaktycznych. Ponadto należy kontynuować wysyłkę zaproszeń imiennych, pod zaproszeniem powinien podpisywać się lekarz np. kierownik WOK, przez który generowana jest wysyłka. Bezsprzecznie nie należy straszyć kobiet, trzeba akcentować pozytywne statystyki, przykłady i emocje, a przede wszystkim edukować kobiety w zakresie bezpieczeństwa i łatwości wykonania badań. Biorąc pod uwagę, iż 41% ankietowanych w badaniu Millward Brown deklaruje, że nie wykonało badania z własnego wyboru, potrzeba edukacji w zakresie możliwości skutecznego leczenia wcześnie wykrytego raka piersi dotyczy zwłaszcza tej grupy. Kobiety te potrzebują również informacji o możliwości łatwego dostępu do opieki medycznej w przypadku wykrycia raka. Należy przekonać kobiety, że na badania profilaktyczne zgłaszamy się wtedy, gdy czujemy się zdrowe, to znaczy zanim choroba ujawni się klinicznie, a zmianę można już wykryć poprzez badanie mammograficzne. O sukces Populacyjnego Programu Profilaktyki Raka Piersi warto walczyć, bowiem dobrze przeprowadzony program przyniesie korzyści nie tylko jednostkom, ale i całej społeczności. Jak wykazał profesor Wronkowski [5], koszt przedłużenia 1 roku życia kobiety, u której wykryto raka piersi w skryningu jest bardzo niski i wynosi poniżej 1000 $ i jest równocześnie 7-krotnie niższy od kosztu przedłużenia 1 roku życia kobiet, u których został on wykryty w wyniku rutynowych badań, czyli

7 264 Agnieszka Dyzman-Sroka, Maciej Trojanowski najczęściej po wystąpieniu objawów choroby nowotworowej. Poza tym leczenie wcześnie wykrytego raka jest również mniej obciążające i kobieta szybciej powraca do pełnej sprawności i normalnego życia [5] Piśmiennictwo Boyle P., Lewin B.: World Cancer Report 2008, World Health Organization, Lyon 2008, 12-16; 24-25; 42-43; ; 418. Perry N., Broeders M., de Wolf C.: European guidelines for quality assurance in breast cancer screening and diagnosis; fourth edition, European Comission, Belgia 2006, Verdecchia A., Francisci S., Brenner H., Gatta G., Micheli A., Mangone L., Kunkler I.: Recent: cancer survival in Europe: a period analysis of EUROCARE-4 data. Lancet Oncol. 2007, 8: Dyzmann-Sroka A., Jędrzejczak A., Kubiak A., Trojanowski M.: Wiedza o nowotworach i profilaktyce. Raport dla województwa wielkopolskiego. Wielkopolskie Centrum Onkologii. Poznań 2008, Wronkowski Z., Zwierko M., Nowacki M.P.: Zasady i wyniki programu modelowego skryningu raka piersi i raka szyjki macicy w Polsce, Nowotwory, Warszawa 2002, 52, Dyzmann-Sroka A., Jędrzejczak A., Trojanowski M., Kubiak A.: Przyczyny niskiej zgłaszalności Polek na badania profilaktyczne. Zeszyty naukowe. 2010, Suplement nr 1, tom 7, Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych. Dz. U Dyzmann-Sroka A., Myśliwska W., Olenderczyk W., Plucińska A., Rymarczyk-Wciorko M., Szczęch B., Trojanowski M., Wosicka T.: Nowotwory złośliwe w Wielkopolsce w 2009 roku. Biuletyn nr 8. Wielkopolskie Centrum Onkologii, Poznań 2010, Adres do korespondencji: Agnieszka Dyzmann-Sroka Wielkopolskie Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie ul. Garbary 15, Poznań, Tel , faks , mail:

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UŚWIADOMIENIE I ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W ZAKRESIE PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I SZYJKI MACICY CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET: http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KOBIETY O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI I RAKA SZYJKI MACICY BS/57/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ KOBIETY O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI I RAKA SZYJKI MACICY BS/57/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2002 CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum

Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Program Profilaktyki Raka Piersi Wojewódzki Ośrodek Koordynujący Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi dla Wielkopolski i części Ziemi Lubuskiej (Wielkopolskie Centrum Onkologii) 13.06.2006

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI BS/161/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ WIEDZA O PROFILAKTYCE RAKA PIERSI BS/161/2001 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, LISTOPAD 2001 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-58 - 95, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk

Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000. Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi. Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Służba Zdrowia nr 24-26 z 23 marca 2000 Znaczenie badań przesiewowych w zwalczaniu raka piersi Zbigniew Wronkowski, Wiktor Chmielarczyk Korzystny wpływ skryningu na zmniejszenie umieralności z powodu raka

Bardziej szczegółowo

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina!

25 maja 2013 Piknik. Zdrowa Mama to szczęśliwa rodzina! Tematyka: Profilaktyka choroby nowotworowej piersi Dlaczego postanowiliśmy poruszyć temat raka piersi u kobiet? Rak piersi jest jednym z najważniejszych problemów zdrowotnych u kobiet w Polsce. Z obecnie

Bardziej szczegółowo

Kto powinien zajmować się promocją skriningowego Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi?

Kto powinien zajmować się promocją skriningowego Populacyjnego Programu Wczesnego Wykrywania Raka Piersi? Dyzmann-Sroka Probl Hig Epidemiol A i wsp. 2009, Kto 90(4): powinien 621-626 zajmować się promocją skriningowego Populacyjnego Programu Wczesnego... 621 Kto powinien zajmować się promocją skriningowego

Bardziej szczegółowo

Wpływ skryningu na przeŝycia pacjentów. Polska na tle wybranych krajów Impact of screening on cancer patient survival. Poland vs. selected countries

Wpływ skryningu na przeŝycia pacjentów. Polska na tle wybranych krajów Impact of screening on cancer patient survival. Poland vs. selected countries Wpływ skryningu na przeŝycia pacjentów. Polska na tle wybranych krajów Impact of screening on cancer patient survival. Poland vs. selected countries Urszula Wojciechowska Krajowy Rejestr Nowotworów Centrum

Bardziej szczegółowo

Screening raka piersi

Screening raka piersi OCENA SCREENINGU RAKA PIERSI W POLSCE Radosław Tarkowski Katedra Onkologii A.M. we Wrocławiu Polska: 14 482 zachorowania 5 255 zgonów (na podstawie danych Centrum Onkologii w Warszawie) 137,8 78 61.2 Zapadalność

Bardziej szczegółowo

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne

EPIDEMIOLOGIA. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne. Mierniki epidemiologiczne EPIDEMIOLOGIA NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH EPIDEMIOLOGIA prof. dr hab. med. Jan Kornafel Katedra Onkologii i Klinika Onkologii Ginekologicznej AM we Wrocławiu Mierniki epidemiologiczne Mierniki epidemiologiczne

Bardziej szczegółowo

CZY WARTO ORGANIZOWAĆ W POLSCE AKCJE PROFILAKTYCZNE? IS IT WORTH TO ARRANGE HEALTH PROMOTION INITIATIVES IN POLAND?

CZY WARTO ORGANIZOWAĆ W POLSCE AKCJE PROFILAKTYCZNE? IS IT WORTH TO ARRANGE HEALTH PROMOTION INITIATIVES IN POLAND? Nowiny Lekarskie 2012, 81, 3, 244 250 AGNIESZKA DYZMANN-SROKA 1, MACIEJ TROJANOWSKI 1, DANIEL KAŹMIERCZAK 2 CZY WARTO ORGANIZOWAĆ W POLSCE AKCJE PROFILAKTYCZNE? IS IT WORTH TO ARRANGE HEALTH PROMOTION

Bardziej szczegółowo

Studium Doktoranckie przy Samodzielnej Pracowni Epidemiologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie 3

Studium Doktoranckie przy Samodzielnej Pracowni Epidemiologii, Uniwersytet Medyczny w Lublinie 3 PRACA ORYGINALNA Medycyna Ogólna i Nauki o Zdrowiu, 2015, Tom 21, Nr 3, 235 239 www.monz.pl Epidemiologiczna ocena zachorowalności i umieralności na raka piersi w województwie lubelskim w latach 2000 2011,

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17 grudnia 2013r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego.

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI I. CZĘŚĆ A. Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI 1. Opis problemu zdrowotnego.

Bardziej szczegółowo

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków

Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Rola prewencji pierwotnej (szczepień) w budowaniu zdrowia Polaków Witold Zatoński Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie Seminarium edukacyjne pt.: Innowacje w systemie szczepień

Bardziej szczegółowo

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015

Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 FORUM INNOWACYJNA OCHRONA ZDROWIA Programy zdrowotne w praktyce. Współpraca z placówkami medycznymi Małgorzata Stelmach - Fundacja MSD dla Zdrowia Kobiet Warszawa, 21 kwietnia 2015 Fundacja MSD dla Zdrowia

Bardziej szczegółowo

(Nie)przychodzi Polka do lekarza

(Nie)przychodzi Polka do lekarza ()przychodzi Polka do lekarza Wyniki badania Kontakt: Aneta Jaworska Tel. +48 +48 (22) 592 63 00 e-mail: aneta.jaworska@grupaiqs.pl Z badania omnibusowego IQS96, przeprowadzonego przez instytut badawczy

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Nowelizacja art. 7 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. Nr 143, poz. 1200), zwana dalej,,ustawą,

Bardziej szczegółowo

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie

Krzysztof Krzemieniecki. Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej. Szpital Uniwersytecki w Krakowie Nowotwory wyzwanie globalne Krzysztof Krzemieniecki Konsultant Wojewódzki w dziedzinie Onkologii Klinicznej Szpital Uniwersytecki w Krakowie 1 Dlaczego onkologia jest tak ważna? Nowotwory zjawisko masowe

Bardziej szczegółowo

Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi - co koniecznie musisz o nim wiedzieç?

Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi - co koniecznie musisz o nim wiedzieç? Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi - co koniecznie musisz o nim wiedzieç? 2 Komu potrzebne jest badanie przesiewowe piersi? Rak piersi to problem wszystkich Polek! Każdego dnia rak ten

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011

Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 2005-2011 Sytuacja w zakresie zachorowań na raka szyjki macicy w woj. dolnośląskim w latach 25-211 Ostatnie, opublikowane w roku 212 dane dla Polski [1] wskazują, że w latach 28-29 w woj. dolnośląskim stwierdzano

Bardziej szczegółowo

Wybierz Życie Pierwszy Krok

Wybierz Życie Pierwszy Krok Wybierz Życie Pierwszy Krok Spotkanie dla Koordynatorów Szkolnych Leszno, 12 października 2015 Rak szyjki macicy w Polsce RSM to drugi co do częstości występowania nowotwór złośliwy narządów rodnych u

Bardziej szczegółowo

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ

PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ PAMIĘTAJ O ZDROWIU! ZBADAJ SIĘ Przewodnik po programach profilaktycznych finansowanych przez NFZ Lepiej zapobiegać niż leczyć Program profilaktyki chorób układu krążenia Choroby układu krążenia są główną

Bardziej szczegółowo

Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej

Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej Gmina Bierawa Zdrowa Gmina - program profilaktyki nowotworowej Gala finałowa II edycji konkursu Zdrowa Gmina w Warszawie Nagroda za zajęcie drugiego miejsca w konkursie Zdrowa Gmina Gmina Bierawa Działania

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH.

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. MINISTERSTWO ZDROWIA DEPARTAMENT POLITYKI ZDROWOTNEJ Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. Nazwa zadania: PROGRAM PROFILAKTYKI RAKA PIERSI CZĘŚĆ ADMINISTRACYJNO LOGISTYCZNA

Bardziej szczegółowo

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska

Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu. Dr n med. Urszula Wojciechowska Nowotwory gruczołu krokowego skala problemu Dr n med. Urszula Wojciechowska Rak gruczołu krokowego na świecie Rak gruczołu krokowego jest drugim najczęściej diagnozowanym rakiem i piątą co do częstości

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

Jednostka: Zakład Epidemiologii i Profilaktyki Nowotworów, Wielkopolskie Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie, ul. Garbary 15, 61-866 Poznań

Jednostka: Zakład Epidemiologii i Profilaktyki Nowotworów, Wielkopolskie Centrum Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie, ul. Garbary 15, 61-866 Poznań Tytuł: Czy Populacyjny Program Wczesnego Wykrywania Raka Piersi spełnia kryteria sformułowane przez J.M.G Wilson a według których powinny być wprowadzane badania przesiewowe? Autor: Agnieszka Dyzmann-Sroka

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi

Załącznik nr 4 do zarządzenia Nr 38/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi Program profilaktyki raka piersi 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA PIERSI, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego. Rak piersi jest najczęściej występującym

Bardziej szczegółowo

Wpływ skrinigu na trendy zachorowalności i umieralności. Polska na tle wybranych krajów Europy

Wpływ skrinigu na trendy zachorowalności i umieralności. Polska na tle wybranych krajów Europy Kobieta w XXI wieku wyzwania programy screeningowe Wpływ skrinigu na trendy zachorowalności i umieralności. Polska na tle wybranych krajów Europy Joanna Didkowska Wrocław 12-13 października 21 PREWENCJA

Bardziej szczegółowo

Koncepcja Breast Units (skoordynowane leczenie raka piersi) w Polsce i na świecie. Jacek Jassem Gdański Uniwersytet Medyczny

Koncepcja Breast Units (skoordynowane leczenie raka piersi) w Polsce i na świecie. Jacek Jassem Gdański Uniwersytet Medyczny Koncepcja Breast Units (skoordynowane leczenie raka piersi) w Polsce i na świecie Jacek Jassem Gdański Uniwersytet Medyczny Odsetek 5-letnich przeżyć w raku piersi w krajach Unii Europejskiej 100 90 80

Bardziej szczegółowo

Sztum, dnia 10 lutego 2015r.

Sztum, dnia 10 lutego 2015r. Konferencja inaugurująca projekt pn. Uprzedź nowotwór i ciesz się życiem - efektywna profilaktyka chorób nowotworowych oraz promocja zdrowego stylu życia w powiecie sztumskim finansowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to students Tworzenie ankiety Udostępnianie Analiza (55) Wyniki

Bardziej szczegółowo

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r.

U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. U C H W A Ł A nr XLII/ 291 /2014 RADY GMINY BIERAWA z dnia 27 marca 2014 r. W sprawie: przyjęcia Programu szczepień profilaktycznych przeciwko wirusowi HPV wywołującego raka szyjki macicy na lata 2014-2016

Bardziej szczegółowo

Ogólnopolski Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Nowotworów Głowy i Szyi

Ogólnopolski Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Nowotworów Głowy i Szyi Konferencja Komisji Stomatologicznej Naczelnej Rady Lekarskiej 17.10. 2013. 2013 rokiem walki z nowotworami głowy i szyi Ogólnopolski Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Nowotworów Głowy i Szyi

Bardziej szczegółowo

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my

Volley English! Dziś lekcja 1 Zaproszenie. Zapraszamy i my Volley English! Już od dziś, co miesiąc, znajdziecie w naszym serwisie nową ofertę. Zapraszamy Cię do nauki angielskiego w praktycznym wydaniu. Przygotowaliśmy dla Ciebie wyjątkowe materiały, które odnoszą

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia nr 66/2007/DSOZ ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest szóstym*, co do częstości, nowotworem u kobiet

Bardziej szczegółowo

NZOZ Padomed, ul. Pułaskiego 1 B, Rzeszów 2. Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego, Uniwersytet Rzeszowski

NZOZ Padomed, ul. Pułaskiego 1 B, Rzeszów 2. Instytut Położnictwa i Ratownictwa Medycznego, Uniwersytet Rzeszowski 30.05.2014 232 Prz. Med. Uniw. Rzesz. Inst. Leków, 2014, 3, 232 237 Wydawnictwo UR 2014 ISSN 2082-369X Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie Rzeszów 2014,

Bardziej szczegółowo

Trendy umieralności na nowotwory złośliwe. szyjki macicy w wybranych krajach

Trendy umieralności na nowotwory złośliwe. szyjki macicy w wybranych krajach Program aktywnej powszechnej profilaktyki raka szyjki macicy w Polsce Marek Spaczyński, Witold Kędzia, Marcin Przybylski, Grażyna Malinger Uzasadnienie rozpoczęcia programu powszechnego i aktywnego skryningu

Bardziej szczegółowo

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie

dokształcającego prowadzonego przez Centralny Ośrodek Koordynujący lub wojewódzki ośrodek koordynujący w latach 2007 2010 w zakresie Dziennik Ustaw Nr 52 3302 Poz. 271 2. Program profilaktyki raka szyjki macicy macicy etap podstawowy pobranie materiału z szyjki macicy do przesiewowego badania cytologicznego. macicy etap diagnostyczny

Bardziej szczegółowo

2. Przebieg procesu aneksowania umów na rok 2012 PROFILAKTYCZNE PROGRAMY ZDROWOTNE

2. Przebieg procesu aneksowania umów na rok 2012 PROFILAKTYCZNE PROGRAMY ZDROWOTNE PROFILAKTYCZNE PROGRAMY ZDROWOTNE 1. Nakłady MOW NFZ na profilaktyczne programy zdrowotne w latach 2004 2012 Nakłady na profilaktyczne programy zdrowotne od 2008 r. nieznacznie ale sukcesywnie rosną. Spadek

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Podstawowe dane. Historia Działalność. Prognozy. Plany Podsumowanie. Adres Zarząd Akcjonariat. Poradnie Mammobus

Spis treści. Podstawowe dane. Historia Działalność. Prognozy. Plany Podsumowanie. Adres Zarząd Akcjonariat. Poradnie Mammobus 1 Spis treści Podstawowe dane Adres Zarząd Akcjonariat Historia Działalność Poradnie Mammobus Prognozy otoczenie prognozy finansowe Plany Podsumowanie POZNAŃ 2015 2 Podstawowe dane http://www.open.poznan.pl/

Bardziej szczegółowo

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH

KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH KOMISJA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH Bruksela, dnia 22.12.2008 COM(2008) 882 wersja ostateczna SPRAWOZDANIE KOMISJI DLA RADY, PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO, EUROPEJSKIEGO, KOMITETU EKONOMICZNO-SPOŁECZNEGO I KOMITETU

Bardziej szczegółowo

Doświadczenia Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego województwa warmińsko-mazurskiego

Doświadczenia Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego województwa warmińsko-mazurskiego Wojewódzki Ośrodek Koordynujący w Olsztynie Populacyjny Program Profilaktyki i Wczesnego Wykrywania Raka Szyjki Macicy Wybierz Ŝycie Doświadczenia Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego województwa warmińsko-mazurskiego

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA W Y P R Z E D Ź R A K A

KONFERENCJA W Y P R Z E D Ź R A K A KONFERENCJA W Y P R Z E D Ź R A K A 23 LISTOPADA 2012 Profilaktyka raka szyjki macicy w województwie lubuskim LEK. MED. PIOTR GRATKOWSKI WSPÓŁCZYNNIKI STANDARYZOWANE ZACHOROWAŃ NA RAKA SZYJKI MACICY WSPÓŁCZYNNIKI

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych

Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Profilaktyka Raka Piersi i Raka Szyjki Macicy prezentacja dla uczniów szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych 2015-02-03 1 opracowała: Agnieszka Podlaszczak Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna

Bardziej szczegółowo

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH.

NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. Załącznik nr 1a Opis programu Nazwa programu: NARODOWY PROGRAM ZWALCZANIA CHORÓB NOWOTWOROWYCH. Nazwa zadania: PROGRAM OPIEKI NAD RODZINAMI WYSOKIEGO, DZIEDZICZNIE UWARUNKOWANEGO RYZYKA ZACHOROWANIA NA

Bardziej szczegółowo

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje

Polska Liga Walki z Rakiem. Międzynarodowe inspiracje Polska Liga Walki z Rakiem Międzynarodowe inspiracje Stowarzyszenie Europejskich Lig Walki z Rakiem (ECL) www.europeancancerleagues.org Bruksela, Belgia info@europeancancerleagues.org ECL WIZJA: Europa

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 57/2009/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 29 października 2009 r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu

Bardziej szczegółowo

KRAJOWY REJESTR NOWOTWORÓW ZINTEGROWANY SYSTEM REJESTRACJI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE

KRAJOWY REJESTR NOWOTWORÓW ZINTEGROWANY SYSTEM REJESTRACJI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE KRAJOWY REJESTR NOWOTWORÓW ZINTEGROWANY SYSTEM REJESTRACJI NOWOTWORÓW ZŁOŚLIWYCH W POLSCE Urszula Wojciechowska, Joanna Didkowska Krajowy Rejestr Nowotworów Centrum Onkologii Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie

Bardziej szczegółowo

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy

Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Kodeks Profilaktyki Raka Szyjki Macicy Spis treści Wstęp 3 Cele Kodeksu Profilaktyki RSM 4 Zasady skutecznej komunikacji z kobietami 5 Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy 6 Badanie cytologiczne

Bardziej szczegółowo

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005

Cracow University of Economics Poland. Overview. Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 Cracow University of Economics Sources of Real GDP per Capita Growth: Polish Regional-Macroeconomic Dimensions 2000-2005 - Key Note Speech - Presented by: Dr. David Clowes The Growth Research Unit CE Europe

Bardziej szczegółowo

Uratuj swoje zdrowie i życie!

Uratuj swoje zdrowie i życie! PRZECZYTAJ, PRZEKONAJ SIĘ! Zrób badanie cytologiczne. Uratuj swoje zdrowie i życie! MATERIAŁY INFORMACYJNE NA TEMAT PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY www.wok.wroclaw.pl W wielu krajach dzięki zorganizowanym,

Bardziej szczegółowo

Badania przesiewowe szansą na wykrycie raka we wczesnym jego stadium rokowań inwazyjnych nowotworów w szyjki macicy

Badania przesiewowe szansą na wykrycie raka we wczesnym jego stadium rokowań inwazyjnych nowotworów w szyjki macicy Badania przesiewowe szansą na wykrycie raka we wczesnym jego stadium w aspekcie słabych s rokowań inwazyjnych nowotworów w szyjki macicy Kamila Kępska, K Jerzy BłaszczykB Wrocław 12-13.10.2010 Zakład ad

Bardziej szczegółowo

Nazwa zadania: PROGRAM SZKOLENIA LEKARZY RODZINNYCH I PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ JEDNODNIOWE MINIMUM ONKOLOGICZNE.

Nazwa zadania: PROGRAM SZKOLENIA LEKARZY RODZINNYCH I PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ JEDNODNIOWE MINIMUM ONKOLOGICZNE. Nazwa zadania: PROGRAM SZKOLENIA LEKARZY RODZINNYCH I PODSTAWOWEJ OPIEKI ZDROWOTNEJ JEDNODNIOWE MINIMUM ONKOLOGICZNE. Warszawa 2005 1 STRESZCZENIE Celem programu jest przeprowadzenie szybkiego, podstawowego

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 81/2013/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 17grudnia 2013 r. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY I. CZĘŚĆ A. 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego)

Egzamin maturalny z języka angielskiego na poziomie dwujęzycznym Rozmowa wstępna (wyłącznie dla egzaminującego) 112 Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2014/2015 2.6.4. Część ustna. Przykładowe zestawy zadań Przykładowe pytania do rozmowy wstępnej Rozmowa wstępna (wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers

Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl. magda.szewczyk@slo-wroc.pl. Twoje konto Wyloguj. BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers 1 z 7 2015-05-14 18:32 Ankiety Nowe funkcje! Pomoc magda.szewczyk@slo-wroc.pl Back Twoje konto Wyloguj magda.szewczyk@slo-wroc.pl BIODIVERSITY OF RIVERS: Survey to teachers Tworzenie ankiety Udostępnianie

Bardziej szczegółowo

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4

Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Angielski bezpłatne ćwiczenia - gramatyka i słownictwo. Ćwiczenie 4 Przetłumacz na język angielski.klucz znajdziesz w drugiej części ćwiczenia. 1. to be angry with somebody gniewać się na kogoś Czy gniewasz

Bardziej szczegółowo

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA?

Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? Dlaczego Pomoc na Raka w ofercie AXA? 1 2 Z perspektywy klienta i rynku Nowotwory są obecnie uznawane za chorobę cywilizacyjną: z roku na rok wzrasta liczba zachorowań.

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych".

- o zmianie ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych. SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VI kadencja Prezes Rady Ministrów RM 10-175-07 Druk nr 80 Warszawa, 8 listopada 2007 r. Pan Bronisław Komorowski Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego

18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego. 19. Mo liwe pytania egzaminatora i przyk³adowe odpowiedzi egzaminowanego 18. Przydatne zwroty podczas egzaminu ustnego I m sorry, could you repeat that, please? - Przepraszam, czy mo na prosiæ o powtórzenie? I m sorry, I don t understand. - Przepraszam, nie rozumiem. Did you

Bardziej szczegółowo

statystyka badania epidemiologiczne

statystyka badania epidemiologiczne statystyka badania epidemiologiczne Epidemiologia Epi = wśród Demos = lud Logos = nauka Epidemiologia to nauka zajmująca się badaniem rozprzestrzenienia i uwarunkowań chorób u ludzi, wykorzystująca tą

Bardziej szczegółowo

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017

PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 68/2013 Rady Gminy Zagnańsk z dnia 26 sierpnia 2013 roku PILOTAŻOWY PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE ZAGNAŃSK NA LATA 2013-2017 Autor

Bardziej szczegółowo

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY

ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 84/2014/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 16 grudnia 2014r. I. CZĘŚĆ A. ZASADY REALIZACJI PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY 1. Opis problemu zdrowotnego

Bardziej szczegółowo

Powiatowa Stacja Sanitarno Epidemiologiczna w m. st. Warszawie Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Zapobieganie chorobom zachowaniozależnym Od Samobadania Piersi Do Mammografii 2011/12 pilotaż

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) Okres realizacji: wrzesień 2012 grudzień 2015 Autor programu: Miasto Kielce, ul. Rynek 1, 25-303 Kielce 1 I. Opis problemu zdrowotnego Rak

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA

ANKIETA ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Przedszkole Nr 1 w Zabrzu ANKIETA ul. Reymonta 52 41-800 Zabrze tel./fax. 0048 32 271-27-34 p1zabrze@poczta.onet.pl http://jedyneczka.bnet.pl ŚWIAT BAJEK MOJEGO DZIECKA Drodzy Rodzice. W związku z realizacją

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r.

UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. UCHWAŁA NR IV/21/14 RADY GMINY WIDAWA z dnia 30 grudnia 2014 r. w sprawie uchwalenia Programu Zdrowotnego ZDROWA GMINA na lata 2015-2016 oraz udzielenia dotacji dla Samodzielnego Publicznego Zakładu Podstawowej

Bardziej szczegółowo

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie

2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie 1 S t r o n a podkarpackim 2.3. Profilaktyczne programy zdrowotne w województwie Podobnie jak w całej Polsce, bezpłatne programy profilaktyczne refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia realizowane są

Bardziej szczegółowo

Europejski Tydzień Walki z Rakiem

Europejski Tydzień Walki z Rakiem 1 Europejski Tydzień Walki z Rakiem 25-31 maj 2014 (http://www.kodekswalkizrakiem.pl/kodeks/) Od 25 do 31 maja obchodzimy Europejski Tydzień Walki z Rakiem. Jego celem jest edukacja społeczeństwa w zakresie

Bardziej szczegółowo

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI

OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH NA TEMAT DODATKÓW DO ŻYWNOŚCI BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLV, 2012, 3, str. 1055 1059 Aneta Kościołek 1, Magdalena Hartman 2, Katarzyna Spiołek 1, Justyna Kania 1, Katarzyna Pawłowska-Góral 1 OCENA STANU WIEDZY UCZNIÓW SZKÓŁ POLICEALNYCH

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do Zarządzenia Prezesa Funduszu nr 19/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

P/08/098 LLO-410-30-03/08 P a n i GraŜyna KRULIK Dyrektor Wojewódzkiego; Szpitala Zespolonego w Skierniewicach

P/08/098 LLO-410-30-03/08 P a n i GraŜyna KRULIK Dyrektor Wojewódzkiego; Szpitala Zespolonego w Skierniewicach Łódź, dnia listopada 2008r. NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA W ŁODZI ul. Kilińskiego 210, 90-980 Łódź 7 tel. 683-11-00 (fax) 683-11-29 skr. poczt. 243 P/08/098 LLO-410-30-03/08 P a n i GraŜyna KRULIK

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016

PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 PROGRAM PROFILAKTYKI ZAKAŻEŃ WIRUSEM BRODAWCZAKA LUDZKIEGO (HPV) W GMINIE DRZEWICA NA LATA 2013-2016 Okres realizacji: wrzesień 2013 czerwiec 2016 Autor programu: Gmina i Miasto Drzewica, ul. Stanisława

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji

Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji www.aotmit.gov.pl Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji nr 72/2016 z dnia 26 kwietnia 2016 r. o projekcie programu polityki

Bardziej szczegółowo

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE

WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE WCZESNE OBJAWY RAKA JELITA GRUBEGO BYWAJĄ CZĘSTO UKRYTE SPOŚRÓD CHORYCH NA RAKA JELITA GRUBEGO UDAJE SIĘ POKONAĆ CHOROBĘ POD WARUNKIEM JEJ WCZESNEGO WYKRYCIA. Rak jelita grubego jest trzecim najczęściej

Bardziej szczegółowo

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami

Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami Seweryn SPAŁEK Krytyczne czynniki sukcesu w zarządzaniu projektami MONOGRAFIA Wydawnictwo Politechniki Śląskiej Gliwice 2004 SPIS TREŚCI WPROWADZENIE 5 1. ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI W ORGANIZACJI 13 1.1. Zarządzanie

Bardziej szczegółowo

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY

PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY W.S.H.E w Łodzi Kierunek Pielęgniarstwo Poziom B Mariola Krakowska Nr Albumu 42300 PRACA ZALICZENIOWA Z PRAKTYK ZAWODOWYCH ODDZIAL GINEGOLOGICZNO POŁOŻNICZY TEMAT PRACY: UDZIAŁ PIELĘGNIARKI W PROFILAKTYCE

Bardziej szczegółowo

Rak szyjki macicy - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, rokowanie pięcioletnie.

Rak szyjki macicy - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, rokowanie pięcioletnie. Rak szyjki macicy - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, rokowanie pięcioletnie. Dolny Śląsk, Europa, świat Przygotowali: Maria Wolny, Jerzy Błaszczyk Komitet ds. Epidemiologii Kamila Kępska Zakład Epidemiologii

Bardziej szczegółowo

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM

Polska Szkoła Weekendowa, Arklow, Co. Wicklow KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM KWESTIONRIUSZ OSOBOWY DZIECKA CHILD RECORD FORM 1. Imię i nazwisko dziecka / Child's name... 2. Adres / Address... 3. Data urodzenia / Date of birth... 4. Imię i nazwisko matki /Mother's name... 5. Adres

Bardziej szczegółowo

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI

Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI Domy inaczej pomyślane A different type of housing CEZARY SANKOWSKI O tym, dlaczego warto budować pasywnie, komu budownictwo pasywne się opłaca, a kto się go boi, z architektem, Cezarym Sankowskim, rozmawia

Bardziej szczegółowo

No matter how much you have, it matters how much you need

No matter how much you have, it matters how much you need CSR STRATEGY KANCELARIA FINANSOWA TRITUM GROUP SP. Z O.O. No matter how much you have, it matters how much you need Kancelaria Finansowa Tritum Group Sp. z o.o. was established in 2007 we build trust among

Bardziej szczegółowo

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN)

Badania. przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka. zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Badania przesiewowe stosowane w celu wczesnego wykrycia raka sutka zalecenia National Comprehensive Cancer Network (NCCN) Cel wykonywania badań przesiewowych Jak powinna postępować każda kobieta? U jakich

Bardziej szczegółowo

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016.

Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych 02.05.2016. Bezp³atne badania dla kobiet w ramach programów profilaktycznych- MAMMOGRAFIA I CYTOLOGIA Ma³opolski Oddzia³ Wojewódzki Narodowego

Bardziej szczegółowo

centralna weryfikacja

centralna weryfikacja Założenia audytu klinicznego zdjęć mammograficznych oparte są na wytycznych zawartych w European Guidelines for Quality Assurance in Breast Cancer Screening and Diagnosis 1 (dokument sygnowany przez Komisję

Bardziej szczegółowo

Jak w Polsce leczymy raka? Dostępność innowacyjnych leków onkologicznych w Polsce na tle wybranych krajów Unii Europejskiej oraz Szwajcarii

Jak w Polsce leczymy raka? Dostępność innowacyjnych leków onkologicznych w Polsce na tle wybranych krajów Unii Europejskiej oraz Szwajcarii Jak w Polsce leczymy raka? Dostępność innowacyjnych leków onkologicznych w Polsce na tle wybranych krajów Unii Europejskiej oraz Szwajcarii Warszawa, sierpień 2015 Fundacja Alivia - kim jesteśmy? Alivia

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Definicje 3 Wstęp 5 1. Podstawy prawne prowadzenia kontroli świadczeniodawców przez Ministra Zdrowia 7

SPIS TREŚCI. Definicje 3 Wstęp 5 1. Podstawy prawne prowadzenia kontroli świadczeniodawców przez Ministra Zdrowia 7 Andrzej Stencel Funkcjonowanie programów: Program profilaktyki raka piersi część administracyjno logistyczna (2005-2010) Ministra Zdrowia i Program Profilaktyki Raka Piersi Prezesa Narodowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 137 SECTIO D 2004

ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 137 SECTIO D 2004 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN - POLONIA VOL.LIX, SUPPL. XIV, 137 SECTIO D 2004 Katedra Pielęgniarstwa Klinicznego Akademii Medycznej im. Piastów Śląskich we Wrocławiu Wydział Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii.

Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii. Nowotwory złośliwe piersi - ryzyko zachorowania, zaawansowanie, przeŝycia pięcioletnie. Dolny Śląsk, Dolnośląskie Centrum Onkologii. Przygotowali: Komitet ds. Epidemiologii Beata Hawro, Maria Wolny-Łątka,

Bardziej szczegółowo

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim,

Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, Nowotwory złośliwe w województwie pomorskim, ze szczególnym uwzględnieniem raka płuca Prof. Jan Skokowski - prezes Stowarzyszenia Walki z Rakiem Płuca Źródło: Pomorski Rejestr Nowotworów, Gdańsk 2014 Lista

Bardziej szczegółowo

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne.

Wiedza i zachowania zdrowotne mieszkańców Lubelszczyzny a zmienne demograficzno-społeczne. Michał Nowakowski Zakład Socjologii Medycyny i Rodziny Instytut Socjologii Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej Luiza Nowakowska Samodzielna Pracownia Socjologii Medycyny Katedra Nauk Humanistycznych Wydziału

Bardziej szczegółowo

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme

Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme Pracownia Naukowo-Edukacyjna Evaluation of the main goal and specific objectives of the Human Capital Operational Programme and the contribution by ESF funds towards the results achieved within specific

Bardziej szczegółowo

Organizowane konferencje IX FESTYN Integracyjny Jesteśmy razem

Organizowane konferencje IX FESTYN Integracyjny Jesteśmy razem Organizowane konferencje» 20 maja 2007r.» 2 26 luty 2007r. IX FESTYN Integracyjny Jesteśmy razem pt. Majówka ze zdrowiem dla lekarzy POZ - Rola lekarza POZ w diagnostyce i leczeniu» 27 28 maja 2007r. dla

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy

Załącznik nr 3 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy Program profilaktyki raka szyjki macicy 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU PROFILAKTYKI RAKA SZYJKI MACICY, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego Rak szyjki macicy jest drugim,

Bardziej szczegółowo

Jak zwiększyć zgłaszalność kobiet na badania profilaktyczne do poziomu 70% - na Dolnym Śląsku?

Jak zwiększyć zgłaszalność kobiet na badania profilaktyczne do poziomu 70% - na Dolnym Śląsku? Jak zwiększyć zgłaszalność kobiet na badania profilaktyczne do poziomu 70% - na Dolnym Śląsku? Wybierz Ŝycie mgr Jolanta Kotowska Wrocław 25-26.11.2009 26.11.2009 Ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu

Bardziej szczegółowo