Podstawy Elektrotechniki część I

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Podstawy Elektrotechniki część I"

Transkrypt

1 Podstawy Elektrotechniki część I Grzegorz Strzeszewski Zespół Szkół nr 2 W Wyszkowie

2 Wielkości fizyczne i jednostki miary Wielkość fizyczna jest to cecha zjawiska fizycznego lub własność ciała, którą można zmierzyć. Przykłady wielkości fizycznych: napięcie elektryczne U, temperatura ciała T, prędkość poruszającego się ciała v, energia kinetyczna ciała Ek. Każda wielkość fizyczna jest wyrażona za pomocą wielkości liczbowej i jednostki miary. Przykłady: 19 A; 2,65 V; 5,5 kg; 12 Ω.

3 Jednostki układu SI W Polsce obowiązuje Międzynarodowy Układ Jednostek Miar SI (System International). W układzie SI przyjęto siedem jednostek podstawowych i dwie uzupełniające: Wielkość fizyczna Jednostka Skrót długość masa czas prąd elektryczny temperatura światłość Liczność materii kąt płaski kąt bryłowy metr kilogram sekunda amper kelwin kandela mol radian steradian m kg s A K cd mol rad sr

4 Wielokrotnosci jednostek miar Przedrostek Oznaczenie tera giga mega kilo hekto deka decy centy mili mikro nano piko T G M k h da d c m μ n p Mnożnik Grzeorz Strzeszewski Grzeorz Strzeszewski

5 Budowa materii Materia składa się z pierwiastków. Pierwiastki składają się z atomów. Atom każdego pierwiastka zbudowany jest z jądra złożonego z protonów i neutronów oraz elektronów znajdujących się poza jądrem. Elektron jest nośnikiem ujemnego ładunku elektrycznego. Nośnikiem dodatniego ładunku elektrycznego jest proton. Neutron jest cząstką elementarną pozbawioną ładunku elektrycznego. W normalnych warunkach atom jest elektrycznie obojętny, ponieważ ładunek dodatni protonów zgromadzonych w jądrze równy jest ładunkowi ujemnemu elektronów krążących wokół jądra.

6 Właściwości materii Właściwości chemiczne i elektryczne pierwiastków zależą od liczby elektronów przebywających na tak zwanych orbitach walencyjnych. Liczba elektronów walencyjnych decyduje o wartościowości danego pierwiastka. Wartościowość określa z kolei zdolność do wchodzenia w reakcje chemiczne z innymi pierwiastkami. Po dostarczeniu do atomu odpowiedniej ilości energii, elektrony walencyjne mogą oderwać się od atomu. Atom pozbawiony jednego lub większej ilości elektronów nie jest już elektrycznie obojętny, gdyż ma przewagę ładunkow dodatnich. Taki atom nazywany jest jonem dodatnim (kationem). Istnieją atomy z nadwyżką elektronów w porównaniu z liczbą protonów. Takie atomy nazywamy jonami ujemnymi (anionami).

7 Ładunek elektryczny Stwierdzono doświadczalnie, że wszystkie elektrony i protony mają jednakowy ładunek elektryczny, różniący się tylko znakiem. Przyjęto znak ładunku protonu jako dodatni, elektronu jako ujemny. Jednostką ładunku w układzie SI jest kulomb (1 C). Ładunek elektronu ma jest najmniejszą porcją ładunku elektrycznego i jest nazywany ładunkiem elementarnym. Wartość elementarnego ładunku elektronu równa jest: Wszystkie spotykane w przyrodzie ładunki elektryczne są całkowitą krotnością ładunku elementarnego.

8 Prąd elektryczny Prądem elektrycznym nazywamy uporządkowany ruch ładunków elektrycznych, poruszających się pod wpływem pola elektrycznego wytworzonego przez źródło prądu. Jednostką miary prądu elektrycznego w układzie SI jest amper (1 A). Za kierunek prądu elektrycznego umownie przyjęto kierunek przepływu ładunków dodatnich od potencjału wyższego + do niższego. Jeden kulomb jest to ładunek elektryczny przeniesiony w czasie jednej sekundy przez prąd stały w czasie, równy jednemu amperowi.

9 Właściwości elektryczne ciał Ciała spotykane w przyrodzie można podzielić na: Przewodniki; Półprzewodniki; Izolatory. Przewodnikami są metale i elektrolity. Przewodzenie prądu w metalu polega na uporządkowanym ruchu elektronów swobodnych, wywołanym wpływem zewnętrznego pola elektrycznego. Elektrolity to wodne roztwory kwasów, zasad i soli. Przewodzenie prądu w elektrolicie polega na uporządkowanym ruchu jonów dodatnich i ujemnych wywołanym zewnętrznym polem elektrycznym.

10 Półprzewodniki Półprzewodniki są ciałami o własnościach pośrednich między przewodnikami i izolatorami. Najbardziej znane materiały półprzewodnikowe to: krzem, german, selen, oraz związki chemiczne: arsenek galu, indu, antymonu oraz niektóre tlenki metali (tlenek cynku). Półprzewodniki w pewnych warunkach stają się dobrymi przewodnikami (wysoka temperatura, oddziaływanie pola elektrycznego, wprowadzenie do struktury ciała odpowiednich domieszek) a w innych warunkach są izolatorami. Półprzewodniki znajdują coraz szersze zastosowanie we współczesnej elektronice i energoelektronice.

11 Izolatory Izolatory, zwane także dielektrykami nie posiadają elektronów swobodnych. Praktycznie nie przewodzą prądu elektrycznego, gdyż w ich strukturze nie występują elektrony swobodne. Do dielektryków zaliczamy ciała pochodzenia: mineralnego, takie jak: porcelana, mika, szkło; organicznego, do których zaliczamy: papier, bawełnę, tworzywa sztuczne. Izolatorami są również niektóre ciecze: woda destylowana, oleje mineralne. Izolatorem jest także powietrze oraz wszystkie gazy występujące w warunkach normanych.

12 Obwód elektryczny Obwodem elektrycznym nazywamy zamkniętą drogę dla przepływu prądu, utworzoną z połączonych przewodnikami elementów aktywnych i pasywnych. Elementy aktywne (czynne) wymuszają przepływ prądu elektrycznego. Elementami czynnymi mogą być prądnice, ogniwa galwaniczne, fotoogniwa, termoogniwa. Elementy pasywne (bierne) to elementy w których następuje rozpraszanie (dyssypacja) lub magazynowanie (akumulowanie) energii elektrycznej. W rezystorach następuje przemiana energii elektrycznej na energię cieplną. W kondensatorach i cewkach następuje akumulacja energii elektrycznej.

13 Symbole graficzne elementów czynnych a) źródło napięcia stałego; b) źródło prądu stałego o prądzie źródłowym I; c) rzeczywiste źródło napiecia (bateria lub akumulator).

14 Symbole graficzne elementów biernych

15 Schemat obwodu elektrycznego Schemat elektryczny jest odwzorowaniem graficznym obwodu elektrycznego. Przedstawia on sposób połączenia elementów obwodu, za pomocą znormalizowanych symboli graficznych.

16 Obwody proste i złożone Obwód elektryczny prosty zawiera tylko jeden element aktywny (źródło) i jeden pasywny (odbiornik). Obwód złożony zawiera węzły, gałęzie i oczka. Węzłem obwodu elektrycznego nazywamy punkt połączenia co najmniej trzech końcowek elementów obwodu. Gałęzią obwodu elektrycznego nazywamy jeden lub kilka połączonych ze sobą szeregowo elementów łączących sąsiednie węzły. Oczko obwodu elektrycznego to zbiór połączonych ze sobą elementów tworzących zamkniętą drogę dla przepływu prądu, przy czym usunięcie któregokolwiek elementu sprawia, że pozostałe nie tworzą już drogi zamknietej.

17 Przykłady obwodów elektrycznych UR1 I1 R1 + E _ w1 I3 I2 + I Iz _ II UR3 R3 w2 Schemat elektryczny obwodu złożonego. Obwód zawiera dwa węzły w1 i w2, trzy gałęzie (w pierwszej gałęzi mamy źródło napięcia E i rezystor R 1, w drugiej źródło prądu Iz, w trzeciej rezystor R3), oraz trzy oczka (I, II i nieoznaczone III).

18 Natężenie i gęstość prądu Natężeniem prądu elektrycznego (prądem elektrycznym) I nazywamy iloraz ładunku elektrycznego q, przeniesionego przez naładowane cząstki w czasie t, przez dany przekrój poprzeczny przewodnika, do tego czasu: Jednostką natężenia prądu jest amper (1 A). Gęstością prądu elektrycznego J nazywamy iloraz prądu I przepływającego przez powierzchnię s, prostopadłą do kierunku ruchu ładunków, do tej powierzchni: Jednostką gęstości prądu elektrycznego jest

19 Obwody trójfazowe Elektrycznym układem trójfazowym nazywamy układ składający się z trzech obwodów prądu sinusoidalnie zmiennego o jednakowej częstotliwości, których napięcia są przesunięte względem siebie o 120 (1/3 okresu). Poszczególne obwody układu trójfazowego nazywamy fazami i oznaczamy odpowiednio: L1, L2, L3. Punkt wspólny o jednakowym potencjale dla wszystkich faz nazywamy punktem neutralnym i oznaczamy literą N. Do wytwarzania napięć w układzie trójfazowym służą prądnice (generatory) trójfazowe.

20 Napięcia źródłowe Równania wartości chwilowych napięć źródłowych, wytwarzanych w prądnicy trójfazowej, opisujemy następująco: gdzie: wartości chwilowe sił elektromotorycznych (napięć źródłowych), wytwarzanych w fazach L1, L2 i L3, Em wartość maksymalna siły elektromotorycznej (amplituda) w każdej fazie, ω pulsacja napięć źródłowych, t czas.

21 Przebiegi czasowe napięć źródłowych

22 Łączenie źródeł napięć Jeżeli fazy trójfazowego źródła nie są połączone między sobą i tworzą trzy odrębne obwody, to taki układ nazywamy trójfazowym układem nieskojarzonym. Gdy połączymy poszczególne fazy układu trójfazowego, otrzymamy układ skojarzony. Układy trójfazowe można kojarzyć dwoma sposobami: w gwiazdę, w trójkąt. Siecią trójfazową nazywa się linię trójprzewodową lub czteroprzewodową (także pięcioprzewodową) łączącą źródło napięcia z odbiornikiem energii elektrycznej.

23 Połączenie uzwojeń prądnicy w gwiazdę Jeżeli trzy końce uzwojeń prądnicy trójfazowej połączymy razem, a do początków uzwojeń przyłączymy linię trójfazową, to taki układ nazywamy układem skojarzonym w gwiazdę. Punkt wspólny, utworzony przez połączone końce uzwojeń prądnicy nazywa się punktem neutralnym N. Jeżeli z punktu neutralnego N wyprowadzimy dodatkowy przewód, zwany przewodem neutralnym N, to otrzymamy trójfazową linię czteroprzewodową. W celu zapewnienia właściwej ochrony ludzi przed porażeniem elektrycznym, w liniach czteroprzewodowych wprowadza się dodatkowy, piąty przewód, zwany przewodem ochronnym PE.

24 Połączenie w gwiazdę układ trójprzewodowy - napięcia międzyfazowe W układzie trójprzewodowym występuje tylko jeden rodzaj napięć. Są to napięcia międzyfazowe. W sieci elektroenergetyki zawodowej napięcie to równe jest 400 V.

25 Połączenie w gwiazdę układ czteroprzewodowy W takim układzie rozróżnia się dwa rodzaje napięć: napięcia fazowe Uf występujące między przewodem fazowym dowolnej fazy i przewodem (punktem) neutralnym N, napięcia międzyfazowe U występujące między przewodami fazowymi.

26 Wykres wektorowy napięć prądnicy symetrycznej połączonej w gwiazdę

27 Napięcia w sieci czteroprzewodowej W sieci symetrycznej czteroprzewodowej napięcie międzyprzewodowe U jest razy większe od napięcia fazowego W układach tych napięcie fazowe równe jest Uf = 230 V, natomiast napięcie międzyfazowe U = 400 V. Aby zapewnić bezpieczeństwo osób obsługujących urządzenia i maszyny elektryczne, do sieci czteroprzewodowej dodaje się często piąty przewód nazwany przewodem ochronnym PE. Przewód ten powinien mieć barwę żółto-zieloną i nie może być przerywany łącznikami ani zabezpieczany bezpiecznikami aby nie spowodować przerwania jego połączenia z ziemią.

28 Połączenie uzwojeń prądnicy w trójkąt Uzwojenie prądnicy trójfazowej będzie połączone w trójkąt jeśli koniec uzwojenia pierwszej fazy połączymy z początkiem uzwojenia fazy drugiej, koniec fazy drugiej połączymy z początkiem fazy trzeciej a koniec fazy trzeciej z początkiem fazy pierwszej. Do trzech powstałych w ten sposób węzłów przyłączamy przewody liniowe L1, L2, L3.

29 Połączenie odbiornika w gwiazdę w układzie symetrycznym czteroprzewodowym Odbiornik trójfazowy nazywamy symetrycznym, jeśli impedancje w poszczególnych fazach są tego samego rodzaju i są równe co do wartości. Odbiornikami trójfazowymi symetrycznymi są silniki indukcyjne.

30 Odbiornik trójfazowy połączony w gwiazdę W odbiorniku trójfazowym symetrycznym połączonym w gwiazdę, prądy przewodowe I równe są prądom fazowym Przy połączeniu odbiornika trójfazowego, symetrycznego w gwiazdę, napięcie międzyfazowe U jest razy większe od napięcia fazowego Uf.

31 Połączenie odbiornika w trójkąt, w układzie symetrycznym Przy połączeniu odbiornika trójfazowego, symetrycznego w trójkąt, napięcie międzyfazowe U jest równe napięciu fazowemu Uf, a prąd przewodowy I jest większy razy od prądu fazowego If.

32 Moc w obwodach trójfazowych W obwodach trójfazowych prądu przemiennego, podobnie jak w obwodach jednofazowych, wyróżniamy moc czynną P, bierną Q i pozorną S pobieraną przez odbiornik trójfazowy. Powyższe moce określane są dla oddzielnie każdej fazy odbiornika a następnie sumowane. P = PL1+PL2+PL3. W obwodach trójfazowych, symetrycznych moce pobierane przez każdą fazę układu są jednakowe. W tym przypadku: P = 3 PL1 Q = 3 QL1 S = 3 SL1.

33 Moc w symetrycznych obwodach trójfazowych Moc czynna P: Moc bierna Q: Moc pozorna S: Moc czynną mierzymy w watach, bierną w warach, pozorną w woltoamperach.

34 Energia w symetrycznych obwodach trójfazowych Energia elektryczna pobierana przez odbiornik trójfazowy jest iloczynem mocy odbiornika i czasu t, w którym ta moc jest pobierana. W praktycznych zastosowaniach największe znaczenie ma energia czynna, określona jako: oraz energia bierna: Praktyczną jednostką energii czynnej jest kilowatogodzina, energii biernej jest kilowarogodzina.

35 Układy sieci trójfazowych Rozróżniamy następujące typy układów zasilania trójfazowych sieci niskiego napięcia: TN, TT, IT. Pierwsza litera w symbolu sieci oznacza: T - oznacza, że układ sieciowy ma bezpośrednio uziemiony punkt neutralny, I - oznacza, że punkt neutralny układu sieciowego jest izolowany od ziemi albo uziemiony poprzez bardzo dużą impedancję. Druga litera oznacza: N - połączenie zacisku ochronnego PE odbiornika z uziemionym przewodem ochronnym PE lub z przewodem ochronno-neutralny PEN, T połączenie zacisku ochronnego PE odbiornika (urządzenia) z ziemią.

36 Układy sieciowe TN Układy sieciowe typu TN dzielimy dodatkowo na: układy TNC, w których funkcję przewodu ochronnego PE i neutralnego N pełni jeden przewód ochronno-neutralny PEN, układy TNS, w których funkcje przewodu ochronego PE i przewodu neutralnego N pełnią oddzielne przewody, układy TN-C-S, w których pierwsza część pracuje w układzie TNC, a druga w układzie TNS.

37 Schemat sieci typu TNC

38 Schemat sieci typu TNS

39 Schemat sieci typu TN-C-S

40 Schemat sieci typu TT

41 Schemat sieci typu IT

42 Kolory izolacji przewodów W instalacjach elektrycznych, w celu odróżnienia od siebie przewodów, wprowadza się różne barwy izolacji poszczególnych żył przewodów. Przewody ochronne PE i ochronno-neutralne PEN muszą być koloru żółtozielonego. Przewody neutralne N muszą mieć kolor jasnoniebieski. Przewody fazowe L1, L2, i L3 mogą mieć dowolną barwę jednolitą, z wyjątkiem koloru jasnoniebieskiego i żółtozielonego. Obecnie budowane trójfazowe instalacje odbiorcze wykonywane są w układzie sieciowym TNS. Są to instalacje pięcioprzewodowe (trzy przewody fazowe L1, L2, i L3, przewód neutralny N i ochronny PE). Instalacje jednofazowe są trójprzewodowe (przewód fazowy L, neutralny N i ochronny PE).

43 Zasada działania transformatora Transformator jednofazowy składa się z rdzenia wykonanego z blach ferromagnetycznych o dużej przenikalności magnetycznej, oraz dwóch uzwojeń nawiniętych na rdzeń. Uzwojenia te zwane są odpowiednio pierwotnym i wtórnym. Do uzwojenia pierwotnego dołącza się źródło napięcia zmiennego U1. Prąd płynący w uzwojeniu pierwotnym wytwarza w rdzeniu zmienny strumień magnetyczny. Siła elektromotoryczna samoindukcji w uzwojeniu pierwotnym jest równa napięciu jest U1 na końcach tego uzwojenia. Zmienny strumień magnetyczny przenikający uzwojenie wtórne powoduje powstanie siły elektromotorycznej indukcji. Siła elektromotoryczna indukcji wzajemnej w uzwojeniu wtórnym jest równa napięciu U2 na końcach tego uzwojenia.

44 Transformator jednofazowy Uzwojenia są wzajemnie odizolowane od siebie i od rdzenia, wykonane z miedzianego drutu pokrytego emalią i lakierem elektroizolacyjnym.

45 Przekładnia transformatora Przekładnia zwojowa transformatora: Przekładnia napięciowa transformatora:

46 Rodzaje transformatorów jednofazowych Transformatory jednofazowe stosowane są powszechnie w obwodach pomiarowych, sygnalizacyjnych, zabezpieczających, układach zasilania urządzeń radiowo-telewizyjnych, spawalniczych, prostownikowych i innych.

47 Transformator trójfazowy Transformator trójfazowy można traktować jako połączenie trzech transformatorów, mających wspólny rdzeń. Rdzeń transformatora trójfazowego składa się z trzech kolumn połączonych dwoma jarzmami. Na każdej kolumnie nawinięte jest uzwojenie pierwotne i wtórne jednej fazy. Uzwojenia faz łączy się zwykle w gwiazdę lub w trójkąt (rzadziej w zygzak).

48 Układy połączeń transformatorów trójfazowych Uzwojenie transformatora o napięciu wyższym (może to być uzwojenie pierwotne lub wtórne) nazywamy uzwojeniem górnego napięcia. Może ono być połączone w gwiazdę Y lub w trójkąt D. Uzwojenie o napięciu niższym nazywamy uzwojeniem dolnego napięcia. Można je łączyć w gwiazdę y, trójkąt d lub zygzak z. Najczęściej stosuje się cztery układy połączeń: Yy układ ten stosuje się dla transformatorów niedużej mocy przy obciążeniu symetrycznym. Dy układ stosowany dla dużych transformatorów sieciowych, których przewód neutralny może być w pełni obciążony. Yd układ stosowany dla dużych transformatorów przesyłowych w elektrowniach i stacjach elektroenergetycznych. Yz układ stosowany w transformatorach o niewielkich mocach, gdzie występuje niesymetryczne obciążenie faz.

49 Autotransformatory Autotransformator jest transformatorem jednouzwojeniowym. Autotransformatory o zmiennej przekładni stosowane są do płynnej regulacji napięcia. Autotransformatory regulacyjne trójfazowe używane są do rozruchu dużych silników indukcyjnych, klatkowych.

50 Przekładniki Przekładniki są specjalnymi transformatorami pomiarowymi stosowanymi w układach pomiarowych prądu przemiennego. Przekładniki służą do zwiększenia zakresu pomiarowego mierników (amperomierzy, woltomierzy, watomierzy i liczników energii elektrycznej). Przekładniki dzielą się na: prądowe i napięciowe. Przekładniki prądowe umożliwiają pomiar prądów rzędu tysięcy amperów (kiloamperów) a przekładniki napięciowe pomiar napięć rzędu setek tysięcy woltów (setek kilowoltów). Przekładniki oddzielają elektrycznie urządzenia pomiarowe od sieci wysokiego napięcia, dlatego stosuje się je również do zasilania urządzeń automatyki elektroenergetycznej.

51 Przekładniki prądowe Prąd mierzony płynie przez uzwojenie pierwotne przekładnika. Uzwojenie to ma zaciski oznaczone jako P1 i P2. Amperomierz przyłącza się do zacisków uzwojenia wtórnego, oznaczonych jako S1 i S2. Przekładnik prądowy pracuje w stanie bliskim zwarcia, ponieważ jego uzwojenie wtórne obciążone jest niewielką impedancją amperomierza lub cewki prądowej watomierza.

52 Przekładnia przekładnika prądowego Przekładnia prądowa przekładnika prądowego jest to stosunek prądów strony pierwotnej i wtórnej, który jest równy odwrotnemu stosunkowi liczby zwojów obu uzwojeń: Jeżeli na przykład przez przekładnik prądowy o przekładni 100/5 A/A płynie po stronie pierwotnej prąd o natężeniu 100 A, to po stronie wtórnej przez miernik płymie prąd 5 A. Prądowi pierwotnemu 50 A odpowiada prąd wtórny 2,5 A. Przekładniki prądowe nie mogą pracować z przerwą w uzwojeniu wtórnym. Muszą być zawsze obciążone. Ze względów bezpieczeństwa, jeden z zacisków uzwojenia wtórnego oraz obudowa przewodząca powinny być uziemione.

53 Przekładniki napięciowe Przekładniki napięciowe stosowane są w wysokonapięciowych układach pomiarowych. Pracują one w stanie zbliżonym do stanu jałowego transformatora, gdyż ich uzwojenia wtórne obciążone są dużą rezystancją woltomierza lub cewki napięciowej watomierza.

54 Przekładnia przekładnika napięciowego Przekładnia napięciowa przekładnika napięciowego równa jest: Wartość napięcia wtórnego przekładników napięciowych jest znormalizowana i wynosi najczęściej 100 V. Przykładowe przekładnie przekładników napięciowych: 3000 V/100 V, V/100 V. Przekładniki napięciowe zabezpiecza się przed zwarciami, stosując zabezpieczenia nadprądowe zarówno po pierwotnej jak i wtórnej stronie. Zacisk b uzwojenia wtórnego i obudowa przewodząca prąd musi być uziemiona.

55 Rodzaje przekładników

56 Dziękuję za uwagę

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

TRANSFORMATORY. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego TRANSFORMATORY Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Maszyny elektryczne Przemiana energii za pośrednictwem pola magnetycznego i prądu elektrycznego

Bardziej szczegółowo

Elementy elektrotechniki i elektroniki dla wydziałów chemicznych / Zdzisław Gientkowski. Bydgoszcz, Spis treści

Elementy elektrotechniki i elektroniki dla wydziałów chemicznych / Zdzisław Gientkowski. Bydgoszcz, Spis treści Elementy elektrotechniki i elektroniki dla wydziałów chemicznych / Zdzisław Gientkowski. Bydgoszcz, 2015 Spis treści Przedmowa 7 Wstęp 9 1. PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI 11 1.1. Prąd stały 11 1.1.1. Podstawowe

Bardziej szczegółowo

st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE

st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki 1. Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Układem

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Część 1 Podstawowe prawa obwodów elektrycznych Prąd elektryczny definicja fizyczna Prąd elektryczny powstaje jako uporządkowany ruch

Bardziej szczegółowo

15. UKŁADY POŁĄCZEŃ PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH I NAPIĘCIOWYCH

15. UKŁADY POŁĄCZEŃ PRZEKŁADNIKÓW PRĄDOWYCH I NAPIĘCIOWYCH 15. UKŁDY POŁĄCZEŃ PRZEKŁDNIKÓW PRĄDOWYCH I NPIĘCIOWYCH 15.1. Cel i zakres ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z najczęściej spotykanymi układami połączeń przekładników prądowych i napięciowych

Bardziej szczegółowo

Lekcja Układy sieci niskiego napięcia

Lekcja Układy sieci niskiego napięcia Lekcja Układy sieci niskiego napięcia Obwody instalacji elektrycznych niskiego napięcia mogą być wykonane w różnych układach sieciowych. Mogą się różnić one systemem ochrony przeciwporażeniowej, sposobem

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w energię

Bardziej szczegółowo

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Maszyny elektryczne. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Maszyny elektryczne Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Podział maszyn elektrycznych Transformatory - energia prądu przemiennego jest zamieniana w

Bardziej szczegółowo

Oznaczenia końcówek uzwojeń są znormalizowane i podane w normie PN-75/E dotyczącej transformatorów mocy. I tak:

Oznaczenia końcówek uzwojeń są znormalizowane i podane w normie PN-75/E dotyczącej transformatorów mocy. I tak: Temat: Układy i grupy połączeń transformatorów trójfazowych. Stosowane są trzy układy połączeń transformatorów: w gwiazdę, w trójkąt, w zygzak. Każdy układ połączeń ma swój symbol graficzny i literowy

Bardziej szczegółowo

Prąd elektryczny 1/37

Prąd elektryczny 1/37 Prąd elektryczny 1/37 Prąd elektryczny Prądem elektrycznym w przewodniku metalowym nazywamy uporządkowany ruch elektronów swobodnych pod wpływem sił pola elektrycznego. Prąd elektryczny może również płynąć

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu

Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Zespół Szkół Technicznych im. J. i J. Śniadeckich w Grudziądzu Przedmiot: Pomiary Elektryczne Materiały dydaktyczne: Pomiar i regulacja prądu i napięcia zmiennego Zebrał i opracował: mgr inż. Marcin Jabłoński

Bardziej szczegółowo

POMIARY MOCY (OBWODY JEDNO- I TRÓJFAZOWE). POMIARY PRĄDÓW I NAPIĘĆ W OBWODACH TRÓJFAZOWYCH

POMIARY MOCY (OBWODY JEDNO- I TRÓJFAZOWE). POMIARY PRĄDÓW I NAPIĘĆ W OBWODACH TRÓJFAZOWYCH POMIRY MOCY (OBWODY JEDNO- I TRÓJFZOWE). POMIRY PRĄDÓW I NPIĘĆ W OBWODCH TRÓJFZOWYCH. Pomiary mocy w obwodach jednofazowych W obwodach prądu stałego moc określamy jako iloczyn napięcia i prądu stałego,

Bardziej szczegółowo

Wielkości opisujące sygnały okresowe. Sygnał sinusoidalny. Metoda symboliczna (dla obwodów AC) - wprowadzenie. prąd elektryczny

Wielkości opisujące sygnały okresowe. Sygnał sinusoidalny. Metoda symboliczna (dla obwodów AC) - wprowadzenie. prąd elektryczny prąd stały (DC) prąd elektryczny zmienny okresowo prąd zmienny (AC) zmienny bezokresowo Wielkości opisujące sygnały okresowe Wartość chwilowa wartość, jaką sygnał przyjmuje w danej chwili: x x(t) Wartość

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektrotechniki

Podstawy elektrotechniki Wydział Mechaniczno-Energetyczny Podstawy elektrotechniki Prof. dr hab. inż. Juliusz B. Gajewski, prof. zw. PWr Wybrzeże S. Wyspiańskiego 27, 50-370 Wrocław Bud. A4 Stara kotłownia, pokój 359 Tel.: 71

Bardziej szczegółowo

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015 EROELEKTR Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 014/015 Zadania z elektrotechniki na zawody II stopnia (grupa elektryczna) Zadanie 1 W układzie jak na rysunku 1 dane są:,

Bardziej szczegółowo

Ć W I C Z E N I E nr 9 BADANIE TRANSFORMATORA JEDNOFAZOWEGO

Ć W I C Z E N I E nr 9 BADANIE TRANSFORMATORA JEDNOFAZOWEGO Ć W I C Z E N I E nr 9 BADANIE TRANSFORMATORA JEDNOFAZOWEGO CEL ĆWICZENIA: poznanie zasady działania, budowy, właściwości i metod badania transformatora. PROGRAM ĆWICZENIA. Wiadomości ogólne.. Budowa i

Bardziej szczegółowo

Elektryczne właściwości materii. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej.

Elektryczne właściwości materii. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Elektryczne właściwości materii Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W10) Szkoły Policealnej Zawodowej. Podział materii ze względu na jej właściwości Przewodniki elektryczne: Przewodniki I

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektrotechniki

Podstawy elektrotechniki Politechnika Wrocławska Instytut Techniki Cieplnej i Mechaniki Płynów Zakład Elektrostatyki i Elektrotermii Podstawy elektrotechniki Prof. dr hab. inż. Juliusz B. Gajewski, prof. PWr Wybrzeże S. Wyspiańskiego

Bardziej szczegółowo

TRANSFORMATOR TRÓJFAZOWY

TRANSFORMATOR TRÓJFAZOWY TRANSFORMATOR TRÓJFAZOWY Do transformacji energii elektrycznej w układach trójfazowych można wykorzystać trzy jednostki jednofazowe. Rozwiązanie taki jest jednak nieekonomiczne. Na Rys. 1 pokazano jakie

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Część 3 Zagadnienie mocy w obwodzie RLC przy wymuszeniu sinusoidalnym Przypomnienie ostatniego wykładu Prąd i napięcie sinusoidalnie

Bardziej szczegółowo

XXXIII OOWEE 2010 Grupa Elektryczna

XXXIII OOWEE 2010 Grupa Elektryczna 1. W jakich jednostkach mierzymy natężenie pola magnetycznego: a) w amperach na metr b) w woltach na metr c) w henrach d) w teslach 2. W przedstawionym na rysunku układzie trzech rezystorów R 1 = 8 Ω,

Bardziej szczegółowo

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski

Indukcja wzajemna. Transformator. dr inż. Romuald Kędzierski Indukcja wzajemna Transformator dr inż. Romuald Kędzierski Do czego służy transformator? Jest to urządzenie (zwane też maszyną elektryczną), które wykorzystując zjawisko indukcji elektromagnetycznej pozwala

Bardziej szczegółowo

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude

Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki. Opracował: Mgr inż. Marek Staude Podstawy Elektrotechniki i Elektroniki Opracował: Mgr inż. Marek Staude Wiadomości do tej pory Podstawowe pojęcia Elementy bierne Podstawowe prawa obwodów elektrycznych Moc w układach 1-fazowych Pomiary

Bardziej szczegółowo

12.7 Sprawdzenie wiadomości 225

12.7 Sprawdzenie wiadomości 225 Od autora 8 1. Prąd elektryczny 9 1.1 Budowa materii 9 1.2 Przewodnictwo elektryczne materii 12 1.3 Prąd elektryczny i jego parametry 13 1.3.1 Pojęcie prądu elektrycznego 13 1.3.2 Parametry prądu 15 1.4

Bardziej szczegółowo

Zbiór wielkości fizycznych obejmujący wszystkie lub tylko niektóre dziedziny fizyki.

Zbiór wielkości fizycznych obejmujący wszystkie lub tylko niektóre dziedziny fizyki. 06 6 Opracował: mgr inż. Marcin Wieczorek www.marwie.net.pl Wielkość fizyczna. Własność ciała lub cecha zjawiska fizycznego, którą można zmierzyć, np. napięcie elektryczne, siła, masa, czas, długość itp.

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI BADANIE TRANSFORMATORA. Autor: Grzegorz Lenc, Strona 1/11

INSTRUKCJA LABORATORIUM ELEKTROTECHNIKI BADANIE TRANSFORMATORA. Autor: Grzegorz Lenc, Strona 1/11 NSTRKCJA LABORATORM ELEKTROTECHNK BADANE TRANSFORMATORA Autor: Grzegorz Lenc, Strona / Badanie transformatora Celem ćwiczenia jest poznanie zasady działania transformatora oraz wyznaczenie parametrów schematu

Bardziej szczegółowo

Schemat ten jest stosowany w schematach zastępczych sieci elektroenergetycznych, przy obliczeniach prądów zwarciowych.

Schemat ten jest stosowany w schematach zastępczych sieci elektroenergetycznych, przy obliczeniach prądów zwarciowych. Temat: Transformatory specjalne: transformator trójuzwojeniowy, autotransformator, przekładnik prądowy i napięciowy, transformator spawalniczy, transformatory bezpieczeństwa, transformatory sterowania

Bardziej szczegółowo

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4)

Metodę poprawnie mierzonego prądu powinno się stosować do pomiaru dużych rezystancji, tzn. wielokrotnie większych od rezystancji amperomierza: (4) OBWODY JEDNOFAZOWE POMIAR PRĄDÓW, NAPIĘĆ. Obwody prądu stałego.. Pomiary w obwodach nierozgałęzionych wyznaczanie rezystancji metodą techniczną. Metoda techniczna pomiaru rezystancji polega na określeniu

Bardziej szczegółowo

Ć w i c z e n i e 4 OBWODY TRÓJFAZOWE

Ć w i c z e n i e 4 OBWODY TRÓJFAZOWE Ć w i c z e n i e 4 OBWODY TRÓJFAZOWE 1. Wiadomości ogólne Wytwarzanie i przesyłanie energii elektrycznej odbywa się niemal wyłącznie za pośrednictwem prądu przemiennego trójazowego. Głównymi zaletami

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie parametrów schematu zastępczego transformatora

Wyznaczenie parametrów schematu zastępczego transformatora Wyznaczenie parametrów schematu zastępczego transformatora Wprowadzenie Transformator jest statycznym urządzeniem elektrycznym działającym na zasadzie indukcji elektromagnetycznej. adaniem transformatora

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr.14. Pomiar mocy biernej prądu trójfazowego. Q=UIsinϕ (1)

Ćwiczenie nr.14. Pomiar mocy biernej prądu trójfazowego. Q=UIsinϕ (1) 1 Ćwiczenie nr.14 Pomiar mocy biernej prądu trójfazowego 1. Zasada pomiaru Przy prądzie jednofazowym moc bierna wyraża się wzorem: Q=UIsinϕ (1) Do pomiaru tej mocy stosuje się waromierze jednofazowe typu

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr.13 Pomiar mocy czynnej prądu trójfazowego

Ćwiczenie nr.13 Pomiar mocy czynnej prądu trójfazowego 1 Ćwiczenie nr.13 Pomiar mocy czynnej prądu trójfazowego A. Zasada pomiaru mocy za pomocą jednego i trzech watomierzy Moc czynna układu trójfazowego jest sumą mocy czynnej wszystkich jego faz. W zależności

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH

Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH Ćwiczenie 5 BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAOWYCH Celem ćwiczenia jest poznanie własności odbiorników trójfazowych symetrycznych i niesymetrycznych połączonych w trójkąt i gwiazdę w układach z przewodem neutralnym

Bardziej szczegółowo

Obliczanie i pomiary parametrów obwodu prądu trójfazowego 724[01].O1.06

Obliczanie i pomiary parametrów obwodu prądu trójfazowego 724[01].O1.06 MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ Teresa Birecka Obliczanie i pomiary parametrów obwodu prądu trójfazowego 724[01].O1.06 Poradnik dla ucznia Wydawca Instytut Technologii Eksploatacji Państwowy Instytut Badawczy

Bardziej szczegółowo

Rozkład materiału nauczania

Rozkład materiału nauczania 1 Rozkład materiału nauczania Temat lekcji i główne treści nauczania Liczba godzin na realizację Osiągnięcia ucznia R treści nadprogramowe Praca eksperymentalno-badawcza Przykłady rozwiązanych zadań (procedury

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PRZEKŁADNIKÓW

LABORATORIUM PRZEKŁADNIKÓW Politechnika Łódzka, Wydział Elektrotechniki, Elektroniki, nformatyki i Automatyki nstytut Elektroenergetyki, Zakład Przekładników i Kompatybilności Elektromagnetycznej Grupa dziekańska... Rok akademicki...

Bardziej szczegółowo

Powtórzenie wiadomości z klasy II. Przepływ prądu elektrycznego. Obliczenia.

Powtórzenie wiadomości z klasy II. Przepływ prądu elektrycznego. Obliczenia. Powtórzenie wiadomości z klasy II Przepływ prądu elektrycznego. Obliczenia. Prąd elektryczny 1. Prąd elektryczny uporządkowany (ukierunkowany) ruch cząstek obdarzonych ładunkiem elektrycznym, nazywanych

Bardziej szczegółowo

Temat: Elementy elektroniczne stosowane w urządzeniach techniki komputerowej

Temat: Elementy elektroniczne stosowane w urządzeniach techniki komputerowej Temat: Elementy elektroniczne stosowane w urządzeniach techniki komputerowej W układach elektronicznych występują: Rezystory Rezystor potocznie nazywany opornikiem jest jednym z najczęściej spotykanych

Bardziej szczegółowo

Zaznacz właściwą odpowiedź

Zaznacz właściwą odpowiedź EUOEEKTA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej ok szkolny 200/20 Zadania dla grupy elektrycznej na zawody I stopnia Zaznacz właściwą odpowiedź Zadanie Kondensator o pojemności C =

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektrotechniki V1. Na potrzeby wykładu z Projektowania systemów pomiarowych

Podstawy elektrotechniki V1. Na potrzeby wykładu z Projektowania systemów pomiarowych Podstawy elektrotechniki V1 Na potrzeby wykładu z Projektowania systemów pomiarowych 1 Elektrotechnika jest działem nauki zajmującym się podstawami teoretycznymi i zastosowaniami zjawisk fizycznych z dziedziny

Bardziej szczegółowo

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna

XXXIV OOwEE - Kraków 2011 Grupa Elektryczna 1. Przed zamknięciem wyłącznika prąd I = 9A. Po zamknięciu wyłącznika będzie a) I = 27A b) I = 18A c) I = 13,5A d) I = 6A 2. Prąd I jest równy a) 0,5A b) 0 c) 1A d) 1A 3. Woltomierz wskazuje 10V. W takim

Bardziej szczegółowo

Wykładowca: dr inż. Mirosław Mizan - Wydz. Elektrotechniki i Automatyki, Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki

Wykładowca: dr inż. Mirosław Mizan - Wydz. Elektrotechniki i Automatyki, Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki ELEKTROTECHNIKA Wykładowca: dr inż. Mirosław Mizan - Wydz. Elektrotechniki i Automatyki, Katedra Elektrotechniki Teoretycznej i Informatyki Dane kontaktowe: budynek główny Wydz. E i A, pok. E-117 (I piętro),

Bardziej szczegółowo

1 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J

1 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J 1 K A T E D R A F I ZYKI S T O S O W AN E J P R A C O W N I A P O D S T A W E L E K T R O T E C H N I K I I E L E K T R O N I K I Ćw. 1. Łączenie i pomiar oporu Wprowadzenie Prąd elektryczny Jeżeli w przewodniku

Bardziej szczegółowo

ELEKTRONIKA ELM001551W

ELEKTRONIKA ELM001551W ELEKTRONIKA ELM001551W Podstawy elektrotechniki i elektroniki Definicje prądu elektrycznego i wielkości go opisujących: natężenia, gęstości, napięcia. Zakres: Oznaczenia wielkości fizycznych i ich jednostek,

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM. PRĄD PRZEMIENNY

MAGNETYZM. PRĄD PRZEMIENNY Włodzimierz Wolczyński 47 POWTÓRKA 9 MAGNETYZM. PRĄD PRZEMIENNY Zadanie 1 W dwóch przewodnikach prostoliniowych nieskończenie długich umieszczonych w próżni, oddalonych od siebie o r = cm, płynie prąd.

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI

LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI LABORATORIUM PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI CHARAKTERYSTYKI TRANSFORMATORA JEDNOFAZOWEGO Badanie właściwości transformatora jednofazowego. Celem ćwiczenia jest poznanie budowy oraz wyznaczenie charakterystyk

Bardziej szczegółowo

Ładunek elektryczny. Ładunek elektryczny jedna z własności cząstek elementarnych

Ładunek elektryczny. Ładunek elektryczny jedna z własności cząstek elementarnych Ładunek elektryczny Ładunek elektryczny jedna z własności cząstek elementarnych http://pl.wikipedia.org/wiki/%c5%81a dunek_elektryczny ładunki elektryczne o takich samych znakach się odpychają a o przeciwnych

Bardziej szczegółowo

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO

Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO Temat: ŹRÓDŁA ENERGII ELEKTRYCZNEJ PRĄDU PRZEMIENNEGO 1 Źródła energii elektrycznej prądu przemiennego: 1. prądnice synchroniczne 2. prądnice asynchroniczne Surowce energetyczne: węgiel kamienny i brunatny

Bardziej szczegółowo

Zajęcia 1 Nauczyciel: mgr inŝ. Jadwiga Balicka

Zajęcia 1 Nauczyciel: mgr inŝ. Jadwiga Balicka 1 Zajęcia 1 Nauczyciel: mgr inŝ. Jadwiga Balicka I. Obwody elektryczne prądu stałego 1. Pojęcie terminów: wielkość, wartość, jednostka wielkości Wielkością fizyczną nazywamy cechę zjawiska fizycznego.

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA

ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA UNIERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY BYDGOSZCZY YDZIAŁ INŻYNIERII MECHANICZNEJ INSTYTUT EKSPLOATACJI MASZYN I TRANSPORTU ZAKŁAD STEROANIA ELEKTROTECHNIKA I ELEKTRONIKA ĆICZENIE: E3 BADANIE ŁAŚCIOŚCI

Bardziej szczegółowo

Miernictwo elektroniczne

Miernictwo elektroniczne Miernictwo elektroniczne Policz to, co można policzyć, zmierz to co można zmierzyć, a to co jest niemierzalne, uczyń mierzalnym Galileo Galilei Dr inż. Zbigniew Świerczyński p. 112A bud. E-1 Wstęp Pomiar

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne: Elektrotechnika i elektronika. Klasa: 1Tc TECHNIK MECHATRONIK. Ilość godzin: 4. Wykonała: Beata Sedivy

Wymagania edukacyjne: Elektrotechnika i elektronika. Klasa: 1Tc TECHNIK MECHATRONIK. Ilość godzin: 4. Wykonała: Beata Sedivy Wymagania edukacyjne: Elektrotechnika i elektronika Klasa: 1Tc TECHNIK MECHATRONIK Ilość godzin: 4 Wykonała: Beata Sedivy Ocena Ocenę niedostateczną uczeń który Ocenę dopuszczającą Wymagania edukacyjne

Bardziej szczegółowo

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ

PL 196881 B1. Trójfazowy licznik indukcyjny do pomiaru nadwyżki energii biernej powyżej zadanego tg ϕ RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 196881 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 340516 (51) Int.Cl. G01R 11/40 (2006.01) G01R 21/00 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

Spis treści 3. Spis treści

Spis treści 3. Spis treści Spis treści 3 Spis treści Przedmowa 11 1. Pomiary wielkości elektrycznych 13 1.1. Przyrządy pomiarowe 16 1.2. Woltomierze elektromagnetyczne 18 1.3. Amperomierze elektromagnetyczne 19 1.4. Watomierze prądu

Bardziej szczegółowo

10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny

10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny rozdział 10 o prądzie elektrycznym 62 10.2. Źródła prądu. Obwód elektryczny W doświadczeniu 10.1 obserwowaliśmy krótkotrwałe przepływy ładunków elektrycznych w przewodzie łączącym dwa elektroskopy. Żeby

Bardziej szczegółowo

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne

Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Wykład 2 Silniki indukcyjne asynchroniczne Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 1 Budowa silnika inukcyjnego Katedra Sterowania i InŜynierii Systemów 2 Budowa silnika inukcyjnego Tabliczka znamionowa

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania

Przedmiotowy system oceniania Przedmiotowy system oceniania Szczegółowe wymagania na poszczególne oceny 1 Elektrostatyka R treści nadprogramowe wskazuje w otaczającej rzeczywistości planuje doświadczenie związane z badaniem wyodrębnia

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI WYMAGANIA EDUKACYJNE Z FIZYKI KLASA II Energia Wymagania na stopień dopuszczający obejmują treści niezbędne dla dalszego kształcenia oraz użyteczne w pozaszkolnej działalności ucznia zna pojęcia pracy

Bardziej szczegółowo

Pracownia Technik Informatycznych w Inżynierii Elektrycznej

Pracownia Technik Informatycznych w Inżynierii Elektrycznej UNIWERSYTET RZESZOWSKI Pracownia Technik Informatycznych w Inżynierii Elektrycznej Ćw. 3 Pomiar mocy czynnej w układzie jednofazowym Rzeszów 2016/2017 Imię i nazwisko Grupa Rok studiów Data wykonania Podpis

Bardziej szczegółowo

I. Cel ćwiczenia: Poznanie budowy i właściwości transformatora jednofazowego.

I. Cel ćwiczenia: Poznanie budowy i właściwości transformatora jednofazowego. Zespół Szkół Technicznych w Skarżysku-Kamiennej Sprawozdanie PACOWNA ELEKTYCZNA ELEKTONCZNA imię i nazwisko z ćwiczenia nr Temat ćwiczenia: BADANE TANSFOMATOA JEDNOFAZOWEGO rok szkolny klasa grupa data

Bardziej szczegółowo

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY

MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA. Zadania MODUŁ 11 FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY MODUŁ MAGNETYZM, INDUKCJA ELEKTROMAGNETYCZNA OPRACOWANE W RAMACH PROJEKTU: FIZYKA ZAKRES ROZSZERZONY WIRTUALNE LABORATORIA FIZYCZNE NOWOCZESNĄ METODĄ NAUCZANIA. PROGRAM NAUCZANIA FIZYKI Z ELEMENTAMI TECHNOLOGII

Bardziej szczegółowo

1. POJĘCIA PODSTAWOWE ELEKTROTECHNIKI. SYGNAŁY ELEKTRYCZNE I ICH KLASYFIKACJA

1. POJĘCIA PODSTAWOWE ELEKTROTECHNIKI. SYGNAŁY ELEKTRYCZNE I ICH KLASYFIKACJA 1. POJĘCIA PODSAWOWE ELEKROECHNIKI. SYGNAŁY ELEKRYCZNE I ICH KLASYIKACJA 1.1. WPROWADZENIE WIELKOŚĆ (MIERZALNA) - cecha zjawiska, ciała lub substancji, którą można wyrazić jakościowo i wyznaczyć ilościowo.

Bardziej szczegółowo

7 Dodatek II Ogólna teoria prądu przemiennego

7 Dodatek II Ogólna teoria prądu przemiennego 7 Dodatek II Ogólna teoria prądu przemiennego AC (ang. Alternating Current) oznacza naprzemienne zmiany natężenia prądu i jest symbolizowane przez znak ~. Te zmiany dotyczą zarówno amplitudy jak i kierunku

Bardziej szczegółowo

Prąd przemienny - wprowadzenie

Prąd przemienny - wprowadzenie Prąd przemienny - wprowadzenie Prądem zmiennym nazywa się wszelkie prądy elektryczne, dla których zależność natężenia prądu od czasu nie jest funkcją stałą. Zmienność ta może związana również ze zmianą

Bardziej szczegółowo

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego.

Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. Lekcja 10. Temat: Moc odbiorników prądu stałego. Moc czynna, bierna i pozorna w obwodach prądu zmiennego. 1. Moc odbiorników prądu stałego Prąd płynący przez odbiornik powoduje wydzielanie się określonej

Bardziej szczegółowo

3. Jeżeli pojemność jednego z trzech takich samych kondensatorów wynosi 3 µf to pojemność zastępcza układu wynosi:

3. Jeżeli pojemność jednego z trzech takich samych kondensatorów wynosi 3 µf to pojemność zastępcza układu wynosi: 1. Jeżeli dwa punktowe ładunki o wartości 10 C każdy, oddziałują w próżni siłą elektrostatycznego odpychania równą 9 10 9 N, to odległość między nimi jest równa: a) 10-4 m b) 10 - m c) 10 m d) 10 m. W

Bardziej szczegółowo

autor: Włodzimierz Wolczyński rozwiązywał (a)... ARKUSIK 28 PRĄD PRZEMIENNY

autor: Włodzimierz Wolczyński rozwiązywał (a)... ARKUSIK 28 PRĄD PRZEMIENNY autor: Włodzimierz Wolczyński rozwiązywał (a)... ARKUSK 28 PRĄD PRZEMENNY Rozwiązanie zadań należy zapisać w wyznaczonych miejscach pod treścią zadania TEST JEDNOKROTNEGO WYBORU Od roku 2015 w programie

Bardziej szczegółowo

X L = jωl. Impedancja Z cewki przy danej częstotliwości jest wartością zespoloną

X L = jωl. Impedancja Z cewki przy danej częstotliwości jest wartością zespoloną Cewki Wstęp. Urządzenie elektryczne charakteryzujące się indukcyjnością własną i służące do uzyskiwania silnych pól magnetycznych. Szybkość zmian prądu płynącego przez cewkę indukcyjną zależy od panującego

Bardziej szczegółowo

Badanie wyników nauczania z fizyki w klasie 3 gimnazjum.

Badanie wyników nauczania z fizyki w klasie 3 gimnazjum. Badanie wyników nauczania z fizyki w klasie 3 gimnazjum. Wersja A Opracowała: mrg Teresa Ostropolska-Kurcek 1. Laskę ebonitową pocieramy o sukno, w wyniku, czego laska i sukno elektryzują się różnoimienne

Bardziej szczegółowo

Obwody prądu stałego. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12)Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Obwody prądu stałego. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12)Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Obwody prądu stałego Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12)Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Podstawowe prawa elektrotechniki w zastosowaniu do obwodów elektrycznych: Obwód elektryczny

Bardziej szczegółowo

Data oddania sprawozdania BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH

Data oddania sprawozdania BADANIA ODBIORNIKÓW TRÓJFAZOWYCH LORTORIUM ELEKTROTEHNIKI I ELEKTRONIKI Grupa Podgrupa Numer ćwiczenia 5 Lp. Nazwisko i imię Ocena Data wykonania 1. ćwiczenia. Podpis prowadzącego 3. zajęcia 4. 5. Temat Data oddania sprawozdania DNI ODIORNIKÓ

Bardziej szczegółowo

Lekcja 69. Budowa przyrządów pomiarowych.

Lekcja 69. Budowa przyrządów pomiarowych. Lekcja 69. Budowa przyrządów pomiarowych. Metrologia jest jednym z działów nauki zajmująca się problemami naukowo-technicznymi związanymi z pomiarami, niezależnie od rodzaju wielkości mierzonej i od dokładności

Bardziej szczegółowo

Prąd elektryczny - przepływ ładunku

Prąd elektryczny - przepływ ładunku Prąd elektryczny - przepływ ładunku I Q t Natężenie prądu jest to ilość ładunku Q przepływającego przez dowolny przekrój przewodnika w ciągu jednostki czasu t. Dla prądu stałego natężenie prądu I jest

Bardziej szczegółowo

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2016/2017. Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2016/2017. Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2016/2017 Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia Instrukcja dla zdającego 1. Czas trwania zawodów: 120 minut.

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU POMIARY W ELEKTROTECHNICE I ELEKTRONICE

WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU POMIARY W ELEKTROTECHNICE I ELEKTRONICE WYMAGANIA EDUKACYJNE I KRYTERIA OCENIANIA Z PRZEDMIOTU POMIARY W ELEKTROTECHNICE I ELEKTRONICE Klasa: 1 i 2 ZSZ Program: elektryk 741103 Wymiar: kl. 1-3 godz. tygodniowo, kl. 2-4 godz. tygodniowo Klasa

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4 Badanie wpływu napięcia na prąd. Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych elementów pasywnych... 68

Ćwiczenie 4 Badanie wpływu napięcia na prąd. Wyznaczanie charakterystyk prądowo-napięciowych elementów pasywnych... 68 Spis treêci Wstęp................................................................. 9 1. Informacje ogólne.................................................... 9 2. Zasady postępowania w pracowni elektrycznej

Bardziej szczegółowo

Temat: Analiza pracy transformatora: stan jałowy, obciążenia i zwarcia.

Temat: Analiza pracy transformatora: stan jałowy, obciążenia i zwarcia. Temat: Analiza pracy transformatora: stan jałowy, obciążenia i zwarcia. Transformator może się znajdować w jednym z trzech charakterystycznych stanów pracy: a) stanie jałowym b) stanie obciążenia c) stanie

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie do Egzaminu Potwierdzającego Kwalifikacje Zawodowe

Przygotowanie do Egzaminu Potwierdzającego Kwalifikacje Zawodowe Przygotowanie do gzaminu Potwierdzającego Kwalifikacje Zawodowe Powtórzenie materiału Opracował: mgr inż. Marcin Wieczorek Obwód elektryczny zespół połączonych ze sobą elementów, umożliwiający zamknięty

Bardziej szczegółowo

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów

ELEKTROTECHNIKA. Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów ELEKTROTECHNIKA Zagadnienia na egzamin dyplomowy dla studentów Teoria obwodów 1. Jakimi parametrami (podać definicje) charakteryzowane są okresowe sygnały elektryczne? 2. Wyjaśnić pojecie indukcyjności

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II

Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Szczegółowe kryteria oceniania z fizyki w gimnazjum kl. II Semestr I Elektrostatyka Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Wie że materia zbudowana jest z cząsteczek Wie że cząsteczki składają się

Bardziej szczegółowo

Badanie transformatora

Badanie transformatora Ćwiczenie 14 Badanie transformatora 14.1. Zasada ćwiczenia Transformator składa się z dwóch uzwojeń, umieszczonych na wspólnym metalowym rdzeniu. Do jednego uzwojenia (pierwotnego) przykłada się zmienne

Bardziej szczegółowo

Prądem elektrycznym nazywamy uporządkowany ruch cząsteczek naładowanych.

Prądem elektrycznym nazywamy uporządkowany ruch cząsteczek naładowanych. Prąd elektryczny stały W poprzednim dziale (elektrostatyka) mówiliśmy o ładunkach umieszczonych na przewodnikach, ale na takich, które są odizolowane od otoczenia. W temacie o prądzie elektrycznym zajmiemy

Bardziej szczegółowo

Elektryczne właściwości materiałów. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego.

Elektryczne właściwości materiałów. Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W12) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Elektryczne właściwości materiałów Materiały dydaktyczne dla kierunku Technik Optyk (W) Kwalifikacyjnego kursu zawodowego. Podział materii ze względu na jej właściwości Przewodniki elektryczne: Przewodniki

Bardziej szczegółowo

Badanie prądnicy synchronicznej

Badanie prądnicy synchronicznej POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Badanie prądnicy synchronicznej (E 18) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWICZ

Bardziej szczegółowo

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów

Katedra Elektroniki ZSTi. Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Katedra Elektroniki ZSTi Lekcja 12. Rodzaje mierników elektrycznych. Pomiary napięći prądów Symbole umieszczone na przyrządzie Katedra Elektroniki ZSTiO Mierniki magnetoelektryczne Budowane: z ruchomącewkąi

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy. Elektrostatyka (6-7 godz. + 2 godz. (łącznie) na powtórzenie materiału (podsumowanie działu) i sprawdzian) R treści nadprogramowe

Plan wynikowy. Elektrostatyka (6-7 godz. + 2 godz. (łącznie) na powtórzenie materiału (podsumowanie działu) i sprawdzian) R treści nadprogramowe Plan wynikowy Plan wynikowy (propozycja), obejmujący treści nauczania zawarte w podręczniku Spotkania z fizyką, część 3" (a także w programie nauczania), jest dostępny na stronie internetowej www.nowaera.pl

Bardziej szczegółowo

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015. Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia

EUROELEKTRA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej Rok szkolny 2014/2015. Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia EUOELEKTA Ogólnopolska Olimpiada Wiedzy Elektrycznej i Elektronicznej ok szkolny 2014/2015 Zadania z elektrotechniki na zawody I stopnia 1. Czas trwania zawodów: 120 minut. 2. Test zawiera 16 zadań zamkniętych.

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki sezon 2 3. Prąd elektryczny

Podstawy fizyki sezon 2 3. Prąd elektryczny Podstawy fizyki sezon 2 3. Prąd elektryczny Agnieszka Obłąkowska-Mucha AGH, WFIiS, Katedra Oddziaływań i Detekcji Cząstek, D11, pok. 111 amucha@agh.edu.pl http://home.agh.edu.pl/~amucha Prąd elektryczny

Bardziej szczegółowo

Teoria obwodów. 1. Zdanie: skutek kilku przyczyn działających równocześnie jest sumą skutków tych przyczyn działających oddzielnie wyraża:

Teoria obwodów. 1. Zdanie: skutek kilku przyczyn działających równocześnie jest sumą skutków tych przyczyn działających oddzielnie wyraża: Teoria obwodów 1. Zdanie: skutek kilku przyczyn działających równocześnie jest sumą skutków tych przyczyn działających oddzielnie wyraża: a) zasadę wzajemności b) twierdzenie Thevenina c) zasadę superpozycji

Bardziej szczegółowo

Fizyka (Biotechnologia)

Fizyka (Biotechnologia) Fizyka (Biotechnologia) Wykład I Marek Kasprowicz dr Marek Jan Kasprowicz pokój 309 marek.kasprowicz@ur.krakow.pl www.ar.krakow.pl/~mkasprowicz Marek Jan Kasprowicz Fizyka 013 r. Literatura D. Halliday,

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Elektromechaniczne Systemy Napędowe BADANIE AUTONOMICZNEGO GENERATORA INDUKCYJNEGO

Laboratorium Elektromechaniczne Systemy Napędowe BADANIE AUTONOMICZNEGO GENERATORA INDUKCYJNEGO Laboratorium Elektromechaniczne Systemy Napędowe Ćwiczenie BADANIE AUTONOMICZNEGO GENERATORA INDUKCYJNEGO Instrukcja Opracował: Dr hab. inż. Krzysztof Pieńkowski, prof. PWr Wrocław, listopad 2014 r. Ćwiczenie

Bardziej szczegółowo

Podstawy fizyki wykład 8

Podstawy fizyki wykład 8 Podstawy fizyki wykład 8 Dr Piotr Sitarek Instytut Fizyki, Politechnika Wrocławska Ładunek elektryczny Grecy ok. 600 r p.n.e. odkryli, że bursztyn potarty o wełnę przyciąga inne (drobne) przedmioty. słowo

Bardziej szczegółowo

Badanie transformatora

Badanie transformatora POLITECHIKA ŚLĄSKA WYDIAŁ IŻYIERII ŚRODOWISKA I EERGETYKI ISTYTUT MASY I URĄDEŃ EERGETYCYCH LABORATORIUM ELEKTRYCE Badanie transformatora (E 3) Opracował: Dr inż. Włodzimierz OGULEWIC 3. Cel ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

1. W obwodzie R=30 Ω. Rezystancja zastępcza obwodu widziana z zacisków AB wynosi: a) 60 Ω; b) 70 Ω; c) 80 Ω; d) 90 Ω.

1. W obwodzie R=30 Ω. Rezystancja zastępcza obwodu widziana z zacisków AB wynosi: a) 60 Ω; b) 70 Ω; c) 80 Ω; d) 90 Ω. 1. W obwodzie =30 Ω. ezystancja zastępcza obwodu widziana z zacisków B wynosi: B a) 60 Ω; b) 70 Ω; c) 80 Ω; d) 90 Ω. 2. W obwodzie =60 Ω. ezystancja zastępcza obwodu widziana z zacisków B nie wynosi: B

Bardziej szczegółowo

Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej

Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej Pomiar mocy czynnej, biernej i pozornej 1. Cel ćwiczenia: Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z różnymi metodami pomiaru mocy w obwodach prądu przemiennego.. Wprowadzenie: Wykonując pomiary z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego

Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ INŻYNIERII ŚRODOWISKA I ENERGETYKI INSTYTUT MASZYN I URZĄDZEŃ ENERGETYCZNYCH LABORATORIUM ELEKTRYCZNE Impedancje i moce odbiorników prądu zmiennego (E 6) Opracował: Dr inż.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE NR 5 BADANIE ZABEZPIECZEŃ ZIEMNOZWARCIOWYCH ZEROWO-PRĄDOWYCH

ĆWICZENIE NR 5 BADANIE ZABEZPIECZEŃ ZIEMNOZWARCIOWYCH ZEROWO-PRĄDOWYCH ĆWCZENE N 5 BADANE ZABEZPECZEŃ ZEMNOZWACOWYCH. WPOWADZENE ZEOWO-PĄDOWYCH Metoda składowych symetrycznych, która rozwinęła się na początku 0 wieku, stanowi praktyczne narzędzie wykorzystywane do wyjaśniania

Bardziej szczegółowo

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY

SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY SILNIK INDUKCYJNY KLATKOWY 1. Budowa i zasada działania silników indukcyjnych Zasadniczymi częściami składowymi silnika indukcyjnego są nieruchomy stojan i obracający się wirnik. Wewnętrzną stronę stojana

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki

Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i utomatyki 1) Wstęp st. stacjonarne I st. inżynierskie, Energetyka Laboratorium Podstaw Elektrotechniki i Elektroniki Ćwiczenie nr 3 OBWODY LINIOWE PRĄDU SINUSOIDLNEGO

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO

MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO Wszystkie materiały tworzone i przekazywane przez Wykładowców NPDN PROTOTO są chronione prawem autorskim i przeznaczone wyłącznie do użytku prywatnego. MATERIAŁY Z KURSU KWALIFIKACYJNEGO www.prototo.pl

Bardziej szczegółowo