Wpływ narażenia na ksenobiotyki dymu tytoniowego na profil białkowy i transport żelaza we krwi kobiet ciężarnych

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Wpływ narażenia na ksenobiotyki dymu tytoniowego na profil białkowy i transport żelaza we krwi kobiet ciężarnych"

Transkrypt

1 Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej MARTA WRZEŚNIAK Wpływ narażenia na ksenobiotyki dymu tytoniowego na profil białkowy i transport żelaza we krwi kobiet ciężarnych ROZPRAWA DOKTORSKA STRESZCZENIE Praca wykonana w Katedrze i Zakładzie Biomedycznych Analiz Środowiskowych Promotor: Prof. dr hab. Halina Milnerowicz Promotor pomocniczy: dr inż. Marta Kepinska Wrocław, 2017 r.

2 Palenie tytoniu jest jedną z najbardziej rozpowszechnionych używek na świecie. Szacuje się, że w Polsce pali około 25% kobiet, z czego w czasie ciąży kontynuuje palenie aż 12%. Dym tytoniowy składa się z ponad 4000 substancji toksycznych, które mają negatywny wpływ na płodność człowieka. Wśród ksenobiotyków dymu tytoniowego analizowanych w aspekcie rozrodu wymienia się między innymi kadm, nikotynę oraz jej metabolity (m.in. kotyninę). Narażenie na dym tytoniowy w czasie ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wad płodu, porodu przedwczesnego oraz poronienia. Kadm kumulując się w łożysku wpływa na transport do płodu takich metali jak Cu, Zn i Fe, mających kluczowe znaczenie dla jego prawidłowego rozwoju. Uważa się, że akumulacja Cd w łożysku zaburza transport Zn do układu krążenia dziecka. Badania Al-Saleh i wsp. wykazały, że wymiary płodu korelują negatywnie ze stężeniem Cd we krwi matek narażonych na ten ksenobiotyk. Kadm wpływa na zawartość oraz strukturę białek krwi, zwłaszcza sialoprotein. Jednym z białek posiadających wysoką zawartość kwasów sialowych jest transferryna glikoproteina odpowiedzialna za transport żelaza. Żelazo jest mikroelementem niezbędnym do prawidłowego przebiegu ciąży i rozwoju płodu. U kobiet z anemią z niedoboru żelaza częściej występują porody przedwczesne i niższa waga urodzeniowa dziecka. Za utrzymanie prawidłowego poziomu żelaza odpowiada szereg białek regulujących wchłanianie, transport oraz magazynowanie tego pierwiastka. Jednym z nich jest transferyna. Bierze ona m.in. udział w wiązaniu jonów żelaza wchłanianych w przewodzie pokarmowym i ich transporcie do komórek matki i płodu. Transferyna jest heterogenną glikoproteiną składającą się z pojedynczego łańcucha polipeptydowego oraz dwóch bocznych, rozgałęzionych łańcuchów oligosacharydowych. W skład łańcuchów oligosacharydowych, które mogą mieć strukturę di-, tri- i tetraantenową, wchodzą: N-acetyloglukozamina, mannoza, galaktoza oraz kwas sialowy. Wyróżniamy dziewięć głównych izoform transferyny różniących ilością przyłączonego kwasu sialowego (od 0 do 8 reszt kwasu sialowego). Nieznana jest rola kwasów sialowych wchodzących w skład cząsteczki transferyny na jej funkcję transportową oraz powinowactwo do receptorów transferynowych. Badania wskazują na występowanie we krwi zmiennie usialowanej transferyny (sialotf) zarówno podczas procesów fizjologicznych (ciąża) jak i patologicznych (np. wzrost poziomu niskosialowanej transferyny u osób spożywających alkohol). W czasie ciąży obserwuje się wzrost procentowego udziału 5-sialoTf, 6-sialoTf i spadku 3-sialoTf oraz 4-sialoTf. Podobne zmiany wykazano w surowicy kobiet nieciężarnych z anemią. Do tej pory nie jest znane fizjologiczne znaczenie tego zjawiska. Uważa się, że zwiększona proporcja wyżej usialowanych izoform transferyny może być odpowiedzią organizmu na zwiększone 2

3 zapotrzebowanie na żelazo oraz na zmiany hormonalne, zachodzące w organizmie ciężarnej kobiety. Knezevic i wsp. wykazali, że palenie tytoniu wpływa na metabolizm glikoprotein powodując wzrost rozgałęzienia i galaktozylacji glikanów. Zawarty w dymie papierosowym kadm może łączyć się z transferyną i zmieniać jej drugo- i czwartorzędową strukturę. Celem badań była ocena wpływu ksenobiotyków dymu tytoniowego na profil białkowy i transport żelaza we krwi kobiet ciężarnych. Został on zrealizowany poprzez: 1. Określenie stopnia narażenia kobiet ciężarnych na dym tytoniowy ocenę stężenia Cd i kotyniny metabolitu nikotyny we krwi, jako uznanych markerów narażenia na dym tytoniowy. 2. Ocenę profili białkowych (poziomu albumin, α1-globulin, α2-globulin, β-globulin, γ-globulin) we krwi ciężarnych kobiet palących i niepalących, oznaczenie poziomu białka całkowitego oraz stężenia następujących białek: α1-antytrypsyny, α2-makroglobuliny oraz α1-kwaśnej glikoproteiny. 3. Oznaczenie stężenia transferyny i ferrytyny, całkowitej i utajonej zdolności wiązania żelaza, saturacji transferyny, stężenia żelaza, a także stężenia związanych, wolnych i całkowitych kwasów sialowych we krwi ciężarnych kobiet palących z niedoborem żelaza. 4. Analizę profilu sialacji transferyny metodą elektroforezy kapilarnej we krwi ciężarnych kobiet palących z niedoborem żelaza. Krew do badań pobrano od 121 pacjentek w ciąży. Wyodrębniono następujące grupy: Kobiety palące z anemią z niedoboru żelaza będące w I, II lub III trymestrze ciąży. Kobiety palące bez anemii z niedoboru żelaza będące w I, II lub III trymestrze ciąży. Kobiety niepalące z anemią z niedoboru żelaza będące w I, II lub III trymestrze ciąży Kobiety niepalące bez anemii z niedoboru żelaza będące w I, II lub III trymestrze ciąży. Wyniki uzyskane z przeprowadzonych badań zostały przedstawione w trzech pracach eksperymentalnych, opublikowanych w czasopismach o zasięgu międzynarodowym: I) Marta Wrześniak, Marta Kepinska, Małgorzata Królik, Halina Milnerowicz: Influence of tobacco smoke on protein and metal levels in the serum of women during pregnancy. PLoS ONE 2016 Vol 11 (8):e IF: Pkt. MNiSW/KBN: II) Marta Wrześniak, Marta Kepinska, Małgorzata Królik, Halina Milnerowicz: Influence of tobacco smoking on transferrin sialylation during pregnancy in smoking and non-smoking women with iron deficiency. Environ Toxicol Pharmacol 2016 Vol 46, s IF: Pkt. MNiSW/KBN:

4 III) Marta Wrześniak, Małgorzata Królik, Marta Kepinska, Halina Milnerowicz: The influence of maternal smoking on transferrin sialylation and fetal biometric parameters. Environ Toxicol Pharmacol 2016 Vol 47 s IF: Pkt. MNiSW/KBN: Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że: 1. Palenie papierosów przez kobiety ciężarne powoduje zaburzenie homeostazy cynku, pierwiastka niezwykle istotnego dla prawidłowego rozwoju płodu. 2. We krwi kobiet ciężarnych palących papierosy wykazano zaburzony profil białkowy (α1-globulin, β-globulin, γ-globulin) w porównaniu do kobiet ciężarnych niepalących. 3. Zwiększone stężenie kadmu we krwi palących wpływa na gospodarkę żelaza i zmianę sialacji transferyny. 4. We krwi kobiet palących z niedoborem żelaza zaobserwowano pozytywną korelację stężenia kadmu z 3-sialoTf, 4-sialoTf, 5-sialoTf i 6-sialoTf oraz negatywną korelację z wymiarem dwuciemieniowym, obwodem główki, obwodem brzuszka oraz długością kości udowej płodu. 5. U kobiet palących wraz ze wzrostem narażenia na Cd zmniejszała się waga urodzeniowa dziecka. Badania do niniejszej rozprawy doktorskiej były finansowane ze środków Narodowego Centrum Nauki, przyznanych na podstawie decyzji numer DEC- 2012/07/N/NZ7/02387 konkursu PRELUDIUM na realizację projektu pt: Wpływ narażenia na ksenobiotyki dymu tytoniowego na profil białkowy i transport żelaza we krwi kobiet ciężarnych. 4

5 Publikacje niezwiązane z tematem pracy doktorskiej: Oryginalne prace doświadczalne 1. Wrześniak M., Kepinska M., Bizoń M., Milnerowicz-Nabzdyk E., Milnerowicz H.: Transferrin sialylation in smoking and non-smoking pregnant women with intrauterine growth restriction. Fetal. Pediatr. Pathol. 2015; 34: IF Pkt. MNiSW/KBN: Zalewska M., Królik M., Milnerowicz H.: Wpływ pracy w hutnictwie i palenia papierosów na stężenie malonylodialdehydu i 8-hydroksydeoksyguanozyny we krwi. Przegl. Lek. 2011; 68: IF: - Pkt. MNiSW/KBN: Misiak B., Królik M., Kukowka A., Lewera A., Leszczyński P., Stankiewicz-Olczyk J., Ślęzak R.: The role of -786T/C polymorphism in the endothelial nitric oxide synthase gene in males with clinical and biochemical features of the metabolic syndrome. Int.J.Endocrinol. 2011; IF: Pkt. MNiSW/KBN: Prace poglądowe 1. Królik M., Milnerowicz H.: The effect of using estrogens in the light of scientific research. Adv.Clin.Exp.Med. 2012; 21: IF: Pkt. MNiSW/KBN: Doniesienia zjazdowe 1. Wrześniak M., Zalewska M., Królik M., Bizoń A., Milnerowicz H.: The effect of transferrin sialylation on foetal development during pregnancy. FEBS EMBO 2014 Conference. Paris (France), Wrześniak M., Milnerowicz H.: Polimorfizmy genetyczne czynników krzepnięcia występujące we wczesnych poronieniach samoistnych. Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Przeszłość i przyszłość diagnostyki laboratoryjnej: diagnostyka molekularna i genetyczna". Wrocław, Królik M., Nabzdyk-Milnerowicz E., Zalewska M., Milnerowicz H.: The changes in transferrin sialylation in the women blood with intrauterine growth restriction. 1th International Doctoral Student Conference "Per aspera at astra". Karpacz, Królik M., Zalewska M., Bizoń A., Milnerowicz-Nabzdyk E., Milnerowicz H.: Profil białkowy surowicy kobiet ciężarnych z wewnątrzmacicznym zahamowaniem wzrostu płodu rozdzielany metodą elektroforezy kapilarnej. V Konferencja Koła Naukowego Doktorantów BioMed Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu "Doktoranci napędem rozwoju nauki". Pasterka, Misiak B., Królik M., Kukowka A., Lewera A., Leszczyński P., Stankiewicz-Olczyk J., Ślęzak R.: Ocena związku między polimorfizmem 786T/C w genie NOS3 a parametrami biochemicznymi i antropometrycznymi u pacjentów z zespołem metabolicznym. III Polski Kongres Genetyki; XVII Zjazd Polskiego Towarzystwa Genetycznego; VI Zjazd Polskiego Towarzystwa Genetyki Człowieka. Lublin,

Profil glikozylacji transferyny w chorobach wątroby

Profil glikozylacji transferyny w chorobach wątroby Zakład Diagnostyki Biochemicznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku Profil glikozylacji transferyny w chorobach wątroby dr n. med. Ewa Gruszewska Kraków, 5.09.2017 r. Rola wątroby w procesie glikozylacji

Bardziej szczegółowo

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNYY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW. Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka

WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNYY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW. Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka WARSZAWSKI UNIWERSYTET MEDYCZNYY MEDICAL UNIVERSITY OF WARSAW Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Warszawa 26.03.2017 Prof. dr hab. n. med. Maria Katarzyna Borszewska -Kornacka Kierownik

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz!

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! Dlaczego palenie papierosów jest szkodliwe? Koncerny tytoniowe dodają do tytoniu wiele substancji konserwujących, aromatów o nie

Bardziej szczegółowo

Palenie papierosów FAKTY

Palenie papierosów FAKTY Palenie papierosów FAKTY Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) palenie jest największym pojedynczym śmiertelnym zagrożeniem dla zdrowia. Tytoń odpowiada za ponad 500 000 zgonów w UE. WHO szacuje,

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii

Uniwersytet Łódzki, Instytut Biochemii Życie jest procesem chemicznym. Jego podstawą są dwa rodzaje cząsteczek kwasy nukleinowe, jako nośniki informacji oraz białka, które tę informację wyrażają w postaci struktury i funkcji komórek. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1959/press.html?print=1

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku

Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży w 2009 i 2012 roku Przedstawione poniżej wyniki badań opracowano na podstawie: Zachowania zdrowotne kobiet w ciąży. Ekspertyza oparta na wynikach ogólnopolskich badań

Bardziej szczegółowo

Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej Analityka Medyczna

Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej Analityka Medyczna Załącznik nr 2 do Uchwały Senatu Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu nr 1441 z dnia 24 września 2014 r. Wydział Farmaceutyczny z Oddziałem Analityki Medycznej UMW Nazwa modułu/przedmiotu Sylabus Część

Bardziej szczegółowo

SEMINARIUM 8:

SEMINARIUM 8: SEMINARIUM 8: 24.11. 2016 Mikroelementy i pierwiastki śladowe, definicje, udział w metabolizmie ustroju reakcje biochemiczne zależne od aktywacji/inhibicji przy udziale mikroelementów i pierwiastków śladowych,

Bardziej szczegółowo

Najbardziej Wiarygodny, Nieinwazyjny Test Prenatalny wykonywany w Polsce Test NIFTY : tylko mała próbka krwi ciężarnej

Najbardziej Wiarygodny, Nieinwazyjny Test Prenatalny wykonywany w Polsce Test NIFTY : tylko mała próbka krwi ciężarnej Najbardziej Wiarygodny, Nieinwazyjny Test Prenatalny wykonywany w Polsce Test NIFTY : To nieinwazyjny, genetyczny test prenatalny nowej generacji, który określa ryzyko trisomii chromosomów 21, 18 i 13

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu)

Przedmowa. Zawartość. 1. Wprowadzenie Kompleksowe podejście do żywienia Koncepcja równowagi (bilansu) 140964 Zawartość Przedmowa 1. Wprowadzenie 1.1. Kompleksowe podejście do żywienia 1.2. Koncepcja równowagi (bilansu) 1.2.1. Model podaży i zapotrzebowania 1.2.2. Przekarmienie 1.2.3. Niedożywienie 1.2.4.

Bardziej szczegółowo

Bierne palenie. Dym z papierosa palącego się. Dym wydychany przez palacza

Bierne palenie. Dym z papierosa palącego się. Dym wydychany przez palacza BIERNE PALENIE Bierne palenie Dym z papierosa palącego się Dym wydychany przez palacza Boczny strumień zawiera ponad 4000 związków chemicznych oraz około 69 substancji rakotwórczych Szacowane ryzyko związane

Bardziej szczegółowo

Zbiór założonych efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: ŻYWIENIE CZŁOWIEKA

Zbiór założonych efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Zbiór założonych efekty kształcenia dla studiów podyplomowych: ŻYWIENIE CZŁOWIEKA Efekty kształcenia dla przedmiotu Słuchacz, który zaliczył przedmiot, ma wiedzę, umiejętności i kompetencje 1. Współczesne

Bardziej szczegółowo

Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży

Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży PRACE KAZUISTYCZNE Andrzej Klejewski 1 Tomasz Urbaniak 2 Magdalena Pisarska-Krawczyk 3 Katarzyna Sobczyk 1 Wpływ palenia tytoniu na przebieg i rozwój ciąży Influence of smoking on pregnancy 1 Wydział Nauk

Bardziej szczegółowo

Autoreferat rozprawy doktorskiej pt:

Autoreferat rozprawy doktorskiej pt: Autoreferat rozprawy doktorskiej pt: Opracowanie specyficznych procedur spektralnych poszukiwania wskaźników wybranych jednostek chorobowych w próbkach klinicznych Autor: mgr Katarzyna Jabłonka-Salach

Bardziej szczegółowo

Karta modułu/przedmiotu

Karta modułu/przedmiotu Karta modułu/przedmiotu Informacje ogólne o module/przedmiocie. Poziom : jednolite studia magisterskie. Kierunek studiów: Analityka medyczna. Forma studiów: stacjonarne 4. Rok: IV 5. Semestr: VIII 6. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Materiał i metody. Wyniki

Materiał i metody. Wyniki Abstract in Polish Wprowadzenie Selen jest pierwiastkiem śladowym niezbędnym do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Selen jest wbudowywany do białek w postaci selenocysteiny tworząc selenobiałka (selenoproteiny).

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki

Bardziej szczegółowo

Wpływ palenia tytoniu na stężenia wybranych czynników angiogennych oraz somatomedyny C w surowicy krwi kobiet ciężarnych i krwi pępowinowej

Wpływ palenia tytoniu na stężenia wybranych czynników angiogennych oraz somatomedyny C w surowicy krwi kobiet ciężarnych i krwi pępowinowej PRACE ORYGINALNE Magdalena Chełchowska 1 Joanna Gajewska 1 Jadwiga Ambroszkiewicz 1 Leszek Lewandowski 2 Tomasz M. Maciejewski 2 Mariusz Ołtarzewski 1 Teresa Laskowska-Klita 1 1 Zakład Badań Przesiewowych,

Bardziej szczegółowo

Jarosław Kalinka1, Wojciech Hanke2 ROLA PALENIA TYTONIU JAKO CZYNNIKA RYZYKA H IPO TRO FII PŁODU I PORODU PRZEDWCZESNEGO

Jarosław Kalinka1, Wojciech Hanke2 ROLA PALENIA TYTONIU JAKO CZYNNIKA RYZYKA H IPO TRO FII PŁODU I PORODU PRZEDWCZESNEGO PRZEG. EPID., 1996, 50, 3 Jarosław Kalinka1, Wojciech Hanke2 ROLA PALENIA TYTONIU JAKO CZYNNIKA RYZYKA H IPO TRO FII PŁODU I PORODU PRZEDWCZESNEGO 1 Instytut Ginekologii i Położnictwa AM w Łodzi Dyrektor:

Bardziej szczegółowo

Należy pamiętać, że nie ma bezpiecznej dawki dymu tytoniowego, zarówno dla aktywnie palących, jak i biernych palaczy.

Należy pamiętać, że nie ma bezpiecznej dawki dymu tytoniowego, zarówno dla aktywnie palących, jak i biernych palaczy. Tytoń -roślina która po procesie wysuszenia i zmielenia jest podstawowym składnikiem papierosów. Swoją popularność zawdzięcza głównie obecności nikotyny. Historia palenia tytoniu sięga najdawniejszych

Bardziej szczegółowo

Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI

Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI Konsekwencje zdrowotne używania substancji psychoaktywnych przez kobiety w ciąży ROMUALD DĘBSKI CMKP UZALEŻNIENIA W CIĄŻY NARKOTYKI ALKOHOL PAPIEROSY ŁĄCZNIE 1/4 CIĘŻARNYCH Najczęstsze używki w ciąży PAPIEROSY

Bardziej szczegółowo

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała

Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem. Jadwiga Zapała Styl życia a nowotwory złośliwe w świetle Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem Jadwiga Zapała CHOROBY CYWILIZACYJNE Nowotwory Choroby układu krążenia Choroby metaboliczne Schorzenia układu nerwowego EUROPEJSKI

Bardziej szczegółowo

Kwas sjalowy oraz izoformy transferyny jako wskaźniki zaburzeń glikozylacji w chorobach trzustki

Kwas sjalowy oraz izoformy transferyny jako wskaźniki zaburzeń glikozylacji w chorobach trzustki Kwas sjalowy oraz izoformy transferyny jako wskaźniki zaburzeń glikozylacji w chorobach trzustki dr hab. n. med. Bogdan Cylwik Zakład Laboratoryjnej Diagnostyki Pediatrycznej Uniwersytet Medyczny w Białymstoku

Bardziej szczegółowo

Choroby peroksysomalne

Choroby peroksysomalne 148 PRACE POGLĄDOWE / REVIEWS Choroby peroksysomalne Peroxisomal disorders Teresa Joanna Stradomska Pediatr Pol 2010; 85 (2): 148 155 2010 by Polskie Towarzystwo Pediatryczne Otrzymano/Received: 29.10.2009

Bardziej szczegółowo

DIOKSYNY- CZYNNIKI ZABURZAJĄCE FUNKCJE ENDOKRYNNE

DIOKSYNY- CZYNNIKI ZABURZAJĄCE FUNKCJE ENDOKRYNNE DIOKSYNY- CZYNNIKI ZABURZAJĄCE FUNKCJE ENDOKRYNNE E.L. Gregoraszczuk Zakład Fizjologii Zwierząt, Instytut Zoologii, Uniwersytet Jagielloński, Kraków Kilka słów o układzie endokrynnym. Układ endokrynny,

Bardziej szczegółowo

PALENIE TO POWAŻNY PROBLEM

PALENIE TO POWAŻNY PROBLEM PALENIE TO POWAŻNY PROBLEM PALENIE JAKO PROBLEM SPOŁECZNY 100.000 tysięcy ludzi każdego roku w Polsce przedwcześnie umiera na choroby spowodowane paleniem tytoniu. 10.000.000 Polaków pali regularnie 15-20

Bardziej szczegółowo

Łukasz Czupkałło Ocena systemu RANK/RANKL/OPG w płynie dziąsłowym u kobiet w ciąży fizjologicznej oraz pacjentek ciężarnych z chorobą przyzębia.

Łukasz Czupkałło Ocena systemu RANK/RANKL/OPG w płynie dziąsłowym u kobiet w ciąży fizjologicznej oraz pacjentek ciężarnych z chorobą przyzębia. Łukasz Czupkałło Ocena systemu RANK/RANKL/OPG w płynie dziąsłowym u kobiet w ciąży fizjologicznej oraz pacjentek ciężarnych z chorobą przyzębia. STRESZCZENIE Choroba przyzębia jest procesem zapalnym polegającym

Bardziej szczegółowo

głównie do cytowania Rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Test podwójny jest omówiony pobieżnie i Autor poświęca mu znacznie mniej

głównie do cytowania Rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Test podwójny jest omówiony pobieżnie i Autor poświęca mu znacznie mniej Warszawa 22.12.2016 Recenzja rozprawy na stopień doktora nauk medycznych lekarza Jacka Więcka pt. Analiza wad rozwojowych u płodów i noworodków w oparciu o program badań prenatalnych w województwie opolskim

Bardziej szczegółowo

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW

Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Anna Linkowska Instytut Psychologii UKSW, Warszawa O FAS DLA RODZICÓW Co to jest FAS? FAS czyli Alkoholowy Zespół Płodowy (Fetal Alkohole Syndrome) to zespół zaburzeń występujących u dziecka, będący wynikiem

Bardziej szczegółowo

PATRONAT HONOROWY DZIEKAN WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO Z ODDZIAŁEM ANALITYKI MEDYCZNEJ. Prof. dr hab. Halina Grajeta POLSKIE TOWARZYSTWO TOKSYKOLOGICZNE

PATRONAT HONOROWY DZIEKAN WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO Z ODDZIAŁEM ANALITYKI MEDYCZNEJ. Prof. dr hab. Halina Grajeta POLSKIE TOWARZYSTWO TOKSYKOLOGICZNE PATRONAT HONOROWY DZIEKAN WYDZIAŁU FARMACEUTYCZNEGO Z ODDZIAŁEM ANALITYKI MEDYCZNEJ Prof. dr hab. Halina Grajeta POLSKIE TOWARZYSTWO TOKSYKOLOGICZNE ODDZIAŁ WROCŁAWSKI KOMITET NAUKOWY Przewodnicząca Dr

Bardziej szczegółowo

Palenie tytoniu a zdrowie dziecka. mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10.

Palenie tytoniu a zdrowie dziecka. mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10. Palenie tytoniu a zdrowie dziecka mgr Justyna Szczęsna Sekcja Promocji Zdrowia i Oświaty Zdrowotnej PSSE w Krapkowicach Krapkowice 25.10.2011 roku Bierne palenie Bierne palenie to wdychanie dymu tytoniowego

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Katedra Ginekologii, Położnictwa i Onkologii Ginekologicznej Klinika Onkologii Ginekologicznej Kierownik Kliniki: Prof. dr hab. n. med. Ewa Nowak-Markwitz

Bardziej szczegółowo

PRISCA 5.0 Nieinwazyjna diagnostyka prenatalna

PRISCA 5.0 Nieinwazyjna diagnostyka prenatalna OCENA RYZYKA GENETYCZNYCH WAD PŁODU PRISCA 5.0 Nieinwazyjna diagnostyka prenatalna SPECJALISTYCZNY PROGRAM KOMPUTEROWY DO OCENY RYZYKA WAD CHROMOSOMOWYCH PŁODU I WAD ROZWOJOWYCHUKŁADU NERWOWEGO NA PODSTAWIE

Bardziej szczegółowo

Tarczyca a ciąża. Kraków 22-23 października 2010. www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl

Tarczyca a ciąża. Kraków 22-23 października 2010. www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl Tarczyca a ciąża Kraków 22-23 października 2010 Organizator: Katedra i Klinika Endokrynologii Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum www.tarczycaciaza.cm-uj.krakow.pl Szanowni Państwo, Drogie Koleżanki,

Bardziej szczegółowo

FAS i FTS. Wykonała: Anna Korcala-Wichary

FAS i FTS. Wykonała: Anna Korcala-Wichary FAS i FTS Wykonała: Anna Korcala-Wichary FAS Fetal Alcohol Syndrome Do dziś nie określono dawki alkoholu, która byłaby bezpieczna dla płodu. Każda ilość niesie ryzyko wystąpienia zaburzeń w rozwoju dziecka.

Bardziej szczegółowo

a. ph, zawartości makroskładników (P, K, Mg) w 700 próbkach gleby, b. zawartości metali ciężkich (Pb, Cd, Zn, Cu, Ni i Cr ) w 10 próbkach gleby,

a. ph, zawartości makroskładników (P, K, Mg) w 700 próbkach gleby, b. zawartości metali ciężkich (Pb, Cd, Zn, Cu, Ni i Cr ) w 10 próbkach gleby, Okręgowa Stacja Chemiczno Rolnicza w Gliwicach odebrała i wykonała badanie próbek glebowych z obszaru użytków rolnych Powiatu Raciborskiego w Gminie Krzanowice z powierzchni 1670,94 ha. Odebrano z terenu

Bardziej szczegółowo

SKONSOLIDOWANY RAPORT ZA II KWARTAŁ 2017 ROKU

SKONSOLIDOWANY RAPORT ZA II KWARTAŁ 2017 ROKU SKONSOLIDOWANY RAPORT ZA II KWARTAŁ 2017 ROKU grupy kapitałowej READ-GENE SA: READ-GENE Spółka Akcyjna z siedzibą w Szczecinie oraz INNOWACYJNA MEDYCYNA Sp. z o.o. z siedzibą w Szczecinie za okres od 01.04.2017

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczak 1,2. Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach

Andrzej Sobczak 1,2. Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach Ekspozycja użytkowników elektronicznych papierosów na nikotynę Andrzej Sobczak 1,2 1 Zakład Chemii Ogólnej i Nieorganicznej Wydziału Farmaceutycznego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach 2 Zakład

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych Program badań prenatalnych 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego W ostatnich latach wzrasta systematycznie średni wiek

Bardziej szczegółowo

OCENA WYNIKÓW BADAŃ W GMINIE KUŹNIA RACIBORSKA. gleba lekka szt./ % 455/2200 0/0 119/26 53/12 280/61 3/1

OCENA WYNIKÓW BADAŃ W GMINIE KUŹNIA RACIBORSKA. gleba lekka szt./ % 455/2200 0/0 119/26 53/12 280/61 3/1 OCENA WYNIKÓW BADAŃ W GMINIE KUŹNIA RACIBORSKA Wyniki badań odczynu gleby i zawartości makroelementów w próbkach gleby przedstawiono w tabelach zasobności gleby ( Zestawienie zasobności gleby na obszarze

Bardziej szczegółowo

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

prof. dr hab. Andrzej Potemkowski Zakład Psychologii Klinicznej i Psychoprofilaktyki. Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie Lekarz, neurolog Marzena Zboch Dyrektor ds. medycznych Ośrodek Badawczo- Naukowo- Dydaktyczny Chorób Otępiennych Uniwersytetu Medycznego, im. Księdza Henryka Kardynała Gulbinowicza SP ZOZ w Ścinawie Rozprawa

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT ZLECENIA. Odebrano z terenu powiatu Raciborskiego próbki gleby i wykonano w Gminie Kornowac:

PRZEDMIOT ZLECENIA. Odebrano z terenu powiatu Raciborskiego próbki gleby i wykonano w Gminie Kornowac: PRZEDMIOT ZLECENIA Okręgowa Stacja Chemiczno Rolnicza w Gliwicach odebrała i wykonała badanie próbek glebowych z obszaru użytków rolnych Powiatu Raciborskiego na terenie Gminy Kornowac o powierzchni 598,25ha.

Bardziej szczegółowo

ŚRODOWISKOWY DYM TYTONIOWY A CHOROBY SERCOWO NACZYNIOWE CORAZ BARDZIEJ DOCENIANY PROBLEM W EUROPIE. II Katedra Kardiologii CM UMK

ŚRODOWISKOWY DYM TYTONIOWY A CHOROBY SERCOWO NACZYNIOWE CORAZ BARDZIEJ DOCENIANY PROBLEM W EUROPIE. II Katedra Kardiologii CM UMK ŚRODOWISKOWY DYM TYTONIOWY A CHOROBY SERCOWO NACZYNIOWE CORAZ BARDZIEJ DOCENIANY PROBLEM W EUROPIE II Katedra Kardiologii CM UMK BIERNE PALENIE występuje, gdy dym z wyrobu tytoniowego używanego przez jedną

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

a. ph, zawartości makroskładników (P, K, Mg) w 899 próbkach gleby, b. zawartości metali ciężkich (Pb, Cd, Zn, Cu, Ni i Cr ) w 12 próbkach gleby,

a. ph, zawartości makroskładników (P, K, Mg) w 899 próbkach gleby, b. zawartości metali ciężkich (Pb, Cd, Zn, Cu, Ni i Cr ) w 12 próbkach gleby, Okręgowa Stacja Chemiczno Rolnicza w Gliwicach odebrała i wykonała badanie próbek glebowych z obszaru użytków rolnych Powiatu Raciborskiego w Gminie Krzyżanowice z powierzchni 1577ha. odebrano z terenu

Bardziej szczegółowo

Co charakteryzuje substancje psychoaktywne:

Co charakteryzuje substancje psychoaktywne: Jolanta Terlikowska Co charakteryzuje substancje psychoaktywne: wpływają na centralny układ nerwowy przyjmowane są w celu doznania przyjemności, zmiany świadomości, uzyskania określonego nastoju, przeżycia

Bardziej szczegółowo

Palić czy nie? 2 godziny. Wstęp

Palić czy nie? 2 godziny. Wstęp 2 godziny Palić czy nie? Wstęp Palenie tytoniu zabija około 5 milionów palaczy rocznie na świecie, co stanowi równowartość pasażerów, jaką pomieści 30 jumbojetów dziennie. W Polsce około 10 milionów Polaków

Bardziej szczegółowo

Profil neuropsy chologiczny dziecka z zespołem FA S. Justyna Soja-Sularz psycholog Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej nr 2 w Białymstoku

Profil neuropsy chologiczny dziecka z zespołem FA S. Justyna Soja-Sularz psycholog Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej nr 2 w Białymstoku Profil neuropsy chologiczny dziecka z zespołem FA S Justyna Soja-Sularz psycholog Poradni Psychologiczno- Pedagogicznej nr 2 w Białymstoku Fetal Alkohol Syndrome (FAS) jest to zespół nieprawidłowości,

Bardziej szczegółowo

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Kraków, czerwiec 2005 Genetyka kliniczna Kierunki rozwoju Choroby

Bardziej szczegółowo

NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test)

NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test) NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test) Nieinwazyjne badanie krwi kobiety ciężarnej w kierunku wykluczenia najczęstszych trisomii u płodu Cel testu NIPT Celem testu NIPT jest

Bardziej szczegółowo

Żywność ekologiczna najlepsza żywność funkcjonalna

Żywność ekologiczna najlepsza żywność funkcjonalna Żywność ekologiczna najlepsza żywność funkcjonalna Prof. Dr hab. Ewa Solarska Pracownia Żywności Ekologicznej Wydział Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie Konferencja naukowa

Bardziej szczegółowo

OCENA SPOŻYCIA ALKOHOLU, KAWY I PALENIA PAPIEROSÓW WŚRÓD KOBIET W CIĄŻY

OCENA SPOŻYCIA ALKOHOLU, KAWY I PALENIA PAPIEROSÓW WŚRÓD KOBIET W CIĄŻY BROMAT. CHEM. TOKSYKOL. XLVIII, 2015, 3, str. 578 582 Joanna Wyka, Marta Misiarz, Ewa Malczyk, Marzena Zołoteńka-Synowiec, Beata Całyniuk, Brygida Smółka, Dominika Mazurek 1 OCENA SPOŻYCIA ALKOHOLU, KAWY

Bardziej szczegółowo

Płodowy zespół ponikotynowy PSSE Ostrołęka 21.05.2010 r. W Polsce na bierne wdychanie dymu papierosowego naraŝonych jest około 60% dzieci. 2 Fakty dotyczące biernego palenia bierne wdychanie dymu tytoniowego

Bardziej szczegółowo

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych.

lek. Magdalena Bosak-Prus Ocena profilu oreksyny A i greliny u dzieci niskorosłych. lek. Magdalena Bosak-Prus Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny nr 1 we Wrocławiu, Katedra i Klinika Endokrynologii i Diabetologii Wieku Rozwojowego, młodszy asystent Ocena profilu oreksyny A i greliny

Bardziej szczegółowo

FAS. Zespół Alkoholowy Płodu (FETAL ALCOHOL SYNDROME)

FAS. Zespół Alkoholowy Płodu (FETAL ALCOHOL SYNDROME) FAScynujące dzieci FAS Zespół Alkoholowy Płodu (FETAL ALCOHOL SYNDROME) Co 3 kobieta w ciąży sięga po kieliszek, a skutki tego bywają dramatyczne. Nawet niewielka ilość alkoholu wypitego przez matkę może

Bardziej szczegółowo

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała

Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Profil metaboliczny róŝnych organów ciała Uwaga: tkanka tłuszczowa (adipose tissue) NIE wykorzystuje glicerolu do biosyntezy triacylogliceroli Endo-, para-, i autokrynna droga przekazu informacji biologicznej.

Bardziej szczegółowo

Markery biochemiczne w diagnostyce prenatalnej

Markery biochemiczne w diagnostyce prenatalnej Diagnostyka prenatalna Spała 09.11.2012 Markery biochemiczne w diagnostyce prenatalnej - test podwójny - nowe markery biochemiczne dr hab. n. med. Dariusz Borowski Warszawski Uniwersytet Medyczny rekomendacja

Bardziej szczegółowo

Podczas przyjmowania witamin i minerałów mogą wystąpić problemy z ich wchłanianiem z kilku powodów:

Podczas przyjmowania witamin i minerałów mogą wystąpić problemy z ich wchłanianiem z kilku powodów: Synergizm i antagonizm witamin oraz składników mineralnych Witaminy i składniki mineralne, ze względu na odmienną budowę, wchodzą w interakcje pomiędzy sobą i z innymi składnikami powodując ograniczenie

Bardziej szczegółowo

OMEGA TEST BADANIE PROFILU KWASÓW TŁUSZCZOWYCH

OMEGA TEST BADANIE PROFILU KWASÓW TŁUSZCZOWYCH BADANIE PROFILU KWASÓW TŁUSZCZOWYCH Organizm człowieka zbudowany jest z około 10 bilionów komórek. To od ich stanu zależy nasze zdrowie i samopoczucie. Kluczem do prawidłowego funkcjonowania każdej komórki

Bardziej szczegółowo

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY

EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY EKSPERTYZA ZACHOWANIA ZDROWOTNE KOBIET W CIĄŻY Krzysztof Przewoźniak i Witold Zatoński Zakład Epidemiologii i Prewencji Nowotworów, Centrum Onkologii Instytut w Warszawie Posiedzenie Plenarne Rady Naukowej

Bardziej szczegółowo

NIEDOKRWISTOŚĆ W CIĄŻY JULIA ZARĘBA-SZCZUDLIK

NIEDOKRWISTOŚĆ W CIĄŻY JULIA ZARĘBA-SZCZUDLIK NIEDOKRWISTOŚĆ W CIĄŻY JULIA ZARĘBA-SZCZUDLIK Niedokrwistość Stan charakteryzujący się obniżeniem stężenia hemoglobiny w jednostce objętości krwi, poniżej normy uzależnionej od wieku i płci K: 11-15 mg%

Bardziej szczegółowo

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta

Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta Pakiet konsultacji genetycznych zawierający spersonalizowane zalecenia żywieniowe dla pacjenta CHOROBY DIETOZALEŻNE W POLSCE 2,150,000 osób w Polsce cierpi na cukrzycę typu II 7,500,000 osób w Polsce cierpi

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty)

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2019 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek)

Bardziej szczegółowo

Gdański Uniwersytet Medyczny. Polimorfizm genów receptorów estrogenowych (ERα i ERβ) a rozwój zespołu metabolicznego u kobiet po menopauzie

Gdański Uniwersytet Medyczny. Polimorfizm genów receptorów estrogenowych (ERα i ERβ) a rozwój zespołu metabolicznego u kobiet po menopauzie Gdański Uniwersytet Medyczny Mgr Karolina Kuźbicka Polimorfizm genów receptorów estrogenowych (ERα i ERβ) a rozwój zespołu metabolicznego u kobiet po menopauzie Rozprawa doktorska Promotor: dr hab. n.

Bardziej szczegółowo

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA)

Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) Badanie predyspozycji do łysienia androgenowego u kobiet (AGA) RAPORT GENETYCZNY Wyniki testu dla Pacjent Testowy Pacjent Pacjent Testowy ID pacjenta 0999900004112 Imię i nazwisko pacjenta Pacjent Testowy

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014

Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 Program zajęć z biochemii dla studentów kierunku weterynaria I roku studiów na Wydziale Lekarskim UJ CM w roku akademickim 2013/2014 S E M E S T R II Tydzień 1 24.02-28.02 2 03.03-07.03 3 10.03-14.03 Wykłady

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA

KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA KONSPEKT ZAJĘĆ WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNYCH DLA KLASY V TEMAT: WPŁYW PALENIA NA RÓŻNE UKŁADY NASZEGO CIAŁA Cele: zrozumienie, że palenie szkodzi zdrowiu zarówno palących, jak i niepalących, uświadomienie

Bardziej szczegółowo

Substancje o Znaczeniu Biologicznym

Substancje o Znaczeniu Biologicznym Substancje o Znaczeniu Biologicznym Tłuszcze Jadalne są to tłuszcze, które może spożywać człowiek. Stanowią ważny, wysokoenergetyczny składnik diety. Z chemicznego punktu widzenia głównym składnikiem tłuszczów

Bardziej szczegółowo

Tytuł prezentacji. Możliwość wykorzystania biowęgla w rekultywacji gleb zanieczyszczonych. metalami ciężkimi

Tytuł prezentacji. Możliwość wykorzystania biowęgla w rekultywacji gleb zanieczyszczonych. metalami ciężkimi Agnieszka Medyńska-Juraszek, Irmina Ćwieląg-Piasecka 1, Piotr Chohura 2 1 Instytut Nauk o Glebie i Ochrony Środowiska, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu ul. Grunwaldzka 53, 50-357 Wrocław 2 Katedra

Bardziej szczegółowo

Suplementacja witaminowo-mineralna u kobiet w wieku prekoncepcyjnym

Suplementacja witaminowo-mineralna u kobiet w wieku prekoncepcyjnym Magdalena Rzeźnik, Joanna Suliburska Katedra Higieny Żywienia Człowieka, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu Suplementacja witaminowo-mineralna u kobiet w wieku prekoncepcyjnym Vitamin-mineral supplementation

Bardziej szczegółowo

Badania po poronieniu

Badania po poronieniu Badania po poronieniu TWOJE SZANSE NA DZIECKO PRZYCZYNY PORONIENIA Genetyczne Powodują około 70% poronień. Są one spowodowane aberracjami chromosomowymi, czyli nieprawidłowościami materiału genetycznego

Bardziej szczegółowo

Zaburzenie funkcji trzustki u pacjentów z przewlekłym stanem zapalnym i środowiskowo narażonych na dym papierosowy. Mariola Śliwińska-Mossoń

Zaburzenie funkcji trzustki u pacjentów z przewlekłym stanem zapalnym i środowiskowo narażonych na dym papierosowy. Mariola Śliwińska-Mossoń Zaburzenie funkcji trzustki u pacjentów z przewlekłym stanem zapalnym i środowiskowo narażonych na dym papierosowy Mariola Śliwińska-Mossoń Praca wykonana w Zakładzie Biomedycznych Analiz Środowiskowych

Bardziej szczegółowo

Poroniłaś? Pamiętaj, że nadal możesz szczęśliwie urodzić dziecko.

Poroniłaś? Pamiętaj, że nadal możesz szczęśliwie urodzić dziecko. Poroniłaś? Pamiętaj, że nadal możesz szczęśliwie urodzić dziecko. Dzięki odpowiedniej i wczesnej diagnostyce możecie: Po pierwsze: poznać przyczynę poronienia Po drugie: uniknąć kolejnych zbędnych badań

Bardziej szczegółowo

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz

Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit. Maria Kłopocka Bydgoszcz Problemy płodności i ciąży w nieswoistych zapalnych chorobach jelit Maria Kłopocka Bydgoszcz Płodność Przebieg ciąży i poród Bezpieczeństwo leczenia w okresie ciąży i karmienia Sytuacje szczególne Edukacja

Bardziej szczegółowo

Aktywność γ glutamylotransferazy, N acetylo β D glukozaminidazy i stężenie kadmu w moczu palących matek i ich noworodków

Aktywność γ glutamylotransferazy, N acetylo β D glukozaminidazy i stężenie kadmu w moczu palących matek i ich noworodków PRACE ORYGINALNE Adv. Clin. Exp. Med. 2004, 13, 1, 35 40 ISSN 1230 025X ANDRZEJ KARMOWSKI 1, KRZYSZTOF A. SOBIECH 2, PIOTR KOGUT 3, ELŻBIETA BANACH 1, PAWEŁ MADEJ 4, MARIUSZ MARKUSZEWSKI 5, MIKOŁAJ KARMOWSKI

Bardziej szczegółowo

1.1. Znaczenie rodziny dla jednostki... 17 1.2. Określenie rodziny złożoność pojęcia... 21 1.3. Rozwojowe spojrzenie na rodzinę...

1.1. Znaczenie rodziny dla jednostki... 17 1.2. Określenie rodziny złożoność pojęcia... 21 1.3. Rozwojowe spojrzenie na rodzinę... Spis treści 1. Rodzina jej znaczenie i rozwój Anna Kwak 17 1.1. Znaczenie rodziny dla jednostki.............. 17 1.2. Określenie rodziny złożoność pojęcia........... 21 1.3. Rozwojowe spojrzenie na rodzinę.............

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty)

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Biochemia Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej

Bardziej szczegółowo

Geny, a funkcjonowanie organizmu

Geny, a funkcjonowanie organizmu Geny, a funkcjonowanie organizmu Wprowadzenie do genów letalnych Geny kodują Białka Kwasy rybonukleinowe 1 Geny Występują zwykle w 2 kopiach Kopia pochodząca od matki Kopia pochodząca od ojca Ekspresji

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Debridat, 100 mg, tabletki powlekane 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 tabletka zawiera 100 mg trimebutyny maleinianu (Trimebutini maleas).

Bardziej szczegółowo

Wpływ czynnego i biernego palenia papierosów przez kobiety ciężarne na rozwój nadciśnienia tętniczego w ciąży i hipotrofii u płodu

Wpływ czynnego i biernego palenia papierosów przez kobiety ciężarne na rozwój nadciśnienia tętniczego w ciąży i hipotrofii u płodu PRACE ORYGINALNE Mariola KRZYŚCIN 1 Anna DERA-SZYMANOWSKA 1 Marta NAPIERAŁA 2 Marek CHUCHRACKI 3 Wiesław MARKWITZ 1 Grzegorz H. BRĘBOROWICZ 1 Ewa FLOREK 2 Wpływ czynnego i biernego palenia papierosów przez

Bardziej szczegółowo

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA.

UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA. UNIWERSYTET MEDYCZNY W LUBLINIE KATEDRA I KLINIKA REUMATOLOGII I UKŁADOWYCH CHORÓB TKANKI ŁĄCZNEJ PRACA DOKTORSKA Małgorzata Biskup Czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego u chorych na reumatoidalne zapalenie

Bardziej szczegółowo

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV

Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Harmonogram zajęć dla kierunku: Dietetyka, studia stacjonarne, II rok, semestr IV Przedmiot: Podstawy farmakologii i farmakoterapii żywieniowej oraz interakcji leków z żywnością Wykłady (5 wykładów, każdy

Bardziej szczegółowo

PALENIE TYTONIU PRZEZ KOBIETY CIĘŻARNE A STAN BIOLOGICZNY NOWORODKA W POLSCE

PALENIE TYTONIU PRZEZ KOBIETY CIĘŻARNE A STAN BIOLOGICZNY NOWORODKA W POLSCE Alkoholizm i Narkomania Tom 13, Nr 3, ss. 389-398, 2000 PALENIE TYTONIU PRZEZ KOBIETY CIĘŻARNE A STAN BIOLOGICZNY NOWORODKA W POLSCE Katarzyna SzamotuIska, Zbigniew J. Brzeziński Zakład Epidemiologii Instytutu

Bardziej szczegółowo

Marzena Woźniak Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie

Marzena Woźniak Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie Marzena Woźniak Rozprawa doktorska na stopień doktora nauk medycznych Temat rozprawy: Ocena, monitorowanie i leczenie zakrzepicy żylnej w okresie ciąży i połogu Streszczenie Okresy ciąży i połogu są wymieniane

Bardziej szczegółowo

Nikotyna a nasz organizm

Nikotyna a nasz organizm BIULETYN Z ZAKRESU PROFILAKTYKI ZACHOWAŃ RYZYKOWNYCH Nikotyna a nasz organizm Podstawowe wiadomości na temat dymu tytoniowego. Biologiczne działanie wielu substancji toksycznych i rakotwórczych oraz uzależniająca

Bardziej szczegółowo

Recenzja rozprawy doktorskiej lek. med. Błażeja Szady

Recenzja rozprawy doktorskiej lek. med. Błażeja Szady Zes p ół Analiz Toksykologicznych i Farmaceutycznych Zakła d Chemii Analitycznej Wydział Chemii U niwersytet Jagielloński ul. R. Ingardena 3, 30-060 Kraków tel. (012) 663 56 00, fax: (012) 663 56 01 Kraków,

Bardziej szczegółowo

31 majaa - Światowy Dzień Bez Tytoniu. Każdy dzień może być dniem bez papierosa!

31 majaa - Światowy Dzień Bez Tytoniu. Każdy dzień może być dniem bez papierosa! 31 majaa - Światowy Dzień Bez Tytoniu Każdy dzień może być dniem bez papierosa! Każdy z nas ma wpływw na swoje zdrowie. Wiąże się to ze stylem życia, jaki prowadzimy, czyli ze sposobem, w jaki żyjemy.

Bardziej szczegółowo

Prof. dr hab. Irena Staneczko-Baranowska Gliwice, 03.09.2015 Wydział Chemiczny Politechnika Śląska

Prof. dr hab. Irena Staneczko-Baranowska Gliwice, 03.09.2015 Wydział Chemiczny Politechnika Śląska Prof. dr hab. Irena Staneczko-Baranowska Gliwice, 03.09.2015 Wydział Chemiczny Politechnika Śląska Ocena rozprawy doktorskiej mgr inż. Magdaleny MATCZUK pt. Development of the Analytical Methodology for

Bardziej szczegółowo

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA W ODNIESIENIU DO MODUŁÓW ŻYWIENIE W SPORCIE

OPIS KIERUNKOWYCH EFEKTÓW KSZTAŁCENIA W ODNIESIENIU DO MODUŁÓW ŻYWIENIE W SPORCIE Podstawy żywienia w sporcie Antropometria Pracownia dietetyczna I, II Fizjologia sportu Wybrane zagadnienia z metabolizmu wysiłku Diagnostyka laboratoryjna w sporcie Genetyka dietetyce i sporcie Żywienie

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Genetyka

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Genetyka S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod AG modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Genetyka Obowiązkowy Nauk

Bardziej szczegółowo

dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu

dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu dr hab. n. med. Czesław Żaba Kierownik Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Poznań, dnia 09.09.2015 r. Ocena rozprawy doktorskiej lek. med. Doroty

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO ADDAMEL N, koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 1 ml koncentratu zawiera: Substancje czynne

Bardziej szczegółowo

Możliwości wykorzystania metod analitycznych w metalomice

Możliwości wykorzystania metod analitycznych w metalomice Możliwości wykorzystania metod analitycznych w metalomice W dniach 25 i 26 sierpnia, naukowcy z Laboratorium Metalomiki i Nanotechnologii, Zakładu Chemii i Biochemii, Uniwersytetu Mendla w Brnie zrealizowali

Bardziej szczegółowo

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92

Zmodyfikowane wg Kadowaki T in.: J Clin Invest. 2006;116(7):1784-92 Magdalena Szopa Związek pomiędzy polimorfizmami w genie adiponektyny a wybranymi wyznacznikami zespołu metabolicznego ROZPRAWA DOKTORSKA Promotor: Prof. zw. dr hab. med. Aldona Dembińska-Kieć Kierownik

Bardziej szczegółowo

Universitäts-Frauenklinik Essen

Universitäts-Frauenklinik Essen Universitäts-Frauenklinik Essen Badanie przesiewowe w pierwszym trymestrze ciąży Co to jest z badanie przesiewowe w pierwszym trymestrze ciąży? W badaniu przesiewowym w pierwszym trymestrze ciąży okreslane

Bardziej szczegółowo

Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie kobiety i płodu

Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie kobiety i płodu Wpływ substancji psychoaktywnych na zdrowie kobiety i płodu Literatura Alkohol a zdrowie, Kobiety i alkohol, PARPA, Warszawa 1997. Alkohol a zdrowie, Pacjenci z problemami alkoholowymi w podstawowej opiece

Bardziej szczegółowo

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek

Małgorzata Rajter-Bąk dr Jacek Gajek SZKOLENIA PSYCHOLOGICZNO- ZDROWOTNE JAKO INWESTYCJA W KSZTAŁTOWANIE ŚWIADOMOŚCI PROZDROWOTNEJ KADRY MENEDŻERSKIEJ, CZYLI WPŁYW ZDROWIA KADRY ZARZĄDZAJĄCEJ NA WYNIK FINANSOWY ZARZĄDZANYCH PRZEDSIĘBIORSTW

Bardziej szczegółowo