Udział pielęgniarki w profilaktyce i leczeniu rwy kulszowej w poradni leczenia bólu cz.ii

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Udział pielęgniarki w profilaktyce i leczeniu rwy kulszowej w poradni leczenia bólu cz.ii"

Transkrypt

1 JOURNAL JOURNAL OF PUBLIC OF PUBLIC HEALTH, HEALTH, NURSING NURSING AND MEDICAL AND MEDICAL RESCUE RESCUE No.1/2012 No.1/2012 (33-38) JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE 2012 (1) 33 Udział pielęgniarki w profilaktyce i leczeniu rwy kulszowej w poradni leczenia bólu cz.ii (The contribution of nurses in the prevention and treatment of sciatica in pain treatment part 2) M Głowacka 1, B Haor 1, W Głębocka 1 Streszczenie - W pracy omówiono mechanizm powstawania rwy kulszowej, sposoby diagnozowania i leczenia. Na tym tle zaprezentowano zadania pielęgniarskie. Słowa kluczowe - rwa kulszowa, diagnostyka, leczenie, zadania pielęgniarki. Abstract - This paper discussed the development of sciatica as well as the ways to diagnose and treat it. In relation to those, nursing tasks are presented. Key words - sciatica, diagnostics, treatment, nursing tasks.. K I. WSTĘP ręgosłup jako całość stanowi długą rurę, osłonę dla rdzenia kręgowego i oparcie dla całego ciała. Trzony kręgów łączą się za pośrednictwem płaskich płytek zwanych chrząstkozrostami międzykręgowymi. Ich wysokość stopniowo rośnie z góry ku dołowi. W odcinku lędźwiowym są one najwyższe i największe. Połączenia międzytrzonowe mają cechy chrząstkozrostu ścisłego, zwierają tzw. krążki międzykręgowe. Obwodowa część krążka zbudowana jest z włókien sprężystych, natomiast centralną część stanowi jądro miażdżyste, które amortyzuje wstrząsy i pozwala na ruch między kręgami. Ruchy kręgosłupa odbywają się w trzech osiach [1, 2]: ruchy zgięcia i prostowania, zgięcia boczne, ruchy obrotowe lewo-prawo. Afiliacja: 1. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Instytut Nauk o Zdrowiu (korespondencja; Ponadto kręgosłup wygięty jest w kształcie litery S. Posiada 2 krzywizny lordozy, skierowane do przodu i wygięcia do tyłu (kifozy). Taka anatomia sprawia, że wszystkie wstrząsy są amortyzowane np. w czasie chodzenia, podskoku czy biegu [3, 4].Jeśli w wyniku zwyrodnienia kręgów lub dyskopatii jądro miażdżyste wysunie się z otaczającego włóknistego krążka, pełniącego funkcję łożyska, dochodzi do ucisku na wychodzące przez otwory międzykręgowe korzenie nerwów rdzeniowych (najczęściej L 4, L 5 i S 1 ) co powoduje ból. Nerw kulszowy powstaje z połączenia kilku korzeni (z dwóch najniższych korzeni L4 i L5 oraz z dwóch- trzech najwyższych korzeni w odcinku krzyżowym- S1 do S3) wychodzących z kręgosłupa i łączących się w jeden nerw biegnący do kończyny dolnej. Rwie kulszowej towarzyszy skurcz mięśni przykręgosłupowych, który dodatkowo nasila ból. W ten sposób mięśnie usiłują unieruchomić kręgosłup, by chronić go przed wstrząsami i uszkodzeniami [2]. Ból towarzyszący rwie kulszowej dotyczy odcinka lędźwiowego, okolicy biodra, pośladka, uda i łydki aż do palców stopy i ma charakter korzeniowy (radicularny) i rzutowany [1,2]. Przyczyny powstawania rwy kulszowej. Przyczyny rwy kulszowej są wielorakie. Do najczęstszych należą: wypadnięcie dysku- dotyczy krążka międzykręgowego. Jeśli pierścień włóknisty zostanie rozerwany jądro miażdżyste się wysuwa i powoduje ucisk na korzenie nerwów rdzeniowych tworzące nerw kulszowy [1], dyskopatia- to choroba dysku, gdzie dochodzi do osłabienia jego struktury i mechaniki, a to z kolei blokuje ruchomość kręgosłupa, wzrasta obciążenie i zamyka się przestrzeń dla tkanki nerwowej i powoduje ucisk [2], problemy mięśniowe- nieprawidłowe ich napięcie (np. skurcz). Leżący w ich pobliżu nerw kulszowy zostaje uciśnięty przez mięsień co zaburza jego funkcjonowanie. Ucisk mogą powodować: mięsień czworoboczny lędźwi lub mięsień gruszkowaty, pośladkowy wielki, bliźniaczy górny i zasłonowy wewnętrzny w obrębie pośladka, a także dwugłowego uda i mięśni łydki [5],

2 JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE 2012 (1) 34 nadmierna ruchomość kręgosłupa (hypermobilność) pomiędzy kręgami jest zbyt duża ruchomość i może dojść do przeciążenia dysku, więzadeł stawowych i torebek stawowych. Podczas drażnienia tych struktur lub ich uszkodzenia dochodzi do stanu zapalnego, obrzęku i ucisku na korzenie nerwowe. Tkanka nerwowa ulega obrzękowi [5], zablokowanie stawów kręgosłupa (hypomobilność) jest ograniczona lub całkowicie zniesiona ruchomość na skutek późnych zmian zwyrodnieniowych. Objawami są: zmniejszona elastyczność tkanki z gorszym przepływem krwi, większa podatność na przeciążenie i urazy kręgosłupa [5], zaburzenia limfatyczne- przyczyna tkwi w zaburzeniu układu krążeniowego i często autonomicznego układu nerwowego, który steruje kurczliwością naczyń krwionośnych i limfatycznych. Zastoje limfatyczne mogą dawać ucisk na nerw kulszowy z powodu obrzęku [5], ropień okolicy nerwu kulszowego występuje bardzo rzadko. Diagnostyka wstępna Każda diagnoza, zarówno lekarska, jak i pielęgniarska musi być poprzedzona dokładnym wywiadem i obserwacją chorego. Należy zwracać uwagę na: wyraz twarzy (można na niej zauważyć cierpienie), stan czynnościowy (w jaki sposób porusza się dana osoba, jaką zachowuje postawę). Osoba z rwą kulszową będzie poruszać się z trudnością mając ograniczenia kręgosłupa zwłaszcza zgięcia i przeprostu [2, 8], odchylenia w budowie (symetrie, proporcje). Charakterystyczną postawą może być skolioza z odchyleniem tułowia w kierunku rwy lub w przeciwną stronę. Pacjent przyjmuje pozycję obronną, aby mieć ulgę w bólu [10,6], stan odżywienia (w kierunku nadwagi czy niedowagi). Osoby z dużą nadwagą i prowadzący siedzący tryb życia gorzej tolerują objawy rwy kulszowej. Podobnie reagują pacjenci bardzo szczupli ze słabo rozwiniętymi mięśniami przykręgosłupowymi, które go stabilizują [8,7,20], reakcje na zadawane pytania w czasie przeprowadzanego wywiadu. Jeśli pacjent faktycznie ma objawy rwy kulszowej to jego reakcja na zadawane pytania będzie normalna. Inaczej przedstawia się to u symulanta. Zbyt dokładne wypytywanie wprowadza go w zakłopotanie i może się zdenerwować. Należy wtedy zastosować metodę klaryfikacji i konfrontacji czyli wyjaśnienia sprzecznych informacji. [4,9,9]. Do istotnych pytań, które należy postawić przy pierwszym spotkaniu z chorym w poradni specjalistycznej należą: Jak długo utrzymuje się ból i w jakich okolicznościach pojawił się pierwszy raz? Czy boli ciągle tak samo czy ból zmienia się w czasie? Jakie jest umiejscowienie bólu i dokąd promieniuje? Jaki jest charakter tego bólu (np. tępy, ostry, piekący itp.)? Jakie jest natężenie bólu obecnie, a jakie w czasie największego nasilenia (skala VAS)? Jakie czynniki zmniejszają odczuwanie bólu? Czy ból ma wpływ na sen i aktywność życiową chorego? Czy znany jest patomechanizm powstania bólu i jego etiologia? Po wstępnej obserwacji pacjenta i przeprowadzonym wywiadzie należy przeanalizować wyniki badań. W diagnostyce rwy kulszowej ważne będą: zdjęcia Rtg, rezonans czy tomograf komputerowy [5]. Istotne są również informacje dotyczące wcześniejszego leczenia ( np. POZ, poradnie specjalistyczne). Aby usprawnić diagnostykę wstępną część wywiadu chorobowego od pacjenta zbiera pielęgniarka [10,11]. Objawy chorobowe Objawy rwy kulszowej wynikają z ucisku na określone korzenie brzuszne nerwów rdzeniowych. W zależności o tego jakie korzenie nerwowe są uciśnięte, dominują objawy ze strony obszaru unerwianego przez dany nerw rdzeniowy[2,12]: ucisk na 4 korzeń lędźwiowy (L 3 -L 4 ) Objawia się bólem i zaburzeniami czucia na obszarze od pośladka do uda przez kolano do podudzia i palucha. Może występować osłabienie mięśnia czworogłowego uda (zanik). Dochodzi także do osłabienia odruchu kolanowego [2,7]. ucisk na 5 korzeń lędźwiowy (L 4 -L 5 ) Manifestuje się bólem i zaburzeniem czucia od pośladka do bocznej powierzchni uda i podudzia, bólem łydki, palucha i palców stopy. Dochodzi do osłabienia mięśni zginających grzbietowo palce. Pacjent ma trudności z chodzeniem na piętach. Może dojść do opadania stopy, zaniku mięśnia piszczelowego przedniego, mięśnia strzałkowego, prostownika palucha i palców stopy. Odruchy ścięgniste mogą być prawidłowe [7,13]. ucisk na korzeń krzyżowy (L 5 -S 1 ) Charakteryzuje się bólem i zaburzeniami czucia od pośladka po tylną powierzchnię uda przez środek łydki i boczną powierzchnię stopy do małego palca. Osłabione mogą być mięśnie zginające podeszwowo palce i stopę. Pacjent ma trudności w chodzeniu na palcach. Może dojść do zaniku mięśnia trójgłowego łydki. Osłabiony jest odruch skokowy [1,7]. W przypadku centralnego wypchnięcia dysku bóle mogą być różnorodne i umiejscowione w okolicy lędźwiowo-krzyżowej, ud,

3 JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE 2012 (1) 35 podudzi i stóp oraz okolicy krocza [12]. Zróżnicowane także będzie osłabienie mięśni, może dotyczyć zarówno okolicy ud, podudzi, a także stóp. Może występować nietrzymanie moczu i kału [12]. Zaniki będą rozległe, a odruchy skokowe obu stóp będą osłabione. Taki przypadek kwalifikuje się do leczenia neurochirurgicznego w trybie pilnym, aby nie doszło do trwałego uszkodzenia nerwu i nieodwracalnych zmian neurologicznych [14]. Metody diagnozowania Do stosowanych metod diagnozowania w poradni specjalistycznej należą: Badanie bolesnych punktów poprzez ucisk na pośladku, podudziu i stopie (przebieg nerwu kulszowego) [2,6]. Badanie odruchu kolanowego (odruch rzepkowy) przez uderzenie młoteczkiem neurologicznym tuż pod kolanem (więzadło rzepki). Przy uderzeniu noga gwałtownie się prostuje w kolanie, bo działa mięsień czworogłowy uda. Odruch kolanowy zanika jeśli zmiany dotyczą nerwów rdzeniowych L 3 i L 4 [2,8]. Badanie odruchu ze ścięgna Achillesa (odruch skokowy) poprzez opukiwanie ścięgna tuż nad kością pięty. Przy uderzeniu dochodzi do silnego skurczu mięśnia łydki (trójgłowego) i zgięcia w dół przedniej części stopy. Odruch ze ścięgna Achillesa słabnie albo zanika jeśli są zmiany dotyczą S 1 [10,3]. Objaw Lasequa. W pozycji leżącej na plecach pacjent podnosi wyprostowaną w kolanie nogę do góry. Jeśli przy kącie podniesienia stopni odczuwa ból to istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia rwy kulszowej. Dla porównania muszą być sprawdzone obie koniczyny dolne. Przy potwierdzonej rwie kulszowej ulgę choremu przynosi pozycja leżąca na plecach tzw. krzesełkowa z ugiętymi nogami w stawach biodrowych i kolanowych pod kątem prostym [8,9]. Test napięcia nerwu udowego. Pacjent leży na brzuchu i ugina nogę w kolanie i wtedy też może pojawić się ból promieniujący do krzyża. Następnie zgiętą nogę w kolanie dalej podnosi się do góry robiąc tzw. przeprost stawu biodrowego (wg Scotta) i ból pojawi się ze zwiększonego rozciągnięcia nerwu udowego [2, 9]. Przy silnym bólu w okolicy lędźwiowej może występować dodatni objaw Goldflama (przykurcz mięśni przykręgosłupowych w okolicy opukiwania) [4,12]. II. TERAPIA RWY KULSZOWEJ W PORADNI LECZENIA BÓLU - UDZIAŁ PIELEGNIARKI Farmakoterapia Do poradni specjalistycznej zgłaszają się pacjenci najczęściej już zaopatrzeni w leki przeciwbólowe. Do wizyty zmusza ich jednak ograniczona skuteczność stosowanego leczenia przeciwbólowego [1,8]. W uśmierzaniu bólu ostrego i napadowego oraz zaostrzeń bólu przewlekłego powinny być stosowane krótko działające analgetyki o szybkim początku działania [2] niesteroidowe leki przeciwzapalne- Ketoprofen 3 x 50 lub 3 x 100 mg (wg wagi ciała), Diklofenak 3 x 50 mg. Można je podawać doustnie z lekami osłaniającymi śluzówkę żołądka (np. Omeprazol), domięśniowo lub we wlewie kropkowym. Należy jednak mieć na uwadze działanie niepożądane tj. dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, wzdęcia, biegunki, a przy długotrwałym stosowaniu krwawienia z przewodu pokarmowego. Bezwzględnym przeciwwskazaniem są: choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, niewydolność nerek i wątroby. przeciwbólowe i przeciwgorączkowe: Paracetamol 4 x 500 mg. Jest stosowany doustnie i może być łączony z NLPZ. Nie wolno łączyć go z alkoholem, bo może doprowadzić do niewydolności nerek i wątroby. leki rozluźniające mięśnie np. przykręgosłupowe towarzyszące rwie kulszowej, takie jak Majamil 2 x 1 (działa na włókna mięśniowe) [1, 8]. opioidy o silnym działaniu przeciwbólowym, np. Tramal podawany doustnie 2 x 100 mg lub domięśniowo ewentualnie we wlewie kroplowym. Jest jednak grupa chorych, którzy źle tolerują taką terapię lekową. Mają wymioty i zawroty głowy [2]. żele przeciwbólowe np. Traumon, który działa miejscowo, głęboko penetrując w skórę. Zwiększa przepływ krwi i wytwarza ciepło. antydepresanty (trójpierścieniowe). Stosuje się rzadko i tylko w przypadkach powikłanych, trudnych do leczenia. Przedstawicielem jest Amitryptylina i Imipramina. Stosuje się dawkę doustną od 25 mg przed snem. Można ją stopniowo zwiększać do 150 mg. Gdy reakcja jest pozytywna należy stosować ten lek przez okres od 3 do 6 miesięcy. Objawy uboczne terapii to suchość w jamie ustnej. Z terapii antydepresantami należy się wycofywać sukcesywnie, zmniejszając podawaną dawkę leku. Do zadań pielęgniarki w tym zakresie należy też upewnienie się czy pacjent zrozumiał jak ma zażywać przypisane leki, czy jest w stanie je wykupić i kiedy ma zgłosić się na kontrolną

4 JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE 2012 (1) 36 wizytę, a w przypadku powikłań polekowych jak najszybciej skontaktować się z lekarzem [8]. Blokady miejscowe i zewnątrzoponowe Blokady miejscowe mają za zadanie blokowanie przewodnictwa w włóknach nerwowych (blokady regionalne) np. przykręgosłupowe. Do tkanek, w okolice pni nerwowych, wstrzykiwany jest lek znieczulający miejscowo np. Lignocaina 1% lub Bupivacaina 0,25%. W ten sposób można przynieść ulgę pacjentowi, ale tylko na czas działania leku znieczulającego (2, 6, 15). Znacznie korzystniejszym jest podanie leku do przestrzeni zewnątrzoponowej. Jest to blokada centralna, podczas której lek podaje się do przestrzeni pomiędzy okostną wyścielającą kanał kręgowy i oponę twardą. Najczęściej stosowany jest Lignocaina 1% w połączeniu ze sterydem Depo-Medrolem lub Diprophosem. Leki należy podawać w warunkach aseptyki przy pomocy specjalnego zestawu w okolice korzeni nerwowych czyli z miejsca wyjścia nerwu kulszowego [6, 6]. Udział pielęgniarki w tym zabiegu polega na [12, 14]: dopilnowaniu, aby pacjent wyraził zgodę na piśmie na wykonanie zabiegu zmierzeniu tętna i ciśnienia przed i po zabiegu, odpowiednim ułożeniu pacjenta (na boku z podkurczonymi nogami i przygiętą głową do klatki piersiowej, ewentualnie w pozycji siedzącej), obserwowaniu pacjenta i wyjaśnianiu co po kolei będzie wykonywane, aby się nie stresował, przygotowanie i zdezynfekowanie miejsca wkłucia, podanie lekarzowi odpowiedniego sprzętu i leków z zachowaniem zasad aseptyki, po zabiegu założenie opatrunku sterylnego w miejscu wkłucia. \ Po wykonanym zabiegu pacjent pozostaje w poradni od 0,5-1 godz. w pozycji leżącej. Następnie jeśli nie ma powikłań, to w towarzystwie drugiej osoby wraca do domu. Należy poinformować pacjenta i osobę mu towarzyszącą o ewentualnych powikłaniach: ból głowy (z podrażnienia opony w czasie wkłucia), spadek ciśnienia tętniczego [2,15]. W takich przypadkach dodatkowo pacjentowi należy przetoczyć dożylnie 500 ml NaCl 0,9% lub rozt. Ringera z Ketonalem 100 mg lub 200 mg w zależności od wagi ciała. Do zadań pielęgniarki należy również poinformowanie pacjenta o dacie wizyty kontrolnej oraz zachowaniu w domu po zabiegu. Pacjent w domu musi odpoczywać w pozycji leżącej, powinien także zdjąć opatrunek z miejsca wkłucia przed toaletą wieczorną. Ważne jest także, aby pacjent obserwował swoje samopoczucie pod kątem oczekiwanego efektu przeciwbólowego blokady [6]. Zastosowanie akupunktury Akupunktura wg medycyny chińskiej likwiduje w krótkim czasie ostre bóle mięśni, bóle korzonkowe i ostre zapalenie nerwu kulszowego, poprawia stan psychiczny, usuwa zmęczenie, regeneruje siły, a także zwiększa przepływ krwi w naczyniach. Jest to metoda leczenia niekonwencjonalnego uznana przez NFZ jako jedna z form leczenia przeciwbólowego [12,14,15]. Polega ona na umieszczaniu w ciele chorego igieł, którymi odpowiednio się manipuluje. Akupunktura pobudza organizm do wydzielania naturalnych substancji zwalczających ból czyli endorfin oraz substancji o działaniu przeciwzapalnym, takich jak kortyzon. Przywraca zaburzoną homeostazę układu wegetatywnego oraz hormonalnego. Ma działanie tonizujące, rozkurczowe i regulujące sen, a także nastrój. W serii jest 10 zabiegów akupunktury, którą może wykonać lekarz specjalista w tej dziedzinie. Igły są wkłuwane na głębokość 2-8 mm w zależności od miejsca wkłucia i muszą być trafione w punkty ciała ludzkiego na przebiegu tzw. kanałów energetycznych według medycyny chińskiej zwanych meridianami. Do wkłuwania służą specjalne prowadnice. Zabieg trwa ok. 0,5 godz. W miejscu wkłucia mogą pojawić się lekkie zaczerwienienia o charakterze przejściowym, co uznaje się za pozytywny efekt akupunktury. Do wybranych igieł można podłączyć prąd ze stymulatora (TENS) jako terapię łączoną [15]. Ulgę w bólu najczęściej uzyskuje się w połowie wykonywanych zabiegów lub po skończonej terapii. Jest to reakcja osobnicza i różnie przebiega u pacjentów z tym samym schorzeniem. W rwie kulszowej najlepszy efekt osiąga się w stanie ostrym. Im bardziej choroba jest zaawansowana, tym efekt leczniczy jest wolniejszy. Z obserwacji można stwierdzić, iż pacjenci młodsi szybciej wracają do zdrowia niż starsi, choć nie jest to regułą. Często bóle ustępują po leczeniu akupunkturą i pacjenci nie muszą leczyć się farmakologicznie [8,12,14]. Zabiegi tego typu można powtarzać dwa razy lub trzy razy w roku. Do zadań pielęgniarki należy: przygotowanie pacjenta do zabiegu, pomoc osobom niepełnosprawnym, asystowanie przy wkłuwaniu igieł, wykłuwanie igieł po zabiegu, założenie opatrunku w miejscach krwawiących, poinformowanie pacjenta o dacie następnego zabiegu, uzyskanie od pacjenta informacji jak toleruje zabieg i wyjaśnienie wątpliwości z tym związanych. Zastosowanie prądu TENS TENS jest to przezskórna stymulacja elektryczna nerwów. Jest jedną z metod elektroanelgezji stosowanej w poradniach specjalistycznych. TENS identyfikuje się jako aplikowanie na obszary bólowe lub w przebiegu nerwów obwodowych prądu

5 JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE 2012 (1) 37 zmiennego dwufazowego o niskiej częstotliwości. Do tego celu służą przenośne stymulatory [8,12,14]. Urządzenia te mogą być kilku kanałowe, a każdy kanał zawiera parę elektrod (anoda i katoda). Elektrody mocuje się do wybranych igieł akupunkturowych nad danymi pniami lub korzeniami nerwowymi, względnie na właściwe punkty spustowe czyli akupunkturowe. Przed terapią ustala się parametry: częstość impulsów generowanych przez urządzenie w ciągu sek. (mierzone w Hz). Najczęściej wynosi od Hz, natomiast niższe częstotliwości 10 Hz są używane przy wyższym natężeniu, zas trwania impulsów, które określa się również jako szerokość impulsu i mierzony jest w mikrosekundach. Krótsze impulsy są lepsze bo nie powodują skurczu mięśni. Dłuższe impulsy mają zastosowanie przy bardziej agresywnej stymulacji, amplituda (natężenie stymulacji). Jest mierzona w mili Amperach (ma) od 1-10 i regulowana wg potrzeby pacjenta. Intensywność bodźców powinna być zwiększana do momentu, gdy pacjent odczuwa ją jako bezbolesne parestezje i utrzymana, aż do określenia jako silne ale bezbolesne [2,5,9,10]. Do pielęgniarki pracującej w poradni leczenia bólu należy podłączenie i odłączenie pacjenta od aparatury oraz ustawienie odpowiednich parametrów zgodnych ze zleceniem lekarza i odczuciem pacjenta. Przeciwwskazania do stosowania TENS [2]: u kobiet w ciąży w dolnych partiach brzucha ( w innych może być stosowany), u pacjentów z brakiem czucia, u pacjentów z wszczepionym rozrusznikiem serca, u pacjentów niewspółpracujących i nieodpowiedzialnych. Manipulacje i mobilizacje stawów kręgosłupa Mobilizacja i manipulacja są dwoma terminami opisującymi dwie różne techniki terapii manualnej [8, 13,14,16]. Manipulacja to pojedyncze pchnięcie z dużą szybkością i o małej amplitudzie. Szybkim ruchom w tej terapii towarzyszą efekty dźwiękowe pochodzące ze stawu (np. klikanie, puknięcie czy trzaski). Mobilizacja natomiast jest stosowana w sposób powtarzalny i oscylacyjny. Polega na utrzymaniu pozycji celem uciśnięcia lub rozciągnięcia struktur wewnątrz i okołostawowych kręgosłupa. Takie techniki naprawcze względem kręgosłupa wykonują lekarze po odpowiednim przeszkoleniu i uzyskaniu certyfikatu medycyny manualnej. Udział pielęgniarki w tego typu zabiegach polega na przygotowaniu pacjenta (pomoc w położeniu na kozetkę, rozebraniu i ubraniu oraz asekurację podczas zabiegu). Do zadań pielęgniarki należy również obserwacja chorego i pomoc lekarzowi w odpowiednim ułożeniu pacjenta na kozetce. Osobom niepełnosprawnym i z silnymi dolegliwościami bólowymi należy pomóc w rozebraniu i ubraniu się. III. PODSUMOWANIE Ból jest najczęstszą przyczyną szukania pomocy medycznej, ponieważ oddziaływuje na codzienne życie osoby chorej i jej rodziny. Wpływa również na poziom odczuwanego lęku i pojawienie się innych emocji, na reakcje interpersonalne, jakość życia pod względem fizycznym, psychicznym i społecznym. Jeśli ból ma charakter przewlekły lub jest często powtarzalny prowadzi do przygnębienia i poczucia braku nadziei na poprawę. Zmienia status zawodowy i ekonomiczny pacjenta. Aby temu zapobiec należy stworzyć efektywną relację z chorym i jego rodziną [4,17]. Wzbudzanie zaufania u osoby leczonej i jego najbliższych jest połową sukcesu w terapii [11]. Zaakceptowanie przez pacjenta proponowanej i trafionej terapii w poradni specjalistycznej gwarantuje ulgę w bólu i pomoc w dalszym leczeniu [15]. Udowodniono, że po opanowaniu bólu ostrego bardzo istotnym w ugruntowaniu skutków terapii jest ruch ćwiczenia aplikowane układowi mięśniowoszkieletowe- mu. Dobrze rozwinięte mięśnie stanowią podporę naszego kręgosłupa i pomagają zachować sprawność fizyczną. Oczywiście nic ponad siły i możliwości organizmu [11,17]. Wszystko musi być dostosowane do możliwości danego pacjenta, głównie do wieku, sprawności fizycznej i psychicznej, masy ciała i oczywiście pozytywnego nastawienia do leczenia i rehabilitacji, ale także do przestrzegania zaleceń lekarskich i pielęgniarskich [3,4]. IV. PIŚMIENNICTWO [1] Dobrogowski J. Medycyna bólu. Warszawa; PZWL, [2] Hilgier M. Patofizjologia bólu, materiały szkoleniowe Polskiego Towarzystwa Badania Bólu. Warszawa;2002. [3] Cegła B. Wybrane zagadnienia z pielęgniarstwa internistyczneg. Bydgoszcz; CM UMK, [4] Ślusarska B, Zarzycka D, Zahradniczek K. Podstawy Pielęgniarstwa. Lublin; Czelej, [5] Żylicz Z, Krajnik M. Jak powstaje ból? Med Paliat 2003; 4: [6] Dziak R. Bóle i dysfunkcje kręgosłupa. Warszawa; PZWL, [7] Gołąb B. Anatomia czynnościowa OUN. Warszawa; Wydawnictwo, Czelej, [8] Kuś M. Ból i jego leczenie - przewodnik lekarza praktyka. Warszawa; PWN Springer, 1999.

6 JOURNAL OF PUBLIC HEALTH, NURSING AND MEDICAL RESCUE 2012 (1) 38 [9] Saint MC. Ból, diagnostyka, leczenie i prewencja. Warszawa; Wydawnictwo Gebethner i s-ka, Warszawa, [10] Prusiński A. Podstawy neurologii klinicznej. Warszawa; PZWL, [11] Dobrogowski J, Wordliczek J. Medycyna bólu. Warszawa; PZWL, [12] Kübler A. Leczenie bólu. Warszawa; PZWL, [13] 1.Sander E. Brużewicz Sz. Anatomia człowieka, podręcznik i atlas dla studentów licencjatów. Wrocław; PWL, [14] Woźniak W (red.). Anatomia człowieka. Warszawa; Urban & Partner, [15] Krakowiecki A. Zarys anatomii. Warszawa; PZWL, [16] Mazur R, Kozubski S. Podstawy kliniczne neurologii dla studentów. Warszawa; PZWL, [17] Olson KA. Terapia manualna kręgosłupa. Warszawa; Urban & Partner,2010. [18] Golec A. Blokady i neurolizy. Nowa Klin 2000; 7/9 : [19] Rakowski A. Kręgosłup w stresie. Gdańsk; Gdańskie Towarzystwo Psychologiczne, [20] Wordliczek J, Krajnik M, Dobrogowski J. Leczenie bólu. Warszawa; PZWL, [21] Diener HCh, Maier Ch. Leczenie bólu. Warszawa; Urban & Partner,2005. [22] Kiełkowska A. Twoje zdrowie w twoich rękach. Gdańsk; Wydawnictwo Kolmio, [23] Lesińska-Sawicka M. Metoda Case-Study w pielęgniarstwie. Warszawa; Wydawnictwo Medyczne Borgis, [24] Mazur R. Neurologiczne powikłania niedomogi kręgosłupa. Warszawa; PZWL, [25] Leibold G. Bóle kręgosłupa. Warszawa; Agencja Wydawnicza Jerzy Mostkowski, [26] Strong J. Ból - podręcznik dla terapeutów. Warszawa; Wydawca: DB Publishing, 2008 [27] Garnuszewski Z. Akupunktura we współczesnej medycynie. Warszawa: Wydawnictwo Amber, [28] Kawczyńska-Butrym Z. Diagnoza pielęgniarska. Warszawa; PZWL,1998. [29] Baxter D. Metody fizykalne w leczeniu bólu. Warszawa; PZWL, 2000.

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl

ul. Belgradzka 52, 02-795 Warszawa-Ursynów tel. kom. +48 794 207 077 www.fizjoport.pl Coraz większa liczba pacjentów zgłasza się do fizjoterapeutów z problemami bólowymi w obrębie kręgosłupa. Często postawiona diagnoza dyskopatia, wywołuje niepokój o własne zdrowie i wątpliwości w jaki

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010

Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Dyskopatia & co dalej? Henryk Dyczek 2010 Definicja - 1 Dyskopatia szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości przypadków jest to pierwszy z etapów choroby zwyrodnieniowej

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem masaż w dyskopatii jako jedna z metod neurorehabilitacji Czym jest dyskopatia? Jest to szerokie pojęcie obejmujące schorzenia krążka międzykręgowego. W większości

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Zespoły bólowe kręgosłupa

Zespoły bólowe kręgosłupa Zespoły bólowe kręgosłupa W około 70-80% przypadków pierwszego spotkania pacjenta i lekarza nie daje ustalić się dokładnie przyczyny bólów kręgosłupa. Świadczy to o złożoności tego problemu. Mimo tego

Bardziej szczegółowo

Spis treści ZASADY WYKONYWANIA REGIONALNYCH BLOKAD NERWÓW. Przedmowa... Przedmowa do wydania polskiego... Wstęp... Autorzy...

Spis treści ZASADY WYKONYWANIA REGIONALNYCH BLOKAD NERWÓW. Przedmowa... Przedmowa do wydania polskiego... Wstęp... Autorzy... Spis treści Przedmowa................................................ Przedmowa do wydania polskiego.............................. Wstęp.................................................... Autorzy...................................................

Bardziej szczegółowo

MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1.

MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1. MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1. 1. Anatomia palpacyjna 1.1 Anatomia palpacyjna kolana, podudzia, stopy Elementy kostne: Rzepka Kość piszczelowa Guzowatość przednia piszczeli Śródlinia

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie neuromobilizacji w leczeniu uszkodzeń nerwów obwodowych. Piotr Pietras Michał Dwornik

Zastosowanie neuromobilizacji w leczeniu uszkodzeń nerwów obwodowych. Piotr Pietras Michał Dwornik Zastosowanie neuromobilizacji w leczeniu uszkodzeń nerwów obwodowych Piotr Pietras Michał Dwornik Terapia manualna - wstęp Medycyna manualna jest nauką o diagnozowaniu i leczeniu odwracalnych zaburzeń

Bardziej szczegółowo

Schemat stosowania poszczególnych CMD

Schemat stosowania poszczególnych CMD Schemat stosowania poszczególnych CMD 13 produktów do stosowania osobno lub w połączeniu w zależności od przypadku klinicznego ZABIEGI w przypadku bólu kręgosłupa: MD-Neck, MD-Thoracic, MD-Lumbar: do stosowania

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami technik masażysta 322[12] Zadanie egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka ze skierowaniem

Bardziej szczegółowo

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny

Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2. Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II WL, Warszawski Uniwersytet Medyczny Jolanta Kujawa 1, Michał Dwornik 2 Ocena porównawcza skuteczności metody neuromobilizacji i tradycyjnego postępowania fizjoterapeutycznego u chorych z zespołem bólowym części lędźwiowo-krzyżowej kręgosłupa

Bardziej szczegółowo

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa

PLECY OKRĄGŁE choroba kręgosłupa PLECY OKRĄGŁE To choroba kręgosłupa, której cechą charakterystyczną jest nadmierne wygięcie kręgosłupa ku tyłowi w odcinku piersiowym i krzyżowym. Nieleczona kifoza może nie tylko się pogłębić i doprowadzić

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza

Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk, choroba Bechterowa, reumatyzm stawów, osteoporoza Kręgozmyk (spondylolisteza) - jest to zsunięcie się kręgu do przodu (w kierunku brzucha) w stosunku do kręgu położonego poniżej. Dotyczy to

Bardziej szczegółowo

Kręgosłup składa się z 33, 34 kości, zbudowanych symetrycznie i ściśle ze sobą połączonych.

Kręgosłup składa się z 33, 34 kości, zbudowanych symetrycznie i ściśle ze sobą połączonych. Wstęp Aby zrozumieć dolegliwości bólowe krzyża, niezbędne jest minimum wiedzy z dziedziny anatomii, fizjologii, biomechaniki i patologii narządu ruchu człowieka. Każdy ból grzbietu jest objawem, zaistniałych

Bardziej szczegółowo

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613

Ewaluacja badań medycznych według EBM (medycyny opartej na dowodach naukowych) poziomy wiarygodności... 613 Wykaz skrótów... 613 IX 1. MECHANIZMY POWSTAWANIA BÓLU Jerzy Wordliczek, Jan Dobrogowski... 1 Patomechanizm bólu ostrego... 3 Patomechanizm bólu przewlekłego... 9 Ból neuropatyczny... 10 Ośrodkowa sensytyzacja... 15 2. METODY

Bardziej szczegółowo

5dni / 35godzin (7h zajęć / 1h na lunch w sumie 8h dziennie) pon-pt; godz. 09:00-17:00

5dni / 35godzin (7h zajęć / 1h na lunch w sumie 8h dziennie) pon-pt; godz. 09:00-17:00 William Huhn Method - Advanced Clinical Trigger Point From Understanding to Implementing [ Od zrozumienia do realizacji ] TRIGGER POINT COURSE - www.rehabilitacja-warszawa.pl Punkty spustowe - kurs w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o.

Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Katalog usług AZ MED Sp. z o.o. Oferujemy leczenie bólu bez względu na jego pochodzenie i przyczyny AZ MED Informacje ogólne W zakresie działaności AZ MED Sp. z o.o. działają poradnie: leczenia bólu (neurologia,ortopedia

Bardziej szczegółowo

Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy

Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy Metoda Mc Kenzie Mechanical Diagnosis and Therapy Metoda ta zawiera część diagnostyczną i terapeutyczną. Badanie: Przed podjęciem leczenia u pacjenta przeprowadza się dokładny wywiad dotyczący: - ewentualnych

Bardziej szczegółowo

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem:

Kręgozmyk. Typowy obraz kręgozmyku L5-S1. Czerwoną linią zaznaczona wielkość przesunięcia. Inne choroby mylone z kręgozmykiem: Kręgozmyk Kręgozmyk (inaczej - spondylolisteza) jest to forma przewlekłej niestabilności kręgosłupa. Polega ona na przesunięciu (podwichnięciu) kręgów względem siebie (wyższy kręg ulega podwichnięciu do

Bardziej szczegółowo

Metody oceny dynamiki struktur nerwowych ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego.

Metody oceny dynamiki struktur nerwowych ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Metody oceny dynamiki struktur nerwowych ośrodkowego i obwodowego układu nerwowego. Wobec wysokiego poziomu badao technicznych wykonywanych za pomocą różnego rodzaju aparatów stosowanych w diagnostyce

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZYPADKU KURS PNF W ORTOPEDII Level 4

OPIS PRZYPADKU KURS PNF W ORTOPEDII Level 4 OPIS PRZYPADKU KURS PNF W ORTOPEDII Level 4 Autor : Anita Polańska Dane pacjenta: Rok urodzenia: 1994 Zawód: Uczeń Rozpoznanie (problem zdrowotny): Skręcenie stawu lewego. Wywiad: Pacjentka od dwóch lat

Bardziej szczegółowo

rok szkolny 2012/2013

rok szkolny 2012/2013 Projekt Indywidualizacja procesu nauczania i wychowania uczniów klas I-III szkół podstawowych W zdrowym ciele proste plecy Realizator Hanna Antoń Termin 20 XI 2012r. - Liczba godzin 60 rok szkolny 2012/2013

Bardziej szczegółowo

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia

Dr Jawny System. System aktywnego siedzenia Dr Jawny System System aktywnego siedzenia Dr Jawny System jest zwieńczeniem koncepcji Systemu Aktywnego Leczenia Kręgosłupa SALK oraz wieloletnich prac konstruktorskich Jarosława Jawnego. Wszystkie części

Bardziej szczegółowo

- obrzęk po złamaniu kości oraz zwichnięciach i skręceniach stawów, - ostre zapalenie tkanek miękkich okołostawowych (ścięgien, torebki stawowej,

- obrzęk po złamaniu kości oraz zwichnięciach i skręceniach stawów, - ostre zapalenie tkanek miękkich okołostawowych (ścięgien, torebki stawowej, Fizykoterapia jest działem lecznictwa, w którym stosuje się występujące w przyrodzie naturalne czynniki fizyczne, jak czynniki termiczne, promieniowanie Słońca oraz czynniki fizyczne wytworzone przez różnego

Bardziej szczegółowo

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka

Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Wpływ pozycji siedzącej na organizm człowieka Rozwój gospodarczy, dokonujący się we wszystkich obszarach życia ludzi, wiąże się nieodzownie ze zmianą dominującej pozycji ciała człowieka. W ciągu doby,

Bardziej szczegółowo

Umiejscawianie elektrod przy elektrostymulacji TENS

Umiejscawianie elektrod przy elektrostymulacji TENS Umiejscawianie elektrod przy elektrostymulacji TENS Wyłączny dystrybutor w Polsce: Netradus Polska sp. z o.o. Sztombergi 100 28-200 Staszów biuro@netradus.pl www.netradus.pl www.bodyclock.pl tel. + 48-724-161-010

Bardziej szczegółowo

www.pandm.org Testy napięciowe nerwów : -sprawdzamy czy uzyskana reakcja jest podobna do objawów opisywanych przez pacjenta NERW POŚRODKOWY

www.pandm.org Testy napięciowe nerwów : -sprawdzamy czy uzyskana reakcja jest podobna do objawów opisywanych przez pacjenta NERW POŚRODKOWY NEUROMOBILIZACJA Metoda Butlera Cechy : - bada oraz likwiduje zaburzenia przesuwalności tk.nerwowej w stosunku do innych tkanek - jest to metoda leczenia zaburzeń poślizgowych struktur uk.nerwowego - stosowanie

Bardziej szczegółowo

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem

Etiopatogeneza: Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Leczenie kręgozmyków z dużym ześlizgiem Physiotherapy & Medicine www.pandm.org Definicja: Kręgozmyk prawdziwy jest to wada chorobowa polegająca na ześlizgu kręgów w obrębie kręgoszczeliny na poziomie L5-

Bardziej szczegółowo

OBWODOWY UKŁAD NERWOWY

OBWODOWY UKŁAD NERWOWY KRĘGOSŁUP Cechy dzięki którym chroni rdzeń : Elastyczność połączeń międzykręgowych sprężystości krążków Krzywizny kręgosłupa Obszerne światło kanału kręgowego i OBWODOWY UKŁAD NERWOWY Nerwy łączą się z

Bardziej szczegółowo

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów

BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia Nowe rodzaje prądów. BTL -4000 Smart & Premium. Nowe rodzaje prądów BTL -4000 Smart & Premium Elektroterapia 1. Prąd Kotz`a średniej częstotliwości, bipolarny. Prąd Kotz`a jest jednym z grupy prądów, z których pochodzi rosyjska stymulacja, stąd prąd Kotz`a może być również

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

MEDYCYNA MANUALNA CO LECZY TERAPIA MANUALNA? ŚWIADOMOŚĆ KOMPETENCJI

MEDYCYNA MANUALNA CO LECZY TERAPIA MANUALNA? ŚWIADOMOŚĆ KOMPETENCJI MEDYCYNA MANUALNA Medycyna manualna to ukierunkowane działanie diagnostyczne i terapeutyczne, za pomocą manualnych rękoczynów, którego celem jest zniesienie odwracalnych dysfunkcji w obrębie narządów ruchu.

Bardziej szczegółowo

Spis Tabel i rycin. Spis tabel

Spis Tabel i rycin. Spis tabel Spis Tabel i rycin Spis tabel 1. Podział stawów ze względu na ilość osi ruchów i ukształtowanie powierzchni stawowych. 20 2. Nazwy ruchów w stawach człowieka w pozycji anatomicznej..... 21 3. Zestawienie

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów

Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Materiały edukacyjne z Czerwcowej sesji stomatologicznej Okręgowej Izby Lekarskiej w Warszawie, 07 czerwca 2014 Profilaktyka zespołów bólowych pleców i kręgosłupa wśród lekarzy dentystów Michał Prawda

Bardziej szczegółowo

Informacja dla pacjentów

Informacja dla pacjentów info Informacja dla pacjentów ze szpiczakiem mnogim leczonych bortezomibem Polineuropatia indukowana bortezomibem Konsultacja merytoryczna: Prof. dr hab. Lidia Usnarska-Zubkiewicz Katedra i Klinika Hematologii,

Bardziej szczegółowo

PIR poizometryczna relaksacja mięśni

PIR poizometryczna relaksacja mięśni PIR poizometryczna relaksacja mięśni Pojęcie PIR może wydawać się nam obce jednak to nic innego jak jedna z najlepszych technik rozciągania mięśni poprzez zastosowanie niewielkiego oporu. Rozciąganie to

Bardziej szczegółowo

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU

TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU TERAPIA ZABURZEŃ CZYNNOŚCI SYSTEMU ŻUCHWOWO-GNYKOWO-CZASZKOWEGO PROGRAM KURSU Dla stomatologów, foniatrów, laryngologów, okulistów i fizjoterapeutów WERSJA 2014.2 20 godzin akademickich zrealizowanych

Bardziej szczegółowo

Rola kręgosłupa w powstawaniu chorób

Rola kręgosłupa w powstawaniu chorób Rola kręgosłupa w powstawaniu chorób Prawdopodobnie żaden system w organizmie człowieka nie odgrywa tak ważnej roli dla ludzkiego zdrowia oraz długiego i aktywnego życia, jak kręgosłup. Kręgosłup tworzy

Bardziej szczegółowo

Zaopatrzenie ortopedyczne

Zaopatrzenie ortopedyczne Zaopatrzenie ortopedyczne ZAOPATRZENIE KOŃCZYNY GÓRNEJ Sprężynowa szyna odwodząca staw ramienny (szyna podpiera staw ramienny wraz z ramieniem i ręką) Wskazania W ostrych zespołach bólowych i urazach barku.

Bardziej szczegółowo

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU

KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU KURS ROZWIJAJĄCY DLA TERAPEUTÓW Z I STOPNIEM KOMPETENCJI PROGRAM KURSU WERSJA 2014 Moduł I TMH w ortopedii Dysfunkcje i deformacje stóp dzieci i dorośli pierwotne wtórne zasady korekcji czynnej korekcja

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Miacalcic, 50 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Miacalcic, 100 j.m./ml, roztwór do wstrzykiwań Calcitoninum salmonis Należy zapoznać się z treścią

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie narządu ruchu. Kinga Matczak

Funkcjonowanie narządu ruchu. Kinga Matczak Funkcjonowanie narządu ruchu Kinga Matczak Narząd ruchu zapewnia człowiekowi utrzymanie prawidłowej postawy ciała, dowolne zmiany pozycji i przemieszczanie się w przestrzeni. Ze względu na budowę i właściwości

Bardziej szczegółowo

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 2013-09-18 ODDZIAŁ EDUKACJI ZDROWOTNEJ I HIGIENY DZIECI I MŁODZIEŻY

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 2013-09-18 ODDZIAŁ EDUKACJI ZDROWOTNEJ I HIGIENY DZIECI I MŁODZIEŻY JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 1 Ważnym elementem dla ucznia jest zapewnienie mu stanowiska pracy dostosowanego do wymagań ergonomii. Ma to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawnych,

Bardziej szczegółowo

Dyskopatia. Opracowanie: dr n. med. Bogdan Bakalarek www.ortopeda.biz.pl Strona: 1 /9

Dyskopatia. Opracowanie: dr n. med. Bogdan Bakalarek www.ortopeda.biz.pl Strona: 1 /9 Dyskopatia Dyskopatia jest chorobą powszechną. Śmiało można powiedzieć, że dotyczy, lub będzie dotyczyć niemal każdego z nas. Jest jedną z najczęstszych przyczyn dolegliwości bólowych kręgosłupa. Dotyczy

Bardziej szczegółowo

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy)

Kombinacja podstawowa dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) dla rejonu ogrzewacza dolnego (układ moczowo-płciowy) Ogrzewacz dolny jest odpowiedzialny za funkcje rozrodcze i wydalanie. Obejmuje podbrzusze i rejon narządów płciowych. Objawy: utrata energii, łatwa

Bardziej szczegółowo

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (spondyloartroza)

Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (spondyloartroza) Zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa (spondyloartroza) Przyczyny i istota patologii Choroba polega na przedwczesnym zużyciu i zwyrodnieniu tkanek tworzących funkcjonalne połączenie kręgów - czyli krążka wraz

Bardziej szczegółowo

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii

Zaawansowany. Zaliczenie pierwszego semestru z anatomii i z patologii 1 Kierunek: PILĘGNIARSTWO Nazwa przedmiotu Chirurgia i pielęgniarstwo chirurgiczne Kod przedmiotu Poziom przedmiotu Rok studiów Semestr Liczba punktów Metody nauczania Język wykładowy Imię i nazwisko wykładowcy

Bardziej szczegółowo

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ

NAJWAŻNIEJSZE METODY W TERAPII MANUALEJ Metoda Hartmana Badanie Ocena stanu klinicznego tej metodzie bazuje na trzech podstawowych elementach: - wywiad podczas wywiadu poszukujemy odpowiedzi na pytania: jaki rodzaj dysfunkcji jest obecny jakie

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Kod kierunku: 12.6 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT NAZWA

Bardziej szczegółowo

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: ASYSTENT OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet

Bardziej szczegółowo

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne)

Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Wyższa Szkoła Mazowiecka w Warszawie Wydział Nauk Medycznych Program praktyk zawodowych dla kierunku: Fizjoterapia ( studia stacjonarne i niestacjonarne) Student studiów pierwszego stopnia (licencjat)

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2

ĆWICZENIA. Copyright 1999-2010, VHI www.technomex.pl. Ćwiczenie 1. Ćwiczenie 2 ĆWICZENIA Ćwiczenie 1 Ćwiczenie 2 Wybierz tryb treningowy. Terapeuta odwodzi zajętą nogę podczas trwania stymulacji; wraca do środka kiedy stymulacja jest wyłączona. Trzymaj palce skierowane ku górze.

Bardziej szczegółowo

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi

Lp. Zakres świadczonych usług i procedur Uwagi Choroby układu nerwowego 1 Zabiegi zwalczające ból i na układzie współczulnym * X 2 Choroby nerwów obwodowych X 3 Choroby mięśni X 4 Zaburzenia równowagi X 5 Guzy mózgu i rdzenia kręgowego < 4 dni X 6

Bardziej szczegółowo

Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych

Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych Diagnostyka i terapia funkcjonalna w wybranych problemach bólowych Motoryczność człowieka Motoryczność podstawowa obejmuje takie przejawy wzorca ruchowego jak: mobilność, stabilność, koordynacja ruchowa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Podziękowania...V

Spis treści. Podziękowania...V Spis treści Podziękowania...V O autorze... VI Dorobek naukowy Robina McKenziego...VIII Wstęp: Przypadkowe odkrycie... XIII Wstęp do wydania polskiego... XVII Rozdział 1: Krzyż, czyli lędźwiowy odcinek

Bardziej szczegółowo

ZABIEGI DOSTĘPNE W STREFIE POPRAWY ZDROWIA

ZABIEGI DOSTĘPNE W STREFIE POPRAWY ZDROWIA ZABIEGI DOSTĘPNE W STREFIE POPRAWY ZDROWIA Zabiegi w tej strefie dobierane są na podstawie badania fizjoterapeutycznego. ELEKTROTERAPIA Metoda fizjoterapeutyczna, polegająca na oddziaływaniu prądem elektrycznym

Bardziej szczegółowo

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA

JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA JAK ZADBAĆ O STANOWISKO PRACY UCZNIA 1 Ważnym elementem dla ucznia jest zapewnienie mu stanowiska pracy dostosowanego do wymagań ergonomii. Ma to odzwierciedlenie w obowiązujących przepisach prawnych,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich PROGRAM KURSU Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich MODUŁ I Koncepcja Terapii Manualnej Holistycznej. Miednica, stawy biodrowe, segmenty ruchowe kręgosłupa lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego.

Bardziej szczegółowo

[ 303 1. u a Iraz NAZWA MIĘDZYNARODOWA PHENYLBUTAZONE

[ 303 1. u a Iraz NAZWA MIĘDZYNARODOWA PHENYLBUTAZONE [ 303 1 I u a Iraz NAZWA MIĘDZYNARODOWA PHENYLBUTAZONE SKŁAD 3,5-

Bardziej szczegółowo

ELEKTROMAGNETYCZNY MECHANIZM GENEROWANIA FALI

ELEKTROMAGNETYCZNY MECHANIZM GENEROWANIA FALI TERAPIA FALAMI UDERZENIOWYMI To innowacyjna metoda o wysokiej skuteczności potwierdzonej klinicznie, szeroko stosowana w rehabilitacji, ortopedii i medycynie sportowej, przede wszystkim do zwalczania przewlekłego

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA. Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu. Kierunek: Fizjoterapia PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W KONINIE WYDZIAŁ KULTURY FIZYCZNEJ I OCHRONY ZDROWIA Katedra Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Kierunek: Fizjoterapia SYLABUS Nazwa przedmiotu TERAPIA MANUALNA Kod przedmiotu

Bardziej szczegółowo

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ Patronat naukowy: Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne Oddział Śląski Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej Międzynarodowe Stowarzyszenie Studentów

Bardziej szczegółowo

Najczęściej występujące urazy w bieganiu. Mateusz Derlecki PT, MT, MSC

Najczęściej występujące urazy w bieganiu. Mateusz Derlecki PT, MT, MSC Najczęściej występujące urazy w bieganiu Mateusz Derlecki PT, MT, MSC Słowa wstępu o samym bieganiu Bieganie jest obecnie najbardziej popularnym sportem amatorskim w Polsce i na świecie Liczba osób biegających

Bardziej szczegółowo

WADY POSTAWY BEZ STRUKTURALNEGO ZNIEKSZTAŁCENIA KRĘGOSŁUPA. CHOROBA SCHEUERMANNA FIZJOTERAPIA I LECZENIE GORSETOWE.

WADY POSTAWY BEZ STRUKTURALNEGO ZNIEKSZTAŁCENIA KRĘGOSŁUPA. CHOROBA SCHEUERMANNA FIZJOTERAPIA I LECZENIE GORSETOWE. WADY POSTAWY BEZ STRUKTURALNEGO ZNIEKSZTAŁCENIA KRĘGOSŁUPA. CHOROBA SCHEUERMANNA FIZJOTERAPIA I LECZENIE GORSETOWE. POSTAWA W RÓŻNYM WIEKU DZIECKA FIZJOLOGICZNA I PATOLOGICZNA I. KREGOSŁUP: - fizjologiczne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ na rok szkolny 2010/2011

PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ na rok szkolny 2010/2011 PROGRAM GIMNASTYKI KOREKCYJNEJ na rok szkolny 2010/2011 ZADANIA OGÓLNE: 1. Kształtowanie odruchu prawidłowej postawy ciała. 2. Niedopuszczenie do powstania wad postawy ciała, gdy zaistnieją warunki sprzyjające

Bardziej szczegółowo

PRZEJMIJ KONTROLĘ NAD SPASTYKĄ

PRZEJMIJ KONTROLĘ NAD SPASTYKĄ PRZEJMIJ KONTROLĘ NAD SPASTYKĄ Codzienne ćwiczenia dla ciała i ducha Prezentacja przygotowana w ramach projektu na rehabilitację domową pacjentów chorych na stwardnienie rozsiane pt.: Lepsze jutro Finansowane

Bardziej szczegółowo

SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI

SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI SEKWENCJA ĆWICZEŃ JOGI PODCZAS MENSTRUACJI PAŹDZIERNIK 11, 2014 / EDYTUJ ZDROWA PRAKTYKA Po sekwencjach ćwiczeń jogi przy bólach przeciążeniowych i zwyrodnieniowych kolana oraz przy problemach z rwą kulszową,

Bardziej szczegółowo

BTL-6000 High Intensity Laser 7 W

BTL-6000 High Intensity Laser 7 W BTL-6000 High Intensity Laser 7 W BTL ENCYKLOPEDIA TERAPEUTYCZNA V 0 0 5 A S 1 9 / 0 4 / 2 0 1 2 V 0 0 5 A S 1 9 / 0 4 / 2 0 1 2 1 ból grzbietu - analgezja... 3 2 ból grzbietu - biostymulacja... 4 3 ból

Bardziej szczegółowo

WARSZTAT TWÓJ ZDROWY KRĘGOSŁUP W BIURZE

WARSZTAT TWÓJ ZDROWY KRĘGOSŁUP W BIURZE WARSZTAT TWÓJ ZDROWY KRĘGOSŁUP W BIURZE 1. Pies z głową w górę i w dół, czyli stretch kręgosłupa przy biurku WDECH plecy wygięte do tyłu, uniesiona broda, oczy skierowane do góry, pięty na podłodze WYDECH

Bardziej szczegółowo

FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE

FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE PROGRAM STUDIÓW FIZJOTERAPIA W PRAKTYCE MODUŁ I. Kompleks barkowo-ramienny 20 godzin struktur stawowych i okołostawowych MODUŁ II. Kompleks barkowo-ramienny, kręgosłup szyjny (staw szczytowo-potyliczny

Bardziej szczegółowo

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty

Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty PREZENTUJE OSTEOPATIA www.przychodniamorska.pl SKRÓT MERYTORYCZNY WYKŁADU SPOTKANIA EDUKACYJNEGO PT. Osteopatia w rehabilitacji i praktyce lekarza specjalisty Prowadzący wykład: mgr Tomasz Lewandowski

Bardziej szczegółowo

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym

PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym PORADNIK NEUROREHABILITACJI DLA PACJENTÓW SPECJALISTYCZNEJ PRAKTYKI LEKARSKIEJ o profilu neurochirurgicznym i neurologicznym Autorzy: mgr Bartosz Nazimek, dr med. Dariusz Łątka Opole, kwiecień 2010 Prawidłowe

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Zdrowia Kierunek studiów: Ratownictwo medyczne Kod kierunku: 12.9 Specjalność: - 1. PRZEDMIOT

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA

FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA Data wypełnienia: FORMULARZ MEDYCZNY PACJENTA NAZWISKO i IMIĘ PESEL ADRES TELEFON Nazwisko i imię opiekuna/osoby upoważnionej do kontaktu: Telefon osoby upoważnionej do kontaktu: ROZPOZNANIE LEKARSKIE

Bardziej szczegółowo

PRZEJMIJ KONTROLĘ NAD SPASTYKĄ. Codzienne dwiczenia dla ciała i ducha

PRZEJMIJ KONTROLĘ NAD SPASTYKĄ. Codzienne dwiczenia dla ciała i ducha PRZEJMIJ KONTROLĘ NAD SPASTYKĄ Codzienne dwiczenia dla ciała i ducha SPASTYCZNOŚD Jest powszechnym problemem u pacjentów z SM Jej przyczyną są uszkodzenia w centralnym układzie nerwowym spowodowane chorobą

Bardziej szczegółowo

Stanowisko pracy ucznia i przedszkolaka

Stanowisko pracy ucznia i przedszkolaka Stanowisko pracy ucznia i przedszkolaka Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Poznaniu Oddział Higieny Dzieci i Młodzieży Poznań 2012 ERGONOMIA [gr. érgon dzieło, praca, nómos prawo ], antropotechnika,

Bardziej szczegółowo

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM

Ból w klatce piersiowej. Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Ból w klatce piersiowej Klinika Hipertensjologii i Chorób Wewnętrznych PUM Patomechanizm i przyczyny Źródłem bólu mogą być wszystkie struktury klatki piersiowej, z wyjątkiem miąższu płucnego: 1) serce

Bardziej szczegółowo

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań:

ZŁAMANIA KOŚCI. Objawy złamania: Możliwe powikłania złamań: moduł V foliogram 28 ZŁAMANIA KOŚCI Złamanie kości jest to całkowite lub częściowe przerwanie ciągłości kości. Dochodzi do niego po zadziałaniu sił przekraczających elastyczność i wytrzymałość tkanki kostnej.

Bardziej szczegółowo

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ

WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ WIELOSPECJALISTYCZNY KURS MEDYCYNY MANUALNEJ Patronat naukowy : Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne. Oddział Śląski Polskie Towarzystwo Medycyny Sportowej. Oddział Śląski Międzynarodowe

Bardziej szczegółowo

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP

JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP JERZY STODOLNY JOANNA STODOLNA-TUKENDORF JAK CHRONIĆ SWÓJ KRĘGOSŁUP ------------------------ PORADNIK DLA K A Ż D E G O --------- sk NATURA WYDAWNICTWO NATURA POPULARNEGO PORADNIKA dr n. med. Jerzy Stodolny

Bardziej szczegółowo

W wyglądzie dziecka z plecami okrągłymi obserwuje się:

W wyglądzie dziecka z plecami okrągłymi obserwuje się: Plecy okrągłe to nadmierne uwypuklenie fizjologicznej krzywizny piersiowej. Nadmierne wygięcie kręgosłupa w odcinku piersiowym skompensowane jest w odcinku szyjnym zwiększoną lordozą szyjną i pochyleniem

Bardziej szczegółowo

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA

ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA ANKIETA ANESTEZJOLOGICZNA IMIĘ I NAZWISKO PESEL. 1. Czy leczy się Pan/Pani? Jeśli tak to na jakie schorzenie? TAK / NIE 2. Jakie leki przyjmuje Pan/Pani obecnie? TAK / NIE 3. Czy był/a Pan/Pani operowana?

Bardziej szczegółowo

HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej. dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok

HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej. dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok HEMORON- metoda z wyboru w leczeniu choroby hemoroidalnej dr n. med. Artur Jurczyszyn Kraków, 2005 rok HEMORON Małoinwazyjna metoda terapii choroby hemoroidalnej po raz pierwszy zastosowana w Czechach

Bardziej szczegółowo

Anatomia kończyny dolnej

Anatomia kończyny dolnej Podstawy chirurgii i diagnostyki chorób kończyn dolnych dr n. med. Adam Węgrzynowski Anatomia kończyny dolnej Kości i więzadła Mięśnie i ścięgna Naczynia żylne Naczynia tętnicze Naczynia limfatyczne Nerwy

Bardziej szczegółowo

Nowoczesna terapia bólu. Nasza wiedza dla Twojego dobrego samopoczucia. THERAPY Medyczne urządzenie do stymulacji mięśni i nerwów firmy Panasonic.

Nowoczesna terapia bólu. Nasza wiedza dla Twojego dobrego samopoczucia. THERAPY Medyczne urządzenie do stymulacji mięśni i nerwów firmy Panasonic. Nowoczesna terapia bólu Nasza wiedza dla Twojego dobrego samopoczucia. THERPY Medyczne urządzenie do stymulacji mięśni i nerwów firmy Panasonic. THERPY Co oznacza słowo TENS? Lecznicze impulsy Standard

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem Terapia manualna jako nowoczesna terapia bólów stawów i kręgosłupa

Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem Terapia manualna jako nowoczesna terapia bólów stawów i kręgosłupa Przygotowanie do samodzielnej pracy z pacjentem Terapia manualna jako nowoczesna terapia bólów stawów i kręgosłupa Historia i początki terapii manualnej Hipokrates z Kos (4 w.p.n.e.)- pierwszy zapis na

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja po rekonstrukcji więzadła krzyżowego przedniego Emilia Kurowska Programy różnych placówek Stopień ograniczenia zakresu ruchu Czas rozpoczęcia obciążania kończyny we wczesnej fazie pooperacyjnej

Bardziej szczegółowo

PLECY WKLĘSŁE. Slajd 1. (Dorsum concavum) Slajd 2. Slajd 3 OPIS WADY

PLECY WKLĘSŁE. Slajd 1. (Dorsum concavum) Slajd 2. Slajd 3 OPIS WADY Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 PLECY WKLĘSŁE (Dorsum concavum) OPIS WADY W większości przypadków istotą wady jest pogłębienie fizjologicznej lordozy lędźwiowej połączone ze zmianami w jej zasięgu i kształcie.

Bardziej szczegółowo

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów

rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów rezonans magnetyczny informacje dla pacjentów MR 1 najważniejsze jest zdrowie Dla wygody naszych pacjentów stworzyliśmy portal Wyniki Online, gdzie, bez wychodzenia z domu, można odebrać wyniki badania

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ

ZASTOSOWANIE MD-SHOULDER W LECZENIU ZESPOŁU CIEŚNI PODBARKOWEJ Dolegliwości bólowe w obrębie obręczy barkowej to problem, który dotyczy coraz większej liczby osób, niestety coraz młodszych. Dawniej typowym pacjentem zgłaszającym się z bólem barku była osoba starsza,

Bardziej szczegółowo

www.pandm.org Physiotherapy & Medicine Biomechaniczna etiologia niektórych zaburzeń kończyny dolnej.

www.pandm.org Physiotherapy & Medicine Biomechaniczna etiologia niektórych zaburzeń kończyny dolnej. Biomechaniczna etiologia niektórych zaburzeń kończyny dolnej. Na przykładzie : 1. Zapalenia ścięgna podeszwowego 2. Zespołów bólowych przedniego przedziału kolana 3. Bólu krzyża 4. Zapalenia ścięgna Achillesa

Bardziej szczegółowo

Przepuklina krążka międzykręgowego - Rehabilitacja bez operacji

Przepuklina krążka międzykręgowego - Rehabilitacja bez operacji Przepuklina krążka międzykręgowego - Rehabilitacja bez operacji Rozdział prowadzi dr. nauk medycznych, docent katedry neurologii I.W. Litwinenko Leczenie krążka międzykręgowego przypomina remont przeprawy

Bardziej szczegółowo

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis

Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Recommendations for rehabilitation of patients with osteoporosis Zalecenia rehabilitacyjne dla pacjentów z osteoporozą Wojciech Roczniak, Magdalena Babuśka-Roczniak, Anna Roczniak, Łukasz Rodak, Piotr

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE

ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE ZASTOSOWANIE I POSTĘPOWANIE Z CEWNIKAMI ZEWNĄTRZOPONOWYMI W CENTRUM ONKOLOGII W WARSZAWIE Tabela nr 1 UNERWIENIE NARZĄDÓW narząd nerwy rdzeniowe ilość segmentów płuco Th2 Th10 9 przełyk Th4 Th5 2 żołądek

Bardziej szczegółowo

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5

Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Michał Dwornik 1, Aleksandra Marek 2, Aleksander Kłosiewicz 2, Katarzyna Wasiak 1, Maria Kłoda 1,3, Anna Koseska 4, Bartosz Kaczyński 5 Ocena zmian napięcia mięśniowego po zabiegach trakcji manualnej u

Bardziej szczegółowo

Teraz już tylko wystarczy jednorazowy większy osiowy wysiłek (np. dźwignięcie z pozycji skłonu siedziska tapczanu lub innego ciężaru),

Teraz już tylko wystarczy jednorazowy większy osiowy wysiłek (np. dźwignięcie z pozycji skłonu siedziska tapczanu lub innego ciężaru), Odcinek lędźwiowy Ten odcinek, pozbawiony żeber, dzięki wysokim krążkom międzykręgowym i wyprofilowanej powierzchni stawów międzykręgowych ma dość duży zakres ruchów we wszystkich kierunkach, w tym również

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Podstawy kliniczne fizjoterapii w chirurgii i ortopedii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot

SYLABUS. Podstawy kliniczne fizjoterapii w chirurgii i ortopedii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy kliniczne fizjoterapii w chirurgii i ortopedii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Medyczny, Instytut Fizjoterapii Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa

Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki. Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Urologiczne leczenie paliatywne zaawansowanych raków nerki Dr n. med. Roman Sosnowski Klinika Nowotworów Układu Moczowego, COI, Warszawa Nefrektomia Nefrektomia jest metodą umożliwiającą całkowite wyleczenie

Bardziej szczegółowo

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO

CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Dolgit, 50 mg/g krem 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY 100 g kremu Dolgit zawiera 5 g ibuprofenu (Ibuprofenum) Pełen wykaz substancji pomocniczych

Bardziej szczegółowo