Analiza wpływu deficytu budżetowego na poziom cen w gospodarce

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Analiza wpływu deficytu budżetowego na poziom cen w gospodarce"

Transkrypt

1 Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Analiza wpływu deficytu budżetowego na poziom cen w gospodarce Rolę wartości charakteryzujących zdrowe procesy gospodarcze bardzo często pełnią proporcje między określonymi zmiennymi ekonomicznymi. Proporcje te mogą być wzorcem, przy pomocy którego oceniamy poziom rozwoju i aktualny stan danego systemu gospodarczego. Mogą one również stanowić podstawę do budowania średnioi długookresowych prognoz podstawowych parametrów makroekonomicznych. Niniejszy artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie: czy w gospodarce, a dokładnie w zakresie finansów publicznych, istnieją określone proporcje, charakteryzujące się wysoką stabilnością w czasie, na podstawie których można formułować diagnozy i wyznaczać prognozy gospodarcze? Osobnym zagadnieniem jest stabilność badanych proporcji. Pomimo wysiłków wielu ekonomistów pod znakiem zapytania staje możliwość znalezienia pewnych uniwersalnych, absolutnie stałych w czasie i w przestrzeni, prawidłowości w zakresie struktur zjawisk ekonomicznych. Bardzo często prawidłowość obserwowana dzisiaj, jutro może ulec zmianie lub nawet przestać istnieć. Pogląd ten podziela wielu ekonomistów. Dla przykładu O.Lange [Ekonomia polityczna , s.260] definiując tzw. ekonomiczne prawo ruchu stwierdza, że zmiany systemów (proporcji, praw) są czymś nieuniknionym i naturalnym. T a b e l a 1 Wydatki budżetowe i dochód narodowy brutto ( mld USD) dla gospodarki USA w latach Lata Wydatki budżetowe Dochód narodowy brutto Stosunek 2: ,8 288,3 0, ,4 333,4 0, ,8 351,6 0, ,8 371,6 0, ,0 372,5 0, ,3 405,9 0, ,7 428,2 0,19

2 , , ,4 456,8 0, ,9 495,8 0, , ,6 515,4 0, ,4 533,8 0, ,2 574,6 0, ,8 606,9 0, ,0 649,8 0, ,6 705,1 0, ,6 772,0 0, ,7 816,4 0, ,7 892,7 0, ,3 963,9 0, , , ,5 0, , ,7 0, , ,8 0, , ,3 0, , ,8 0, , ,4 0, , ,8 0, , ,5 0, , ,7 0, , ,2 0, , , ,0 0, , ,6 0, , ,0 0, , ,1 0, , ,2 0, , ,3 0, , ,0 0, , ,20 Źródło: obliczenia własne na podstawie [Kamerschen D., McKenzie R., Nardinelli C. Ekonomia ] Przykładem wyraźnej i stabilnej w czasie proporcji w zakresie finansów publicznych może być kształtowanie się wydatków budżetowych w porównaniu do produktu krajowego brutto lub dochodu narodowego brutto. Poniżej w tab. 1 oraz na rys.1 przedstawiona została wspomniana relacja na przykładzie gospodarki Stanów Zjednoczonych w latach Wyraźnie widoczna jest, mimo pewnych zakłóceń w poszczególnych latach, prawidłowość polegająca na tym, że stosunek wydatków budżetowych do dochodu narodowego brutto na przestrzeni prawie czterdziestu lat kształtował się w gospodarce amerykańskiej na poziomie 0,2. Współczynnik korelacji liniowej Pearsona obliczony dla badanych zmiennych wyniósł 0,998.

3 Wydatki budżetowe(mldusd) Dochódnarodowybrutto(mldUSD) Rys. 1. Wykres korelacyjny dochodu narodowego brutto i wydatków budżetowych dla gospodarki USA w latach Podobny charakter wykazuje również związek między wydatkami budżetowymi a produktem krajowym brutto w gospodarce polskiej w latach Wykres korelacyjny tych dwóch zmiennych w badanym okresie został przedstawiony na rys.2. Siła związku między analizowanymi zjawiskami mierzona wartością współczynnika korelacji liniowej Pearsona wyniosła 0,990. Warto zaznaczyć, że identyczna relacja występuje również w przypadku produktu krajowego brutto i dochodów budżetowych. 1,6e5 1,4e5 1,2e5 1e Wydatki budżetowe(mlnzł) Produkt krajowybrutto(mlnzł) Rys.2. Wykres korelacyjny produktu krajowego brutto i wydatków budżetowych dla gospodarki polskiej w latach

4 Zajmiemy się obecnie analizą związku między poziomem deficytu budżetowego i dynamiką cen konsumpcyjnych. Analiza obejmuje trzy grupy obiektów: gospodarkę Polski w latach , wybrane gospodarki Europy Zachodniej w latach 1991 i 1995 oraz wybrane kraje Europy Środkowo-Wschodniej w roku Finansowanie deficytu może odbywać się poprzez: zaciąganie zobowiązań w stosunku do podmiotów instytucjonalnych i ludności, zmniejszanie posiadanych rezerw oraz uzyskiwanie pożyczek w banku centralnym lub z zagranicy. Należy zauważyć, że jedynie trzeci sposób finansowania deficytu powoduje wzrost poziomu cen, który jest wręcz warunkiem niezbędnym aby budżet mógł wygenerować odpowiednie dochody dzięki mechanizmowi nazywanemu podatkiem inflacyjnym (inflation tax). Niewątpliwą zaletą tego sposobu finansowania deficytu jest to, że nie wymaga on zmiany ustawy budżetowej. W przypadku finansowania deficytu budżetowego poprzez drukowanie pieniądza istnieje jednak również istotne zagrożenie znane pod nazwą efektu Olivery- Tanziego [Sachs J., Larrain F., Macroeconomics in the Global Economy , s.348]. Wystąpienie tego zjawiska oznacza powstanie sprzężenia zwrotnego między poziomem deficytu budżetowego, poziomem cen w gospodarce oraz wielkością obciążeń podatkowych. Wzrost deficytu budżetowego finansowanego w ten sposób powoduje wzrost inflacji, co przy założeniu wystąpienia opóźnienia w realizacji zobowiązań podatkowych w stosunku do momentu ich powstania, skutkuje zmniejszeniem realnych dochodów budżetowych czego efektem jest konieczność ponownego zwiększania deficytu. Zwiększanie deficytu budżetowego spowodować może dodatkowo inne negatywne efekty. Wzrost zadłużenia budżetowego spowodować może wzrost stóp procentowych, który jest bezpośrednią przyczyną zmniejszonych wydatków sektora prywatnego zwłaszcza w zakresie nowych inwestycji. Zjawisko to znane jest pod nazwą efektu wypychania. Skutkiem wzrostu deficytu budżetowego, przy innych czynnikach constans, jest z reguły wzrost popytu krajowego. To powoduje z kolei albo wzrost inflacji, albo wzrost importu i pogorszenie deficytu obrotów bieżących [M.Misiak, W.Romanowicz, Eksperci o budżecie , s.17].

5 Przeprowadzając analizę związku między poziomem deficytu budżetowego mierzonego w sposób względny jako procent produktu krajowego brutto oraz poziomem cen w gospodarce wyrażonym przez wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych należy uwzględnić fakt, iż zależność ta staje się dopiero widoczna w przypadku agregacji czasowej poszczególnych obserwacji. Zjawisko to wyraża się w tym, że obserwacja powyższej zależności w okresach krótszych niż półroczne nie pozwala na sformułowanie hipotezy o istotnym związku między badanymi zmiennymi. Podobny pogląd wyraził w W. Kuczyński w ramach dyskusji ekspertów ekonomicznych Nie ma deterministycznej, krótkookresowej zależności pomiędzy niewielkimi wahaniami deficytu a inflacją [M.Misiak, W.Romanowicz, Eksperci o budżecie , s.16]. Potwierdzeniem tego spostrzeżenia może być graficzna prezentacja kształtowania się salda dochodów i wydatków budżetowych (w mln zł) oraz wskaźnika cen konsumpcyjnych w polskiej gospodarce w okresach miesięcznych (od stycznia 1993 do maja 1999, zob. rys.3) oraz salda dochodów i wydatków budżetowych (%PKB) i wskaźnika cen konsumpcyjnych w okresach półrocznych (w latach , zob. rys.4) Wskaźnikcentowarówi usługkonsumpcyjnych Wskaźnikcen Saldodochodówi wydatków Saldodochodówi wydatkówbudżetu(mlnzł) Rys.3. Saldo dochodów i wydatków budżetowych oraz indeks cen konsumpcyjnych w polskiej gospodarce w ujęciu miesięcznym (od stycznia 1993 do maja 1999)

6 Wskaźnikcentowarówi usługkonsumpcyjnych 105 Deficyt budżetowy(%pkb) Wskaźnikcen Deficyt budżetowy 1 0 Rys.4. Saldo dochodów i wydatków budżetowych oraz indeks cen konsumpcyjnych w polskiej gospodarce w ujęciu półrocznym (w latach ) W tab. 2 zaprezentowane zostały współczynniki korelacji liniowej Pearsona opisujące związek między saldem dochodów i wydatków budżetowych oraz indeksem cen konsumpcyjnych w tych samych okresach oraz w przypadku wprowadzenia opóźnień czasowych. Jak widać występuje całkowity brak zależności dla danych miesięcznych oraz stosunkowo istotna korelacja dodatnia dla nieopóźnionych danych półrocznych. T a b e l a 2 Współczynniki korelacji liniowej Pearsona między saldem dochodów i wydatków budżetowych (% PKB) oraz indeksem cen konsumpcyjnych w ujęciu miesięcznym i półrocznym z uwzględnieniem opóźnień czasowych Deficyt budżetowy - dane miesięczne Inflacja - dane miesięczne DEFt DEFt-1 DEFt-2 DEFt-3 CPIt - 0,06 0,04-0,26-0,23 Deficyt budżetowy - dane półroczne Inflacja - dane półroczne DEFt DEFt-1 DEFt-2 - CPIt 0,64-0,10 0,44 - Źródło: obliczenia własne Obserwacja kształtowania się deficytu budżetowego w okresach miesięcznych prowadzi do dodatkowego spostrzeżenia. Wyraźnie widoczny jest wzrost zmienności tego zjawiska w okresie styczeń 1996 maj 1999 w porównaniu do okresu styczeń 1993 grudzień Współczynniki zmienności losowej deficytu budżetowego

7 wyniosły w tych dwóch okresach odpowiednio 1,51 i 1,78. Przyczyną tej tendencji było występowanie znaczących zmian salda dochodów i wydatków z miesiąca na miesiąc. Świadczy to o mniej równomiernym rozłożeniu deficytu między poszczególne miesiące w ostatnich trzech lat i sugeruje spadek jego stabilności. W tab. 3 oraz na rys.5 zaprezentowano związek między saldem dochodów i wydatków budżetowych oraz indeksem cen konsumpcyjnych w ujęciu rocznym. T a b e l a 3 Indeks cen konsumpcyjnych i wielkości deficytu budżetowego (% PKB) Rok w Polsce w latach Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych [rok poprzedni = 100] CPI t Udział deficytu budżetowego w produkcie krajowym brutto [%] DEF t ,3 3, ,0 6, ,3 2, ,2 2, ,8 2, ,9 2, ,9 1, ,8 2,39 Źródło: obliczenia własne na podstawie [Rocznik Statystyczny 1997, tab. 1(659, s.473; tab. 2(692), s.501; Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 1998, tab. 12(341), s.314; tab. 1(506), s.468; tab. 2 (537), s.508; Biuletyn Statystyczny GUS 6/99, tab. 19, s.61; tab. 2, s.34] Wskaźnikcentowarówi usługkonsumpcyjnych ,51,52,53,54,55,56,5 Deficyt budżetowy(%pkb) Rys.5. Wykres korelacyjny deficytu budżetowego i wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla polskiej gospodarki w latach

8 Analiza zależności między badanymi zmiennymi wskazuje na występowanie istotnego dodatniego związku. Wspomnianą prawidłowość zakłóca jednak obserwacja nietypowa, która wystąpiła w roku Według A.Zeliasia [A.Zeliaś, Metody wykrywania obserwacji nietypowych w badaniach ekonomicznych , s.17)] Obserwacje nietypowe z reguły zmieniają i wypaczają charakter zależności między badanymi zmiennymi ekonomicznymi. Ten sam autor wyraża jednocześnie pogląd, że podstawą oceny obserwacji jako nietypowych powinna być przede wszystkim analiza merytoryczna. Wydaje się, że właśnie biorąc pod uwagę przesłanki merytoryczne rok 1992 można uznać za nietypowy z punktu widzenia kształtowania się dochodów i wydatków budżetu. W roku tym nastąpił znaczący wzrost wydatków budżetowych o około 7 mld zł. Decydującymi czynnikami tego wzrostu były: wzrost dotacji i subwencji o 5,7 mld zł z czego na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych przypadało 2,75 mld zł, wydatków bieżących jednostek budżetowych o 4,2 mld zł oraz obsługi długu publicznego o 2,35 mld zł [Rocznik Statystyczny 1995, tab. 1(645), s.497]. Jednocześnie wystąpił wzrost dochodów budżetu tylko o około 3 mld zł. Powodem takiego stanu rzeczy było przede wszystkim zaprzestanie regulowania zobowiązań podatkowych przez duże przedsiębiorstwa państwowe znajdujące się w trudnej sytuacji finansowej oraz brak wpływów od małych firm rozpoczynających działalność i korzystających z wielu zwolnień podatkowych. Po wyeliminowaniu powyższej nietypowej obserwacji wartość współczynnika korelacji Pearsona dla analizowanych zjawisk wyniosła 0,87. W tab. 10 oraz na rys.6 i rys.7 przedstawiona została zależność między poziomem cen oraz poziomem deficytu budżetowego (% PKB) dla wybranych krajów Europy Zachodniej w latach 1991 i T a b e l a 4 Poziom cen konsumpcyjnych i wielkość deficytu budżetowego (% PKB) w wybranych krajach Europy Zachodniej w latach 1991 i 1995 Kraj Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w 1991 roku CPI i Udział deficytu budżetowego w produkcie krajowym brutto w 1991 roku DEF i Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych W 1995 roku CPI i Udział deficytu budżetowego w produkcie krajowym brutto w 1995 roku DEF i 1990 = = 100 Belgia 102,9 6, ,1 Dania 102,4 2, ,6

9 Francja 103,2 1, ,0 Grecja 118,4 15, ,2 Hiszpania 106,3 4, ,9 Holandia 103,3 2, ,8 Irlandia 103,2 2, ,1 Niemcy 103,9 3, ,5 Portugalia 111,9 6, ,2 Włochy 107,2 10, ,1 W. Brytania 105,9 2, ,5 Źródło: obliczenia własne na podstawie [Rocznik Statystyki Międzynarodowej , tab. 2(289), s.379; tab. 1-3( ), s ] Wskaźnikcentowarówi usługkonsumpcyjnych Deficyt budżetowy(%pkb) Rys.6. Wykres korelacyjny deficytu budżetowego i wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla wybranych gospodarek Europy Zachodniej roku Wskaźnikcentowarówi usługkonsumpcyjnych Deficyt budżetowy(%pkb) Rys.7. Wykres korelacyjny deficytu budżetowego i wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla wybranych gospodarek Europy Zachodniej roku 1995

10 Podobnie jak w przypadku polskiej gospodarki występuje wyraźny dodatni związek między badanymi zjawiskami. W obydwu rozpatrywanych latach siła tej zależności kształtuje się na prawie identycznym poziomie. Współczynniki korelacji liniowej Pearsona wynoszą dla lat 1991 i 1995 odpowiednio 0,85 oraz 0,83. Na podstawie danych zamieszczonych w tab.4 oszacowana została funkcja regresji opisująca zależność między poziomem wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPIi) oraz poziomem deficytu budżetowego jako % PKB (DEFi) w latach 1991 i 1995 (w nawiasach podano średnie błędy szacunku parametrów strukturalnych): 1) Rok 1991: 2) Rok 1995: CPI ˆ i 101,085 0,977 DEF i, R 2 = 0,72 Se = 2,74 D-W = 2,29 (1,355) (1,009) (0,204) CPI ˆ i 99,382 0,830 DEF i, R 2 = 0,68 Se = 1,34 D-W = 2,86 (0,188) W oparciu o otrzymane wyniki stwierdzić można, że wzrost udziału deficytu budżetowego w produkcie krajowym brutto o 1 punkt procentowy powodował przeciętny wzrost poziomu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych w latach 1991 i 1995 odpowiednio o 0,98 oraz 0,83 punktu procentowego. W tab. 5 oraz na rys.8 przedstawiona została zależność między wskaźnikiem cen konsumpcyjnych oraz deficytem budżetowym (% PKB) dla wybranych krajów Europy Środkowo-Wschodniej w roku T a b e l a 5 Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych i wielkość deficytu budżetowego (% PKB) w wybranych krajach Europy Środkowej i Wschodniej w roku 1996 Kraj Wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych w 1996 roku CPI i Udział deficytu budżetowego w produkcie krajowym brutto w 1996 roku DEF i 1995 = 100 Czechy 109 0,1 Litwa 125 3,6

11 Polska 120 2,4 Rosja 148 6,5 Rumunia 139 1,7 Słowenia 110-0,1 Węgry 124 3,1 Źródło: obliczenia własne na podstawie [Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 1998, tab. 36(602), s.609; tab. 95(661), s.672; tab. 97(663), s.675; Kwartalnik Statystyki Międzynarodowej 2/99, tab. 10, s.39] Wskaźnikcentowarówi usługkonsumpcyjnych Deficyt budżetowy(%pkb) Rys.8. Wykres korelacyjny deficytu budżetowego i wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych dla wybranych gospodarek Europy Środkowo-Wschodniej w roku 1996 Siła związku między badanymi zmiennymi była istotna. Obliczony współczynnik korelacji liniowej Pearsona wyniósł 0,81 (wartość tego współczynnika obliczonego dla badanej grupy krajów z wyłączeniem obserwacji dla Rumunii wyniosła 0,98). Na podstawie powyższych danych, bez uwzględnienia Rumunii, oszacowany został podobnie jak dla krajów Europy Zachodniej model współzależności: CPI ˆ i 107,892 5,682 DEF i, R 2 = 0,97 Se = 2,89 D-W = 1,75 (1,807) (0,527)

12 W oparciu o otrzymany model stwierdzić można, że w przypadku krajów Europy Środkowo-Wschodniej wzrost udziału deficytu budżetowego w produkcie krajowym brutto o 1 punkt procentowy powodował przeciętny wzrost poziomu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych 5,68 punkta procentowego. Tak więc w porównaniu do krajów Europy Zachodniej widoczna jest znacznie większa wrażliwość cen na zmianę poziomu deficytu budżetowego. Z dużym prawdopodobieństwem można założyć, że przyczyną tego zjawiska jest znacznie wyższy poziom cen w gospodarce krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Na podstawie przeprowadzonej analizy można sformułować wniosek o poprawności postawionej na początku hipotezy badawczej o istnieniu istotnego związku między poziomem deficytu budżetowego (mierzonego jako udział procentowy w produkcie krajowym brutto) oraz poziomem cen w gospodarce. Jednocześnie można zauważyć inną prawidłowość. Przeciętny poziom deficytu budżetowego w krajach Europy Zachodniej jest około dwukrotnie wyższy niż w krajach Europy Środkowo-Wschodniej (zob. tab.6). T a b e l a 6 Wielkość deficytu budżetowego (% PKB) dla wybranych krajów Badany obiekt (grupa obiektów) Deficyt budżetowy (% PKB) Polska (średnia z lat , bez roku 1992) 2,54 Europa Zachodnia (wybrane kraje w roku 1991) 5,27 Europa Zachodnia (wybrane kraje w roku 1995) 4,91 Europa Środkowo-Wschodnia (wybrane kraje w roku 1996) 2,47 Źródło: obliczenia własne Pytanie, które można sobie postawić to kierunek zmiany poziomu deficytu budżetowego: czy deficyt budżetowy w krajach Europy Środkowo-Wschodniej osiągnie poziom charakterystyczny dla krajów o dojrzałych gospodarkach, czy może konieczność dostosowania się do kryteriów z Maastricht zmusi kraje Europy Zachodniej do ograniczania deficytu budżetowego? Interpretując i próbując wykorzystać otrzymane w ramach niniejszego badania wyniki należy pamiętać o tym, że postawienie prawidłowej diagnozy lub wyznaczenie efektywnej prognozy wymaga nie tylko znajomości normatywnych relacji w skali makro, w tym przypadku proporcji deficytu budżetowego i poziomu cen, lecz również umiejętności oceny odchyleń od przyjętych wartości modelowych.

13 Literatura Biuletyn Statystyczny 1/94, 1/95, 1/96, 1/97, 1/98, 3/98, 6/99, GUS, Warszawa. Kamerschen D., McKenzie R., Nardinelli C.: Ekonomia. Fundacja Gospodarcza NSZZ Solidarność, Gdańsk Kwartalnik Statystyki Międzynarodowej 2/99, GUS, Warszawa. Lange O.: Ekonomia polityczna. W: Dzieła, tom 3, PWE, Warszawa M.Misiak, W.Romanowicz: Eksperci o budżecie, Nowe Życie Gospodarcze 38/99, Warszawa Rocznik Statystyczny 1993, 1997, GUS, Warszawa. Rocznik Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 1998, GUS, Warszawa Rocznik Statystyki Międzynarodowej 1997, GUS, Warszawa Sachs J., Larrain F.: Macroeconomics in the Global Economy, Prentice Hall, New Jersey Zeliaś A.: Metody wykrywania obserwacji nietypowych w badaniach ekonomicznych. W: Rozważania o gospodarce. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Kraków 1996.

Produkt krajowy brutto - analiza i diagnoza proporcji strukturalnych

Produkt krajowy brutto - analiza i diagnoza proporcji strukturalnych Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Produkt krajowy brutto - analiza i diagnoza proporcji strukturalnych Znajomość prawidłowości istniejących w procesie gospodarowania stanowi niezbędny element skutecznego

Bardziej szczegółowo

Ekonometryczna analiza popytu na wodę

Ekonometryczna analiza popytu na wodę Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Ekonometryczna analiza popytu na wodę Jednym z czynników niezbędnych dla funkcjonowania gospodarstw domowych oraz realizacji wielu procesów technologicznych jest woda.

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 2017 ROK 07.06.206 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 56 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ NA 207 ROK Jak wynika z prognoz Komisji Europejskiej na 207 rok, dynamika realnego

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33

Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku :38:33 Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku 2015-10-21 14:38:33 2 Rumunia jest krajem o dynamicznie rozwijającej się gospodarce Sytuacja gospodarcza Rumunii w 2014 roku. Rumunia jest dużym krajem o dynamicznie

Bardziej szczegółowo

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 2018 ROK

PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 2018 ROK 29.2.207 Informacja prasowa portalu Pytania i dodatkowe informacje: tel. 509 509 536 media@sedlak.pl PROGNOZY WYNAGRODZEŃ W EUROPIE NA 208 ROK Końcowe miesiące roku to dla większości menedżerów i specjalistów

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro dr Marta Musiał Katedra Bankowości i Finansów Porównawczych Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług Uniwersytet Szczeciński 17 listopad 2016 r. PLAN

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2014 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Barometr Finansów Banków (BaFiB) propozycja badania koniunktury w sektorze bankowym

Barometr Finansów Banków (BaFiB) propozycja badania koniunktury w sektorze bankowym Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Barometr Finansów Banków (BaFiB) propozycja badania koniunktury w sektorze bankowym Jednym z ważniejszych elementów każdej gospodarki jest system bankowy. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż Na rynku krajowym w pierwszym tygodniu lipca 2017 r. ceny zbóż podstawowych były znacząco wyższe niż w analogicznym okresie 2016 r. W dniach 3 9 lipca

Bardziej szczegółowo

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych

Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Anna Trzecińska, Wiceprezes NBP Wyzwania dla sektora finansowego związane ze środowiskiem niskich stóp procentowych Warszawa / XI Kongres Ryzyka Bankowego BIK / 25 października 2016 11-2002 5-2003 11-2003

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy

Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Wyzwania polityki ludnościowej wobec prognoz demograficznych dla Polski i Europy Grażyna Marciniak Główny Urząd Statystyczny IV. Posiedzenie Regionalnego Forum Terytorialnego, Wrocław 8 grudnia 215 r.

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2015 2029 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia.

Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata Gminy Miasta Radomia. Objaśnienia wartości przyjętych w Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2016 2035 Gminy Miasta Radomia. Za bazę do opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej na kolejne lata przyjęto projekt budżetu

Bardziej szczegółowo

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ

WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ dr Barbara Ptaszyńska Wyższa Szkoła Bankowa w Poznaniu WYRÓWNYWANIE POZIOMU ROZWOJU POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ Wprowadzenie Podstawowym celem wspólnoty europejskiej jest wyrównanie poziomu rozwoju poszczególnych

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO ANALIZA ZBIEŻNOŚCI STRUKTUR ZATRUDNIENIA W WYBRANYCH KRAJACH WYSOKOROZWINIĘTYCH

ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO ANALIZA ZBIEŻNOŚCI STRUKTUR ZATRUDNIENIA W WYBRANYCH KRAJACH WYSOKOROZWINIĘTYCH ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 32 PRACE KATEDRY EKONOMETRII I STATYSTYKI NR 11 21 BARBARA BATÓG JACEK BATÓG Uniwersytet Szczeciński Katedra Ekonometrii i Statystyki ANALIZA ZBIEŻNOŚCI STRUKTUR

Bardziej szczegółowo

czerwiec 2013 Uwaga: Przy rozwiązywaniu zadań, jeśli to konieczne, należy przyjąć poziom istotności 0,1 i współczynnik ufności 0,90

czerwiec 2013 Uwaga: Przy rozwiązywaniu zadań, jeśli to konieczne, należy przyjąć poziom istotności 0,1 i współczynnik ufności 0,90 Uwaga: Przy rozwiązywaniu zadań, jeśli to konieczne, należy przyjąć poziom istotności 0,1 i współczynnik ufności 0,90 czerwiec 2013 Zadanie 1 Poniższe tabele przestawiają dane dotyczące umieralności dzieci

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych

Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych Rozwój turystyki w Polsce na przykładzie danych statystycznych VI Ogólnopolska Konferencja Polskich Stacji Narciarskich i Turystycznych Białka Tatrzańska, 2 4 czerwca 2014 r. Wydatki w gospodarce turystycznej

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20

Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku :11:20 Sytuacja gospodarcza Grecji w 2014 roku 2015-02-11 20:11:20 2 Dzięki konsekwentnie wprowadzanym reformom grecka gospodarka wychodzi z 6 letniej recesji i przechodzi obecnie przez fazę stabilizacji. Prognozy

Bardziej szczegółowo

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce

Sytuacja makroekonomiczna w Polsce Departament Polityki Makroekonomicznej Sytuacja makroekonomiczna w Polsce 27 lutego 215 ul. Świętokrzyska 12-916 Warszawa tel.: +48 22 694 52 32 fax :+48 22 694 36 3 Prawa autorskie Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach

Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach Rola salda pierwotnego w stabilizowaniu długu publicznego krajów członkowskich strefy euro w latach 1999 2013 dr hab. Kamilla Marchewka-Bartkowiak, prof. nadzw. UEP dr Marcin Wiśniewski Katedra Polityki

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia przyjętych wartości.

Objaśnienia przyjętych wartości. Załącznik Nr 2 do Uchwały Nr III/13/2010 Rady Gminy Sieroszewice z dnia 29 grudnia 2010 Objaśnienia przyjętych wartości. Do opracowania WPF wykorzystano historyczne materiały źródłowe dotyczące wykonania

Bardziej szczegółowo

Badanie zróżnicowania krajów członkowskich i stowarzyszonych Unii Europejskiej w oparciu o wybrane zmienne społeczno-gospodarcze

Badanie zróżnicowania krajów członkowskich i stowarzyszonych Unii Europejskiej w oparciu o wybrane zmienne społeczno-gospodarcze Barbara Batóg Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Badanie zróżnicowania krajów członkowskich i stowarzyszonych Unii Europejskiej w oparciu o wybrane zmienne społeczno-gospodarcze W 2004 roku planowane

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 5 / 015 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 9 3 00 9 3 0 fax (+8 ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2013 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 48/2013 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie RYNEK ZBÓŻ Ceny krajowe w skupie TENDENCJE CENOWE W pierwszym tygodniu grudnia 2013 r. w krajowym skupie odnotowano dalszy wzrost cen zbóż podstawowych oraz spadek cen kukurydzy. Według danych Zintegrowanego

Bardziej szczegółowo

Analiza i prognoza wydatków majątkowych JST województw Polski Zachodniej w latach

Analiza i prognoza wydatków majątkowych JST województw Polski Zachodniej w latach Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Analiza i prognoza wydatków majątkowych JST województw Polski Zachodniej w latach 1999-2020 Wprowadzenie Wpływ nakładów ponoszonych na inwestycje rzeczowe i kapitałowe

Bardziej szczegółowo

Maciej Rapkiewicz, Instytut Sobieskiego,

Maciej Rapkiewicz, Instytut Sobieskiego, sektor rządowy (Skarb Państwa, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej z.o.z., państwowe szkoły wyższe) sektor samorządowy (jednostki samorządu terytorialnego, samodzielne publiczne z.o.z., samorządowe

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 32/2017

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 32/2017 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż W drugim tygodniu sierpnia ceny zakupu pszenicy konsumpcyjnej, po znaczącym spadku w poprzednim tygodniu, nieco wzrosły. W dniach 7 13 sierpnia 2017

Bardziej szczegółowo

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU

FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU FORUM NOWOCZESNEGO SAMORZĄDU Krzysztof Pietraszkiewicz Prezes Związku Banków Polskich Warszawa 02.12.2015 Transformacja polskiej gospodarki w liczbach PKB w Polsce w latach 1993,2003 i 2013 w mld PLN Źródło:

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012

OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 OBJAŚNIENIA PRZYJĘTYCH WARTOŚCI DO UCHWAŁY NR XV/108/2012 Rady Gminy w Jasienicy Rosielnej z dnia 25 stycznia 2012 r. w sprawie wieloletniej prognozy finansowej Gminy Jasienica Rosielna na lata 2012-2025

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 49/2013

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 49/2013 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w skupie W drugim tygodniu grudnia 2013 r. w krajowym skupie odnotowano dalszy wzrost cen zbóż. Według danych Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 5/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r.

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 5/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r. 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017* w mln ton RYNEK ZBÓŻ Przedwynikowy szacunek zbiorów zbóż w 2017 r. Według szacunku GUS powierzchnia uprawy zbóż ogółem w 2017 r. wyniosła 7,6 mln ha wobec

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 kg na mieszkańca Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 35/2015 RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Ceny krajowe w przedsiębiorstwach prowadzących zakupy W pierwszym tygodniu września 2015 r. na rynku krajowym ceny

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również

liczbę osób zamieszkującą na terenie naszej gminy i odprowadzających podatek PIT. W zakresie pozostałych dochodów bieżących zaplanowano również OBJAŚNIENIA przyjętych wartości przy opracowaniu Wieloletniej Prognozy Finansowej Gminy Strzyżewice na lata 2012 2018, tj. okres na który zostały zaciągnięte zobowiązania. WSTĘP Dokument pod nazwą Wieloletnia

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 5 / 1 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+8 ) 69 36 69 36 fax (+8 ) 69 1 77 e-mail: dziennikarze @mofnet.gov.pl

Bardziej szczegółowo

Załącznik Z1 Uzupełnienie do metodologii z części 1.2 Raportu Do przygotowania analiz mikrosymulacyjnych wartości podatku VAT płaconego przez gospodarstwa domowe wykorzystano dane dotyczące wydatków konsumpcyjnych

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5

Makroekonomia 1 - ćwiczenia. mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Makroekonomia 1 - ćwiczenia mgr Małgorzata Kłobuszewska Zajęcia 5 Plan Kartkówka Praca pisemna wszystko, co chcielibyście wiedzieć Jak pisać? Jak pokazywać dane? Zadania do rozwiązania w grupach Praca

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 6/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r.

RYNEK ZBÓŻ. Biuro Analiz i Strategii Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Nr 6/2017. Cena bez VAT. Zmiana tyg. Wg ZSRIR (MRiRW) r. RYNEK ZBÓŻ TENDENCJE CENOWE Krajowe ceny zakupu zbóż W czwartym tygodniu września 2017 r. ceny zakupu pszenicy konsumpcyjnej uległy obniżeniu, natomiast wzrosły ceny pozostałych monitorowanych zbóż. W

Bardziej szczegółowo

Szara strefa w Polsce

Szara strefa w Polsce Szara strefa w Polsce dr hab. prof. nadzw. Konrad Raczkowski Podsekretarz Stanu Ministerstwo Finansów www.mf.gov.pl Rodzaje nierejestrowanej gospodarki Szara strefa obejmuje działania produkcyjne w sensie

Bardziej szczegółowo

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP

Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020. Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dochody JST 2004 2012, perspektywa 2013 2020 Warszawa, 20 czerwca 2013 Senat RP Dane: dochody wydatki majątkowe wynik rok 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Dochody ogółem Dochody ogółem UE Dochody

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 11 / 01 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 00 9 0 fax (+ ) 9 1 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów

Bardziej szczegółowo

Monitor Konwergencji Nominalnej

Monitor Konwergencji Nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Makroekonomicznej Numer 9 / 1 Monitor Konwergencji Nominalnej Kontakt: tel. (+ ) 9 9 fax (+ ) 9 1 77 e-mail: dziennikarze @mf.gov.pl Ministerstwo Finansów Ul.

Bardziej szczegółowo

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki,

Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej. Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, Podział środków budżetowych w Unii Europejskiej Politologia, PUW 2008 Wojciech St. Mościbrodzki, www.wojmos.com wojmos@wojmos.com Budżet UE Budżet UE tworzony jest z kilku źródeł. Należą do nich m.in..

Bardziej szczegółowo

Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF

Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF Statystyka opisowa Opracował: dr hab. Eugeniusz Gatnar, prof. WSBiF 120 I. Ogólne informacje o przedmiocie Cel przedmiotu: Opanowanie podstaw teoretycznych, poznanie przykładów zastosowań metod statystycznych.

Bardziej szczegółowo

Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego

Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego dr Grzegorz Tchorek Biuro ds. Integracji ze Strefą Euro, Narodowy Bank Polski Uniwersytet Warszawski, Wydział Zarządzania Poglądy wyrażone przez autora nie stanowią

Bardziej szczegółowo

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Wykład: JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM John Hicks (1904-1989) Mr Keynes and the Classics: A Suggested Interpretation (1937) Value and Capital (1939) Nagroda Nobla (1972) Model IS

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper

A.Światkowski. Wroclaw University of Economics. Working paper A.Światkowski Wroclaw University of Economics Working paper 1 Planowanie sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży deweloperskiej Cel pracy: Zaplanowanie sprzedaży spółki na rok 2012 Słowa kluczowe:

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018.

OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. OBJAŚNIENIA DO WIELOLETNIEJ PROGNOZY FINANSOWEJ GMINY STRZYŻEWICE NA LATA 2013-2018. Obowiązek opracowania Wieloletniej Prognozy Finansowej w skrócie WPF wynika z art. 230 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej

Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Polska gospodarka na tle Europy i świata gonimy czy uciekamy rynkom globalnym? Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej VI Spotkanie Branży Paliwowej Wrocław, 6 października 2016

Bardziej szczegółowo

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Wykład: JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Stanley Fischer o modelu IS-LM Model IS-LM jest użyteczny z dwóch powodów. Po pierwsze jako narzędzie o znaczeniu historycznym, a po drugie,

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Metody obliczania produktu krajowego brutto (PKB)

Metody obliczania produktu krajowego brutto (PKB) Dochód narodowy Spis treści: 1. Sposoby liczenia produktu krajowego brutto... 2 2. Produkt krajowy brutto a dochód narodowy... 3 3. Co naprawdę wyraża dochód narodowy? Dochód narodowy jako wskaźnik dynamiki

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 04/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 04/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie RYNEK ZBÓś Ceny krajowe w skupie TENDENCJE CENOWE Ceny zbóŝ w Polsce w dalszym ciągu pozostają pod wpływem tendencji wzrostowej obserwowanej na rynkach zagranicznych. Według danych Zintegrowanego Systemu

Bardziej szczegółowo

MINISTER FINANSÓW Warszawa,

MINISTER FINANSÓW Warszawa, MINISTER FINANSÓW Warszawa, 2005-10-11 ST4-4820/690/2005 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu Wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek

Bardziej szczegółowo

Sposoby prezentacji problemów w statystyce

Sposoby prezentacji problemów w statystyce S t r o n a 1 Dr Anna Rybak Instytut Informatyki Uniwersytet w Białymstoku Sposoby prezentacji problemów w statystyce Wprowadzenie W artykule zostaną zaprezentowane podstawowe zagadnienia z zakresu statystyki

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr III/20/14/07 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 29 grudnia 2014 r.topad007 r.

Uchwała Nr III/20/14/07 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 29 grudnia 2014 r.topad007 r. Uchwała Nr III/20/14/07 Rady Powiatu Opolskiego z dnia 29 grudnia 2014 r.topad007 r. w sprawie uchwalenia wieloletniej prognozy finansowej Na podstawie art. 227, art. 228 i art. 230 ust. 6 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU

WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU WPŁYW GLOBALNEGO KRYZYSU GOSPODARCZEGO NA POZYCJĘ KONKURENCYJNĄ UNII EUROPEJSKIEJ W HANDLU MIĘDZYNARODOWYM Tomasz Białowąs Katedra Gospodarki Światowej i Integracji Europejskiej, UMCS w Lublinie bialowas@hektor.umcs.lublin.pl

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Dr Wojciech Nagel Zespół Ubezpieczeń Społecznych Trójstronnej Komisji ds. SG UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE: DYLEMATY, ANALIZY, ROZWIĄZANIA. Część I. Obecna sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych, problematyka

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

48,6% Turystyka w Unii Europejskiej INFORMACJE SYGNALNE r.

48,6% Turystyka w Unii Europejskiej INFORMACJE SYGNALNE r. INFORMACJE SYGNALNE Turystyka w Unii Europejskiej 16.02.2018 r. 48,6% Udział noclegów udzielonych turystom Według Eurostatu - Urzędu Statystycznego Unii Europejskiej, liczba noclegów udzielonych w turystycznych

Bardziej szczegółowo

Analiza zależności liniowych

Analiza zależności liniowych Narzędzie do ustalenia, które zmienne są ważne dla Inwestora Analiza zależności liniowych Identyfikuje siłę i kierunek powiązania pomiędzy zmiennymi Umożliwia wybór zmiennych wpływających na giełdę Ustala

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Monitor konwergencji nominalnej

Monitor konwergencji nominalnej Ministerstwo Finansów Departament Polityki Finansowej, Analiz i Statystyki Numer 7 / 2014 Monitor konwergencji nominalnej Kontakt: tel. (+48 22) 694 36 00 694 36 04 fax (+48 22) 694 41 77 e-mail: dziennikarze

Bardziej szczegółowo

Analiza porównawcza koniunktury gospodarczej w województwie zachodniopomorskim i w Polsce w ujęciu sektorowym

Analiza porównawcza koniunktury gospodarczej w województwie zachodniopomorskim i w Polsce w ujęciu sektorowym Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Analiza porównawcza koniunktury gospodarczej w województwie zachodniopomorskim i w Polsce w ujęciu sektorowym Warunki działania przedsiębiorstw oraz uzyskiwane przez

Bardziej szczegółowo

DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH

DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH DŁUG PUBLICZNY W SEKTORZE FINANSÓW PUBLICZNYCH ĆWICZENIA NR 3 ART. 216 UST. 5 KONSTYTUCJI RP Nie wolno zaciągać pożyczek lub udzielać gwarancji i poręczeń finansowych, w następstwie których państwowy dług

Bardziej szczegółowo

Ścieżka rozwoju polskiej gospodarki w latach gospodarki w latach W tym celu wykorzystana zostanie metoda diagramowa,

Ścieżka rozwoju polskiej gospodarki w latach gospodarki w latach W tym celu wykorzystana zostanie metoda diagramowa, Barbara Batóg, Jacek Batóg Uniwersytet Szczeciński Ścieżka rozwoju polskiej gospodarki w latach - W artykule podjęta zostanie próba analizy, diagnozy i prognozy rozwoju polskiej gospodarki w latach -.

Bardziej szczegółowo

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 05/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie

RYNEK ZBÓś. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 05/2011 TENDENCJE CENOWE. Ceny krajowe w skupie RYNEK ZBÓś Ceny krajowe w skupie TENDENCJE CENOWE Niesłabnący popyt na zboŝa wysokiej jakości przyczynił się do utrzymania wzrostowej tendencji cen zbóŝ podstawowych na rynku krajowym w końcu stycznia

Bardziej szczegółowo

Ustawa. z dnia... o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę

Ustawa. z dnia... o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę PROJEKT Ustawa z dnia... o zmianie ustawy o minimalnym wynagrodzeniu za pracę Art. 1. W ustawie z dnia 10 października 2002 o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2002 r. Nr 200, poz. 1679 z późn.

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć)

Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć) Szczegółowy program kursu Statystyka z programem Excel (30 godzin lekcyjnych zajęć) 1. Populacja generalna a losowa próba, parametr rozkładu cechy a jego ocena z losowej próby, miary opisu statystycznego

Bardziej szczegółowo

1. Mechanizm alokacji kwot

1. Mechanizm alokacji kwot 1. Mechanizm alokacji kwot Zgodnie z aneksem do propozycji Komisji Europejskiej w sprawie przejęcia przez kraje UE 120 tys. migrantów znajdujących się obecnie na terenie Włoch, Grecji oraz Węgier, algorytm

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań

Podróże Polaków w 2013 roku 1. Podstawowe wyniki badań Badania wykonane przez Activ Group. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat nr 1.30.06(099) Aktywność turystyczna Polaków.

Bardziej szczegółowo

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych

I. Uczestnictwo Polaków w wyjazdach turystycznych MINISTERSTWO SPORTU I TURYSTYKI Badania wykonano w Instytucie Turystyki Sp. z o.o. na zlecenie Ministerstwa Sportu i Turystyki w ramach Programu Badań Statystycznych Statystyki Publicznej na rok temat

Bardziej szczegółowo

W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej.

W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej. W kwietniu liderami były fundusze akcji inwestujące na rynkach rozwiniętych Europy i Ameryki Północnej. W kwietniu wśród funduszy przynoszących największe zyski najwięcej było tych inwestujących w Polsce.

Bardziej szczegółowo

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017

RYNEK MIĘSA. Biuro Analiz i Programowania ARR Nr 27/2017 RYNEK MIĘSA Ceny zakupu żywca Krajowe ceny zakupu żywca wieprzowego, po utrzymującym się od marca br. wzroście, od dwóch tygodni ulegają niewielkiemu obniżeniu. W dniach 3 9 lipca 2017 r. zakłady mięsne

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY

NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki 2008-04-07 NOWA METODA SZACUNKU DOCHODÓW Z PRACY POLAKÓW ZA GRANICĄ BILANS PŁATNICZY Dane bilansu płatniczego zostały zweryfikowane od I kwartału

Bardziej szczegółowo

Inflacja - definicja. Inflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji.

Inflacja - definicja. Inflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji. Wykład: NFLACJA nflacja - definicja nflacja wzrost ogólnego poziomu cen. Deflacja spadek ogólnego poziomu cen. Dezinflacja spadek tempa inflacji. Pomiar inflacji ndeks cen konsumpcyjnych (CP Consumer Price

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia dziewięćdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2016 r.) oraz prognozy na lata 2016 2017 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wydatki na ochronę zdrowia w

Wydatki na ochronę zdrowia w Wydatki na ochronę zdrowia w wybranych krajach OECD Seminarium BRE CASE Stan finansów ochrony zdrowia 12 czerwca 2008 r. Agnieszka Sowa CASE, IZP CM UJ Zakres analizy Dane OECD Health Data 2007 (edycja

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo