CZYSTOŚCI POWIETRZA W REGIONIE WAŁBRZYSKIM W LATACH Kazimierz Gaj. Hanna Cybulska. Monika Maciejewska

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "CZYSTOŚCI POWIETRZA W REGIONIE WAŁBRZYSKIM W LATACH Kazimierz Gaj. Hanna Cybulska. Monika Maciejewska"

Transkrypt

1 STATYSTYKA ZMIAN CZYSTOŚCI POWIETRZA W REGIONIE WAŁBRZYSKIM W LATACH Opracowali: Kazimierz Gaj Hanna Cybulska Monika Maciejewska Praca została zrealizowana w ramach Projektu Badawczego Zamawianego Nr PBZ 1772 pt.: Restrukturyzacja rozwojowa rejonów o upadającym górnictwie, zagrożonych bezrobociem i terenów zdegradowanych ekologicznie w województwie wałbrzyskim Zadanie Zbadanie wpływu zatrzymywania działalności górniczej w głównych centrach przemysłowych województwa na ich rozwój gospodarczy, bezrobocie i warunki funkcjonowania pod kierunkiem Jerzego Bednarczyka Wrocław, styczeń 2

2 Autorzy opracowania dziękują Pracownikom Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Jeleniej Górze i w Wałbrzychu oraz Pracownikom Państwowej Inspekcji Sanitarnej w Wałbrzychu za okazaną pomoc w realizacji pracy 2

3 Spis treści 1. WPROWADZENIE STACJE POMIAROWE KRYTERIA OCENY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO STATYSTYCZNA OCENA ZMIAN JAKOŚCI POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO NA TERENACH BYŁEGO WOJEWÓDZTWA WAŁBRZYSKIEGO W LATACH Zastosowane metodyki analizy statystycznej Średnia arytmetyczna Odchylenie standardowe od średniej Mediana Percentyl Wartość modalna Współczynnik korelacji Histogram Analiza skupień Wyniki podstawowej analizy statystycznej dla stężeń średniodobowych Przebiegi czasowe stężeń Dwutlenek azotu Dwutlenek siarki Pył zawieszony Histogramy stężeń średniodobowych Dwutlenek azotu Dwutlenek siarki Pył zawieszony Porównanie analizowanych miejscowości pod względem stanu czystości powietrza na przestrzeni lat Zmienność stężeń średniorocznych i sezonowych Dwutlenek azotu Dwutlenek siarki Pył zawieszony Histogramy stężeń średniodobowych Dwutlenek azotu Dwutlenek siarki Pył zawieszony Analiza skupień Dwutlenek azotu Dwutlenek siarki Pył zawieszony Współczynnik korelacji PODSUMOWANIE

4 1. WPROWADZENIE Opracowanie wykonano w oparciu o umowę nr 8922/ , z dnia , zawartą pomiędzy Instytutem Górnictwa Odkrywkowego Poltegor-Instytut we Wrocławiu, przy ul. Parkowej 25, a Instytutem Inżynierii Ochrony Środowiska Politechniki Wrocławskiej. Celem pracy była statystyczna ocena zmian jakości powietrza w efekcie restrukturyzacji regionu w latach oraz identyfikacja długoterminowych tendencji w rozwoju stanu zanieczyszczenia powietrza. Realizacja tak postawionego celu pracy wymagała przeanalizowania danych pomiarowych za ten okres, pochodzących z wybranych stacji monitoringowych powietrza atmosferycznego. Dane te zebrane zostały w trakcie realizacji Projektu Badawczego Zamawianego Nr PBZ 1772 pt.: Restrukturyzacja rozwojowa rejonów o upadającym górnictwie, zagrożonych bezrobociem i terenów zdegradowanych ekologicznie w województwie wałbrzyskim, Zadanie Podstawowe problemy restrukturyzacji województwa wałbrzyskiego i zebrane w raporcie Instytutu Inżynierii Ochrony Środowiska Politechniki Wrocławskiej SPR nr 2/2, zatytułowanym Opracowanie bazy danych imisji zanieczyszczeń powietrza na obszarze byłego województwa wałbrzyskiego i w obszarach górniczych. Analizę wykonano w oparciu o wyniki pomiarów stężeń średniodobowych dwutlenku siarki, dwutlenku azotu i pyłu w 12 stacjonarnych punktach pomiarowych. W celu uzyskania szukanej, retrospektywnej informacji z dostępnego zbioru wyników pomiarów, poddano je szeregowi analiz statystycznych wykorzystując rozliczne miary i narzędzia statystyczne. Do celów pracy wykorzystano dane pomiarowe ze stacji prowadzonych przez oddziały regionalne Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska we Wrocławiu - Oddział w Jeleniej Górze (nadzoruje sieć monitoringu Czarny Trójkąt) i Oddział w Wałbrzychu (monitoring krajowy - sieć podstawowa oraz monitoring wojewódzki), oraz przez Państwową Inspekcję Sanitarno-Epidemiologiczną we Wrocławiu, Oddział w Wałbrzychu (monitoring krajowy - sieć nadzoru ogólnego). 2. STACJE POMIAROWE Badania jakości powietrza atmosferycznego na terenie byłego województwa wałbrzyskiego prowadzone są w ramach monitoringu rejonu Czarnego Trójkąta, monitoringu krajowego, wojewódzkiego oraz lokalnego. Sieć monitoringu Czarnego Trójkąta na analizowanym obszarze reprezentują 4 stacje stacjonarne. W skład sieci monitoringu krajowego wchodzi sieć podstawowa oraz sieć nadzoru ogólnego. Pomiary w sieci podstawowej prowadzone są przez Oddział Wałbrzyski Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, zaś merytoryczny nadzór nad pracą sieci sprawuje Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie. Pomiary w sieci nadzoru ogólnego prowadzone są przez Państwową Inspekcję Sanitarno-Epidemiologiczną. Monitoring wojewódzki stanowi rozszerzenie sieci krajowej. Monitoring lokalny uwzględnia oddziaływanie lokalnych źródeł zanieczyszczeń, głównie zakładów przemysłowych. Wykaz stacji pomiarowych, uwzględnionych w analizach statystycznych, przedstawiono w tabeli 1 a ich lokalizację - na rys. 1. 4

5 Tabela 1. Stacje pomiarowe uwzględnione w analizie Punkt pomiarowy Okres pracy przyjęty do analizy Lokalizacja stacji Od Do Czarny Trójkąt stacje stacjonarne Czarna Góra Grupa Śnieżnika Spalona Góry Bystrzyckie Sokolec Góry Sowie Witków teren pozamiejski, Góry Wałbrzyskie Monitoring krajowy - sieć podstawowa Wałbrzych - Piaskowa Góra ul. Broniewskiego 65 Szczawno Zdrój ul. Ratuszowa 1 Monitoring krajowy - sieć ogólnego nadzoru Nowa Ruda Rynek 2 Świdnica ul. Wałbrzyska 15 Ząbkowice ul. Kłodzka 2 Polanica Zdrój ul. Parkowa 4 Przerzeczyn Zdrój ul. Zdrojowa 31 Monitoring wojewódzki Wałbrzych - Śródmieście ul. Mickiewicza KRYTERIA OCENY STANU ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Rozporządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia w sprawie dopuszczalnych wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu (D.U. nr 55, poz. 355, zał. 1) określa: listy substancji zanieczyszczających oraz dopuszczalne wartości stężeń tych substancji w powietrzu, obszary, na których obowiązują dopuszczalne wartości stężeń, zakres i warunki dotrzymania dopuszczalnych wartości stężeń, czas obowiązywania dopuszczalnych wartości stężeń. W/w Rozporządzenie różnicuje rodzaje substancji i dopuszczalne wartości ich stężeń na obszarach: parków narodowych, leśnych kompleksów promocyjnych, ochrony uzdrowiskowej, na których znajdują się pomniki historii wpisane na Listę dziedzictwa światowego. Dopuszczalne stężenia zanieczyszczeń w powietrzu atmosferycznym zostały określone dla czasów uśredniania: 3 minut (D 3 ), 24 godzin (D 24 ) i roku (D a ). Stężenia dopuszczalne uważa się za dotrzymane jeżeli: dopuszczalna wartość stężenia substancji zanieczyszczającej odniesiona do 3 minut nie jest przekraczana przez 99,8 percentyl obliczony ze stężeń tych substancji odniesionych do 3 minut, występujących w roku kalendarzowym, dopuszczalna wartość stężenia substancji zanieczyszczającej odniesiona do 24 godzin nie jest przekraczana przez 98 percentyl obliczony ze stężeń tych substancji odniesionych do 24 godzin, występujących w roku kalendarzowym, nie występują przekroczenia dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń. 5

6 Rys. 1. Lokalizacja analizowanych stacji pomiarowych oraz głównych źródeł emisji zanieczyszczeń powietrza na terenie byłego województwa wałbrzyskiego 6

7 W obrębie byłego województwa wałbrzyskiego znajduje się Park Narodowy Gór Stołowych oraz obszary ochrony uzdrowiskowej. Nie występują natomiast obszary leśnych kompleksów promocyjnych oraz pomniki historii wpisane na Listę dziedzictwa światowego. Dopuszczalne wartości stężeń obowiązujące na obszarach, na których zlokalizowane są wybrane do analizy statystycznej punkty pomiarowe zestawiono w tabelach 2 i 3. Kwalifikację punktów pomiarowych przyjętych do oceny stanu zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego na terenie byłego województwa wałbrzyskiego przedstawia tabela 4. Tabela 2. Dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu na obszarze kraju oraz czas ich obowiązywania Dopuszczalne wartości stężeń w odniesieniu do okresu Nazwa substancji 3 min. (D 3 ) 24 godz. (D 24 ) roku (D a ) µg/m 3 Dwutlenek azotu Dwutlenek siarki Pył zawieszony ogółem Pył zawieszony PM Tabela 3. Dopuszczalne wartości stężeń substancji zanieczyszczających w powietrzu na obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz czas ich obowiązywania Dopuszczalne wartości stężeń w odniesieniu do okresu Nazwa substancji 3 min. (D 3 ) 24 godz. (D 24 ) roku (D a ) µg/m 3 Dwutlenek azotu Dwutlenek siarki Pył zawieszony ogółem Pył zawieszony PM Tabela 4. Klasyfikacja punktów pomiarowych Punkt pomiarowy Czarna Góra Spalona Sokolec Witków Wałbrzych Szczawno Zdrój Nowa Ruda Świdnica Ząbkowice Polanica Zdrój Przerzeczyn Zdrój Rodzaj obszaru obszar obszar obszar obszar obszar obszar ochrony uzdrowiskowej obszar obszar obszar obszar ochrony uzdrowiskowej obszar ochrony uzdrowiskowej 7

8 4. STATYSTYCZNA OCENA ZMIAN JAKOŚCI POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO NA TERENACH BYŁEGO WOJEWÓDZTWA WAŁBRZYSKIEGO W LATACH Zastosowane metodyki analizy statystycznej Średnia arytmetyczna Jest to najlepszy, w sensie statystycznym, estymator wartości średniej dowolnej cechy mierzalnej. Miarę średniej arytmetycznej wykorzystano do oceny wartości średnich stężeń poszczególnych zanieczyszczeń w kolejnych punktach pomiarowych w okresach: dobowym, miesięcznym i rocznym. Doprowadziło to do uzyskania stężeń średniodobowych, średniomiesięcznych i średniorocznych oraz stężeń średnich dla sezonu grzewczego i letniego Odchylenie standardowe od średniej Jest miarą rozrzutu wartości rzeczywistych cechy mierzalnej wokół wartości średniej. Im mniejsza jest wartość odchylenia standardowego tym bardziej wartości mierzone skupiają się wokół wartości średniej. Ładunek informacyjny średniej jest duży. Jeśli odchylenie standardowe ma dużą wartość, średnia arytmetyczna niewiele mówi o możliwych rzeczywistych wartościach cechy mierzalnej. Mogą one znacznie przekraczać wartość średnią, jak również przyjmować wartości znacznie mniejsze od niej Mediana Wskazuje na centrum szeregu statystycznego (np. szeregu czasowego stężeń), gdyż przyjmuje wartość położoną w środku szeregu. Dokładnie jedna połowa wszystkich danych szeregu jest mniejsza od mediany a druga połowa danych jest od niej większa. Mediana równa się średniej arytmetycznej w przypadku, gdy cecha mierzona ma rozkład symetryczny. Jeśli rozkład jest prawoskośny, mediana przyjmuje wartość niższą od średniej arytmetycznej. Oznacza to, że większość danych w szeregu ma wartości mniejsze od średniej arytmetycznej. W przypadku analizowania wartości stężeń zanieczyszczeń można w ten sposób określić na przykład, czy stężenia wysokie występują rzadziej niż stężenia niskie Percentyl 98 Jest miarą poziomu, który analizowana zmienna przekracza z bardzo małym prawdopodobieństwem, równym,2. Jeśli wartości zmiennej w szeregu statystycznym uporządkować rosnąco, to 98 percentyl określa taką wartość zmiennej, że 98 % elementów szeregu statystycznego ma wartości mniejsze od niej. Percentyl 98 jest umowną granicą, która umożliwia zidentyfikowanie wysokich wartości zmiennej występujących epizodycznie (owe 2 % szeregu statystycznego). Są to wartości wyższe od 98 percentyla. Jednocześnie pozyskiwana jest informacja o wartości poniżej której mieści się zdecydowana większość wartości zmiennej. Stąd wykorzystanie 98 percentyla jako wartości normatywnej Wartość modalna Niesie informację o tendencji centrum szeregu statystycznego. Jest to wartość, która w szeregu statystycznym występuje najczęściej. Uzupełnia ona obraz szeregu uzyskany w wyniku wyliczenia średniej, odchylenia standardowego od średniej i mediany. W 8

9 odniesieniu do stężeń zanieczyszczeń wartość modalna określa jaką wartość najczęściej przyjmowało stężenie średniodobowe w wybranym punkcie pomiarowym Współczynnik korelacji Miarą zależności liniowych między zmiennymi jest współczynnik korelacji. Jego wysoka wartość (bliska 1) pozwala wnioskować o proporcjonalności zmiennych. Małe współczynniki korelacji (bliskie -1) stanowią przyczynek do stwierdzenia odwrotnej proporcjonalności zmiennych. W opracowaniu przeanalizowano współczynniki korelacji między stężeniami średniodobowymi tych samych zanieczyszczeń we wszystkich punktach pomiarowych. Wykonano to z zamiarem wskazania grup stacji bardziej i mniej podobnych do siebie pod względem charakteru zmienności stężeń Histogram Jest to graficzna reprezentacja rozkładu cechy mierzalnej w całym zakresie wartości, które przyjmuje. W celu wykreślenia histogramu należy podzielić pełny zakres wartości przyjmowanych przez zmienną na rozłączne fragmenty, tzw. klasy, i zliczyć przypadki, w których zmienna przynależy do poszczególnych klas. Liczność przypadków w klasach odniesiona do ogólnej liczby przypadków daje częstość występowania danej klasy. Kluczem dobrego wykorzystania histogramu jest właściwy dobór liczby klas. W opracowaniu wykorzystano histogram do dwóch celów: 1) Udokumentowania wzrostu częstości występowania stężeń w niskich zakresach i spadku częstości występowania stężeń w zakresach wysokich na przestrzeni lat Posłużyło do tego zestawienie histogramów stężeń wybranego zanieczyszczenia w wybranym punkcie pomiarowym dla czterech lat. 2) Zobrazowania różnic między stacjami w zakresie częstości występowania stężeń małych i dużych. W tym celu przedstawiono obok siebie histogramy stężeń wybranego zanieczyszczenia, w wybranym roku, dla wszystkich punktów pomiarowych Analiza skupień Metoda analizy skupień jest przydatna w obróbce dużej ilości informacji, którą należy poklasyfikować w sensowne grupy dla ułatwienia a czasem w ogóle umożliwienia jej interpretacji. Dane, niosące informacje zbliżone, zostają w wyniku analizy skupień przypisane do tej samej grupy, zaś dane, których ładunek informacyjny jest inny, znajdą się w różnych grupach. Poprzez zidentyfikowanie podobieństw w obrębie grup zostają jednocześnie uwypuklone różnice między grupami, co często naprowadza na interpretacje niedostrzegalne przed wykonaniem analizy. Pod pojęciem analizy skupień kryją się różne algorytmy klasyfikacji. Rozbieżności dotyczą kwestii ogólnych, jak sformułowanie problemu analizy skupień oraz szczegółów, jak metody i techniki obliczeniowe. Do obróbki danych stanowiących przedmiot opracowania wykorzystano: łączenie drzewkowe (grupowanie drzewkowe), grupowanie metodą k-średnich. 9

10 Łączenie drzewkowe ma na celu łączenie obiektów (np. punktów pomiarowych) w coraz to większe grupy, z zastosowaniem pewnej miary podobieństwa. Przy tej klasyfikacji, im wyższy poziom agregacji, tym mniejsze jest podobieństwo pomiędzy członkami poszczególnych grup. Miarę podobieństwa wyraża odległość wiązania. Biorąc pod uwagę specyficzne cechy analizowanego problemu do oceny odległości wiązania wybrano metodę średnich połączeń ważonych. W metodzie tej odległość między dwoma skupieniami oblicza się jako średnią odległość między wszystkimi parami obiektów należących do dwóch różnych skupień. Wielkość odpowiednich skupień, tzn. liczbę zawartych w nich obiektów, wykorzystuje się jako wagę. Typowym wynikiem grupowania drzewkowego jest hierarchiczny diagram drzewkowy. Po lewej stronie diagramu zaczynamy od obiektów, które stanowią swoje własne klasy. Przesuwając się w prawo osłabiamy kryterium przynależności do grupy (rośnie odległość wiązania), wskutek czego skupienia powiększają się o kolejne elementy coraz bardziej różniące się od siebie. W ostatnim etapie wszystkie elementy zostają ze sobą połączone. Przy każdym węźle na wykresie, w miejscu gdzie uformowało się nowe skupienie, możemy odczytać odległość, w której odpowiednie elementy zostały powiązane ze sobą tworząc nowe pojedyncze skupienie. Jeżeli w danych istnieją skupienia podobnych do siebie obiektów, to często struktura ta znajdzie odbicie na hierarchicznym drzewie w postaci oddzielnych gałęzi. Pomyślna analiza przy pomocy metody łączenia daje możliwość wykrywania skupień (gałęzi) i ich interpretacji. Grupowanie metodą k-średnich wiąże się z nieco innym postawieniem zagadnienia niż w grupowaniu drzewkowym. W tym przypadku należy dysponować wyobrażeniem o możliwej liczbie skupień obiektów, opartym na mniej lub bardziej jawnych przesłankach. Metoda wymaga bowiem określenia liczby skupień. Jej zadaniem jest natomiast rozmieszczenie obiektów w skupieniach w ten sposób, by zminimalizować odległości między obiektami wewnątrz skupień a zmaksymalizować odległości pomiędzy skupieniami. Od strony statystycznej zadaniem metody jest minimalizacja wariancji wewnątrzgrupowej przy równoczesnej maksymalizacji wariancji międzygrupowej. Algorytm tak długo przenosi obiekty między skupieniami aż osiąga zadane kryterium. W przypadku braku jakichkolwiek przesłanek co do ilości skupień należy sprawdzić rozwiązanie problemu dla kilku różnych liczb skupień i dobrać ich optymalna ilość. Grupowanie metodą k-średnich prowadzi do badania średnich dla każdego skupienia w każdym wymiarze, aby oszacować, na ile nasze k skupienia są od siebie różne. Idealnie otrzymalibyśmy bardzo różne średnie dla większości, jeśli nie wszystkich wymiarów wprowadzonych do analizy. Świadczy to o spójności wewnątrz wydzielonych klas i rozbieżnościach między nimi. Cele przeprowadzonej analizy skupień były następujące: wskazanie grup punktów pomiarowych, które są do siebie podobne ze względu na poziom i zmienność stężeń poszczególnych zanieczyszczeń, sprawdzenie na ile skład grup jest stabilny na przestrzeni lat , tzn. czy można zauważyć punkty wykazujące w przeszłości wyższe stężenia, które zbliżają się w miarę upływu czasu do punktów, gdzie poziom stężeń jest niższy, stwierdzenie czy wyrazistość skupień jest jednakowa w ciągu całego roku, czy też są okresy, gdy różnice między punktami pomiarowymi zacierają się. 4.2 Wyniki podstawowej analizy statystycznej dla stężeń średniodobowych W tabelach 5 7 przedstawiono wyniki statystyki podstawowej dla dwutlenku azotu, dwutlenku siarki oraz pyłu zawieszonego ogółem i PM1. Pył PM1 oznaczany był w punktach pomiarowych położonych w Czarnej Górze, Sokolcu, Spalonej i Witkowie. 1

11 Tabela 5. Zestawienie wyników statystyki podstawowej dla stężeń średniodobowych dwutlenku azotu Stężenie Stężenie maksymalne Średnia arytmetyczna Odchylenie 98 percentyl Mediana Wartość Miejscowość Rok minimalne standardowe modalna rok rok sezon grzewczy sezon letni rok sezon grzewczy sezon letni µg/m Czarna Góra , , , Spalona , , , Sokolec , , , Witków , , , Wałbrzych, , ul. Broniewskiego, , rejon Piaskowa Góra , , Wałbrzych, , ul. Mickiewicza, , rejon Śródmieście , , Nowa Ruda , , , ,

12 Świdnica ,6 5 32, , , , Ząbkowice , , , , Szczawno Zdrój , , , , Polanica Zdrój , , , , ,5 25 Przerzeczyn Zdrój , , ,9 25 9, ,

13 Analiza wyników statystyki podstawowej dla dwutlenku azotu pozwala stwierdzić, że: nie wystąpiły stężenia wyższe od poziomu D 24 dla obszarów, stężenia wyższe od poziomu D 24 dla obszarów ochrony uzdrowiskowej wystąpiły w Szczawnie Zdroju, w roku 1996, nie wystąpiły przekroczenia D 24 przez 98 percentyl obliczony ze stężeń średniodobowych, zarówno dla obszarów jak i obszarów ochrony uzdrowiskowej, maksymalne ze stężeń średniodobowych dwutlenku azotu wystąpiły w: 1996 roku w Szczawnie Zdroju µg/m 3, 1997 roku w Witkowie - 14 µg/m 3, 1998 roku w Ząbkowicach - 12 µg/m 3, 1999 roku w Ząbkowicach µg/m 3, maksymalne średniodobowe stężenia dwutlenku azotu ze stacji pomiarowych Witkowa, Nowej Rudy, Świdnicy i Przerzeczyna Zdroju we wszystkich analizowanych latach związane były z sezonem grzewczym a dla pozostałych miejscowości pochodzą zarówno z okresu letniego, jak i grzewczego, minimalne stężenia średniodobowe dwutlenku azotu wahały się w granicach od µg/m 3 w Polanicy Zdroju (lata 1996 i 1998) do 19 µg/m 3 w Nowej Rudzie w 1999 roku, średnioroczne stężenia dwutlenku azotu oscylowały: w 1996 roku: od 1 µg/m 3 w Przerzeczynie Zdroju do 44 µg/m 3 w Wałbrzychu - rejon Śródmieście, w 1997 roku: od 5 µg/m 3 w Czarnej Górze do 33 µg/m 3 w Nowej Rudzie, w 1998 roku: od 5 µg/m 3 w Czarnej Górze i Spalonej do 37 µg/m 3 w Ząbkowicach, w 1999 roku: od 3 µg/m 3 w Czarnej Górze do 32 µg/m 3 w Wałbrzychu - rejon Śródmieście, średnie arytmetyczne stężenia dwutlenku azotu, obliczone dla sezonu grzewczego, były w większości analizowanych przypadków wyższe od średnich arytmetycznych obliczonych dla sezonu letniego, przy czym różnice pomiędzy ich wartościami uwidaczniały się wyraźniej w Czarnej Górze, Spalonej, Sokolcu i Witkowie niż w pozostałych miejscowościach, średnioroczne stężenie dwutlenku azotu było przeważnie wyższe od odpowiadającej mu mediany; różnice pomiędzy tymi wielkościami oscylowały w przedziale 5 µg/m 3, co wskazuje na częstsze występowanie stężeń niskich niż wysokich, odchylenie standardowe wahało się w granicach 2,6 19,9 µg/m 3, z przewagą odchyleń mniejszych od 1 µg/m 3, porównując zmienność maksymalnych stężeń średniodobowych i średnich stężeń rocznych w latach , można stwierdzić, że wyraźna tendencja zmniejszania się stężeń dwutlenku azotu wystąpiła w 7 spośród 12 punktów pomiarowych (Czarna Góra, Spalona, Witków, Wałbrzych - ul. Broniewskiego, Wałbrzych - ul. Mickiewicza, Szczawno Zdrój). 13

14 Tabela 6. Zestawienie wyników statystyki podstawowej dla stężeń średniodobowych dwutlenku siarki Stężenie Stężenie maksymalne Średnia arytmetyczna Odchylenie 98 percentyl Mediana Wartość Miejscowość Rok minimalne standardowe modalna rok rok sezon grzewczy sezon letni rok sezon grzewczy sezon letni µg/m Czarna Góra , , , Spalona , , , Sokolec , , , Witków , , , Wałbrzych, , ul. Broniewskiego, , rejon Piaskowa Góra , , Wałbrzych, , ul. Mickiewicza, , rejon Śródmieście , , , Nowa Ruda , , , ,

15 Świdnica , , , , Ząbkowice , , , , Szczawno Zdrój , , , , Polanica Zdrój , , , , ,5 Przerzeczyn Zdrój , , , ,

16 Analiza wyników statystyki podstawowej dla dwutlenku siarki pozwala stwierdzić, że: stężenia wyższe od poziomu D 24 dla obszarów wystąpiły w: Witkowie w 1997 roku, Wałbrzychu (ul. Broniewskiego - rejon Piaskowa Góra) w 1996 roku, Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) w latach , Nowej Rudzie w latach , Ząbkowicach w roku 1997, stężenia wyższe od poziomu D 24 dla obszarów ochrony uzdrowiskowej wystąpiły w: Szczawnie Zdroju w latach , Przerzeczynie Zdroju w roku 1997, przekroczenia D 24 przez 98 percentyl obliczony ze stężeń średniodobowych wystąpiły w: Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) w 1996 roku, Nowej Rudzie w 1997 i 1998 roku, maksymalne ze stężeń średniodobowych dwutlenku siarki wystąpiły w: 1996 roku w Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) µg/m 3, 1997 roku w Witkowie µg/m 3, 1998 roku w Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) - 31 µg/m 3, 1999 roku w (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) - 15 µg/m 3, maksymalne średniodobowe stężenia dwutlenku siarki we wszystkich analizowanych latach, dla wszystkich analizowanych stacji związane były z sezonem grzewczym, minimalne stężenia średniodobowe dwutlenku siarki wahały się w granicach 14 µg/m 3, średnioroczne stężenia dwutlenku siarki oscylowały: w 1996 roku: od 11 µg/m 3 w Przerzeczynie Zdroju do 45 µg/m 3 w Nowej Rudzie, w 1997 roku: od 11 µg/m 3 w Czarnej Górze do 6 µg/m 3 w Nowej Rudzie, w 1998 roku: od 7 µg/m 3 w Przerzeczynie Zdroju do 43 µg/m 3 w Nowej Rudzie, w 1999 roku: od 5 µg/m 3 w Czarnej Górze i Przerzeczynie Zdroju do 24 µg/m 3 w Nowej Rudzie, średnie arytmetyczne stężenia dwutlenku siarki, obliczone dla sezonu grzewczego były wyraźnie wyższe od średnich arytmetycznych obliczonych dla sezonu letniego, średnie arytmetyczne stężenia dwutlenku siarki obliczone dla sezonu letniego we wszystkich latach i miejscowościach nie przekraczały wartości 12 µg/m 3 za wyjątkiem Nowej Rudy, gdzie w kolejnych latach wynosiły odpowiednio 2, 33, 18, 16 µg/m 3, średnioroczne stężenie dwutlenku siarki było przeważnie wyższe od odpowiadającej mu mediany; różnice pomiędzy tymi wielkościami oscylowały w przedziale 17 µg/m 3, co świadczy o częstszym występowaniu stężeń niskich niż wysokich, odchylenie standardowe wahało się w granicach 4,7 47,3 µg/m 3 z przewagą odchyleń mniejszych od 1 µg/m 3, co wskazuje na duży rozrzut wyników pomiarów wokół wartości średniorocznej, porównując zmienność maksymalnych stężeń średniodobowych i średnich stężeń rocznych w latach , można stwierdzić, że we wszystkich analizowanych punktach pomiarowych wystąpiła tendencja zmniejszania się zanieczyszczenia powietrza dwutlenkiem siarki; największy spadek stężeń wystąpił w roku 1999 (poza punktami zlokalizowanymi w Świdnicy i Polanicy Zdroju). 16

17 Tabela 7. Zestawienie wyników statystyki podstawowej dla stężeń średniodobowych pyłu zawieszonego Stężenie Stężenie maksymalne Średnia arytmetyczna Odchylenie 98 percentyl Mediana Wartość Miejscowość Rok minimalne standardowe modalna rok rok sezon grzewczy sezon letni rok sezon grzewczy sezon letni µg/m Czarna Góra , , , Spalona , , , , Sokolec , , , Witków , , Wałbrzych, , ,5 21 ul. Broniewskiego, , rejon Piaskowa Góra , , Wałbrzych, ul , ul. Mickiewicza, , rejon Śródmieście , , Nowa Ruda , , , ,

18 Świdnica , , , , , Ząbkowice , , , , Szczawno Zdrój , , , , , , Polanica Zdrój , , , , Przerzeczyn Zdrój , , , ,

19 Analiza wyników statystyki podstawowej dla pyłu zawieszonego pozwala stwierdzić, że: stężenia wyższe od poziomu D 24 (dla obszarów) wystąpiły w: Witkowie w 1998 roku, Wałbrzychu (ul. Broniewskiego - rejon Piaskowa Góra) w latach , Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) w latach , Nowej Rudzie w latach , Ząbkowicach w latach , stężenia wyższe od poziomu D 24 (dla obszarów ochrony uzdrowiskowej) wystąpiły w: Szczawnie Zdroju w latach , przekroczenia D 24 przez 98 percentyl obliczony ze stężeń średniodobowych wystąpiły w: Wałbrzychu (ul. Broniewskiego - rejon Piaskowa Góra) w roku 1996, Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) w latach , Nowej Rudzie w latach , Szczawnie Zdroju w latach , maksymalne ze stężeń średniodobowych pyłu zawieszonego wystąpiły w: 1996 roku w Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) µg/m 3, 1997 roku w Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) µg/m 3, 1998 roku w Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) - 37 µg/m 3, 1999 roku w Wałbrzychu (ul. Mickiewicza - rejon Śródmieście) µg/m 3, maksymalne średniodobowe stężenia pyłu zawieszonego w większości analizowanych przypadków pochodziły z sezonu grzewczego, za wyjątkiem stężeń uzyskanych przy ul. Broniewskiego w Wałbrzychu (rejon Piaskowa Góra), minimalne stężenia średniodobowe pyłu zawieszonego wahały się w granicach 2µg/m 3, średnioroczne stężenia pyłu zawieszonego oscylowały: w 1996 roku: od 1 µg/m 3 w Przerzeczynie Zdroju do 89 µg/m 3 w Wałbrzychu - rejon Śródmieście, w 1997 roku: od 7 µg/m 3 w Przerzeczynie Zdroju do 79 µg/m 3 w Wałbrzychu - rejon Śródmieście, w 1998 roku: od 5 µg/m 3 w Czarnej Górze i Przerzeczynie Zdroju do 66 µg/m 3 w Wałbrzychu - rejon Śródmieście, w 1999 roku: od 5 µg/m 3 w Przerzeczynie Zdroju do 62 µg/m 3 w Wałbrzychu - rejon Śródmieście, średnie arytmetyczne stężenia pyłu zawieszonego, obliczone dla sezonu grzewczego, były w większości analizowanych przypadków wyższe od średnich arytmetycznych obliczonych dla sezonu letniego, za wyjątkiem stacji w Wałbrzychu (ul. Broniewskiego - rejon Piaskowa Góra), średnioroczne stężenie pyłu zawieszonego było zawsze wyższe od odpowiadającej mu mediany; różnice pomiędzy tymi wielkościami oscylowały w przedziale 1 16 µg/m 3, co odpowiada sytuacji częstszego występowania stężeń niskich niż wysokich, odchylenie standardowe wahało się w granicach 2,5 64,5 µg/m 3, z przewagą odchyleń grupującą się powyżej 1 µg/m 3, co świadczy o dużym rozrzucie wyników stężeń wokół wartości średniorocznej, porównując zmienność średnich stężeń rocznych w poszczególnych punktach pomiarowych w latach , można stwierdzić, że wyraźna tendencja zmniejszania się stężeń pyłu zawieszonego wystąpiła w 7 spośród analizowanych 12 punktów pomiarowych (Wałbrzych - ul. Broniewskiego, Wałbrzych - ul. Mickiewicza, Szczawno Zdrój, Świdnica, Ząbkowice Śl., Polanica Zdrój i Przerzeczyn Zdrój). 19

20 4.3 Przebiegi czasowe stężeń Dwutlenek azotu Przeprowadzona analiza przebiegów czasowych stężeń NO 2 (rys. 2 13) wykazała, że: obserwuje się spadek stężeń średniorocznych dwutlenku azotu dla: Czarnej Góry, w latach łącznie o ok. 2 µg/m 3 (4 %), Spalonej, w latach łącznie o ok. 2 µg/m 3 (29 %), Sokolca, w latach łącznie o ok. 2 µg/m 3 (25 %), Witkowa, w latach łącznie o ok. 5 µg/m 3 (38 %), Wałbrzycha - ul. Broniewskiego, w latach łącznie o ok. 12 µg/m 3 (41 %), Wałbrzycha - ul. Mickiewicza, w latach o 13 µg/m 3 (3 %), (w kolejnych latach stężenia wahają się od 31 do 36 µg/m 3 ), Szczawna Zdroju, w latach o ok. 11 µg/m 3 (37 %) (w roku 1999 stężenia średnioroczne utrzymują się na poziomie z 1998 roku, tj. 19 µg/m 3 ), w pozostałych miejscowościach stężenia średnioroczne dwutlenku azotu utrzymywały się z niewielkimi wahaniami na stałym poziomie, tj. dla: Nowej Rudy, w latach w granicach µg/m 3, Świdnicy, w latach w granicach µg/m 3, Ząbkowic, w latach 1996, 1997, w granicach µg/m 3 (jedynie w 1998 roku nastąpił wzrost do 37 µg/m 3 ), Polanicy w latach w granicach µg/m 3, Przerzeczyna w latach w granicach 1 12 µg/m 3, wyraźny spadek 98 percentyla widoczny jest w: Czarnej Górze, w latach z 23 µg/m 3 do 12 µg/m 3, Spalonej, w latach z 25 µg/m 3 do 14 µg/m 3, Sokolcu, w latach z 27 µg/m 3 do 18 µg/m 3, Witkowie w latach z 55 µg/m 3 do 28 µg/m 3, Wałbrzychu - ul. Broniewskiego, w latach z 8 µg/m 3 do 36 µg/m 3, Wałbrzychu - ul. Mickiewicza, w latach z 89 µg/m 3 do 58 µg/m 3, Świdnicy, w latach z 52 µg/m 3 do 42 µg/m 3, Szczawnie Zdroju, w latach z 79 µg/m 3 do 35 µg/m 3, Przerzeczynie Zdroju, w latach z 32 µg/m 3 do 25 µg/m 3, stały wzrost 98 percentyla wystąpił jednie w Ząbkowicach - z 64 µg/m 3 w 1996 roku do 94 µg/m 3 w 1999 roku, w pozostałych miejscowościach 98 percentyl kształtował się następująco: w Nowej Rudzie, w latach 1996, 1997 i na poziomie nieco powyżej 4 µg/m 3 (w 1998 roku nastąpił wzrost do 61 µg/m 3 ), w Polanicy Zdroju w kolejnych latach wynosił - 56, 41, 45, 56 µg/m 3, przebiegi z widoczną sezonowością imisji wystąpiły w Czarnej Górze, Sokolcu, Spalonej, Witkowie, Świdnicy i Przerzeczynie Zdroju, najwyższe stężenia średniomiesięczne dwutlenku azotu nie były związane z żadnym miesiącem w latach 1996, 1998 oraz 1999, jedynie w 1997 roku osiągało wartość maksymalną w styczniu i w lutym dla 1 z analizowanych miejscowości. 2

21 35 Stężenie NO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 5 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 2. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Czarnej Górze 6 Stężenie NO2, µg/m I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 3. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Spalonej 21

22 45 Stężenie NO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 1 5 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 4. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Sokolcu 12 Stężenie NO2, µg/m I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 5. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Witkowie 22

23 12 Stężenie NO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 2 I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 6. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego Wałbrzych - ul. Broniewskiego 12 Stężenie NO2, µg/m I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 7. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego Wałbrzych - ul. Mickiewicza 23

24 8 Stężenie NO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 1 I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 8. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Nowej Rudzie 7 6 Stężenie NO2, µg/m stężenie średniodobowe 1 stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 9. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Świdnicy 24

25 Stężenie NO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 2 I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 1. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Ząbkowicach 12 1 Stężenie NO2, µg/m I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 11. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Szczawnie Zdroju 25

26 9 Stężenie NO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 2 1 I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 12. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Polanicy Zdroju 6 Stężenie NO2, µg/m I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data 26

27 Rys. 13. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku azotu w latach dla punktu pomiarowego w Przerzeczynie Zdroju Dwutlenek siarki Przeprowadzona analiza przebiegów czasowych stężeń SO 2 (rys ) wykazała, że: obserwuje się spadek średniorocznych stężeń dwutlenku siarki dla: Czarnej Góry, w latach o ok. 6 µg/m 3 (55 %), Spalonej, w latach o ok. 7 µg/m 3 (54 %), Sokolca, w latach o ok. 8 µg/m 3 (53 %), Witkowa, w latach o ok. 15 µg/m 3 (62 %), Wałbrzycha - ul. Broniewskiego, w latach o ok. 15 µg/m 3 (62 %), Wałbrzycha - ul. Mickiewicza, w latach o ok. 16µg/m 3 ( 48 %), Nowej Rudy, w latach o ok. 19 µg/m 3 (44 %), Świdnicy, w latach o ok. 21 µg/m 3 (6 %), Ząbkowic, w latach o ok. 19 µg/m 3 (63 %), Szczawna Zdroju, w latach o ok. 12 µg/m 3 (52 %), Polanicy Zdroju, w latach o ok. 5 µg/m 3 (24 %), Przerzeczyna Zdroju, w latach o ok. 6 µg/m 3 (54 %), wyraźny spadek 98 percentyla widoczny jest w: Czarnej Górze, w latach z 36 µg/m 3 do 19 µg/m 3, Spalonej, w latach z 46 µg/m 3 do 22 µg/m 3, Sokolcu, w latach z 62 µg/m 3 do 23 µg/m 3, Witkowie, w latach z 15 µg/m 3 do 33 µg/m 3, Wałbrzychu - ul. Broniewskiego, w latach ze 11 µg/m 3 do 44 µg/m 3, Wałbrzychu - ul. Mickiewicza, w latach ze 151 µg/m 3 do 6 µg/m 3, Nowej Rudzie, w latach z 212 µg/m 3 do 45 µg/m 3, Świdnicy, w latach ze 12 µg/m 3 do 37 µg/m 3, Szczawnie Zdroju, w latach z 78 µg/m 3 do 48 µg/m 3, Polanicy Zdroju, w latach z 62 µg/m 3 do 42 µg/m 3, Przerzeczynie Zdroju, w latach z 85 µg/m 3 do 19 µg/m 3, wszystkie przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki charakteryzują się zmiennością sezonową imisji, najwyższe stężenia średniomiesięczne dwutlenku siarki występowały: w 1996 roku - przeważnie w styczniu i lutym, w 1997 roku - przeważnie w styczniu, w 1998 roku - przeważnie w listopadzie i grudniu, za wyjątkiem stacji Czarnego Trójkąta, w których najwyższe stężenia średniomiesięczne wystąpiły w lutym, w 1999 roku - przeważnie w lutym i listopadzie. 27

28 12 1 Stężenie SO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 2 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 14. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Czarnej Górze 12 1 Stężenie SO2, µg/m I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 15. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Spalonej 28

29 1 Stężenie SO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 2 1 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 16. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Sokolcu 25 Stężenie SO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 5 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 Data IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Rys. 17. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Witkowie 29

30 16 14 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 Stężenie SO2, µg/m 3 IX.99 XI.99 Data Rys. 18. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego Wałbrzych - ul. Broniewskiego 35 Stężenie SO2, µg/m I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 19. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego Wałbrzych - ul. Mickiewicza 3

31 3 25 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 Stężenie SO2, µg/m 3 IX.99 XI.99 Data Rys. 2. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Nowej Rudzie 14 Stężenie SO2, µg/m I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 21. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Świdnicy 31

32 25 Stężenie SO2, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl 5 I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 22. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Ząbkowicach 18 Stężenie SO2, µg/m I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 23. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Szczawnie Zdroju 32

33 9 8 7 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 Stężenie SO2, µg/m 3 IX.99 XI.99 Data Rys. 24. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Polanicy Zdroju 14 Stężenie SO2, µg/m I.96 III.96 V.96 VII.96 IX.96 XI.96 I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 25. Przebiegi czasowe stężeń dwutlenku siarki w latach dla punktu pomiarowego w Przerzeczynie Zdroju 33

34 4.3.3 Pył zawieszony Przeprowadzona analiza przebiegów czasowych stężeń pyłu zawieszonego (rys ) wykazała, że: obserwuje się spadek średniorocznych stężeń pyłu zawieszonego dla: Witkowa, w latach o ok. 3 µg/m 3 (12 %), Wałbrzycha - ul. Broniewskiego, w latach o ok. 14 µg/m 3 (28 %), Wałbrzycha - ul. Mickiewicza, w latach o ok. 27 µg/m 3 (3 %), Świdnicy, w latach o ok. 14 µg/m 3 (67 %), Ząbkowic, w latach o ok. 2 µg/m 3 (48 %), Szczawna Zdroju, w latach o ok. 27 µg/m 3 (44 %), Polanicy Zdroju, w latach o ok. 14 µg/m 3 (42 %), Przerzeczyna Zdroju, w latach o ok. 5 µg/m 3 (5 %), wzrost średniorocznych stężeń pyłu zawieszonego wystąpił w: Czarnej Górze, w latach o ok. 8 µg/m 3, Sokolcu, w latach o ok. 7 µg/m 3, w Spalonej stężenia średnioroczne pyłu zawieszonego utrzymywały się na poziomie µg/m 3, w Nowej Rudzie, w kolejnych latach stężenia średnioroczne pyłu zawieszonego wahały się w granicach ±5 µg/m 3 wokół wartości 53 µg/ m 3, wyraźny spadek 98 percentyla widoczny jest w: Witkowie, w latach z 82 µg/m 3 do 59 µg/m 3, Wałbrzychu - ul. Broniewskiego, w latach ze 154 µg/m 3 do 17 µg/m 3, Wałbrzychu - ul. Mickiewicza, w latach z 242 µg/m 3 do 136 µg/m 3, Świdnicy, w latach z 75 µg/m 3 do 25 µg/m 3, Ząbkowicach, w latach ze 138 µg/m 3 do 8 µg/m 3, Szczawnie Zdroju, w latach ze 196 µg/m 3 do 85 µg/m 3, Polanicy Zdroju, w latach ze 16 µg/m 3 do 48 µg/m 3, Przerzeczynie Zdroju, w latach z 65 µg/m 3 do 24 µg/m 3, wzrost 98 percentyla występuje w: Czarnej Górze, w latach z 11 µg/m 3 do 42 µg/m 3, Spalonej, w latach z 34 µg/m 3 do 46 µg/m 3, Sokolcu, w latach z 32 µg/m 3 do 44 µg/m 3, w Nowej Rudzie 98 percentyl w kolejnych latach przyjmował wartości 142, 169, 165, 134 µg/m 3, przebiegi z sezonową zmiennością imisji wystąpiły w Nowej Rudzie, Świdnicy, Ząbkowicach, Polanicy Zdroju i Przerzeczynie Zdroju. 34

35 6 Stężenie pyłu zawieszonego PM1, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 26. Przebiegi czasowe stężeń pyłu zawieszonego PM1 w latach dla punktu pomiarowego w Czarnej Górze 7 Stężenie pyłu zawieszonego PM1, µg/m I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 27. Przebiegi czasowe stężeń pyłu zawieszonego PM1 w latach dla punktu pomiarowego w Spalonej 35

36 6 Stężenie pyłu zawieszonego PM1, µg/m stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 Data Rys. 28. Przebiegi czasowe stężeń pyłu zawieszonego PM1 w latach dla punktu pomiarowego w Sokolcu 18 Stężenie pyłu zawieszonego PM1, µg/m I.97 III.97 V.97 VII.97 IX.97 XI.97 I.98 III.98 V.98 VII.98 IX.98 XI.98 I.99 III.99 V.99 VII.99 IX.99 XI.99 stężenie średniodobowe stężenie średnie miesięczne stężenie średnioroczne 98 percentyl Data Rys. 29. Przebiegi czasowe stężeń pyłu zawieszonego PM1 w latach dla punktu pomiarowego w Witkowie 36

SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU

SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W RZESZOWIE DELEGATURA W JAŚLE SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU Stanowisko pomiarowe: ŻYDOWSKIE Jasło, luty 2010 r. 1. Położenie i najbliższe

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z badań jakości powietrza wykonanych ambulansem pomiarowym w Tarnowskich Górach w dzielnicy Osada Jana w dniach

Sprawozdanie z badań jakości powietrza wykonanych ambulansem pomiarowym w Tarnowskich Górach w dzielnicy Osada Jana w dniach WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KATOWICACH DELEGATURA W CZĘSTOCHOWIE ul. Rząsawska 24/28 tel. (34) 369 41 20, (34) 364-35-12 42-200 Częstochowa tel./fax (34) 360-42-80 e-mail: czestochowa@katowice.wios.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Wyniki pomiarów jakości powietrza prowadzonych metodą pasywną w Kolonowskiem w 2014 roku

Wyniki pomiarów jakości powietrza prowadzonych metodą pasywną w Kolonowskiem w 2014 roku WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W OPOLU Wyniki pomiarów jakości powietrza prowadzonych metodą pasywną w Kolonowskiem w 2014 roku Opole, luty 2015 r. 1. Podstawy formalne Niniejsze opracowanie

Bardziej szczegółowo

Poniżej prezentujemy opracowane wyniki pomiarów stężeń zanieczyszczeń, natomiast szczegółowe zestawienie danych zawiera załącznik nr 1.

Poniżej prezentujemy opracowane wyniki pomiarów stężeń zanieczyszczeń, natomiast szczegółowe zestawienie danych zawiera załącznik nr 1. Sprawozdanie z pomiarów jakości powietrza wykonanych w I półroczu 14 roku zgodnie z zawartymi porozumieniami pomiędzy Wojewódzkim Inspektoratem Ochrony Środowiska w Krakowie a gminami: Miasto Nowy Targ

Bardziej szczegółowo

Raport za okres styczeń czerwiec 2017 r.

Raport za okres styczeń czerwiec 2017 r. Analiza, interpretacja i wnioski z badania rozkładu stężeń pyłów PM2,5 i PM1 z użyciem Systemu Badania Jakości Powietrza - LUMA dla miasta Dąbrowa Górnicza Raport za okres styczeń czerwiec 217 r. Analiza,

Bardziej szczegółowo

Babiogórski Park Narodowy.

Babiogórski Park Narodowy. Babiogórski Park Narodowy. Lokalizacja punktów pomiarowych i wyniki badań. Na terenie Babiogórskiego Parku Narodowego zlokalizowano 3 punkty pomiarowe. Pomiary prowadzono od stycznia do grudnia 2005 roku.

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie

Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie KROSNO listopad 2016 Monitoring jakości powietrza Wojewódzki inspektor ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SANITARNYM POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2009 ROKU

RAPORT O STANIE SANITARNYM POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2009 ROKU WOJEWÓDZKA STACJA SANITARNO-EPIDEMIOLOGICZNA W KATOWICACH 40-957 Katowice, ul. Raciborska 39, tel. (32) 351 23 00, fax. (32) 351 23 18 RAPORT O STANIE SANITARNYM POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2009

Bardziej szczegółowo

UMWD, IRT Konferencja: Razem dla czystego powietrza na Dolnym Śląsku Wrocław, 26 lipca 2016 r.

UMWD, IRT Konferencja: Razem dla czystego powietrza na Dolnym Śląsku Wrocław, 26 lipca 2016 r. UMWD, IRT Konferencja: Razem dla czystego powietrza na Dolnym Śląsku Wrocław, 26 lipca 2016 r. Zakres prezentacji Stan powietrza w Europie / Polsce problemy Jakość powietrza na Dolnym Śląsku na podstawie

Bardziej szczegółowo

Punkt zlokalizowano na obszarze Parku tak, aby charakteryzował tło stężeń NO 2 i SO 2.

Punkt zlokalizowano na obszarze Parku tak, aby charakteryzował tło stężeń NO 2 i SO 2. Na terenie Ojcowskiego Parku Narodowego w 26 roku kontynuowano badania zanieczyszczenia powietrza metodą wskaźnikową w zakresie NO 2 i SO 2 w 3 punktach pomiarowych. Pomiary prowadzono od stycznia do grudnia.

Bardziej szczegółowo

Stan czystości powietrza wg pomiarów Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej.

Stan czystości powietrza wg pomiarów Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej. 5.2.2. Stan czystości powietrza wg pomiarów Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej. I. Charakterystyka stacji pomiarowych W roku 27, w ramach Regionalnego Monitoringu Atmosfery

Bardziej szczegółowo

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011

OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W OPOLU OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE OPOLSKIM ZA ROK 2011 wykonana zgodnie z art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska z uwzględnieniem

Bardziej szczegółowo

5.1. Stan czystości powietrza wg pomiarów Fundacji Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej.

5.1. Stan czystości powietrza wg pomiarów Fundacji Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej. 5. Stan powietrza Jakość powietrza atmosferycznego Główne źródła zanieczyszczeń do powietrza na terenie Gdańska: - komunikacja - ruch pojazdów (emisja liniowa), - ogrzewanie indywidualne (emisja powierzchniowa),

Bardziej szczegółowo

Statystyka hydrologiczna i prawdopodobieństwo zjawisk hydrologicznych.

Statystyka hydrologiczna i prawdopodobieństwo zjawisk hydrologicznych. Statystyka hydrologiczna i prawdopodobieństwo zjawisk hydrologicznych. Statystyka zajmuje się prawidłowościami zaistniałych zdarzeń. Teoria prawdopodobieństwa dotyczy przewidywania, jak często mogą zajść

Bardziej szczegółowo

AM1 85,1 98, ,2 AM2 97,8 97, ,3 AM3 97,3 98,7-96,0 97,0 98,6 AM5 96,5 92,2 96,0-95,5 96,2 AM8 98,5 97,8 98,4-96,1 98,7

AM1 85,1 98, ,2 AM2 97,8 97, ,3 AM3 97,3 98,7-96,0 97,0 98,6 AM5 96,5 92,2 96,0-95,5 96,2 AM8 98,5 97,8 98,4-96,1 98,7 5.2.2. Stan czystości powietrza wg pomiarów Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej. I. Charakterystyka stacji pomiarowych W roku 26 w ramach Regionalnego Monitoringu Atmosfery

Bardziej szczegółowo

POWIETRZE. 1. Presja POWIETRZE

POWIETRZE. 1. Presja POWIETRZE 9 1. Presja Głównym źródłem zanieczyszczenia powietrza jest emisja antropogeniczna, na którą składa się emisja z działalności przemysłowej, z sektora bytowego oraz emisja komunikacyjna. W strukturze całkowitej

Bardziej szczegółowo

Strona znajduje się w archiwum.

Strona znajduje się w archiwum. Strona znajduje się w archiwum. Komunikat o zanieczyszczeniu powietrza w Warszawie w okresie 1.09.02 r.- 8.09.02 r. W związku z zanieczyszczeniem powietrza (zadymienie) w dniach: 3.09.02 r. - 4.09.02 r.

Bardziej szczegółowo

242 Program ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej

242 Program ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej 242 Program ochrony powietrza dla strefy wielkopolskiej Rysunek 61. Rozkład stężeń średniorocznych pyłu zawieszonego PM10 na terenie strefy wielkopolskiej w roku bazowym 2011 146 146 źródło: opracowanie

Bardziej szczegółowo

Maksymalna ilość wyników w godzinie

Maksymalna ilość wyników w godzinie 3. JAKOŚĆ POMIARÓW 3.2. Plan zapewnienia jakości W założeniach planu zapewnienia jakości w roku 2003 przyjęto wprowadzenie i wdrożenie systemu automatycznej kalibracji w stacjach AM1 i AM2. W planie ujęto

Bardziej szczegółowo

Miary statystyczne w badaniach pedagogicznych

Miary statystyczne w badaniach pedagogicznych Miary statystyczne w badaniach pedagogicznych Szeregi statystyczne Szczegółowy - gdzie materiał uporządkowany jest rosnąco lub malejąco Rozdzielczy - gdzie poszczególnym wariantom zmiennej przyporządkowane

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE TECHNIK CHEMOMETRYCZNYCH W BADANIACH ŚRODOWISKA. dr inż. Aleksander Astel

ZASTOSOWANIE TECHNIK CHEMOMETRYCZNYCH W BADANIACH ŚRODOWISKA. dr inż. Aleksander Astel ZASTOSOWANIE TECHNIK CHEMOMETRYCZNYCH W BADANIACH ŚRODOWISKA dr inż. Aleksander Astel Gdańsk, 22.12.2004 CHEMOMETRIA dziedzina nauki i techniki zajmująca się wydobywaniem użytecznej informacji z wielowymiarowych

Bardziej szczegółowo

4. Depozycja atmosferyczna

4. Depozycja atmosferyczna 4. DEPOZYCJA ATMOSFERYCZNA Jednym z podstawowych czynników, które mają wpływ na obieg materii w geoekosystemie jest depozycja atmosferyczna. Powietrze ulega silnemu zanieczyszczeniu. Związki powodujące

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK Renata Pałyska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie 1. 2. 3. 4. 5.

Bardziej szczegółowo

Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie

Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie XII Forum Operatorów Systemów i Odbiorców Energii i Paliw CZYSTE POWIETRZE W WARSZAWIE jako efekt polityki energetycznej miasta Warszawa, 23 października 2015

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część

Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część Populacja generalna (zbiorowość generalna) zbiór obejmujący wszystkie elementy będące przedmiotem badań Próba (podzbiór zbiorowości generalnej) część populacji, którą podaje się badaniu statystycznemu

Bardziej szczegółowo

Inteligentny system pomiarów stężenia zanieczyszczeń powietrza jako narzędzie wspomagania zarządzania ochroną powietrza atmosferycznego.

Inteligentny system pomiarów stężenia zanieczyszczeń powietrza jako narzędzie wspomagania zarządzania ochroną powietrza atmosferycznego. Raport z realizacji projektu badawczo-rozwojowego Inteligentny system pomiarów stężenia zanieczyszczeń powietrza jako narzędzie wspomagania zarządzania ochroną powietrza atmosferycznego Nr R 14 007 02,

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok

Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok AUTORZY : Krystyna Szymańska Michalina Bielawska Gdańsk, czerwiec 2012 I. Charakterystyka stacji pomiarowych W roku 2012 ramach Regionalnego Monitoringu

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

STAN GEOEKOSYSTEMÓW POLSKI

STAN GEOEKOSYSTEMÓW POLSKI Dr Robert Kruszyk Instytut Badań Czwartorzędu i Geoekologii, WNGiG Uniwersytet im. A. Mickiewicza Fredry 10, 61-701 Poznań rlk@main.amu.edu.pl STAN GEOEKOSYSTEMÓW POLSKI W 2002 ROKU CHEMIZM POWIETRZA PROGRAM

Bardziej szczegółowo

W kolejnym kroku należy ustalić liczbę przedziałów k. W tym celu należy wykorzystać jeden ze wzorów:

W kolejnym kroku należy ustalić liczbę przedziałów k. W tym celu należy wykorzystać jeden ze wzorów: Na dzisiejszym wykładzie omówimy najważniejsze charakterystyki liczbowe występujące w statystyce opisowej. Poszczególne wzory będziemy podawać w miarę potrzeby w trzech postaciach: dla szeregu szczegółowego,

Bardziej szczegółowo

Paweł Bielański Radny Rady Miasta Oleśnicy Okręg nr 11 (ul. Sucharskiego, ul. Kleeberga, ul. Sikorskiego 1-1i)

Paweł Bielański Radny Rady Miasta Oleśnicy Okręg nr 11 (ul. Sucharskiego, ul. Kleeberga, ul. Sikorskiego 1-1i) Paweł Bielański Radny Rady Miasta Oleśnicy Okręg nr 11 (ul. Sucharskiego, ul. Kleeberga, ul. Sikorskiego 1-1i) System monitoringu powietrza Oleśnicy Data: 2017-01-20 Autor: Paweł Bielański W ciągu ostatnich

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH

JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH JAKOŚĆ POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W LATACH 2010-2015 Prezentacja przygotowana w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Katowicach, na posiedzenie Zespołu ds. uchwały antysmogowej w woj. śląskim.

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Raciborzu. Raport z pomiarów prowadzonych przez Raciborski Alarm Smogowy w XII 2016 r. i I 2017 r.

Jakość powietrza w Raciborzu. Raport z pomiarów prowadzonych przez Raciborski Alarm Smogowy w XII 2016 r. i I 2017 r. Jakość powietrza w Raciborzu. Raport z pomiarów prowadzonych przez Raciborski Alarm Smogowy w XII 2016 r. i I 2017 r. Niniejszy dokument prezentuje wyniki pomiarów jakości powietrza przeprowadzonych przez

Bardziej szczegółowo

5. Stan powietrza Jakość powietrza atmosferycznego

5. Stan powietrza Jakość powietrza atmosferycznego 5. Stan powietrza 5.1. Jakość powietrza atmosferycznego Głównymi źródłami zanieczyszczeń do powietrza na terenie a są: - komunikacja - ruch pojazdów (emisja liniowa), - ogrzewanie indywidualne (emisja

Bardziej szczegółowo

Statystyka matematyczna dla leśników

Statystyka matematyczna dla leśników Statystyka matematyczna dla leśników Wydział Leśny Kierunek leśnictwo Studia Stacjonarne I Stopnia Rok akademicki 2011/2012 Wykład 2 Statystyka Do tej pory było: Wiadomości praktyczne o przedmiocie Podstawowe

Bardziej szczegółowo

1. Akty prawne 2. Informacje ogólne 3. Dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu obowiązujące w 2009 roku 4. Wykresy 5.

1. Akty prawne 2. Informacje ogólne 3. Dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu obowiązujące w 2009 roku 4. Wykresy 5. 1. Akty prawne 2. Informacje ogólne 3. Dopuszczalne poziomy substancji w powietrzu obowiązujące w roku 4. Wykresy 5. Komentarz 1. akty prawne W ramach Państwowego Monitoringu Środowiska, Państwowej Inspekcji

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

AKTUALNY STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE GMINY SOSNOWICA W ZAKRESIE JAKOŚCI POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO

AKTUALNY STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE GMINY SOSNOWICA W ZAKRESIE JAKOŚCI POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO AKTUALNY STAN ŚRODOWISKA NA TERENIE GMINY SOSNOWICA W ZAKRESIE JAKOŚCI POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO mgr inŝ. Andrzej Karaś Lubelska Fundacja Ochrony Środowiska Naturalnego Jakość powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

2. Informacje ogólne o województwie lubelskim

2. Informacje ogólne o województwie lubelskim 1. Wstęp Lubelski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska opracował kolejną, trzynastą już, roczną ocenę jakości powietrza w województwie lubelskim sporządzoną na podstawie art. 89 ustawy z dnia 27 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Czym oddychamy? Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska

Czym oddychamy? Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska Czym oddychamy? Adam Ludwikowski Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska Warszawa, maj 2015 r. Jak oceniamy jakość powietrza? Strefy Substancje ochrona zdrowia: dwutlenek siarki - SO 2, dwutlenek

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce w latach w świetle wyników pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska

Jakość powietrza w Polsce w latach w świetle wyników pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Główny Inspektorat Ochrony Środowiska INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA Jakość powietrza w Polsce w latach 2013-2014 w świetle wyników pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Praca

Bardziej szczegółowo

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 WGK.II.0057-2/06 Pan Andrzej Nowakowski Radny Rady Miasta Płocka Płock, dn. 06.03.2006 r. W odpowiedzi na Pana interpelację, złożoną na LIII Sesji Rady

Bardziej szczegółowo

Testy nieparametryczne

Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne Testy nieparametryczne możemy stosować, gdy nie są spełnione założenia wymagane dla testów parametrycznych. Stosujemy je również, gdy dane można uporządkować według określonych kryteriów

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA METODĄ WSKAŹNIKOWĄ W ZAKRESIE NO 2 I SO 2 W RAMACH MONITORINGU REGIONALNEGO W 2010 ROKU.

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA METODĄ WSKAŹNIKOWĄ W ZAKRESIE NO 2 I SO 2 W RAMACH MONITORINGU REGIONALNEGO W 2010 ROKU. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE DELEGATURA W NOWYM SĄCZU SPRAWOZDANIE Z BADAŃ ZANIECZYSZCZENIA POWIETRZA METODĄ WSKAŹNIKOWĄ W ZAKRESIE NO 2 I SO 2 W RAMACH MONITORINGU REGIONALNEGO

Bardziej szczegółowo

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM

ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM Joanna Jędras Wydział Monitoringu Środowiska, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Kielcach 1 marca 2017 roku Plan prezentacji Państwowy

Bardziej szczegółowo

Wydział Inżynierii Produkcji. I Logistyki. Statystyka opisowa. Wykład 3. Dr inż. Adam Deptuła

Wydział Inżynierii Produkcji. I Logistyki. Statystyka opisowa. Wykład 3. Dr inż. Adam Deptuła 12.03.2017 Wydział Inżynierii Produkcji I Logistyki Statystyka opisowa Wykład 3 Dr inż. Adam Deptuła METODY OPISU DANYCH ILOŚCIOWYCH SKALARNYCH Wykresy: diagramy, histogramy, łamane częstości, wykresy

Bardziej szczegółowo

Wykład 5: Statystyki opisowe (część 2)

Wykład 5: Statystyki opisowe (część 2) Wykład 5: Statystyki opisowe (część 2) Wprowadzenie Na poprzednim wykładzie wprowadzone zostały statystyki opisowe nazywane miarami położenia (średnia, mediana, kwartyle, minimum i maksimum, modalna oraz

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce w roku 2015 w świetle wyników pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska

Jakość powietrza w Polsce w roku 2015 w świetle wyników pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Główny Inspektorat Ochrony Środowiska INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA Jakość powietrza w Polsce w roku 2015 w świetle wyników pomiarów prowadzonych w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska Praca wykonana

Bardziej szczegółowo

OCENA ROCZNA, KLASYFIKACJA STREF, OBSZARY PRZEKROCZEŃ NA DOLNYM ŚLĄSKU W 2015 ROKU

OCENA ROCZNA, KLASYFIKACJA STREF, OBSZARY PRZEKROCZEŃ NA DOLNYM ŚLĄSKU W 2015 ROKU Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we Wrocławiu OCENA ROCZNA, KLASYFIKACJA STREF, OBSZARY PRZEKROCZEŃ NA DOLNYM ŚLĄSKU W 2015 ROKU na podstawie Państwowego Monitoringu Środowiska Ocena 2015 r. Wrocław,

Bardziej szczegółowo

Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie

Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Mirosław Sałata Emilia Trębińska Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie Powiat warszawski obejmuje obszar m.st. Warszawy o powierzchni prawie

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI Zbiorcze zestawienie klas stref dla poszczególnych zanieczyszczeń - ochrona zdrowia... 19

SPIS TREŚCI Zbiorcze zestawienie klas stref dla poszczególnych zanieczyszczeń - ochrona zdrowia... 19 SPIS TREŚCI 1. Wstęp... 1 2. Informacje ogólne o województwie lubelskim... 3 3. Opis systemu oceny... 7 4. Klasy stref i wymagane działania wynikające z oceny. 9 5. Wyniki oceny i klasyfikacji stref według

Bardziej szczegółowo

WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE

WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE WM.0344.1.2015 Kraków, 24.09.2015 r. WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W KRAKOWIE INFORMACJA O ZANIECZYSZCZENIU POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAŁOPOLSKIM W OKRESIE 1-31 LIPCA 2015 ROKU Opracował Wydział

Bardziej szczegółowo

Regresja wieloraka Ogólny problem obliczeniowy: dopasowanie linii prostej do zbioru punktów. Najprostszy przypadek - jedna zmienna zależna i jedna

Regresja wieloraka Ogólny problem obliczeniowy: dopasowanie linii prostej do zbioru punktów. Najprostszy przypadek - jedna zmienna zależna i jedna Regresja wieloraka Regresja wieloraka Ogólny problem obliczeniowy: dopasowanie linii prostej do zbioru punktów. Najprostszy przypadek - jedna zmienna zależna i jedna zmienna niezależna (można zobrazować

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie zanieczyszczeń atmosferycznych przy użyciu sieci neuronowych

Prognozowanie zanieczyszczeń atmosferycznych przy użyciu sieci neuronowych Prognozowanie zanieczyszczeń atmosferycznych przy użyciu sieci neuronowych prof. zw. dr hab. inż. Stanisław Osowski dr inż. Krzysztof Siwek Politechnika Warszawska Kontynuacja prac Prace prowadzone w roku

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Wskaźnikami krytycznymi są ponadnormatywne stężenia pyłów PM10 i PM2,5 oraz stężenia benzo(a)pirenu

Wskaźnikami krytycznymi są ponadnormatywne stężenia pyłów PM10 i PM2,5 oraz stężenia benzo(a)pirenu o Wskaźnikami krytycznymi są ponadnormatywne stężenia pyłów PM10 i PM2,5 oraz stężenia benzo(a)pirenu o Zła jakość powietrza utrzymuje się w całej Polsce, lecz szczególnie duże przekroczenia poziomów dopuszczalnych

Bardziej szczegółowo

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk Jakość danych pomiarowych Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia 22.09.2011 Gdańsk Weryfikacja wyników pomiarowych Celem weryfikacji wyników jest potwierdzenie poprawności wyników pomiarów.

Bardziej szczegółowo

Rozdział 9 stanowi podsumowanie pracy oraz zawiera wnioski końcowe z przeprowadzonej oceny jakości powietrza w regionie. W 10 rozdziale zestawiono

Rozdział 9 stanowi podsumowanie pracy oraz zawiera wnioski końcowe z przeprowadzonej oceny jakości powietrza w regionie. W 10 rozdziale zestawiono Spis treści 1.Wstęp... 2 2. Podstawy prawne wykonania oceny jakości powietrza... 4 3. Wartości kryterialne obowiązujące w ocenie jakości powietrza za rok 214... 6 3.1. Kryteria dla SO 2, NO 2, CO, benzenu,

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa

W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa W1. Wprowadzenie. Statystyka opisowa dr hab. Jerzy Nakielski Zakład Biofizyki i Morfogenezy Roślin Plan wykładu: 1. O co chodzi w statystyce 2. Etapy badania statystycznego 3. Zmienna losowa, rozkład

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne

Zanieczyszczenie: PYŁ ZAWIESZONY PM2,5 pomiary automatyczne i manualne ZŁĄCZNIK NR 1 LIST STCJI I STNOWISK ORZ WYNIKI POMIRÓW, WYKORZYSTNYCH N POTRZEBY ROCZNEJ OCENY JKOŚCI POWIETRZ W WOJEWÓDZTWIE ZCHODNIOPOMORSKIM Z 2012 ROK Tabela 1 Tabela 1a Tabela 2 Tabela 2a Tabela

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie

Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Źródło: http://wios.warszawa.pl/pl/aktualnosci-i-komunika/aktualnosci/1176,aktualnosci-z-31032016-r-informacja-dot-zakupu-przez-s amorzady-nowych-stacji-pom.html

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ POWIETRZA W REJONIE WAŁBRZYCHA

JAKOŚĆ POWIETRZA W REJONIE WAŁBRZYCHA Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska we Wrocławiu JKOŚĆ POWIETRZ W REJONIE WŁBRZYCH na podstawie Państwowego Monitoringu Środowiska Konferencja: Od niskiej emisji do wysokiej jakości powietrza Wałbrzych,

Bardziej szczegółowo

Zielona Góra, październik 2015r.

Zielona Góra, październik 2015r. Streszczenie Aktualizacji Programu ochrony powietrza dla strefy miasta Gorzów Wielkopolski ze względu na przekroczenie wartości docelowej benzo(a)pirenu w pyle PM10 Zielona Góra, październik 2015r. Streszczenie

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w województwie lubuskim na podstawie badań WIOŚ

Jakość powietrza w województwie lubuskim na podstawie badań WIOŚ Jakość powietrza w województwie lubuskim na podstawie badań WIOŚ Zielona Góra, 4 października 2016 r. jest częścią rządowej administracji zespolonej Wojewody Lubuskiego na obszarze województwa lubuskiego.

Bardziej szczegółowo

Opole SOZAT EK107 - ATMOTERM S.A. EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ Z PROCESÓW SPALANIA. Identyfikator obiektu: KWW Obiekt: KURDA.

Opole SOZAT EK107 - ATMOTERM S.A. EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ Z PROCESÓW SPALANIA. Identyfikator obiektu: KWW Obiekt: KURDA. SOZAT EK107 - ATMOTERM S.A. Opole 2012-03-19 EMISJA ZANIECZYSZCZEŃ Z PROCESÓW SPALANIA Obiekt: KURDA Emitor nr 1 Nazwa: E-1 KOTŁOWNIA Wysokość [m]: 9,2 Średnica [m]: 0,25 Ilość źródeł: 1 Źródło nr 1 liczone

Bardziej szczegółowo

ANALIZA SPRZEDAŻY: - rozproszenia

ANALIZA SPRZEDAŻY: - rozproszenia KOŁO NAUKOWE CONTROLLINGU UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI ANALIZA SPRZEDAŻY: - rozproszenia - koncentracji - sezonowości Spis treści Wstęp... 3 Analiza rozproszenia sprzedaży... 4 Analiza koncentracji sprzedaży...

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ POWIETRZA W MIEŚCIE RZESZÓW W ASPEKCIE WPŁYWU WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH NA ROZPRZESTRZENIANIE SIĘ ZANIECZYSZCZEŃ

JAKOŚĆ POWIETRZA W MIEŚCIE RZESZÓW W ASPEKCIE WPŁYWU WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH NA ROZPRZESTRZENIANIE SIĘ ZANIECZYSZCZEŃ Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie JAKOŚĆ POWIETRZA W MIEŚCIE RZESZÓW W ASPEKCIE WPŁYWU WARUNKÓW METEOROLOGICZNYCH NA ROZPRZESTRZENIANIE SIĘ ZANIECZYSZCZEŃ Rzeszów, październik 217 r.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r.

Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 18 września 2012 r. Poz. 1031 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych 2) Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Diagnoza: Stan środowiska w 2014 r.

Diagnoza: Stan środowiska w 2014 r. Lokalna Strategia Rozwoju 2014-2020 Diagnoza: Stan środowiska w 2014 r. Lokalna Grupa Działania Dolina Raby Stan jakości powietrza Na podstawie opracowania WIOŚ w Krakowie: i miesięcznych biuletynów o

Bardziej szczegółowo

Zachowania odbiorców. Grupa taryfowa G

Zachowania odbiorców. Grupa taryfowa G Zachowania odbiorców. Grupa taryfowa G Autor: Jarosław Tomczykowski Biuro PTPiREE ( Energia elektryczna luty 2013) Jednym z założeń wprowadzania smart meteringu jest optymalizacja zużycia energii elektrycznej,

Bardziej szczegółowo

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1)

Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wykład 4: Statystyki opisowe (część 1) Wprowadzenie W przypadku danych mających charakter liczbowy do ich charakterystyki można wykorzystać tak zwane STATYSTYKI OPISOWE. Za pomocą statystyk opisowych można

Bardziej szczegółowo

Komentarz Sesja letnia 2012 zawód: technik ochrony środowiska 311[24] 1. Treść zadania egzaminacyjnego wraz z załączoną dokumentacją

Komentarz Sesja letnia 2012 zawód: technik ochrony środowiska 311[24] 1. Treść zadania egzaminacyjnego wraz z załączoną dokumentacją Komentarz Sesja letnia 2012 zawód: technik ochrony środowiska 311[24] 1. Treść zadania egzaminacyjnego wraz z załączoną dokumentacją 2. Przykładowe rozwiązania zadania egzaminacyjnego wraz z komentarzem

Bardziej szczegółowo

Statystyka. Wykład 8. Magdalena Alama-Bućko. 10 kwietnia Magdalena Alama-Bućko Statystyka 10 kwietnia / 31

Statystyka. Wykład 8. Magdalena Alama-Bućko. 10 kwietnia Magdalena Alama-Bućko Statystyka 10 kwietnia / 31 Statystyka Wykład 8 Magdalena Alama-Bućko 10 kwietnia 2017 Magdalena Alama-Bućko Statystyka 10 kwietnia 2017 1 / 31 Tematyka zajęć: Wprowadzenie do statystyki. Analiza struktury zbiorowości miary położenia

Bardziej szczegółowo

Parametry statystyczne

Parametry statystyczne I. MIARY POŁOŻENIA charakteryzują średni lub typowy poziom wartości cechy, wokół nich skupiają się wszystkie pozostałe wartości analizowanej cechy. I.1. Średnia arytmetyczna x = x 1 + x + + x n n = 1 n

Bardziej szczegółowo

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl

Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności. dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyka w pracy badawczej nauczyciela Wykład 4: Analiza współzależności dr inż. Walery Susłow walery.suslow@ie.tu.koszalin.pl Statystyczna teoria korelacji i regresji (1) Jest to dział statystyki zajmujący

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia statystyczne

Podstawowe pojęcia statystyczne Podstawowe pojęcia statystyczne Istnieją trzy rodzaje kłamstwa: przepowiadanie pogody, statystyka i komunikat dyplomatyczny Jean Rigaux Co to jest statystyka? Nauka o metodach ilościowych badania zjawisk

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide.

Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. Ćwiczenie: Wprowadzenie do obsługi programu statystycznego SAS Enterprise Guide. Statystyka opisowa w SAS Enterprise Guide. 1. Załóż we własnym folderze podfolder o nazwie cw2 i przekopiuj do niego plik

Bardziej szczegółowo

Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10

Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10 Lista działań dla poprawy jakości powietrza w Szczecinie - Ograniczenie zanieczyszczenia powietrza pyłem PM10 Małgorzata Landsberg Uczciwek, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie Międzyzdroje,

Bardziej szczegółowo

P o m i a r y z a n i e c z y s z c z e n i a p o w i e t r z a

P o m i a r y z a n i e c z y s z c z e n i a p o w i e t r z a P o m i a r y z a n i e c z y s z c z e n i a p o w i e t r z a Małopolski Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska Paweł Ciećko VI Klimatyczne Forum Metropolitalne Kraków 14-15 grudnia 2017 r. Państwowy

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał w sprawie ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw dla województwa dolnośląskiego

Projekty uchwał w sprawie ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw dla województwa dolnośląskiego Samorządowa jednostka organizacyjna Projekty uchwał w sprawie ograniczeń w zakresie eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw dla województwa dolnośląskiego Wojewódzka Rada Dialogu Społecznego

Bardziej szczegółowo

Pobieranie prób i rozkład z próby

Pobieranie prób i rozkład z próby Pobieranie prób i rozkład z próby Marcin Zajenkowski Marcin Zajenkowski () Pobieranie prób i rozkład z próby 1 / 15 Populacja i próba Populacja dowolnie określony zespół przedmiotów, obserwacji, osób itp.

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Statystyka opisowa - Miary rozkładu: Miary położenia

Wykład 2. Statystyka opisowa - Miary rozkładu: Miary położenia Wykład 2 Statystyka opisowa - Miary rozkładu: Miary położenia Podział miar Miary położenia (measures of location): 1. Miary tendencji centralnej (measures of central tendency, averages): Średnia arytmetyczna

Bardziej szczegółowo

Typy zmiennych. Zmienne i rekordy. Rodzaje zmiennych. Graficzne reprezentacje danych Statystyki opisowe

Typy zmiennych. Zmienne i rekordy. Rodzaje zmiennych. Graficzne reprezentacje danych Statystyki opisowe Typy zmiennych Graficzne reprezentacje danych Statystyki opisowe Jakościowe charakterystyka przyjmuje kilka możliwych wartości, które definiują klasy Porządkowe: odpowiedzi na pytania w ankiecie ; nigdy,

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2013

Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2013 INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA Ocena jakości powietrza w strefach w Polsce za rok 2013 Zbiorczy raport krajowy z rocznej oceny jakości powietrza w strefach wykonywanej przez WIOŚ według zasad określonych

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco:

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco: PODSUMOWANIE Hałas w środowisku jest coraz silniej odczuwalnym problemem, wpływa na zdrowie ludzi i przeszkadza w codziennych czynnościach w pracy, w domu i szkole. Może powodować choroby układu krążenia,

Bardziej szczegółowo

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2016

ROCZNA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE MAZOWIECKIM RAPORT ZA ROK 2016 Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie 00-716 WARSZAWA fax: 22 651 06 76 ul. Bartycka 110A e-mail: warszawa@wios.warszawa.pl tel. 22 651 07 07; 22 651 06 60 http://www.wios.warszawa.pl ROCZNA

Bardziej szczegółowo

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie 1. Skala zanieczyszczenia powietrza w Polsce na przykładzie pyłów PM 10, substancji rakotwórczej benzoαpirenu i dwutlenku

Bardziej szczegółowo

Programy naprawcze jako instrument działań Marszałka Województwa Podkarpackiego w zakresie poprawy jakości powietrza w regionie

Programy naprawcze jako instrument działań Marszałka Województwa Podkarpackiego w zakresie poprawy jakości powietrza w regionie Programy naprawcze jako instrument działań Marszałka w zakresie poprawy jakości powietrza w regionie Andrzej Kulig Dyrektor Departamentu Ochrony Środowiska w Urzędzie Marszałkowskim w Rzeszowie, Grażyna

Bardziej szczegółowo

OCENA PARAMETRÓW JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ DOSTARCZANEJ ODBIORCOM WIEJSKIM NA PODSTAWIE WYNIKÓW BADAŃ

OCENA PARAMETRÓW JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ DOSTARCZANEJ ODBIORCOM WIEJSKIM NA PODSTAWIE WYNIKÓW BADAŃ OCENA PARAMETRÓW JAKOŚCI ENERGII ELEKTRYCZNEJ DOSTARCZANEJ ODBIORCOM WIEJSKIM NA PODSTAWIE WYNIKÓW BADAŃ Jerzy Niebrzydowski, Grzegorz Hołdyński Politechnika Białostocka Streszczenie W referacie przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Zanieczyszczenia powietrza a przedwczesne zgony i hospitalizacje z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego

Zanieczyszczenia powietrza a przedwczesne zgony i hospitalizacje z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego Zanieczyszczenia powietrza a przedwczesne zgony i hospitalizacje z powodu chorób układu sercowo-naczyniowego prof. dr hab. n. med. Mariusz Gąsior lek. Aneta Ciślak III Katedra i Oddział Kliniczny Kardiologii

Bardziej szczegółowo

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE

INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE INSPEKCJA OCHRONY ŚRODOWISKA WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W SZCZECINIE www.wios.szczecin.pl PIĘCIOLETNIA OCENA JAKOŚCI POWIETRZA ZA LATA 2002-2006 POD KĄTEM SO 2, NO 2, NO X, PM10, Pb, CO,

Bardziej szczegółowo

WYNIKI POMIARÓW MONITORINGU PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO W 2014 ROKU

WYNIKI POMIARÓW MONITORINGU PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO W 2014 ROKU WYNIKI POMIARÓW MONITORINGU PÓL ELEKTROMAGNETYCZNYCH NA TERENIE WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO W 2014 ROKU Stacja bazowa koło Jezior Wysokich (fot. Przemysław Susek) maj 2015 r. Od roku 2005 Wojewódzki Inspektorat

Bardziej szczegółowo

Streszczenie Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Zielona Góra ze względu na przekroczenie wartości docelowej benzo(a)pirenu w pyle PM10

Streszczenie Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Zielona Góra ze względu na przekroczenie wartości docelowej benzo(a)pirenu w pyle PM10 Streszczenie Programu ochrony powietrza dla strefy miasto Zielona Góra ze względu na przekroczenie wartości docelowej benzo(a)pirenu w pyle PM10 Zielona Góra, październik 2015r. Streszczenie Programu ochrony

Bardziej szczegółowo