AKTUALNE PROBLEMY SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "AKTUALNE PROBLEMY SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE"

Transkrypt

1 SZANOWNI PAŃSTWO! Inaczej niż zwykle, tym razem wakacyjny numer Polityki Społecznej może okazać się żmudny w lekturze bo sporo miejsca zajmują w nim kwestie prawne. Ale chcemy tego, czy nie to właśnie instytucje prawne wyznaczają ramy praktycznej polityki społecznej więc, narzekając na hermetyczność problematyki, nie daje się jej pominąć. Dla równowagi sporo jest w bieżącym numerze materiałów o polityce społecznej w innych krajach. W tym dziale Polityki Społecznej warto poświęcić nieco uwagi analizie niemieckich wysiłków przywracania bezrobotnych rynkowi pracy. Może dałoby się przynajmniej część niemieckich doświadczeń wykorzystać w kraju? Redakcja AKTUALNE PROBLEMY SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE Gertruda Uścińska Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Instytut Polityki Społecznej UW WSTĘP Przedmiotem artykułu jest omówienie rozwiązań przyjętych w polskim systemie i ich ocena na tle standardów międzynarodowych oraz przedstawienie problemów do rozstrzygnięcia w najbliższej przyszłości. Na początku można sformułować tezę, że polski system zabezpieczenia społecznego jest rozwinięty i na ogół jego rozwiązania odpowiadają standardom określonym w aktach Międzynarodowej Organizacji Pracy, Rady Europy i Unii Europejskiej, ale niektóre z nich odbiegają. Można sformułować problemy systemowe i parametryczne wymagające rozwiązania w najbliższej przyszłości. Zostaną one przedstawione w końcowej części artykułu. BEZPIECZEŃSTWO SOCJALNE Literatura przedmiotu Instytucja zabezpieczenia społecznego (social security, sécurité sociale, soziale Sicherung) jest regulowana w ustawodawstwach krajowych wielu państw. Jest określona w aktach prawnych Organizacji Narodów Zjednoczonych, Międzynarodowej Organizacji Pracy, Rady Europy oraz Unii Europejskiej. Jest dziedziną polityki społecznej mającą bogatą literaturę przedmiotu. Pozostaje ona w bezpośrednim związku z kategorią bezpieczeństwa socjalnego. W literaturze przedmiotu różnie definiuje się bezpieczeństwo socjalne (Księżpolski 2003; Jończyk 2006). Wyraża ono socjalne potrzeby społeczeństwa, prawo do określonych świadczeń oraz powinności państwa do organizowania odpowiednich urządzeń. Bezpieczeństwo socjalne więc jest rozumiane jako pojęcie zbiorcze, obejmujące potrzeby ludzkie, prawa obywatelskie i powinności państwa (Rajkiewicz 1993). Według tego autora, istotę bezpieczeństwa socjalnego stanowią gwarancje uzyskania pomocy zewnętrznej (pozarodzinnej) w przypadkach zdarzeń losowych i innych sytuacjach prawem bądź umowami określonych. ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE Kwestie ogólne Prawo do zabezpieczenia społecznego zaliczone zostało do praw człowieka w kategorii praw społecznych Europejska Karta Społeczna z 1961 r. (Świątkowski 2006). Nauka społeczna Kościoła zalicza je do Polityka Społeczna nr 7/2007 podstawowych praw pracowników (Encyklika Laborem exercens 1981 Jan Paweł II: prawo do zabezpieczenia społecznego jako prawo do życia i utrzymania). Badając ustawodawstwa krajowe, a także akty międzynarodowe, nie znajdujemy uniwersalnej definicji pojęcia zabezpieczenie społeczne. Różne definicje zawarto również w literaturze przedmiotu (Żukowski 1997; Pieters 1992; Zacher 1965; Kerschen 1997). Na zagadnienie to należy także spojrzeć w aspekcie dotychczasowych osiągnięć naukowo-badawczych, według których zabezpieczenie społeczne jest ujmowane jako ogólna idea, zgodnie z którą społeczeństwo jest (przez państwo) zobowiązane do zaspokajania podstawowych potrzeb wszystkich obywateli, którzy bez swej winy nie mogą sobie zapewnić własną pracą wystarczających środków utrzymania. Wyróżnia się także: a) ustawodawstwo dotyczące zabezpieczenia społecznego jako zbiór norm prawnych, które określają potrzeby społeczne podlegające ochronie oraz stopień ich ochrony, a także stosowane w tym celu zasady i procedury, b) prawo do zabezpieczenia społecznego jako prawo podmiotowe. Formami realizacji idei zabezpieczenia społecznego (nazywanymi technikami lub metodami) jest przede wszystkim ubezpieczenie społeczne, zaopatrzenie społeczne oraz pomoc (opieka) społeczna. W praktyce metody te nie są stosowane w czystej formie, lecz wzajemnie się uzupełniają. Pojęcie zabezpieczenia społecznego w aktach międzynarodowych i europejskich Rozwiązania oparte na zasadach ubezpieczeniowych, uzupełnione zasadami pomocy społecznej, za warto w Zaleceniu MOP nr 67 dotyczącym zabezpieczenia dochodu oraz Zaleceniu MOP nr 69 dotyczącym opieki medycznej z 1944 r. Oba te akty wywarły istotny wpływ na kształt systemu zabezpieczenia w Europie i poza nią. Z kolei Konwencja MOP nr 102 dotycząca minimalnych norm zabezpieczenia społecznego z 1952 r. jest przykładem współczesnego rozumienia pojęcia zabezpieczenia społecznego. Konwencja nr 102 nie obejmuje pomocy społecznej. Europejska Karta Społeczna z 1961 r., wydana pod auspicjami Rady Europy, oddziela prawo do zabezpieczenia społecznego od prawa do pomocy społecznej, podobnie jak Zrewidowana Europejska Karta Społeczna z 1996 r. (Mikola 2005). 1

2 Art. 13 Europejskiej Karty Społecznej Rady Europy z 1964 r. wprowadza nową koncepcję pomocy społecznej w Europie, która proponuje odstąpienie od dotychczasowej koncepcji, wedle której pomoc społeczna była identyfikowana ze świadczeniami udzielanymi przez instytucje wyższej użyteczności lub organy administracyjne na zasadzie dobroczynności osobom ubogi. Osobom znajdującym się w potrzebie przyznaje się prawo podmiotowe (subjective right/droit subjectif) do świadczeń pieniężnych i/lub rzeczowych (Świątkowski 2006). Prawo podmiotowe do pomocy społecznej jest zagwarantowane wówczas, gdy pomoc jest udzielana wszystkim osobom; osoby, którym odmówiono pomocy, mają prawo zaskarżenia decyzji do niezależnego organu (Świątkowski 2006). Prawo wspólnotowe również odróżnia pojęcie zabezpieczenia społecznego (social security, sécurité sociale, soziale Sicherung) od pojęcia pomocy społecznej (social assistance, aide sociale lub assistance soziale), chociaż związki i zależności między nimi są coraz ściślejsze. Ostatecznie prawo do pomocy społecznej zostało zaliczone w poczet praw człowieka, a jego ewolucja zmierza w kierunku powszechnej możliwości korzystania z niego przez osoby nieposiadające dostatecznych zasobów. ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE W POLSKIM USTAWODAWSTWIE W polskim ustawodawstwie dotychczas nie zdefiniowano pojęcia zabezpieczenia społecznego, chociaż używa się go w różnych aktach prawnych i nadaje się mu różne znaczenie 1. Regulacje, które weszły w życie z dniem 1 stycznia 1999 r., składające się na zreformowany system zabezpieczenia społecznego, bardziej konsekwentnie (niż dotychczas) używają określenia ubezpieczenie społeczne. W Polsce mamy dobrze rozbudowane ustawodawstwo zabezpieczenia społecznego. Konstytucja używa określenia prawo do zabezpieczenia społecznego, co upoważnia do posługiwania się tym terminem w odniesieniu do polskiego systemu. Analizując zabezpieczenie społeczne w Konstytucji RP, trzeba wziąć pod uwagę zasady ogólne, w tym wymienioną w preambule zasadę pomocniczości i w art. 2 zasadę sprawiedliwości społecznej. Prawo do zabezpieczenia społecznego zawarte jest w rozdziale II Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela, w części Wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne. W myśl Konstytucji z 1997 r. 2 obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego art. 67 ust. 1. Obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i niemający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa (art. 67 ust. 2). (Wyprowadza się z tego artykułu prawo do świadczeń chorobowych, inwalidzkich, emerytalnych oraz w razie bezrobocia). Każdy ma prawo do ochrony zdrowia (art. 68 ust. 1). Obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, władze publiczne zapewniają równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej, finansowej ze środków publicznych. Warunki i zakres udzielania świadczeń określa ustawa (art. 68). (Wyprowadza się z tego artykułu prawo do świadczeń opieki zdrowotnej). Państwo w swojej praktyce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych. Matka przed i po urodzeniu ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa zasadnicza (art. 71). (Wyprowadza się z tego artykułu prawo do rent rodzinnych i świadczeń rodzinnych i innych działań na rzecz rodziny). Pomocy społecznej i prawa do pomocy społecznej odrębnie Konstytucja nie reguluje; wywodzi się je z art. 67 ust. 2 i art. 71, chociaż w literaturze jest odrębny pogląd, że tylko z Ustawy o pomocy społecznej (Jończyk 2006). Fakt, że Konstytucja nie reguluje kompleksowo zagadnień dotyczących zabezpieczenia społecznego nie powinien być oceniany jako wpływający na obniżenie pozycji uprawnionych. W europejskiej literaturze przedmiotu spotyka się ocenę, że w niektórych krajach ustawy konstytucyjne zawierają szczegółowe zobowiązania dotyczące zabezpieczenia społecznego (czy nawet szerzej polityki społecznej), które jednak pozostają niezrealizowanymi obietnicami. Z kolei w konstytucjach takich państw, jak Szwecja, Francja czy Austria (a także Belgia i Niemcy) nie wymienia się expresis verbis prawa do zabezpieczenia społecznego, chociaż odpowiednie akty prawne zapewniają wysoki poziom ochrony (Uścińska 2005). W polskim ustawodawstwie zabezpieczenia społecznego można wyodrębnić de lege lata te same rodzaje ryzyka, które znajdują się w Konwencji nr 102 MOP. Większość z kolei świadczeń kwalifikowana jest jako przysługujące z systemu ubezpieczeń społecznych (ubezpieczeń: emerytalno-rentowego, chorobowego, wypadkowego). Natomiast inne przysługują na zasadach ustalonych w odpowiednich regulacjach zaliczanych do systemów pozaubezpieczeniowych. Takie ujęcie tego zagadnienia jest zgodne z Konstytucją, która zawiera upoważnienie do określenia za- Ubezpieczenie emerytalne Ubezpieczenie rentowe Ubezpieczenie wypadkowe Ubezpieczenie chorobowe Ubezpieczenie zdrowotne Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych Fundusz Pracy Razem Tabela 1. Składki Polska (w %) Składki Pracownik/Ubezpieczony Pracodawca 9,76 (w tym 7,3 OFE) 3,50 2,45 1,25 (+ 7,75 z podatku) 16,96 9,76 6,50 0,90 (min) 3,60 (max) 0,10 2,45 19,71 (min) 22,41 (max) 2 Polityka Społeczna nr 7/2007

3 kresu i formy zabezpieczenia społecznego w drodze ustawowej. Wypłacalność świadczeń z ubezpieczeń społecznych gwarantowane jest przez państwo (art. 2 Ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Gwarantowane są także minimalne świadczenia emerytalne i rentowe (dla osób spełniających ustalone warunki). W finansowaniu systemu uczestniczą ubezpieczeni oraz płatnicy składek, w tym pracodawcy Obciążenia składką w polskim systemie są wysokie. Na tle innych państw europejskich należą do jednych z najwyższych. Tabela 2. Składki Niemcy (w %) Składki Pracownik/Ubezpieczony Pracodawca Ubezpieczenie emerytalne i rentowe Ubezpieczenie wypadkowe Ubezpieczenie chorobowe i zdrowotne Ubezpieczenie pielęgnacyjne Ubezpieczenie na wypadek bezrobocia Razem REGULACJE MIĘDZYNARODOWE DOTYCZĄCE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Regulacje w zakresie zabezpieczenia społecznego podejmowane są przez takie organizacje międzynarodowe, jak Międzynarodowa Organizacja Pracy, Rada Europy i Unia Europejska. Polityka Społeczna nr 7/2007 9,75 7,1 0,85 3,25 20,95 Tabela 3. Składki Hiszpania (w %) Podatki choroba, macierzyństwo, zdrowotne Pracownik/ Pracodawca Ubezpieczony Składki ogółem Bezrobocie FG Płacy Kształcenie zawodowe Wypadki przy pracy (ustalane dla każdego zakładu) Razem 4,7 1,55 6,25 23,6 6,0 0,4 x 30,0 Tabela 4. Składki Wielka Brytania (w %) Podatki Składka ogólna Pracownik/Ubezpieczony Pracodawca Świadczenia zdrowotne Wypadki przy pracy Bezrobocie Świadczenia rodzinne 23,8 11,0 12,8 Tabela 5. Składki Irlandia (w %) Podatki Składka ogólna Pracownik/Ubezpieczony Pracodawca Świadczenia zdrowotne Wypadki przy pracy Choroby zawodowe Bezrobocie Świadczenia rodzinne 12,5 4,0 8,5 9,75 3,0 (średnio) 7,1 0,85 3,25 23,95 Ogółem 28,3 7,55 Międzynarodowa Organizacja Pracy Do podstawowych dokumentów MOP należy wymieniana już Konwencja nr 102 dotycząca minimalnych norm zabezpieczenia społecznego z 1952 r. Obejmuje ona swoim zasięgiem 9 działów zabezpieczenia społecznego, w których ustalono ochronę w razie zajścia następujących ryzyk społecznych (lub sytuacji z nimi zrównanych): choroba, bezrobocie, starość, wypadek przy pracy i choroba zawodowa, obciążenia rodzinne, macierzyństwo, inwalidztwo, śmierć żywiciela rodziny. Ustalono katalog świadczeń i zakres osobowy. Określono także maksymalne obciążenia finansowe, które mogą być nałożone na osoby objęte ochroną. Suma składek obciążających osoby ubezpieczone (pracowników) nie powinna przekraczać 50% łącznej kwoty środków przeznaczonych na ochronę tych osób 3. Inne dokumenty konwencje i zalecenia przyjęte po niej, ustalają wyższe standardy. Polska żadnego z tych aktów nie ratyfikowała, jedynie w 2003 r. częściowo Konwencję nr 102. W najbliższej przyszłości dorobek normatywny MOP-u w dziedzinie zabezpieczenia społecznego powinien być wykorzystany dla zagwarantowania przeciętnej ochrony w systemach zabezpieczenia społecznego w Europie i w świecie. Powinien być także uwzględniony w dyskusjach i pracach badawczych prowadzonych w Polsce. Rada Europy Problematyka zabezpieczenia społecznego została podjęta w Radzie Europy w związku z rozwojem regulacji dotyczących praw człowieka, tj. praw ekonomicznych i społecznych. Zabezpieczenie społeczne zostało zaliczone do katalogu tych praw. Szczególna uwaga winna być zwrócona na Kartę Praw Społecznych, tj. Europejską Kartę Praw Społecznych z 1964 r. oraz Zrewidowaną Europejską Kartę Społeczną z 1996 r. (Świątkowski 2006). Polska ratyfikowała w 1997 r. Kartę Praw Społecznych z 1964 r. w części, w tym regulacje dotyczące zabezpieczenia społecznego. W 2005 r. podpisała Zrewidowaną Kartę, czyli wyraziła wolę, że podejmie działania w kierunku ratyfikacji tego dokumentu w przyszłości. Z punktu kształtowania standardów materialno- -prawnych w dziedzinie zabezpieczenia społecznego istotną rolę odgrywają Kodeksy, tj. Europejski Kodeks Zabezpieczenia Społecznego z 1964 r. oraz Zrewidowany Europejski Kodeks Zabezpieczenia Społecznego z 1990 r. Odniesienia do nich zawarto w Kartach Praw Społecznych. Upowszechnienie w Europie Kodeksu z 1964 r. jest głównym celem Zrewidowanej Strategii Spójności Społecznej z 2004 r. (Uścińska 2005). Unia Europejska W zakresie zabezpieczenia społecznego Unia Europejska nie ustanowiła jednolitych materialnoprawnych rozwiązań, m.in. ze względu na daleko idące zróżnicowania rozwiązań ustawodawstw krajowych i brak zgody państw członkowskich co do takich działań. W swojej aktywności UE skupia się na regulacjach o charakterze norm kolizyjnych, czyli takich, które mają za zadanie rozwiązywanie kolizji, a niekiedy i sprzeczności między różnymi regulacjami 3

4 krajowymi. Są to więc przepisy o charakterze koordynacyjnym. W literaturze przedmiotu ocenia się, że koordynacja sprzyja także harmonizacji krajowych systemów (Świątkowski 1998; Jorens 2005b, 2005c). Organy wspólnotowe zachęcają państwa członkowskie do ratyfikacji standardów zabezpieczenia społecznego uchwalonych przez Międzynarodową Organizację Pracy i Radę Europy w celu zbliżenia ustawodawstw krajowych. Ten proces zbliżania może być określony jako harmonizacja w zakresie zabezpieczenia społecznego, która może mieć różne cele, w tym zbliżenie zróżnicowanych ustawodawstw krajowych. Należy także dodać, że Wspólnotowa Karta Podstawowych Praw Społecznych Pracowników z 1989 r. oraz Karta Praw Podstawowych z 2000 r. odwołują się do rozwiązań Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz Rady Europy w dziedzinie zabezpieczenia społecznego. Trzeba pamiętać, że na arenie europejskiej rozwiązania dotyczące systemu zabezpieczenia społecznego są analizowane nie tylko w aspektach harmonizacji (harmonisation) i koordynacji (coordination), lecz także konwergencji (convergence), polityki koordynacji (policy coordination) oraz otwartej metody koordynacji (open method of coordination). Otwarta metoda koordynacji (open method of coordination OMC) jest realizowana na podstawie Strategii Lizbońskiej, tj. programu działania przyjętego na posiedzeniu Rady Europejskiej w marcu 2000 r. Jest ona urzeczywistniana w czterech etapach: uzgodnienie wspólnych celów, przeniesienie tych celów do programów narodowych czy regionalnych, uwzględniających swoiste sposoby ich osiągania, uzgodnienie sposobów realizacji tych celów (wskaźniki, benchmarki), monitorowanie, ocena, porównanie i wymiana najlepszych praktyk. Otwarta metoda koordynacji jest różnie oceniana. Uważa się w literaturze przedmiotu, dokumentach wspólnotowych że jest ona w tej chwili najważniejszym instrumentem polityki społecznej, którego zastosowanie uczyni Unię Europejską bardziej aktywną w sferze społecznej. Zwolennicy realizowania idei Europy Socjalnej oceniają ją jako niedostateczny i słabszy instrument od wiążących regulacji prawnych. Z kolei przeciwnicy wzmacniania kompetencji UE w dziedzinie polityki społecznej, zwłaszcza systemów emerytalnych, uważają, że ta metoda idzie za daleko. W literaturze zwraca się także uwagę, że hasło Europa lub Europa socjalna jest na poziomie krajowym często wykorzystywane przez różne podmioty dla osiągnięcia celów trudnych do realizacji w danym kraju (Żukowski 2005). Ta wielość różnych instrumentów wskazuje na poszukiwanie nowych podejść do europejskich standardów zabezpieczenia społecznego, a także krajowych rozwiązań. Trudno jest w tej chwili przewidzieć, jakie będą ich rezultaty i czy w efekcie zostaną wypracowane propozycje nowych rozwiązań. Można postawić pytanie, czy w Unii Europejskiej zostaną przyjęte regulacje materialnoprawne w zakresie zabezpieczenia społecznego na wzór regulacji Międzynarodowej Organizacji Pracy i Rady Europy oraz czy takie regulacje są potrzebne, biorąc zwłaszcza pod uwagę fakt, że państwa członkowskie Unii są także państwami członkowskimi tych organizacji, i tym samym współdecydują o poziomie europejskich standardów zabezpieczenia społecznego. Trzeba jednak mieć na uwadze fakt, że w niektórych dziedzinach w systemach krajowych nastąpiły daleko idące zmiany, których nie uwzględniają wyżej wymienione instrumenty wspólnotowej polityki społecznej. Chodzi zwłaszcza o reformy strukturalne i parametryczne systemów emerytalnych, które mogą w niedługiej przyszłości utrudnić koordynację systemów zabezpieczenia społecznego, a tym samym ograniczyć (być poważną przeszkodą) w mobilności pracowników i innych osób, czyli obywateli UE. Zwrócić należy także uwagę na brak kompleksowych rozwiązań wspólnotowych dotyczących dodatkowych i uzupełniających systemów, w tym emerytalnych. Dotychczasowe regulacje ograniczają się do przestrzegania zasady równego traktowania. W państwach członkowskich rozwijają się dodatkowe systemy oparte na zróżnicowanych zasadach, co w przyszłości może utrudnić ich koordynację. ANALIZA PORÓWNAWCZA. WNIOSKI Polski system jest dobrze rozwinięty od strony regulacji prawnych i organizacji. Gwarantuje określony katalog świadczeń i ustala zakres podmiotowy. Zawiera gwarancje dotyczące minimalnych świadczeń emerytalnych i rentowych. Odpowiada minimalnym standardom ustalonym w Konwencji nr 102, a także niektórym wyższym czy przeciętnym ustalonym w późniejszych dokumentach MOP czy Rady Europy, co przedstawiono w tab. 5 i 6. Tabela 5. Minimalne standardy Konwencja nr 102 Świadczenia zdrowotne Zasiłki chorobowe Świadczenia w razie bezrobocia Świadczenia emerytalne Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych Świadczenia rodzinne Świadczenia macierzyńskie Świadczenia inwalidzkie Świadczenia w razie śmierci żywiciela Tabela 6. Wyższe standardy MOP, Rada Europy Europejski Kodeks Zabezpieczenia Społecznego Konwencja nr 121 Konwencja nr 128 Konwencja nr 130 Konwencja nr 168 Konwencja nr 183 Polski system nie Polski system nie W najbliższych kilkunastu latach to właśnie przeciętne europejskie standardy, a nie standardy minimalne będą wyznaczały kierunki przekształceń polskiego systemu zabezpieczenia społecznego i stanowiły właściwy punkt odniesienia przy ocenie stopnia jego rozwoju. 4 Polityka Społeczna nr 7/2007

5 W związku z nasilaniem się migracji obywateli polskich do innych państw europejskich konieczne jest podjęcie wieloaspektowych badań dla oceny skutków w systemie zabezpieczenia społecznego. Powinny one uwzględniać: ograniczenie wpływów ze składek do polskiego systemu w związku z wyjazdem Polaków do innych państw członkowskich i legalnie tam pracujących oraz opłacających składki do tamtych systemów. Należy uwzględnić skutki dla świadczeń zdrowotnych, które są udzielane w innych państwach według zasad (w tym cen i kosztów) tam obowiązujących na koszt polskich instytucji ubezpieczeniowych. Jest to ważne, biorąc pod uwagę fakt, że od 1 V 2004 r. do 31 VIII 2006 r. wydano 2,5 mln dokumentów (tj. formularzy E-111 i innych oraz EKUZ) potwierdzających ubezpieczenie zdrowotne w Polsce, a uprawniających do świadczeń, w tym głównie w niezbędnym zakresie w czasie pobytu w innym państwie członkowskim; skutki dla świadczeń emerytalnych opartych na zdefiniowanej składce (NDC), czyli im składka wyższa i dłużej opłacana, tym świadczenie powinno być wyższe; krótszy okres ubezpieczenia może nie gwarantować odpowiedniego świadczenia; skutki dla innych świadczeń ustalonych w polskim systemie (koszty ustalania prawa do świadczenia z uwzględnieniem okresów zagranicznych, przejściowej wypłaty świadczeń w okresie bezrobocia, świadczeń rodzinnych, transferu świadczeń do innych krajów, zapewnienia wypłaty minimalnych emerytur w okresie zamieszkania emeryta lub rencisty w Polsce, którego świadczenie zostało ustalone pro rata temporis itp.). PROBLEMY DO ROZWIĄZANIA W NAJBLIŻSZEJ PRZYSZŁOŚCI Krajowe systemy muszą zmierzyć się ze: zmianami demograficznymi i starzeniem się ludności, zmianami w strukturze rodziny, ograniczeniami finansowymi. W każdym dziale zabezpieczenia społecznego dają się wyodrębnić problemy systemowe lub parametryczne. Należą do nich następujące kwestie. 1. Zmniejszenie obciążeń składkowych i innych po stronie płatników składek, pracodawców, a także ubezpieczonych. Powinno ono zależeć od zakresu ochrony ustalonej dla skutków zajścia określonego ryzyka. 2. Świadczenia zdrowotne ustalenie komu, kiedy i na jakich zasadach przysługują świadczenia zdrowotne; określenie roli i miejsca dla ubezpieczeń dodatkowych. Do zrealizowania są także postulaty zawarte w europejskiej polityce społecznej (w Zaleceniu nr 442) o konieczności stworzenia opieki zdrowotnej na wysokim poziomie, dostosowanej do zmieniających się potrzeb ludności, a w szczególności osób w podeszłym wieku (w tym z powodu konieczności korzystania z pomocy innych w pełnieniu przez te osoby funkcji życiowych) 4, oraz potrzeby rozwoju szeroko rozumianej profilaktyki. 3. Polskie rozwiązania dotyczące zasiłków chorobowych przeszły głęboką ewolucję pod koniec lat 90. i na początku 2000 r., którą cechuje obniżenie zakresu ochrony przysługującej w razie choroby ubezpieczonego, jak np. obniżenie zasiłku chorobowego Polityka Społeczna nr 7/2007 i likwidacja niektórych dotychczasowych rozwiązań przewidujących przedłużenie okresu jego wypłaty. W odpowiedzialność organizacyjną i finansową włączono pracodawców, którzy wypłacają za ustalony okres wynagrodzenie chorobowe. Jeśli postawi się pytanie, jak na tle analizy porównawczej wypadają polskie rozwiązania, to należałoby stwierdzić, że większość z nich spełnia wymagania międzynarodowe. Należy jednak rozważyć, czy nadal zasadne jest utrzymanie rozwiązania, polegającego na włączeniu pracodawców w odpowiedzialność finansową (i nie tylko) ryzyka społecznego choroby, tj. wypłaty wynagrodzenia chorobowego na podstawie art. 92 Kodeksu pracy. Dyskusja nad tymi zasadami wymaga rozważenia, w jakim stopniu pracodawcy powinni partycypować w skutkach finansowych ryzyka choroby i czy zakres obecnych obciążeń (wypłata wynagrodzeń do 33 dni) mógłby być zmniejszony. Trzeba podkreślić, że za zachowaniem obecnych rozwiązań przemawia istotny element, tj. współodpowiedzialność pracodawców za zapobieganie, a także likwidację skutków ryzyka choroby Świadczenia z tytułu macierzyństwa gwarantują wysoki poziom ochrony dla osób objętych systemem ubezpieczenia społecznego w Polsce. Poza systemem ubezpieczenia społecznego ta ochrona jest bardzo wąska (w zasadzie jest to świadczenie w systemie świadczeń rodzinnych, tj. dodatek z tytułu urodzenia dziecka, oraz powszechne świadczenie jednorazowe tzw. becikowe). Nie odpowiada to rozwiązaniom międzynarodowym, które mówią o potrzebie zapewnienia świadczeń pieniężnych i zdrowotnych kobietom niespełniającym warunków do ich otrzymania w systemie ubezpieczenia społecznego czy innym systemie przewidzianym w ustawodawstwie krajowym. Ta kwestia wymaga nie tylko odpowiednich regulacji prawnych, ale przede wszystkim opracowania koncepcji ochrony z tytułu macierzyństwa poza systemem ubezpieczenia społecznego. 5. Świadczenia rodzinne poddawane są zmianom. Wpływają na to uwarunkowania społeczne i demograficzne. Jednakże niska wysokość zasiłków rodzinnych dowodzi, że występują ograniczenia finansowe (budżetowe) co do tych świadczeń. Nowa ich koncepcja, realizowana od maja 2004 r., jest przejawem tego ograniczenia. Świadczenia rodzinne w Polsce należą do grupy świadczeń najniższych w Europie. Należałoby ten aspekt uwzględnić przy racjonalizacji polityki społecznej na rzecz rodziny. 6. Świadczenia inwalidzkie. Warunki nabycia prawa do rent inwalidzkich oraz zasady ich wymiaru powinny być skoordynowane z rozwiązaniami ustalonymi dla nowego systemu emerytalnego. Rozwiązania międzynarodowe cechuje elastyczność i dążenie do zapewnienia jak najdalej idącej ochrony w razie inwalidztwa. Wysokość świadczeń z tytułu niezdolności do pracy określona jest w polskim systemie na niskim poziomie i nie odpowiada w większości przypadków międzynarodowym rozwiązaniom. Należy to wziąć pod uwagę, modyfikując zasady wymiaru i wysokości świadczeń. Polskie przepisy wymagają zmiany w kierunku większej skuteczności readaptacji zawodowej osób niezdolnych do pracy z powodu inwalidztwa, a także wspierania procesów integracji społecznej i ekonomicznej osób dotkniętych długotrwałą chorobą lub niepełnosprawnością (o konieczności ich podejmowania mówi także wspólnotowe Zalecenie nr 442). 5

6 7. Rozwiązania prawne dotyczące świadczeń emerytalnych wymagają stabilizacji, aby istniało poczucie bezpieczeństwa prawnego w tak ważnej dziedzinie ubezpieczenia społecznego, np. waloryzacja świadczeń. Wymagają także dyskusji i wypracowania nowych regulacji takie kwestie, jak: wiek emerytalny, zasady wypłaty świadczeń z II filara, wypłaty świadczeń pomostowych dla niektórych uprawnionych w dotychczasowym systemie, wreszcie zasady ustalające minimalne świadczenia w nowym systemie. Kwestia wieku emerytalnego oraz ustanowienie w przepisach krajowych elastycznych zasad przechodzenia na emeryturę dla wszystkich uprawnionych powinny być przeanalizowane w ramach działań, które umownie określa się jako składające się na dokończenie reformy emerytalnej w Polsce. 8. Polski system świadczeń z tytułu śmierci żywiciela rodziny cechuje dobrze rozbudowany zakres uprawnień dla osób nim objętych. Jednak wymagają dyskusji i opracowania nowe zasady, które będą uwzględniały regulacje ustalone w systemie emerytalnym. Trzeba pamiętać, że renty rodzinne jako świadczenia pochodne po pracowniku, emerycie lub renciście będą ustalane od świadczeń w I filarze. W konsekwencji mogą być niższe, zwłaszcza gdy ktoś objęty był I i II filarem. 9. Polski system świadczeń z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych cechuje zróżnicowany zakres. Jednakże zakres podmiotowy tego systemu jest ograniczony do osób objętych obowiązkowo ubezpieczeniem wypadkowym. Rozszerzenie tego zakresu przez stworzenie w regulacjach krajowych podstaw prawnych do dobrowolnego przystępowania do tego systemu byłoby uwzględnieniem postulatów zgłaszanych w doktrynie i rozwiązań międzynarodowych. 10. Świadczenia w razie bezrobocia regulacje prawne dotyczące tych świadczeń z roku na rok obniżają poziom ochrony osób tracących pracę. Zaostrzenie przepisów regulujących warunki nabycia prawa do zasiłków spowodowało, że liczba świadczeniobiorców wynosi do 12% ogółu bezrobotnych. Polskie przepisy powinny w sposób jasny ustalić przedmiot i zakres ochrony w razie utraty zarobków. Poziom zasiłków nie odpowiada podstawowym standardom europejskim (40% poprzedniego zarobku albo 45% płacy minimalnej lub płacy zwykłego pracownika, ale nie może być niższy od minimum niezbędnego do pokrycia podstawowych kosztów utrzymania). 1 Przykładowo Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej (tekst jedn. DzU z 2003 r., nr 159, poz ze zm.). Według art. 31, dział zabezpieczenia społecznego (należący do zakresu działania ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego) obejmuje sprawy: ubezpieczeń społecznych i zaopatrzenia społecznego, funduszy emerytalnych, pomocy społecznej i świadczeń na rzecz rodziny, świadczeń socjalnych, zatrudnienia, rehabilitacji społecznej i zawodowej osób niepełnosprawnych oraz kombatantów i osób represjonowanych, koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, z wyjątkiem rzeczowych świadczeń leczniczych oraz działalności pożytku publicznego, z wyłączeniem nadzoru nad działalnością w zakresie ratownictwa i ochrony ludności. 2 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (DzU nr 78, poz. 483). 3 W 2002 r. składki na ubezpieczenia społeczne sfinansowane przez pracowników wynosiły 39,4 mld zł (A). W tym samym roku wydatki z FUS na świadczenia pieniężne z tytułu ubezpieczenia emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego pracowników wyniosły 87,1 mld zł (B). Relacja kwoty składek do wydatków ukształtowała się więc następująco: A = 39,4 mld zł = 0,452 (tj. 45,2%), bez świadczeń zdro- B 87,1 mld zł wotnych. Pracodawcy finansują wynagrodzenie za okres 33 dni, tj. ~2,4 mld zł rocznie. (Szacunki na podstawie danych ZUS). Zob. (Markowska, Zalewska, Uścińska 2005). 4 Ten postulat jest istotny w związku z otwartą metodą koordynacji obejmującą świadczenia zdrowotne. Zob. (Jorens red. 2003, 2005c). 5 Element ten zadecydował, że w wielu krajach europejskich pracodawcy współuczestniczą w odpowiedzialności społecznej za ryzyko choroby (Uścińska 2005). LITERATURA Ancel M. (1979), Znaczenie i metody prawa równowagi, Warszawa. Anioł W. (2003), Europejska polityka społeczna, Warszawa. Biała księga 2003 (2003), część VI Nowy model społeczny, Polskie Forum Strategii Lizbońskiej, GdańskWarszawa. Bińczycka-Majewska T. (2002), Międzynarodowe uwarunkowania polskiego systemu zabezpieczenia społecznego, w: Księga jubileuszowa prof. T. Zielińskiego. Prawo pracy a wyzwania XXI wieku, Warszawa. Humblet M., Silva K. (2002), Des normes pour le XXI e siècle sécurité sociale, BIT, Genève. Jończyk J. (2006), Prawo zabezpieczenia społecznego. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Bezrobocie i pomoc społeczna, Kraków. Jorens Y. (2005a), Zmiana polityki społecznej w Unii Europejskiej, Polityka Społeczna nr 3. Jorens Y. (2005b), Otwarta metoda koordynacji jako standardowy instrument uzgodnieniowy, Polityka Społeczna nr 3. Jorens Y. (2005c), The open method of coordination as standard setting instrument, referat na seminarium pt. Europejskie standardy zabezpieczenia społecznego a współczesne rozwiązania polskie, Polityka Społeczna nr 3. Jorens Y, red. (2003), The open method of coordination. Objectives of European health care policy, Baden-Baden: Nomos Verlagsgesellschaft. Kalina-Prasznic U., red. (2004), Encyklopedia prawa, Warszawa. Kerschen N. (1997), Individualisation des droits et maintien des solidarités, Paris. Kompendium nauki społecznej Kościoła (2005), Encyklika Jana Pawła II Laborem exercens, Iustita et PAX, Warszawa. Kraus K., Geisen Th., Piątek K., red. (2005), Państwo socjalne w Europie. Historia rozwój perspektywy, Toruń. Księżopolski M. (2003), Uwagi o komparatystyce w polityce społecznej, w: B. Rysz-Kowalczyk, B. Szatur-Jaworska (red.), Wokół teorii polityki społecznej. Szkice i studia dedykowane Profesorowi Janowi Daneckiemu na Jubileusz siedemdziesiątych piątych urodzin, Warszawa. Markowska H., Zalewska H., Uścińska G., red. (2005), Addendum. Obliczenia porównawcze. Standardy zabezpieczenia społecznego, Warszawa. Mikkola M. (2005), Prawo do zabezpieczenia społecznego w Europie prawem człowieka i prawem podstawowym, w: A.M. Świątkowski (red.), Dorobek Rady Europy w zakresie kształtowania i ochrony praw społecznych. W kierunku powszechnej ratyfikacji Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej, Warszawa. Pennings F. (1998), Introduction to European social security law, LondonBoston. Pieters D. (1992), Wprowadzenie do prawa ubezpieczeń społecznych państw członkowskich Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej, Kraków. Rajkiewicz A. (1988), Potrzeba bezpieczeństwa socjalnego, Polityka Społeczna nr 3. Rajkiewicz A. (1993), Strategiczne problemy polskiej polityki społecznej, w: O nowy model polityki społecznej, Studia i Materiały, z. 1, Warszawa. 6 Polityka Społeczna nr 7/2007

7 Rajkiewicz A., Supińska J. Księżopolski M., red. (1996), Polityka społeczna. Materiały do studiowania, Warszawa. Rysz-Kowalczyk B., red. nauk. (2001) Leksykon polityki społecznej, Warszawa. Szumlicz T. (2002), System zabezpieczenia emerytalnego, w: A. Kurzynowski (red.), Polityka społeczna, Warszawa. Świątkowski A. (1998), Europejskie prawo socjalne, tom I, II, III, Warszawa. Świątkowski A. (2006), Karta Praw społecznych Rady Europy, Warszawa. Uścińska G. (2005), Europejskie standardy zabezpieczenia społecznego a współczesne rozwiązania polskie, Warszawa. Uścińska G. (2005), Świadczenia z zabezpieczenia społecznego w regulacjach międzynarodowych i polskich. Studium porównawcze, Warszawa. Zacher H.F. (1985), Zarys prawa socjalnego Republiki Federalnej Niemiec, Wrocław. Ziegelmayer V. (2005), Państwo socjalne w Niemczech: zmiana systemu?, Berlin, wyd. polskie Toruń. Żukowski M. (2005), Reformy emerytalne w Europie, Poznań. Żukowski M. (1997), Wielostopniowe systemy zabezpieczenia emerytalnego w Unii Europejskiej i w Polsce. Między państwem a rynkiem, Poznań. SUMMARY The paper discusses the solutions adopted in Polish system, evaluates them on the background of international solutions as well as presents the problems that it may be necessary to solve in near future. To begin with, one may say that Polish social security system is well developed and its solutions are generally in accordance with European standards as established in the regulations of ILO, Council of Europe and European Union, although some of them are not. It is possible to point down some systematic and parametric problems that need solution in near future. They are presented in the final part of the paper.

ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE W POLSCE

ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE W POLSCE ZABEZPIECZENIE SPOŁECZNE W POLSCE PROBLEMY DO ROZWIĄZANIA W NAJBLIŻSZEJ PRZYSZŁOŚCI Redakcja naukowa Gertruda Uścińska Warszawa 2008 WPROWADZENIE 13 Rozdział I Hanna Perło, Gertruda Uścińska, Hanna Zalewska

Bardziej szczegółowo

Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego:

Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: } uregulowania międzynarodowe } uregulowania krajowe W międzynarodowym prawie zabezpieczenia społecznego można wyodrębnić: Ø Akty ONZ oraz konwencje MOP Ø Akty

Bardziej szczegółowo

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO

MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, RE I UE W ZAKRESIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI MIĘDZY ROZWIĄZANIAMI MOP, I UE W ZAKSIE ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Gertruda Uścińska Instytut Pracy i Spraw Socjalnych SCHEMAT 1. ZWIĄZKI I ZALEŻNOŚCI Międzynarodowa Organizacja Pracy

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych

Spis treści Wstęp ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego ROZDZIAŁ 2. Struktura systemu ubezpieczeń społecznych Spis treści Wstęp....................................... 11 ROZDZIAŁ 1. Ubezpieczenia w systemie zabezpieczenia społecznego........................... 13 1.1. Prawne podstawy zabezpieczenia społecznego.............

Bardziej szczegółowo

ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE

ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE ZABEZPIECZE NIA SPOŁECZNE Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej ( Dz. U. Z 2007 r. nr 65, poz. 437 z pózn. zm.) określa zadania i kompetencje właściwych ministrów, m.in.

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową

U Z A S A D N I E N I E. 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową U Z A S A D N I E N I E 1. Potrzeba i cel związania Rzeczypospolitej Polskiej Umową Prawo do ubezpieczenia społecznego należy do podstawowych praw człowieka. Prawo to wynika z licznych dokumentów międzynarodowych,

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne źródła (2)

Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Zabezpieczenie społeczne źródła (2) Regulacja prawna zabezpieczenia społecznego: î uregulowania międzynarodowe î uregulowania krajowe Uregulowania krajowe: î Konstytucja î ustawy î rozporządzenia î akty

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. www.meritum-ubezpieczenia-spoleczne.abc.com.pl 5. 11 Słowo wstępne. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych

SPIS TREŚCI. www.meritum-ubezpieczenia-spoleczne.abc.com.pl 5. 11 Słowo wstępne. 13 Wykaz skrótów. 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych SPIS TREŚCI 11 Słowo wstępne 13 Wykaz skrótów 17 Rozdział I. System ubezpieczeń społecznych 22 1. Podstawowe pojęcia... 1 23 2. Zasady ogólne... 21 25 3. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym...

Bardziej szczegółowo

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie

System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie System Ubezpieczeń Społecznych- wprowadzenie ORGANIZACJA POLSKIEGO SYSTEMU ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO Ustawa z dnia 4 września 1997 roku o działach administracji rządowej (Dz.U. z 2007 r. nr 65, poz. 437

Bardziej szczegółowo

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa)

(Akty, których publikacja jest obowiązkowa) 27.4.2006 PL Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 114/1 I (Akty, których publikacja jest obowiązkowa) ROZPORZĄDZENIE (WE) NR 629/2006 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 5 kwietnia 2006 r. zmieniające

Bardziej szczegółowo

wypadkowego w Polsce Porównuje rozwiązania dotyczące ubezpieczenia na wypadek wystąpienia poszczególnych ryzyk socjalnych w wybranych krajach

wypadkowego w Polsce Porównuje rozwiązania dotyczące ubezpieczenia na wypadek wystąpienia poszczególnych ryzyk socjalnych w wybranych krajach Uniwersytet Warszawski Instytut Stosowanych Nauk Społecznych SYLLABUS Ubezpieczenia społeczne rok akademicki 2013/2014, semestr zimowy piątek, 13.15-14.45 + 15.00-16.30 (4-godzinny blok zajęć w październiku

Bardziej szczegółowo

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE. Emerytury i renty Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich UE Emerytury i renty 1 Artykuł 48 (dawny artykuł 42 TWE) Parlament Europejski i Rada, stanowiąc zgodnie ze zwykłą procedurą prawodawczą,

Bardziej szczegółowo

Podstawy ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych

Podstawy ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych Podstawy ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych Punkty ECTS 4 Łączna liczba godzin: 100, w tym: - wykłady 30 godz. - ćwiczenia 45 godz. - samokształcenie 25godz. Typ przedmiotu: obowiązkowy Wymiar godzinowy

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku

USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku USTAWA z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych Omówienie najważniejszych zmian obowiązujących od 1 stycznia 2013 roku 1. Becikowe Od 1 stycznia 2013 r. przy przyznawaniu jednorazowej zapomogi

Bardziej szczegółowo

Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Umowy zlecenia zmiany od 01.01.2016 r. Maria Sobieska Doradca ds. prawa pracy i ubezpieczeń społecznych Co nowego? Z dniem 1 stycznia 2016 r. zmianie uległy niektóre zasady rozstrzygania zbiegów tytułów

Bardziej szczegółowo

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE

DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE DOSTĘP CUDZOZIEMCÓW DO ŚWIADCZEO ZABEZPIECZENIA SPOŁECZNEGO W POLSCE KAROLINA ŁUKASZCZYK Definicja zabezpieczenia społecznego przyjęta na potrzeby raportu: Szeroka definicja obejmującą wszystkie świadczenia

Bardziej szczegółowo

EMERYTURA Obowiązkowy Dobrowolny Dobrowolny

EMERYTURA Obowiązkowy Dobrowolny Dobrowolny ZUS OFE Zabezpieczenie indywidualne 2015-01-12 Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła społeczeństwo na trzy grupy Grupa 1 Grupa 2 Grupa 3 Ubezpieczenia społeczne I Filar czyli zreformowany ZUS Urodzeni

Bardziej szczegółowo

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i

mogą nabyć prawo do emerytury po ukończeniu wieku letniego (w przypadku kobiety) lub 25 letniego (w przypadku mężczyzny) okresu składkowego i Świadczenia emerytalno-rentowe rentowe podlegające koordynacji unijnej w stosunkach polsko-greckich ki Zakład Ubezpieczeń ń Społecznych ł maj 2013 Polskie świadczenia emerytalno-rentowe rentowe objęte

Bardziej szczegółowo

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne)

Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) prof. dr hab. Tadeusz Szumlicz Polityka gospodarcza i społeczna (zabezpieczenie emerytalne) Zakres przedmiotowy systemu zabezpieczenia społecznego wyznacza katalog ryzyk społecznych: choroby macierzyństwa

Bardziej szczegółowo

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników

w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników DYREKTYWA RADY 86/378/EWG z dnia 24 lipca 1986 r. w sprawie wprowadzenia w życie zasady równego traktowania kobiet i mężczyzn w systemach zabezpieczenia społecznego pracowników RADA WSPÓLNOT EUROPEJSKICH,

Bardziej szczegółowo

Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 9 Ubezpieczenia społeczne Ich głównym celem jest zapewnienie bezpieczeństwa materialnego osobom w podeszłym wieku, niezdolnym do pracy, ofiarom wypadków oraz chorób. Wypłaty

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu

Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t. Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr 224/XXIX/2006 Rady Gminy Zarzecze z dnia 3.03.2006r. S t a t u t Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej W Zarzeczu Rozdział I - Postanowienia ogólne 1. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie społeczne rolników

Ubezpieczenie społeczne rolników Ubezpieczenie społeczne rolników 1 Źródło statystyk: strona internetowa KRUS 2 3 4 ok. 9% posiada gospodarstwa do 1 ha przeliczeniowego i nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia w KRUS z mocy ustawy ok.

Bardziej szczegółowo

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia

Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Spełnienie warunków do wcześniejszej emerytury pracowniczej do końca 2008 r. gwarancją przyznania świadczenia Komu przysługuje wcześniejsza emerytura pracownicza Wcześniejsza emerytura pracownicza przysługuje

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część A. Prawo pracy. Część B. Indywidualne stosunki pracy. Wykaz skrótów Literatura XIII XV

Spis treści. Część A. Prawo pracy. Część B. Indywidualne stosunki pracy. Wykaz skrótów Literatura XIII XV Wykaz skrótów Literatura XIII XV Część A. Prawo pracy Rozdział I. Wstęp do prawa pracy 1 1. Pojęcie prawa pracy 1 2. Przedmiot regulacji prawa pracy 1 I. Indywidualne stosunki pracy 2 II. Zbiorowe stosunki

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DLA OSÓB POBIERAJĄCYCH ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE.

INFORMACJA DLA OSÓB POBIERAJĄCYCH ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE. INFORMACJA DLA OSÓB POBIERAJĄCYCH ŚWIADCZENIE PIELĘGNACYJNE. Działając na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw

Bardziej szczegółowo

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

I. Niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia Nowe zasady ustalania podstawy wymiaru zasiłków dla ubezpieczonych niebędących pracownikami w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała przed upływem pierwszego kalendarzowego miesiąca ubezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS

Młodzi Przedsiębiorczy program nauczania Ekonomii w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS w praktyce w szkole ponadgimnazjalnej O rozliczeniach z ZUS ZUS zajmuje się przyznawaniem i wypłatą: emerytur i rent zasiłków chorobowych, macierzyńskich opiekuńczych, pogrzebowych świadczeń przedemerytalnych,

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński

POSTANOWIENIE. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński Sygn. akt II UK 427/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 8 kwietnia 2014 r. SSN Bogusław Cudowski (przewodniczący) SSN Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca) SSN Roman Kuczyński w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenia społeczne

Ubezpieczenia społeczne Ubezpieczenia społeczne Wykład 12. Ochrona przed ubóstwem w Polsce opieka społeczna i inne instytucje zabezpieczenia społecznego Literatura: Bukowska (2011) www.zus.pl www.mpips.gov.pl Granice ubóstwa

Bardziej szczegółowo

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii

Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Ustalanie prawa do emerytury w każdym z państw członkowskich UE; w tym również w Anglii Jeżeli osoby zainteresowane pracowały za granicą w państwach członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru

Bardziej szczegółowo

Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę?

Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę? Ile mogą dorobić osoby otrzymujące wcześniejszą emeryturę? Emeryci i renciści mogą pracować. Aby wcześniejsze emerytury lub renty nie zostały zmniejszone lub zawieszone, uzyskiwane w ten sposób dochody

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych określa zasady opłacania składek na ubezpieczenia społeczne oraz stopy procentowe składek na poszczególne

Bardziej szczegółowo

Swobodny przepływ osób

Swobodny przepływ osób POLSKIE ZDROWIE W UNII EUROPEJSKIEJ SWOBODNY PRZEPŁYW PACJENTÓW I USŁUG KORZYSTANIE ZE ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH NA TERENIE UNII EUROPEJSKIEJ Wacława Wojtala Swobodny przepływ osób Gwarantuje wolność przemieszczania

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

www.zus.pl ZUS wyjaśnia

www.zus.pl ZUS wyjaśnia Waloryzacja świadczeń emerytalno rentowych od dnia 1 marca 2009 r. W marcu 2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przeprowadza waloryzację świadczeń emerytalno-rentowych. Waloryzacja dokonywana jest z

Bardziej szczegółowo

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY

ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY ZAKŁAD UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH ZASIŁEK CHOROBOWY ŚWIADCZENIE REHABILITACYJNE ZASIŁEK WYRÓWNAWCZY Zasiłek chorobowy r Komu przysługuje zasiłek chorobowy? Zasiłek chorobowy przysługuje osobom objętym ubezpieczeniem

Bardziej szczegółowo

U z a s a d n i e n i e

U z a s a d n i e n i e U z a s a d n i e n i e Projekt nowelizacji ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353, Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001,

Bardziej szczegółowo

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy:

Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu, niżej podpisani posłowie wnoszą projekt ustawy: Warszawa, 1 kwietnia 2015 r. Grupa posłów KP SLD Szanowny Pan Radosław Sikorski Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 118 ust. 1 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. oraz art. 32 ust. 2 Regulaminu Sejmu,

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych

ROZDZIAŁ 2. Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych ROZDZIAŁ 2 Zbieg tytułów ubezpieczeń ustalanie ubezpieczeń obowiązkowych 36. Czy w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej i wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia istnieje zwolnienie z

Bardziej szczegółowo

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023 ISSN 2300-9853 DOI: http://dx.doi.org/10.12775/pbps.2014.023 ANDRZEJ BORODO Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Martyna Łaszewska-Hellriegel, Państwo a dzieci czyli jak prowadzić politykę rodzinną

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Regulacja prawna Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1440 z późn.zm. Przedmiot ochrony:

Bardziej szczegółowo

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO

WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTACJI UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO Nazwa Przedmiotu Polityka społeczna i system ubezpieczeń społecznych; OBSZAR KSZTAŁCENIA W ZAKRESIE NAUK SPOŁECZNYCH Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego

Bardziej szczegółowo

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej:

Zakres działania: Główne cele pomocy społecznej: Zakres działania: Pomoc społeczna umożliwia przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych tym, którzy nie są w stanie sami ich pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Wspiera ich

Bardziej szczegółowo

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej

Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej Kto i kiedy może otrzymać zasiłek z pomocy społecznej stan prawny na dzień 1 lipca 2009 r. Podstawa prawna: - ustawa z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 115,

Bardziej szczegółowo

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII

Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Prawo pracy & Treningi Spotkanie z prawnikiem UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE W UNII EUROPEJSKIEJ TWOJE PRAWA W HISZPANII Barcelona, 29 marca 2011 Spotkaniaz prawnikiem Od ponad trzech lat Konsulat Generalny RP

Bardziej szczegółowo

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta

Polityka społeczna. (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Polityka społeczna (na podstawie Wikipedii) Opracował(a): Imię i nazwisko studenta Spis treści 1Wstęp...3 2Cele polityki społecznej...3 3Etapy rozwoju politechniki społecznej...4 3.α Od prawa ubogich do

Bardziej szczegółowo

Projekt U S T AWA. z dnia

Projekt U S T AWA. z dnia U S T AWA Projekt z dnia o ratyfikacji Porozumienia o zabezpieczeniu społecznym między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Quebecu, podpisanego w Quebecu dnia 3 czerwca 2015 roku Art. 1. Wyraża się

Bardziej szczegółowo

Jak zostać rodzicem zastępczym?

Jak zostać rodzicem zastępczym? Jak zostać rodzicem zastępczym? AKTY PRAWNE Problematyka dotycząca rodzin zastępczych rozproszona została w kilku aktach prawnych poczynając od Konwencji o prawach dziecka, a na aktach wykonawczych kończąc.

Bardziej szczegółowo

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272).

o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 2272). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV kadencja Druk nr 2692-A DODATKOWE SPRAWOZDANIE KOMISJI POLITYKI SPOŁECZNEJ I RODZINY o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO

SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO SPOŁECZNE ASPEKTY ROZWOJU RYNKU UBEZPIECZENIOWEGO Wstęp Ogólny zamysł napisania książki wywodzi się ze stwierdzenia, iż dalszy rozwój rynku ubezpieczeniowego w Polsce jest uzależniony od znacznego zwiększenia

Bardziej szczegółowo

Świadczenia opiekuńcze

Świadczenia opiekuńcze Świadczenia opiekuńcze ZASIŁEK PIELĘGNACYJNY przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością

Bardziej szczegółowo

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody

Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody Informacja dla emerytów i rencistów osiągających dodatkowe przychody I. Podstawa prawna: 1. ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego,

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia.. 2013 r.

USTAWA z dnia.. 2013 r. Projekt USTAWA z dnia.. 2013 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE z wykonania planu finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sernikach za 2012 rok.

SPRAWOZDANIE z wykonania planu finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sernikach za 2012 rok. Załącznik Nr.2 do Zarządzenia Nr.FN/5/2013 Wójta Gminy Serniki z dnia 26 marca 2013r. SPRAWOZDANIE z wykonania planu finansowego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sernikach za 2012 rok. Ośrodek Pomocy Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.)

Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. nr 228, poz. 2255 z późn. zm.) Jakie zmiany w świadczeniach rodzinnych będą obowiązywać od września 2005 roku. Komu od września br.

Bardziej szczegółowo

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA

WZÓR WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA WZÓR Nazwa organu właściwego prowadzącego postępowanie w sprawie świadczeń rodzinnych: Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO JEDNORAZOWEJ ZAPOMOGI Z TYTUŁU URODZENIA SIĘ DZIECKA Część I 1. Dane osoby ubiegającej

Bardziej szczegółowo

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa

Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa e-poradnik Praca i Ubezpieczenia Praca i Ubezpieczenia Świadczenia w razie choroby i macierzyństwa Rodzaje świadczeń oraz osoby do nich uprawnione Wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy Zasiłek chorobowy,

Bardziej szczegółowo

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO

WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO 13 WYPŁATA ŚWIADCZEŃ Z UBEZPIECZENIA WYPADKOWEGO Z dniem 1 stycznia 2003 r. weszła w życie ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych.

Bardziej szczegółowo

INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA:

INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA: INFORMACJA DZIAŁU ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH GOPS SUSZEC DOTYCZĄCA: ŚWIADCZEŃ Z FUNDUSZU ALIMENTACYJNEGO W NOWYM OKRESIE ŚWIADCZENIOWYM OD 1 października 2013 r. DO 30 września 2014 r. ORAZ ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH

Bardziej szczegółowo

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH

PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH PRAWA DO ŚWIADCZEŃ ZDROWOTNYCH 1. Osoba, która zamierza skorzystać ze świadczeń opieki zdrowotnej u świadczeniodawców, którzy mają podpisaną umowę z NFZ, ma obowiązek przedstawić potwierdzenie prawa do

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2

SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 SZKOLENIE OKRESOWE W DZIEDZINIE BEZPIECZEŃSTWA I HIGIENY PRACY OSÓB ZATRUDNIONYCH NA STANOWISKACH KIEROWNICZYCH CZĘŚĆ 2 II. SKUTKI EKONOMICZNE NIEWŁAŚCIWYCH WARUNKÓW PRACY. ŚWIADCZENIA Z TYTUŁU WYPADKÓW

Bardziej szczegółowo

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego

WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO. Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego Nazwa podmiotu realizującego świadczenia rodzinne: Załącznik nr 7 Adres: WNIOSEK O USTALENIE PRAWA DO SPECJALNEGO ZASIŁKU OPIEKUŃCZEGO Część I Dane osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do specjalnego

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I - SKŁADKI ZUS ROZDZIAŁ I - UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I ZDROWOTNE PRACOWNIKÓW 1. Osoby objęte ubezpieczeniem jako pracownik 2.

CZĘŚĆ I - SKŁADKI ZUS ROZDZIAŁ I - UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I ZDROWOTNE PRACOWNIKÓW 1. Osoby objęte ubezpieczeniem jako pracownik 2. CZĘŚĆ I - SKŁADKI ZUS ROZDZIAŁ I - UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE I ZDROWOTNE PRACOWNIKÓW 1. Osoby objęte ubezpieczeniem jako pracownik 2. Obowiązki pracodawców 3. Zasady finansowania składek 4. Podstawa wymiaru

Bardziej szczegółowo

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne

Jednostka. Przepis Proponowane zmiany i ich uzasadnienie Decyzja projektodawcy. Lp. zgłaszająca. ogólne Stanowisko projektodawcy do uwag resortów nieuwzględnionych w projekcie Założeń do projektu ustawy zmieniającej ustawę o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych w zakresie implementacji przepisów

Bardziej szczegółowo

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r.

UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE. Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. UBEZPIECZENIA SPOŁECZNE Informacje organizacyjne 3 marca 2015 r. Plan spotkania Tematyka zajęć Rekomendowana literatura Organizacja spotkań Warunki zaliczenia Przydatne informacje Zarys tematyki spotkań

Bardziej szczegółowo

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy:

Zadania wynikające z ustawy o pomocy społecznej: 1. Zadania własne gminy: Ośrodek Pomocy Społecznej w Łambinowicach realizuje zadania wynikające z ustawy z dnia 12 marca 2004r.o pomocy społecznej, która weszła w życie od 1 maja 2004r. Do podstawowych zadań pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1.

USTAWA. z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. Projekt USTAWA z dnia... o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw 1) Art. 1. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach

Bardziej szczegółowo

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb,

Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian Zdyb, 8 POSTANOWIENIE z dnia 22 stycznia 2003 r. Sygn. akt K 44/01 Trybunał Konstytucyjny w składzie: Andrzej Mączyński przewodniczący Janusz Niemcewicz sprawozdawca Jadwiga Skórzewska-Łosiak Jerzy Stępień Marian

Bardziej szczegółowo

U Z A S A D N I E N I E

U Z A S A D N I E N I E U Z A S A D N I E N I E Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1954) wprowadziła zasadę,

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) rozdział 6. Gospodarka finansowa, art. 75-80 Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników

Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Ubezpieczenie zdrowotne rolników i domowników Historia systemu opieki zdrowotnej dla rolników w Polsce nie jest zbyt długa. W okresie powojennym polityka państwa polskiego zakładała przejściowy charakter

Bardziej szczegółowo

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska

Dr Eliza Mazurczak-Jasińska Dr Eliza Mazurczak-Jasińska 1 Ubezpieczenie chorobowe podstawa prawna Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa tzw. ustawa

Bardziej szczegółowo

ISBN: : 978-83-61807-60-5. Projekt okładki: Joanna Kołacz. Skład: Drukarnia KNOW-HOW. Druk: Drukarnia SKLENIARZ. Kraków 2011

ISBN: : 978-83-61807-60-5. Projekt okładki: Joanna Kołacz. Skład: Drukarnia KNOW-HOW. Druk: Drukarnia SKLENIARZ. Kraków 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, kopiujących, nagrywających i innych bez pisemnej zgody wydawcy. Wydawca:

Bardziej szczegółowo

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH

USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH USTAWA O ŚWIADCZENIACH OPIEKI ZDROWOTNEJ FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW PUBLICZNYCH Joanna Nowak-Kubiak Bożena Łukasik 2. wydanie Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów...7 Wstęp...9 Ustawa z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski

Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie. dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski Rehabilitacja zawodowa osób z niepełnosprawnościami w Europie dr Marcin Garbat Uniwersytet Zielonogórski NIEPEŁNOSPRAWNI W EUROPIE Około 83,2 mln ogółu ludności Europy to osoby z niepełnosprawnością (11,7%

Bardziej szczegółowo

Wydział Zdrowia Publicznego Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach

Wydział Zdrowia Publicznego Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach Wydział Zdrowia Publicznego Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Nazwa modułu Ubezpieczenia Społeczne i Zdrowotne Kod modułu Zakład Polityki Zdrowotnej Wydział Zdrowia Publicznego

Bardziej szczegółowo

Zabezpieczenie społeczne. Ubezpieczenie chorobowe. część I

Zabezpieczenie społeczne. Ubezpieczenie chorobowe. część I Zabezpieczenie społeczne Ubezpieczenie chorobowe część I Regulacja prawna Ustawa z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, (tekst

Bardziej szczegółowo

Wpływ pracy za granicą na świadczenia emerytalno rentowe w Polsce. Na pytania odpowiada ekspert ZUS- Tomasz Sztabliński.

Wpływ pracy za granicą na świadczenia emerytalno rentowe w Polsce. Na pytania odpowiada ekspert ZUS- Tomasz Sztabliński. Wpływ pracy za granicą na świadczenia emerytalno rentowe w Polsce. Na pytania odpowiada ekspert ZUS- Tomasz Sztabliński. {loadposition related_items} Czy jest możliwe wyliczenie o ile podwyższy mi emeryturę

Bardziej szczegółowo

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło

Posługuj c si poj ciem pracownika w kontek cie ubezpiecze społecznych to: Osoba współpracuj Pracodawc nice mi dzy umow zlecenia a umow o dzieło 1 Posługując się pojęciem pracownika w kontekście ubezpieczeń społecznych to: osoby pozostające w stosunku pracy, a także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy cywilno-prawnej zawartej ze swoim pracodawcą

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Wykaz skrótów... XI Literatura... XIII Wprowadzenie... XV Konstrukcje transgranicznego zatrudnienia pracowników z punktu

Wykaz skrótów... XI Literatura... XIII Wprowadzenie... XV Konstrukcje transgranicznego zatrudnienia pracowników z punktu Wykaz skrótów... XI Literatura... XIII Wprowadzenie... XV Konstrukcje transgranicznego zatrudnienia pracowników z punktu widzenia biznesowego i prawnego... 1 1. Podróż służbowa... 1 1.1. Przesłanki formalne...

Bardziej szczegółowo

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne

Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Poradnik przedsiębiorcy 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne 7. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych

Bardziej szczegółowo

świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød A.

świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød A. Wyślij do Udbetaling Danmark Kongens Vænge 8 3400 Hillerød świadczenia rodzinne Informacje o państwie ubezpieczenia zdrowotnego A. Dane osobowe Imię i nazwisko Duński numer osobowy Adres Numer telefonu

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA

Spis treści. Wykaz skrótów. Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA Spis treści Wykaz skrótów Część pierwsza CZĘŚĆ OGÓLNA ROZDZIAŁ I. Geneza i rozwój idei zabezpieczenia społecznego 1. Preindustrialne formy zabezpieczenia społecznego 2. Idea zabezpieczenia społecznego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1)

USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Kancelaria Sejmu s. 1/11 USTAWA z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw 1) Opracowano na podstawie: Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654. Art. 1. W ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

1. OGÓLNE ZASADY OPODATKOWANIA EMERYTUR I RENT NA GRUNCIE PRAWA POLSKIEGO

1. OGÓLNE ZASADY OPODATKOWANIA EMERYTUR I RENT NA GRUNCIE PRAWA POLSKIEGO Warszawa, dnia 1~maja 2013 r. MINISTERSTWO FINANSÓW DEPART AMENT POLITYKI PODATKOWEJ PK2/065/27/WITI2013/ ~D ~ ~'00'j 6 WYJAŚNIENIA DOTYCZĄCE KWESTII OPODATKOWANIA EMERYTUR I RENT W RELACJACH POLSKO-AMERYKAŃSKICH

Bardziej szczegółowo

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800

Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne. Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Nauczycielskie świadczenie kompensacyjne Podstawa prawna: Ustawa z dnia 22.05.2009r Dz. U. Nr 997,poz. 800 Od 1 lipca 2009r.obowiązują przepisy ustawy z dnia 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach

Bardziej szczegółowo