Warszawa, wrzesień 2008 r.

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Warszawa, wrzesień 2008 r."

Transkrypt

1 Uwarunkowania i kierunki rozwoju sektora przedsiębiorstw w państwach członkowskich Unii Europejskiej położonych w regionie Morza Bałtyckiego. Wnioski dla Polski Warszawa, wrzesień 2008 r.

2 1 Wstęp metodologiczny Uwarunkowania rozwoju przedsiębiorstw w państwach Morza Bałtyckiego Dania Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Rynek pracy Finansowanie przedsiębiorstw Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Podsumowanie Estonia Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Rynek pracy Finansowanie przedsiębiorstw Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Podsumowanie Finlandia Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Rynek pracy Finansowanie przedsiębiorstw Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Podsumowanie Litwa Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Rynek pracy Finansowanie przedsiębiorstw Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Podsumowanie Łotwa Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Finansowanie przedsiębiorstw Rynek pracy Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Podsumowanie Niemcy Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Rynek pracy Finansowanie przedsiębiorstw Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Podsumowanie...50

3 2.7 Szwecja Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Rynek pracy Finansowanie przedsiębiorstw Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Podsumowanie Analiza porównawcza uwarunkowań rozwoju przedsiębiorstw w Polsce na tle państw regionu Morza Bałtyckiego Struktura gospodarki Otoczenie prawne i administracyjne Rynek pracy Finansowanie przedsiębiorstw Handel zagraniczny Sytuacja makroekonomiczna Wnioski

4 1 Wstęp metodologiczny Raport składa się z dwóch części. Pierwszą część stanowi analityczny przegląd najważniejszych zagadnień mających wpływ na sytuację przedsiębiorstw w poszczególnych państwach członkowskich Unii Europejskiej regionu Morza Bałtyckiego. Druga część zawiera najważniejsze wnioski sformułowane na podstawie analizy oraz rekomendacje dotyczące zagadnień, które zdaniem autorów powinny stać się elementem Strategii Morza Bałtyckiego. W pierwszej części autorzy poddali analizie strukturę gospodarczą poszczególnych państw, ze szczególnym uwzględnieniem najbardziej znaczących gałęzi przemysłu i usług. Elementem analizy jest także sytuacja na rynku pracy, gdzie opisano najważniejsze wskaźniki dotyczące zatrudnienia i bezrobocia, a także perspektywy rozwoju rynku. Kolejnym elementem analizy jest otoczenie prawne i gospodarcze. Źródłem danych w tej części są dane World Economic Forum oraz Banku Światowego. Część analityczna zawiera ponadto informacje dotyczące rozwoju rynku finansowego, oraz dostępności finansowania dla przedsiębiorstw. Istotnym elementem analizy jest handel zagraniczny, informacja dotycząca głównych partnerów handlowych ze szczególnym uwzględnieniem roli państw regionu oraz struktury obrotów w handlu zagranicznym. Końcowym elementem analizy sytuacji każdego z państw są najnowsze dane makroekonomiczne dotyczące tempa wzrostu PKB oraz inflacji. Najważniejszym źródłem informacji dotyczącej sytuacji przedsiębiorstw w państwach regionu Morza Bałtyckiego były publikacje Economist Intelligence Unit Country profile edycja 2008 lub 2007, Country finance, oraz miesięczne Country reports omawiające najważniejsze zagadnienia gospodarcze każdego z państw. Źródłem danych statystycznych do raportu były najnowsze dostępne publikacje statystyczne omawiające opisywane zagadnienia opracowywane m.in. przez krajowe urzędy statystyczne, Eurostat, OECD, Total Economy Database utrzymywana przez The Conference Board oraz Groeningen Growth and Development Centre, dane Światowej Organizacji Handlu. Pomimo tego, że autorzy opracowania korzystali z najnowszych dostępnych publikacji statystycznych często zawierają one dane z 2006 lub nawet 2005 roku (dotyczy to np. danych obrazujących działalność badawczorozwojową). Ujęcie sytuacji przedsiębiorstw w Polsce jest nieco odmienne, gdyż została ona przeanalizowana na tle innych państw regionu. W dużo większym stopniu wykorzystano w tej części dane benchmarkingowe i porównawcze. Ważną przesłanką do formułowania wniosków, było uwzględnienie istniejących już dotychczas form współpracy regionalnej. Państwa regionu Morza Bałtyckiego współpracują w dziedzinie rozwoju gospodarczego już od wielu lat, a najważniejszą płaszczyzną tej współpracy jest członkostwo w Unii Europejskiej. Acquis communautaire stwarza już teraz wiele możliwości kooperacji, w tym w tak ważnych obszarach jak usuwanie barier dla swobodnego przepływu towarów, pracowników, usług oraz swobody przedsiębiorczości. Powielanie tych instrumentów w ramach współpracy bałtyckiej byłoby niecelowe a nawet mogłoby zostać uznane za niezgodne z prawem wspólnotowym. Zdaniem autorów współpraca w ramach Strategii powinna zatem koncentrować się na tych dziedzinach, które nie zostały do tej pory objęte prawodawstwem wspólnotowym i tworzyć korzystne warunki przede wszystkim przez wymianę informacji i doświadczeń, w dziedzinach najistotniejszych dla spójności gospodarczej regionu. 2

5 Ze względu na to, że Strategia Morza Bałtyckiego ma być w założeniu dokumentem wewnętrznym Unii Europejskiej, zakres przedmiotowy niniejszej analizy został ograniczony do państw regionu, będących państwami członkowskimi UE. Jednakże w ramach niektórych zestawień porównawczych uwzględniono także Rosję, Norwegię oraz Islandię. Na podstawie przeprowadzonej analizy porównawczej można sformułować wiele wniosków dotyczących priorytetów polityki gospodarczej Polski, także w sferze wewnętrznej. Jednakże ze względu na zakres tematyczny raportu autorzy koncentrują się na tych wnioskach, które mogą stanowić podstawę formułowania polskiego stanowiska wobec Strategii Morza Bałtyckiego pomijając wskazania do polityki wewnętrznej bądź wspólnotowej. 3

6 2 Uwarunkowania rozwoju przedsiębiorstw w państwach Morza Bałtyckiego 2.1 Dania Struktura gospodarki Udział Danii w tworzeniu PKB UE wyniósł w 2005 roku 1,9% 1. Sytuuje to gospodarkę Danii w grupie średnich państw UE (od 1 do 5% PKB UE). Wartość PKB per capita (z uwzględnieniem siły nabywczej) wynosi w Danii 126% średniej UE. 2 Proces uprzemysłowienia rozpoczął się w Danii stosunkowo późno. Sektor produkcyjny zyskał dominującą rolę w duńskim eksporcie dopiero w latach 60. Ze względu na dobrze rozwinięte rolnictwo do dzisiaj dużą rolę odgrywa przemysł przetwórczy, w tym także przetwórstwo rybne. Przetwórstwo żywności, produkcja napojów oraz przemysł tytoniowy ma 23% udział w przychodach sektora przemysłowego Danii 3. W sektorze przemysłowym dużą rolę odgrywa produkcja tradycyjnych dóbr konsumpcyjnych takich jak przemysł odzieżowy oraz meblarski. Obydwa sektory produkują przede wszystkim na eksport np. 70% produktów odzieżowych jest eksportowanych. W wyniku silnej presji konkurencyjnej przede wszystkim ze strony państw azjatyckich, duńskie przedsiębiorstwa z sukcesem przestawiły się na wydajne technologie i produkcję wyrobów o wysokiej jakości dodanej. Duńscy producenci odgrywają istotną rolę w produkcji turbin wiatrowych. W Danii swoją siedzibę ma dwóch czołowych producentów tych urządzeń- Vestas oraz NEG Micon, którzy łącznie mają niemal 25% udział w rynku światowym. Duńskie przedsiębiorstwa odgrywają wiodącą rolę na świecie także w sektorze farmaceutycznym (biotechnologicznym). Medicon Valley funkcjonujący na pograniczu Szwecji i Danii w rejonie Lund-Malmö-Kopenhaga jest głównym ośrodkiem inwestycji biotechnologicznych. Dania jest uznanym ośrodkiem badawczym w zakresie nowych szczepionek. W ostatnich latach sektory o największej dynamice wzrostu to biotechnologia, farmacja (Dania jest jednym z największych producentów insuliny), ICT, przemysł spożywczy (napoje) oraz wyposażenie związane z technologiami ochrony środowiska. W ostatnich latach rośnie znaczenie sektora petrochemicznego. Dania jest eksporterem netto ropy naftowej. Aktualnie eksploatacja złóż ropy naftowej odbywa się na 19 polach duńskiej części Morza Północnego. Bardzo dużą rolę w gospodarce Danii odgrywa sektor usług. W sektorze tym dominują usługi bankowe i finansowe oraz ICT. W 2006 roku w sektorze usług zatrudnionych było niemal ¾ siły roboczej. Sektor usług charakteryzuje się także największą dynamiką wzrostu. 1 European Economic Statistics, Eurostat, 2008 r., s Tamże s Country Profile Denmark, Economist Intelligence Unit s. 33 4

7 W sektorze usług poza usługami finansowymi stosunkowo dużą rolę odgrywa transport. Sektor transportowy wytworzył 6,8% wartości dodanej w 2006 r., więcej niż budownictwo czy sektor rolny. Sektor transportowy (wliczając w to telekomunikację i usługi pocztowe) zatrudniał pracowników i był piątym pod względem ilości zatrudnianych osób. Szczególnie dynamicznie w ostatnich latach rozwijał się podsektor transportu morskiego 4. Udział budownictwa w PKB wynosi około 5,5%. Około 1/3 pracowników firm budowlanych zatrudnionych jest w firmach remontowych. Około 2/3 firm budowlanych zatrudnia mniej niż 5 osób. W 2005 r. średnia wartość dodana 5 wytwarzana przez duńskie przedsiębiorstwa wyniosła 28 %. Największa wartość dodana była wytwarzana w sektorze HORECA (hotele i restauracje)- 42% i usług dla biznesu (48%). Najmniejszą wartość dodaną reprezentuje handel hurtowy- 14% oraz detaliczny 19% 6. Zestawienie specjalizacji sektorowej poszczególnych państw członkowskich dokonane przez Komisję Europejską w 2005 r. wykazało, że sektorami w których specjalizuje się Dania są: transport wodny (wartość wskaźnika 6.1), górnictwo (mining and quarrying) (1,94), produkcja odbiorników radiowo-telewizyjnych (1,67), handel hurtowy (1,49), budownictwo i remonty statków (1,48), zdrowie i usługi socjalne (1,47). 7 Zróżnicowania międzyregionalne struktury przemysłowej są w Danii niewielkie. Dania jest państwem o najniższej wśród krajów OECD średniej specjalizacji sektorowej (0,21), oraz o jednym z najniższych wskaźników Giniego obrazującym różnice w strukturze gospodarczej poszczególnych regionów 8. Strukturę gospodarczą pod względem wartości dodanej przedstawia poniższy wykres. 4 Tamże, s 19 5 Liczona jako przychód pomniejszony o wartość dóbr i usług wykorzystywanych w działalności przedsiębiorstw 6 Statistical Yearbook General economic statistics, s. 5 7 EU sectoral competitiveness indicators. Enterprise and industry publications. Enterprise and Industry Directorate-General of the European Commission, 2005, s. 23. Wskaźnik specjalizacji sektorowej wykorzystany przez Komisję Europejską porównuje udział poszczególnych sektorów danego państwa w tworzeniu wartości dodanej w danym kraju, ze średnią dla wszystkich państw VA członkowskich Unii Europejskiej wg wzoru Sij = j j VA ij VA ij EU, j VA EU, j gdzie i oznacza państwo członkowskie UE, j- sektor przemysłowy, EU- oznacza 15 starych państw członkowskich. Wskaźnik 1 dla danego sektora oznacza wynik równy średniej UE. 8 OECD Regions at a glance, OECD 2007 edition, s. 71 W metodologii OECD specjalizacja sektorowa mierzona jest współczynnikiem procentowego zatrudnienia w danym sektorze w określonym regionie w stosunku do średniego udziału danego sektora w zatrudnieniu ogółem dla całego kraju (wskaźnik Balassy-Hoovera). Średni współczynnik specjalizacji regionalnej dla państwa stanowi średnie odchylenie standardowe od 1 dla wszystkich sektorów gospodarczych objętych klasyfikacją ISIC. Współczynnik Giniego jest stosowaną w statystyce miarą koncentracji rozkładu zmiennej losowej. Współczynnik Giniego przyjmuje wartości z przedziału [0,1]. Wyższa wartość współczynnika wskazuje na wzrost nierównomierności rozkładu. 5

8 Wykres 1. Struktura gospodarcza Danii 9 Rolnictw o 1,6% Inne usługi 27,0% Przemysł 20,5% Budow nictw o 5,5% Usługi finansow e i biznesow e 24,0% Handel, transport, telekomunikacja 21,5% Źródło: European Economic Statistics (Eurostat 2008) Wśród przedsiębiorstw dominują firmy jednoosobowe (55%). Struktura przedsiębiorstw pod względem ilości zatrudnionych osób przedstawia się następująco: Tabela 1. Struktura przedsiębiorstw według wielkości (ilości zatrudnionych) Liczba pracowników Źródło: Rocznik statystyczny Danii, 2008 r. Liczba przedsiębiorstw Niemal 2/3 duńskich firm to firmy małe, zatrudniające do 5 pracowników. Największa koncentracja zatrudnienia w dużych przedsiębiorstwach notowana jest w przemyśle (około 63% pracowników zatrudnionych jest w przedsiębiorstwach 9 Kategoria rolnictwo uwzględnia także rybołówstwo, łowiectwo, leśnictwo 6

9 liczących powyżej 100 osób). Mimo to także w przemyśle zdecydowana większość spośród przedsiębiorstw to przedsiębiorstwa małe i średnie. Przedsiębiorstwo produkcyjne zatrudnia średnio 20 osób. Pomimo dominacji małych i średnich przedsiębiorstw w przemyśle, niektóre duńskie przedsiębiorstwa osiągnęły międzynarodowy sukces np. Lego, Carlsberg, Danisco, Novo Nordisk (farmeceutyki), Bang& Olufsen, Maersk. Pod względem struktury działalności liczba przedsiębiorstw przedstawia się następująco: Tabela 2. Struktura sektorowa przedsiębiorstw w Danii Sektor Liczba przedsiębiorstw Finanse, usługi biznesowe Handel detaliczny, hotele, restauracje Rolnictwo, rybołówstwo, łowiectwo Usługi sektora publicznego i prywatnego Budownictwo Produkcja Transport, poczta i telekomunikacja Prąd, Gaz, Woda Źródło: Rocznik Statystyczny Danii, 2008 r. Według ostatnich dostępnych danych, w 2005 roku powstało w Danii przedsiębiorstw. W ostatnich latach największą dynamiką przyrostu nowych przedsiębiorstw charakteryzowały się sektory finansowy i usług biznesowych (niemal 1/3 wszystkich nowych przedsiębiorstw) oraz budownictwo. Najmniej przedsiębiorstw powstało w sektorze produkcyjnym (tylko 4% przedsiębiorstw). W 2005 roku upadło przedsiębiorstw. Rok 2005 był dla duńskiej gospodarki wyjątkowy, gdyż w odróżnieniu od kilku poprzednich lat, zostało utworzonych więcej przedsiębiorstw niż upadło. Spośród nowych przedsiębiorstw utworzonych w 2002 roku, 55% przetrwało do 2005 roku. Największy odsetek firm, które przetrwały przynajmniej dwa lata działało w sektorze budownictwa (64%). Sektorem, w którym ten odsetek był najmniejszy jest rolnictwo i rybołówstwo (47%). Chociaż pod względem ilości przedsiębiorstw, firmy z udziałem kapitału zagranicznego stanowią jedynie około 1%, to ich udział w ogólnych obrotach duńskich przedsiębiorstw wynosi 20%, zaś w ogólnej ilości zatrudnionych 16%. Do sektorów, w których firmy z udziałem kapitału zagranicznego zatrudniają największą liczbę pracowników należą handel, hotelarstwo, usługi restauracyjne (około 20%). Z kolei w budownictwie udział ten jest najmniejszy i wynosi 8%. Największy udział w obrotach firm z kapitałem zagranicznym mają przedsiębiorstwa z udziałem kapitału szwedzkiego (28%) oraz amerykańskiego (16%). W dalszej kolejności największymi inwestorami zagranicznymi są przedsiębiorcy z Norwegii, Wielkiej Brytanii i Irlandii, Niemiec oraz Niderlandów Statistical Yearbook General Economic Statistics, op. cit. s. 3 7

10 Charakterystyczne dla Danii jest bardzo niewielkie zróżnicowanie międzyregionalne rozwoju gospodarczego. PKB per capita w regionie o największym poziomie tego wskaźnika wynosi 160%, w regionie o najniższym poziomie PKB per capita 77%. Wskaźnik Giniego obrazujący dysproporcje międzyregionalne w poziomie PKB per capita wynosi 0,12. W latach średnioroczny wzrost gospodarczy w regionie o najniższej dynamice wzrostu PKB wyniósł 0,4%, podczas gdy w regionie o najwyższej dynamice PKB- 2,9% 11. Duńska gospodarska zdominowana jest przez małe przedsiębiorstwa, co nie sprzyja wysokim nakładom na badania i rozwój. Rząd duński podejmuje rozmaite działania, których celem jest wsparcie firm w działalności badawczo-rozwojowej. Rządowe programy koncentrują się na wsparciu badań i rozwoju, finansowaniu szkoleń oraz wprowadzeniu ułatwień w dostępie do kapitału. Obecny rząd centro prawicowy wprowadził szereg zachęt finansowych, których celem jest wsparcie badań i rozwoju. Na ten cel rząd duński przeznaczył 10 mld koron do roku Nakłady na badania i rozwój zwiększyły się w Danii w latach o 90 %. W 2005 roku źródłem około 2/3 nakładów na B&R były przedsiębiorstwa prywatne. Nakłady na działalność badawczo-rozwojową są szczególnie wysokie w sektorze produkcyjnym (65% nakładów sektora prywatnego na B&R). Przedsiębiorstwa działające w sektorze usług opartych na wiedzy (knowledge services) takich jak konsulting inżynieryjny, usługi ICT odpowiadają za 24% nakładów na badania i rozwój. Większość przedsiębiorstw zwiększa swoją konkurencyjność nie poprzez nakłady na badania i rozwój, ale poprzez innowacje- wprowadzanie nowych produktów i nowych procesów produkcyjnych i marketingowych. W latach innowacje wprowadziło 42% duńskich przedsiębiorstw (31 % wprowadziło nowe produkty zaś 30 % nowe procesy produkcyjne) Otoczenie prawne i administracyjne Dania została sklasyfikowana na 3 miejscu w rankingu konkurencyjności sporządzanym przez World Economic Forum. Poniższa tabela prezentuje klasyfikację Danii w ramach poszczególnych filarów konkurencyjności poddanych ocenie w ramach rankingu. 11 OECD Regions at a Glance, op. cit s Statistical Yearbook op.cit. s. 7 8

11 Tabela 3. Czynniki konkurencyjności Danii 13 Czynniki podstawowe 3 Instytucje 2 Infrastruktura 7 Stabilność makroekonomiczna 10 Zdrowie i edukacja podstawowa 3 Czynniki efektywności (efficiency enhancers) 4 Edukacja wyższa i szkolenie 3 Efektywność rynków towarowych 3 Efektywność rynku pracy 5 Rozwój rynku finansowego 6 Gotowość technologiczna (Technological readiness) 5 Wielkość rynku 45 Czynniki innowacyjności 8 Dojrzałość biznesowa (Business sophistication) 6 Innowacyjność 10 Indeks konkurencyjności biznesowej 5 Dojrzałość w działalności i strategii przedsiębiorstw 5 Jakość krajowego środowiska biznesowego 5 Źródło: World Economic Forum, strona Największymi barierami dla przedsiębiorczości wskazanymi przez ankietowanych przez World Economic Forum są wysokie stawki podatkowe i nieprzejrzyste przepisy podatkowe, trudny dostęp do finansowania, nieodpowiednie do potrzeb przedsiębiorców wykształcenie pracowników oraz restrykcyjne regulacje rynku pracy. Według zestawienia Doing business 2009 przygotowanego przez Bank Światowy Dania zajmuje 5 miejsce na świecie pod względem warunków prowadzenia działalności gospodarczej. Jest to najwyższe miejsce spośród wszystkich państw regionu Morza Bałtyckiego. Rozpoczęcie działalności gospodarczej w Danii jest stosunkowo łatwe i nie wymaga dużych nakładów finansowych. Z danych zawartych w raporcie Doing Business 14 wynika, że czas potrzebny na rozpoczęcie działalności gospodarczej w Danii wynosi 6 dni i aby taką działalność rozpocząć trzeba wypełnić jedynie 4 procedury. Oba wskaźniki plasują Danię na 4 miejscu tych zestawień. Rozpoczęcie działalności gospodarczej nie wiąże się z żadnymi opłatami administracyjnymi, zaś minimalny kapitał związany z rozpoczęciem działalności gospodarczej wynosi 40,1% średniego rocznego dochodu per capita. Średni czas trwania procedury upadłościowej w Danii to 1,1 roku 15. Koszty administracyjne związane z przeprowadzeniem tego procesu sięgają 4% majątku przedsiębiorstwa. Całkowita stawka podatkowa nakładana na duńskie przedsiębiorstwa została wyliczona przez ekspertów biorących udział w przedsięwzięciu Banku Światowego 13 W tabeli podano pozycję Danii w rankingu konkurencyjności dla danego czynnika 14 Doing business Comparing regulation in 181 economies, World Bank, Tamże, s.30 9

12 na 29,9% 16 zysku przedsiębiorstw. Czynności związane z opłaceniem podatków duńskim przedsiębiorcom zajmują 135 godzin rocznie 17. Kolejnym czynnikiem analizowanym przez Bank Światowy był wskaźnik ochrony inwestorów. Indeks ochrony interesów akcjonariuszy 18 w przypadku Danii wynosi 6,3 w skali 10 punktowej. Kluczowym elementem reformy podatkowej wdrażanej od 2001 roku jest zamrożenie wszystkich podatków, oraz innych obciążeń o charakterze fiskalnym. W kwietniu 2007 roku koalicja liberalno-konserwatywna uzgodniła reformę obciążeń podatkowych nakładanych na zyski przedsiębiorstw. Elementem reformy jest docelowe obniżenie stawki podatku od przedsiębiorstw z 28% do 25% Rynek pracy Korzystna koniunktura gospodarcza ostatnich lat miała pozytywny wpływ na sytuację rynku pracy. Poziom bezrobocia spadł do 3,8% w 2007 roku 19. Cechą charakterystyczną dla Danii jest niewielkie zróżnicowanie regionalne sytuacji na rynku pracy. Wskaźnik Giniego obrazujący dysproporcje międzyregionalne w poziomie bezrobocia wynosi w Danii 0,14. Różnica pomiędzy regionem o najszybszym tempie tworzenia miejsc pracy w latach , a regionem o najniższej dynamice wyniosła 2% (odpowiednio 1% i -1%). Różnica w wydajności pracy pomiędzy poszczególnymi regionami także jest relatywnie niewielka. Wydajność pracy w regionie o najniższej wartości tego wskaźnika wynosi 80% średniej krajowej zaś w regionie o najniższym poziomie- 110% średniej krajowej 20. Niskiemu bezrobociu towarzyszy brak wykwalifikowanych pracowników w niektórych sektorach oraz obawy o pojawienie się presji na wzrost płac. Największe braki dotyczą inżynierów, specjalistów z zakresu technologii komputerowych, ale także pracowników sektora ochrony zdrowia, opieki socjalnej oraz nauczycieli. Cechą charakterystyczną duńskiego rynku pracy, odzwierciedlającą stosunkowo niskie bezrobocie jest relatywnie wysoki wzrost płac, przewyższający od 1994 roku niemal stale średni wzrost płac w UE. W latach średnie płace rosły w tempie 3,7%. Dynamika wzrostu wynagrodzeń spadła w 2006 roku osiągając poziom 3,1%. Zjawisko to może w dłuższym okresie obniżyć konkurencyjność duńskiej gospodarki. Analiza konkurencyjności Danii dokonana przez duński bank centralny 21 wykazała, że w ostatnich latach wzrost płac w porównaniu do wzrostu wydajności pracy był jednym z najważniejszych czynników obniżenia konkurencyjności Danii w stosunku do innych państw. Pomimo tego, głównie z uwagi na korzystne zmiany dotyczące terms of trade, udało się Danii utrzymać pozytywny bilans obrotów bieżących. 16 tamże s.21. Jest to wskaźnik przedstawiający liczbę podatków i opłat przez przedsiębiorstwo w drugim roku jego funkcjonowania. Wskaźnik ten jest określany w procentach zysku przedsiębiorstw i jest sumą różnych podatków. 17 Tamże, s Tamże, s.18. Strength of investor ptotection składowa 3 czynników: (1) przejrzystości działalności, (2) stopnia odpowiedzialności władz, (3) wskaźnika łatwości dochodzenia praw przez akcjonariuszy. 19 Według metodologii EU/OECD 20 OECD Regions at a glance,op. cit. s Erik Haller Pedersen, Johanne Dinsen Rillshoj Denmark s Wage Competetiveness w Monetary Review, 2 nd quarter, Danmarks Nationalbank, June

13 Mimo tego, że Dania charakteryzuje się największym w Unii Europejskiej wskaźnikiem zatrudnienia (77,4% w populacji osób w wieku lata) dalszy wzrost zatrudnienia i wiążące się z tym rozszerzenie bazy podatkowej jest jednym z priorytetów polityki gospodarczej rządu. Jest to jeden z istotnych elementów porozumienia na rzecz dobrobytu z czerwca 2006 r. Wdrażane na mocy tego porozumienia reformy rynku pracy koncentrują się na zachęcaniu ludzi starszych do pozostawania na rynku pracy dłużej, promocji zatrudnienia wśród osób bezrobotnych, imigrantów oraz azylantów. W ramach reform mają wzrosnąć także progi wiekowe uprawniające do wcześniejszej emerytury (od 2019 roku) oraz powszechny wiek emerytalny (od 2024 roku). Wygospodarowane w ten sposób większe dochody budżetowe mają przyczynić się do realizacji rządowej Strategii Globalizacji poprzez większe finansowanie edukacji oraz działalności badawczo-rozwojowej. Podobnie jak w innych państwach nordyckich bardzo dużą rolę w gospodarce i na rynku pracy zajmuje sektor publiczny. Zatrudnienie w sektorze publicznym wyniosło 36,6% w 2006 r. Duński model rynku pracy jest często określany nazwą modelu elastycznego bezpieczeństwa (flexicurity). Duńskie doświadczenia w reformowaniu rynku pracy często przywoływane są w oficjalnych dokumentach Komisji Europejskiej jako wzór do naśladowania. 22 Model duński definiuje się jako kombinację elastycznego rynku pracy, aktywnej polityki rynku pracy i hojnego systemu socjalnego. W systemie duńskim pracodawcy mogą stosunkowo łatwo zatrudniać i zwalniać pracowników. Dania jest jednym z państw OECD o najniższym poziomie ochrony zatrudnienia tj. krótki czas wypowiedzenia, relatywnie długi okres próbnego zatrudnienia, niskie odprawy. Średnia fluktuacja miejsc pracy (tworzone i likwidowane miejsca pracy) wynosi 12%. Co roku na rynku pracy likwidowane jest 250 tys. miejsc pracy, ale przynajmniej tyle samo jest tworzone 23. Każdego roku bezrobocie dotyka około 25% osób aktywnych zawodowo. Drugim elementem duńskiego modelu flexicurity jest system socjalny zapewniający wysoki poziom ochrony socjalnej w przypadku bezrobocia. Głównym filarem tego systemu jest system ubezpieczenia od bezrobocia zarządzany przez prywatne fundusze subsydiowane przez państwo. Czas wypłacania zasiłku może wynosić do 4 lat, a jego poziom jest przez ten czas stabilny. Wysokość zasiłku uzależniona jest od sytuacji rodzinnej bezrobotnego. Trzecim filarem duńskiego systemu rynku pracy jest aktywna polityka rynku pracy. W 2003 roku udział wydatków na aktywną politykę rynku pracy wynosił w Danii około 1,74% PKB, co jest jednym z najwyższych wskaźników w Unii Europejskiej. Najważniejszą kategorią tych wydatków są szkolenia dla bezrobotnych i dla pracowników, którzy są zagrożeni utratą pracy. Obiegowe opinie dotyczące elastyczności rynku pracy potwierdzają także analizy Banku Światowego. W przypadku Danii indeks sztywności zatrudnienia jest dość niski i osiągnął wartość Koszty związane ze zwolnieniem pracownika nie przekraczają 8 tygodniowych zarobków. 22 Por. Konkluzje Prezydencji z wiosennego szczytu Rady Europejskiej, marzec 2008 r. 23 Madsen P.K The Danish Model of Flexicurity: A Paradise with some snakes w Labour market and social protection reforms in international perspective: Parallel or converging tracks? Za Dany Lang Duński model elastycznego bezpieczeństwa, 24 Doing Business 2009 op. cit. W raporcie oszacowane zostały dwa wskaźniki: sztywność wskaźnika zatrudnienia (rigidity of employement index) oraz koszty zwolnienia (firing cost). Wskaźnik pierwszy jest składową trzech zależnych: (1) trudności zatrudnienia (difficulty of hiring), (2) sztywności godzin (rigidity of hours), (3) trudności związanych ze zwolnieniem (difficulty of firing). Wskaźnik przybiera wartości od 0 do 100, przy czym niższa wartość wskaźnika wskazuje na bardziej 11

14 2.1.4 Finansowanie przedsiębiorstw Badania ankietowe przygotowane na zlecenie Komisji Europejskiej wykazały, że w opinii przedsiębiorców, dostęp do kredytowania poprzez banki jest relatywnie łatwy w porównaniu do innych państw europejskich. Dania uzyskała w tych badaniach drugi wynik za Finlandią. 25 Najpopularniejszą formą finansowania małych i średnich przedsiębiorstw w Danii jest overdraft w ramach konta firmowego. Z takiej formy korzysta 83% małych i średnich przedsiębiorstw. Stosunkowo dobrze, na tle innych państw członkowskich Unii Europejskiej rozwinięty jest rynek venture capital. Wartość inwestycji dokonanych w 2005 r. w ramach venture capital na etapie powstawania firm w Danii wyniosła 0,051% PKB, jest to drugi po Szwecji wynik w Unii Europejskiej. 26 Z kolei Dania jest liderem jeśli chodzi o finansowanie w ramach venture capital firm w okresie ekspansji oraz zmiany struktury finansowania (expansion and replacement capital). Wysokość inwestycji typu venture capital w późniejszych fazach rozwoju przedsiębiorstw sięga tam 0,351 % PKB 27. Cechą charakterystyczną duńskiego rynku finansowego jest relatywnie duże znaczenie rynku obligacji. Rynek obligacji jest siódmym na świecie i piątym w Europie pod względem obrotów. Relatywnie duże znaczenie w krajowym systemie finansowym rynek obligacji zawdzięcza obligacjom hipotecznym. Na kopenhaskiej giełdzie pod koniec 2006 roku było notowanych 2300 duńskich obligacji (w większości hipotecznych). Rynek obligacji jest rynkiem płynnym, inwestorzy mogą dokonywać transakcji w sposób zbliżony do obrotu akcjami. Kapitalizacja rynku obligacji jest stosunkowo wysoka i na koniec 2006 roku osiągnęła poziom 156% PKB. 28 Jednakże rola tego rynku w finansowaniu przedsiębiorstw jest znikoma. Duński rynek kapitałowy jest stosunkowo niewielki. Pod względem kapitalizacji- 82,8% PKB - plasuje się za giełdą szwedzką, fińską oraz norweską. Kopenhaska giełda połączyła się w 2005 roku z grupą OMX, która w ten sposób stała się właścicielem niemal wszystkich giełd w krajach nordyckich i bałtyckich (z wyjątkiem Oslo). Od 2005 roku funkcjonuje w Danii alternatywny rynek akcji, na którym przy zmniejszonych obowiązkach regulacyjnych i formalnych mogą pozyskiwać kapitał małe i średnie firmy. W ramach rządowej Strategii Globalizacyjnej wprowadzono szereg inicjatyw mających na celu ułatwienie dostępu przedsiębiorców do finansowania. W wyniku częściowej prywatyzacji Funduszu Wzrostu został powołany nowy Fundusz typu venture capital, z którego będą mogły korzystać nowopowstałe przedsiębiorstwa oraz wcześniej już istniejące małe firmy 29. elastyczne przepisy. Wskaźnik drugi, koszt zwolnienia, mierzy koszt wymaganego wcześniejszego zawiadomienia, odprawy, grzywny należne zwalnianemu pracownikowi, wyrażone w tygodniach należnego wynagrodzenia, przy czym wskaźnik ten przyjmuje wartość 0 w przypadku gdy koszty związane ze zwolnieniem nie przekraczają 8 tygodniowej płacy. 25 SME Access to Finance, Flash Eurobarometer, October 2005, s Venture capital investments, Statistics in focus 36/2007, Eurostat, s.2 27 Tamże, s Financial Integration in the Nordic-Baltic Region. Challenges for Financial Policies, International Monetary, 2007, s Krajowy Program Reform Danii na lata

15 2.1.5 Handel zagraniczny Od 1986 roku Dania ma stałą nadwyżkę w obrotach towarowych z zagranicą. Nadwyżka ta swój największy poziom osiągnęła w 2003 roku. W kolejnych latach w związku ze wzrostem popytu wewnętrznego i zwiększonym importem, a także aprecjacją korony duńskiej w stosunku do dolara, nadwyżka na rachunku obrotów towarowych stale zmniejszała się, aż do pojawienia się deficytu w roku Jednak dzięki pozytywnemu bilansowi usług (przede wszystkim dzięki usługom transportu morskiego), na rachunku obrotów bieżących Danii nadal notowana jest niewielka nadwyżka. Fakt utrzymywania się dodatniego bilansu w handlu zagranicznym wynika z korzystnego eksport mix. W ostatnich latach rośnie udział dóbr, na które popyt jest mniej wrażliwy na zmiany koniunktury w gospodarce światowej takich jak np. turbiny wiatrowe, farmaceutyki, żywność. Największym źródłem przychdoów eksportowych są maszyny i urządzenia, artykuły żywnościowe, farmaceutyki, produkty przemysłu odzieżowego, meble. Dzięki silej dynamice handlu światowego w ostatnich latach ważnym źródłem przychodów eksportowych stał się transport morski. 69,7% duńskiego eksportu kierowane jest do państw UE. Udział UE w duńskim imporcie jest także największy i wynosi 72,7%. Spośród krajów UE największym partnerem handlowym Danii są Niemcy (15,9% udział w eksporcie; 21,5% w imporcie). Kolejne miejsca zajmują Szwecja (odpowiednio 13,8% w eksporcie i 14,2% w imporcie) oraz Wielka Brytania (8,1% oraz 5,6%). Eksport duńskich firm do Szwecji jest dwukrotnie większy niż eksport do Norwegii oraz czterokrotnie większy niż do Finlandii 30. Od 2004 roku Dania jest eksporterem netto inwestycji bezpośrednich. Zagraniczne inwestycje bezpośrednie dokonywane przez duńskie przedsiębiorstwa koncentrują się w państwach członkowskich UE, przede wszystkim w Wielkiej Brytanii, Szwecji i Niemczech Sytuacja makroekonomiczna Od 1998 roku, z wyjątkiem roku 2003, rząd odnotowuje corocznie nadwyżkę budżetową, która w latach 2005 i 2006 przekroczyła 4% PKB. Dług publiczny (sektora rządowego) osiągnął poziom 30% PKB w 2006 roku. Po okresie relatywnie wysokiego wzrostu gospodarczego, przekraczającego średni poziom państw członkowskich UE, w okresie ostatniego kwartału 2007 r. i pierwszego kwartału 2008 r. duńska gospodarka odnotowała spadek PKB (0,6% w pierwszym kwartale 2008 r.) Niepokojący jest także spadek wskaźnika zaufania konsumentów do poziomu najniższego od 16 lat. W powiązaniu z negatywnymi tendencjami na rynku nieruchomości i na rynku giełdowym oznaczać to będzie w najbliższych miesiącach ograniczenie tempa wzrostu popytu krajowego. Wszystkie te czynniki mogą według Economist Intelligence Unit przyczynić się do zmniejszenia tempa wzrostu gospodarczego w Daniii poniżej 1% w latach Spadkowi dynamiki PKB towarzyszy wzrost płac i inflacji. Stopa inflacji, która wyniosła w 2007 roku 1,7% zwiększyła się w ostatnich miesiącach 2007 roku i pierwszych miesiącach 2008 roku do poziomu 4,2% (w czerwcu 2008 r.). 30 Denmark country profile 2007, op. cit. s Maria Carlsen, Annett Melgaard Jensen Globalisation and Danish Direct Investments, Monetary Review, 2 nd Quarter 2008, s

16 2.1.7 Podsumowanie Według międzynarodowych rankingów Dania jest jedną z najbardziej konkurencyjnych gospodarek świata. Poziom PKB per capita jest największy spośród państw regionu. Uwagę zwraca struktura duńskiej gospodarki w której dużą rolę odgrywają sektory tradycyjne (przetwórstwo żywności, przemysł odzieżowy, meblarski). Duńscy przedsiębiorcy działający w tych sektorach potrafili znaleźć takie technologie i sposoby produkcji, które zapewniają ich konkurencyjność nawet wobec krajów o niższych kosztach produkcji. W ostatnich latach wysoka jest dynamika wzrostu nowoczesnych sektorów takich jak biotechnologia, przemysł farmaceutyczny, ICT. Szczególnie wart uwagi z polskiego punktu widzenia jest bardzo dynamiczny rozwój sektora biotechnologicznego. Istotnym katalizatorem rozwoju tego sektora była działalność badawczo-rozwojowa w sektorze żywnościowym. Otoczenie prawne i administracyjne w Danii jest korzystne dla przedsiębiorców, szczególnie w zakresie procedur i regulacji związanych z rozpoczynaniem działalności gospodarczej. Sprzyjające rozwojowi przedsiębiorczości są także regulacje rynku pracy, które pozwalają przedsiębiorcom stosunkowo łatwo dostosowywać strukturę zatrudnienia do koniunktury gospodarczej. Co ważne duńskie rozwiązania pozwalają połączyć elastyczność na rynku pracy z wysokim poziomem ochrony socjalnej zwalnianych pracowników. Rozwojowi przedsiębiorczości sprzyja także stosunkowo dobrze rozwinięty rynek finansowy, w tym rynek venture capital. Warto zauważyć wysoką spójność regionalną i społeczną Danii, którą potwierdzają niewielkie zróżnicowania w poziomie bezrobocia i tempa rozwoju gospodarczego. Spójność gospodarczą wzmacnia największy w Unii Europejskiej poziom zatrudnienia oraz niski poziom bezrobocia. Największym problemem są dla duńskich przedsiębiorców są wysokie podatki oraz nieprzejrzyste procedury podatkowe. Krótkoterminowe perspektywy wzrostu Danii są niekorzystne. Dania jest jednym z pierwszych państw członkowskich Unii Europejskiej dotkniętych recesją gospodarczą (spadek poziomu PKB dwa kwartały z rzędu). Dalszy rozwój sytuacji gospodarczej, podobnie jak innych państw regionu, będzie zależny od sytuacji gospodarki światowej, jednak korzystnym czynnikiem jest wysoka nadwyżka budżetowa. Daje ona możliwośc prowadzenia ekspansywnej polityki fiskalnej, która może przyczynić się do złagodzenia recesji. 14

17 2.2 Estonia Struktura gospodarki Udział Estonii w tworzeniu PKB Unii Europejskiej wyniósł w 2007 roku 0,13% 32. Po Malcie, a obok Cypru Estonia jest najmniejszą gospodarką Unii Europejskiej. PKB per capita wynosi w Estonii 68% średniej UE 33. Od czasu odzyskania niepodległości, estońskie rządy promowały rozwój liberalnej gospodarki i wprowadzały programy dyscypliny fiskalnej. Od końca lat 80 znacznej zmianie uległa także struktura gospodarcza, głównie poprzez rozwój sektora usług. W 2007 roku sektor ten przyczynił się do wytworzenia prawie 70% wartości dodanej w gospodarce. Co szczególnie charakterystyczne, usługi dla sektora biznesu i związane z rynkiem nieruchomości stanowiły niemal 20% wartości dodanej 34. Sektor tekstylny był działem, który rozwijał się bardzo szybko po uzyskaniu niepodległości, jeszcze w 1992 r. produkty odzieżowe stanowiły 12% produkcji przemysłowej, jednak ze względu na rosnące płace, wiele przedsiębiorstw tego sektora przeniosło się do innych krajów. W 2006 roku, choć nadal ważny dla gospodarki, sektor tekstylny miał jedynie 4% udział w produkcji przemysłowej. Podobne tendencje można zaobserwować w sektorze żywnościowym, którego udział w produkcji ogółem spadł z 30% na początku lat 90 do 14% w 2006 r. Z kolei sektorem o największej dynamice rozwoju w ostatnich latach staje się przemysł metalowy, który obecnie ma największy udział w produkcji przemysłowej 35. Dynamicznie rozwija się także sektor elektroniczny. Choć jego udział w produkcji przemysłowej jest stosunkowo niewielki, ma on dość istotne znaczenie w eksporcie. Zgodnie z danymi Eurostat, obszarami specjalizacji Estonii są przemysł drzewny (558,4) oraz przemysł tekstylny (229,2) 36. Sektorem pozaprzemysłowym, który rozwijał się najszybciej w latach było budownictwo. Jednakże ze względu na fakt, że sektor nieruchomości doświadczył w roku 2007 silnej korekty, która przedłuża się także w 2008 roku dynamika wzrostu tego sektor ulegnie zapewne w najbliższym czasie zahamowaniu. Strukturę gospodarczą Estonii przedstawia poniższy wykres. 32 European Economic Statistics, op. cit. s Tamże, s Estonia Country Profile Economist Intelligence Unit, s tamże, s Dane dla nowych państw członkowskich UE pochodzą z publikacji Key figures on European business with a special feature on the factors of business success, Eurostat 2008, s. 21. W ramach tego zestawienia przyjęto, że wartość 100 oznacza dokładnie taki sam udział danego sektora w PKB danego państwa jak udział sektora w PKB UE. 15

18 Wykres 2. Struktura gospodarcza Estonii Inne usługi 15,8% Rolnictwo 3,1% Przemysł 21,0% Usługi finansowe i biznesowe 23,2% Budownictwo 7,4% Handel, transport, telekomunikacja 29,6% Źródło: European Economic Statistics (Eurostat 2008) Pomimo niewielkiej powierzchni i liczby ludności gospodarka Estonii charakteryzuje się dość dużym zróżnicowaniem. Centrum gospodarczym tego kraju jest region Harju na północy (obejmujący Tallinn). PKB per capita w regionie Harju jest o 51% wyższe niż średni poziom dla całego kraju. Kolejne regiony pod względem rozwoju gospodarczego to Tartu (91%) oraz Parnu (78%). Najniższy poziom rozwoju gospodarczego reprezentuje wschodni region Jogeva (45% średniej PKB). W estońskiej gospodarce dominują przedsiębiorstwa zatrudniające do 10 pracowników. Tabela 4. Struktura przedsiębiorstw według wielkości (ilości zatrudnionych) Liczba pracowników Liczba przedsiębiorstw

19 Źródło: baza danych estońskiego urzędu statystycznego 37 Estonia jest krajem o największym udziale małych i średnich firm w zatrudnieniu spośród wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej. Co ciekawe zatrudnienie w mikroprzedsiębiorstwach jest znacznie niższe niż średnia dla wszystkich państw członkowskich UE 38. Tabela 5. Sektorowa struktura przedsiębiorstw Sektor Liczba przedsiębiorstw Obsługa przedsiębiorstw i nieruchomości Handel hurtowy i detaliczny Rolnictwo 8860 Budownictwo 7804 Transport, magazynowanie 7355 Przemysł wytwórczy 6908 Hotele i restauracje 2300 Inne usługi 2294 Źródło: baza danych estońskiego urzędu statystycznego Tabela 6. Liczba zatrudnionych w poszczególnych sektorach gospodarki Sektor Liczba pracowników Przemysł wytwórczy Handel hurtowy i detaliczny Obsługa przedsiębiorstw i nieruchomości Transport, magazynowanie i komunikacja Budownictwo Hotele i restauracje Dostawy prądu, gazu i wody Przemysł górniczy i kamieniarski Źródło: Eurostat 39 Cechą charakterystyczną dla estońskiej gospodarki jest duży udział firm z kapitałem zagranicznym. Firmy te zatrudniają ponad 30% ogółu pracowników i tworzą ponad 40% wartości dodanej w gospodarce. Spośród państw członkowskich UE wskaźniki te przyjmują wyższe wartości jedynie na Słowacji 40. Sektorem o największym udziale 37 Baza dostępna na stronie obejmuje jednostki zobowiązane do rejestracji działalności gospodarczej w Krajowym Rejestrze Przedsiębiorstw. 38 Manfred Schmiemann Enterprises by size class- overwiew of SMEs in the EU ss Dane dostępne na stronie L&screen=detailref&language=en&product=REF_TB_industry_trade_services&root=REF_TB_indust ry_trade_services/t_intrse/t_sbs/tin Key figures on European business with a special feature on the factors of business success, 2008 edition, Eurostat

20 firm z kapitałem zagranicznym jest transport wodny. W dalszej kolejności firmy z udziałem kapitału zagranicznego są najbardziej aktywne w sektorze produkcji wyposażenia elektrycznego i optycznego oraz w sektorze chemicznym. Krajem, którego przedsiębiorstwa mają największy udział w gospodarce estońskiej jest Finlandia (28,2% wartości dodanej tworzonej przez zagraniczne przedsiębiorstwa) 41. W dalszej kolejności jest Szwecja (27,5%) oraz Wielka Brytania (7,1%) 42. Sektorem o największym wzroście wartości dodanej w latach był sektor usług (10,1%). W mniejszym stopniu rosła wartość dodana w przemyśle (9,9%) oraz budownictwie (9,1%). Odsetek przedsiębiorstw utworzonych w 2003 roku, które przetrwały przynajmniej 2 lata jest stosunkowo niewielki i wynosi 65,61%, przy czym w dwóch poprzednich latach przekraczał 70%. Odsetek nowo powstałych firm w stosunku do ogólnej liczby przedsiębiorstw wyniósł w Estonii 10,98%, zaś odsetek firm, które zakończyły działalność w 2005 roku osiągnął poziom 10,66%. Warto zauważyć, że zarówno w roku 2003 jak i w roku 2004, odsetek nowo powstałych firm przekraczał 15,5% 43. Odsetek przedsiębiorstw, które prowadzą działalność innowacyjną w Estonii, jest największy spośród wszystkich państw bałtyckich Otoczenie prawne i administracyjne Według corocznego zestawienia przygotowywanego przez World Economic Forum Estonia znajduje się na 27 miejscu rankingu konkurencyjności. Szczegółowe zestawienie poszczególnych czynników, które wchodzą w skład rankingu przedstawia poniższa tabela. Tabela 7. Czynniki konkurencyjności Estonii Czynniki podstawowe 29 Instytucje 34 Infrastruktura 36 Stabilność makroekonomiczna 14 Zdrowie i edukacja podstawowa 30 Czynniki efektywności (efficiency enhancers) 27 Edukacja wyższa i szkolenie 23 Efektywność rynków towarowych 27 Efektywność rynku pracy 26 Rozwój rynku finansowego 31 Gotowość technologiczna (Technological readiness) 19 Wielkość rynku 91 Czynniki innowacyjności 35 Dojrzałość biznesowa (Business sophistication) 44 Innowacyjność 31 Indeks konkurencyjności biznesowej 26 Dojrzałość w działalności i strategi przedsiębiorstw 35 Jakość krajowego środowiska biznesowego Tamże s Michaela Grell Foreign-controlled enterprises in the EU Eurostat. Statistics in focus 30/2008 s Eurostat 18

21 Źródło: World Economic Forum, strona Największym problemem dla przedstawicieli przedsiębiorstw ankietowanych przez World Economic Forum jest nieadekwatne do potrzeb wykształcenie pracowników oraz nieefektywna administracja rządowa. Estoński system podatkowy jest stosunkowo prosty z jedną stawką podatkową na poziomie 21%, która zgodnie z planami rządu ma zostać obniżona do 2011 roku do 20%. Stawka podatku od przedsiębiorstw także wynosi 21% a podatek jest naliczany jedynie od zysku wypłacanego udziałowcom, reinwestowane zyski nie są przedmiotem opodatkowania. Estonia zajmuje 22 miejsce w rankingu Doing Business Całkowita stopa podatkowa (Total tax rate) wynosi w Estonii 48,7%. Estonia charakteryzuje się niewielką, w porównaniu do innych państw, liczbą płatności rocznych (10), a estońscy przedsiębiorcy poświęcają stosunkowo niewiele czasu na wykonanie czynności związanych z płaceniem podatków ( 81 godzin rocznie) 44. Według danych Banku Światowego 45 średni czas potrzebny na wypełnienie procedur administracyjnych związanych z rozpoczęciem działalności gospodarczej to 7 dni, a liczba niezbędnych procedur wynosi 5. Tworzeniu nowych przedsiębiorstw sprzyjają także przepisy dotyczące opłat administracyjnych związanych z rozpoczęciem działalności (1,7% dochodu per capita), a także minimalnego kapitału (23,7% dochodu per capita). Proces upadłościowy trwa średnio trzy lata, zaś koszty administracyjne z nim związane sięgają około 9% majątku spółki Rynek pracy Charakterystyczny dla Estonii jest wysoki wskaźnik zatrudnienia - 69,4% ludności, który wśród nowych państw członkowskich UE jest wyższy jedynie na Cyprze 47. Poziom bezrobocia spadł do 4,7% tj. do najniższego poziomu od rozpoczęcia transformacji. Tradycyjnie poziom bezrobocia jest najniższy w północnych rejonach Estonii Harju (3,3% w 2007 r.) a najwyższy w północno-wschodniej Estonii (9% w 2007 r.). Relatywnie wyższy jest także poziom bezrobocia wśród mniejszości rosyjskiej (6,9% w 2007 r.) 48. Najwięcej osób zatrudnionych jest w przemyśle (21%). Kolejne miejsca pod względem zatrudnionych osób zajmują sektor usług publicznych (20%), handel (13%) oraz budownictwo (12%). W wielu sektorach odczuwalne są niedobory pracowników (największe w sektorze usług), co przyczynia się do wzrostu inflacji. W roku 2007 według wstępnych szacunków, średnia miesięczna pensja wzrosła nominalnie o 20,4% Raport Doing Business Europe & Central Asia. The International Bank of Reconstruction and Development/The World Bank, s Tamże, s Tamże, s European Economic Statistics, op. cit. s Estonia Country Profile 2008, Economist Intelligence Unit s tamże 19

22 Z raportu przygotowanego przez Bank Światowy wynika, że przepisy dotyczące zatrudnienia są stosunkowo mało elastyczne. Wskaźnik sztywności zatrudniania (rigidity of employment index) wynosi 58 i jest tym samym jednym z wyższych wśród analizowanych państw regionu. Wskaźnik kosztów zwolnienia pracownika (firing cost) także jest dość wysoki i wynosi Finansowanie przedsiębiorstw Generalnie w Estonii, podobnie jak w innych krajach bałtyckich finansowanie przedsiębiorstw zdominowane jest przez sektor bankowy. Estonia jest krajem o największej koncentracji sektora bankowego wśród krajów bałtyckich 50. Estoński rynek kapitałowy, pod względem wielkości plasuje się pomiędzy rynkiem litewskim i łotewskim, chociaż pod względem wskaźnika kapitalizacji do PKB jest w Estonii największy wśród państw bałtyckich 51. Rynek obligacji jest stosunkowo słabo rozwinięty w porównaniu do innych państw bałtyckich, jednakże jego struktura jest odmienna. W Estonii zdecydowanie przeważa emisja obligacji przez przedsiębiorstwa i instytucje finansowe. Znikoma jest rola obligacji rządowych 52. Rząd estoński podejmuje szereg działań, których celem jest zwiększenie dostępu przedsiębiorców do finansowania. Do działań tych należą m.in. utworzenie w grudniu 2006 r. Estońskiego Funduszu Rozwoju, którego celem jest finansowanie przedsiębiorstw w początkowych etapach ich rozwoju (start ups). Budżet Estońskiego Funduszu Rozwoju na lata wynosi Euro. Ciekawą inicjatywą podjętą przez rząd estoński w 2007 roku jest stworzenie specjalnej platformy IT, umożliwiającej wymianę informacji dotyczących sytuacji finansowej małych i średnich przedsiębiorstw korzystających z mikropożyczek. Wymiana informacji pomiędzy instytucjami rynku finansowego ma na celu skrócenie procedur związanych z finansowaniem przedsięwzięć rozwojowych podejmowanych przez przedsiębiorstwa Handel zagraniczny Problemem Estonii jest stały wysoki deficyt obrotów bieżących, który osiągnął poziom 17,4% w 2007 roku. Gwałtowny spadek tempa wzrostu gospodarczego w połowie 2007 r. przyczynił się do spadku importu i niewielkiego ograniczenia rozmiarów deficytu. Ze względu na spadek popytu wewnętrznego, estońskie firmy będą zmuszone do poszukiwania zagranicznych rynków zbytu, co może przyczynić się do dalszego ograniczenia deficytu handlowego. Do tej pory Estonia nie miała problemów z finansowaniem deficytu handlowego, jednakże ze względu na światowy kryzys finansowy ta sytuacja może ulec zmianie. Zmusi to rząd do podejmowania dodatkowych działań na rzecz ograniczenia deficytu, co w konsekwencji będzie dodatkowo hamować wzrost gospodarczy. Produkty drzewne oraz żywnościowe nadal stanowią najważniejsze kategorie eksportu, jednak ich udział spada na rzecz produktów o większej wartości dodanej. 50 Financial Integration in the Nordic-Baltic Region. Challenges for Financial Policies, International Monetary, 2007, s.5. W metodologii MFW koncentracja sektora bankowego mierzona jest udziałem 5 największych banków w rynku 51 Financial Integration in the Nordic-Baltic Region., op. cit. s tamże 53 Estoński Krajowy Program Reform na lata

23 Przykładem może być podsektor firm świadczących usługi podwykonawcze dla światowych liderów elektroniki. Elcoteq, fińska firma m.in. montująca telefony komórkowe na rzecz wiodących producentów regionu jest w chwili obecnej największym estońskim eksporterem. Największym partnerem handlowym Estonii jest Finlandia, choć w ostatnich siedmiu latach udział Finlandii w całości eksportu spadł z 32% do 18%, zaś w imporcie z 27 do 16%. Kolejne miejsca zajmują w eksporcie Szwecja, Łotwa i Rosja, zaś w imporcie Niemcy, Rosja i Szwecja. W odróżnieniu od negatywnego bilansu obrotów towarowych Estonia ma pozytywny bilans w handlu usługami, sięgający 1,3 mld dolarów w 2007 r. Największy udział w sprzedaży usług mają usługi transportowe i turystyczne Sytuacja makroekonomiczna W latach estońska gospodarka rozwijała się w tempie dwucyfrowym. Jednak od połowy 2007 roku tempo wzrostu radykalnie się zmniejszyło. Według prognoz możliwy jest w roku 2008 realny spadek PKB 54. Główną przyczyną znacznego zmniejszenia tempa wzrostu PKB jest osłabienie popytu wewnętrznego ze strony gospodarstw domowych, na skutek rosnących cen i załamania rynku nieruchomości. W powiązaniu ze znacznym wzrostem płac w ostatnich latach powoduje to ograniczenie zysku przedsiębiorstw oraz ograniczenia inwestycji, co z kolei pogłębia problemy gospodarcze. Wraz ze zmniejszeniem tempa wzrostu zwiększyła się inflacja, jest to jedna z głównych przyczyn odłożenia daty wejścia do strefy euro. Estońskie prawo budżetowe wymaga zbilansowania wydatków i dochodów rządowych. Wyjątkiem od tej zasady są nadzwyczajne sytuacje i inicjatywy, takie jak np. reforma systemu emerytalnego. Od 2001 roku Estonia odnotowuje coroczną nadwyżkę budżetową, która kierowana jest do specjalnego funduszu stabilizacyjnego utworzonego w 1998 r. W latach 2006 i 2007 nadwyżka sięgnęła 3% PKB. Według prognoz Economist Intelligence Unit pomimo faktu, że rząd wprowadził w życie program redukcji wydatków budżetowych, w związku z pogorszeniem sytuacji gospodarczej i w konsekwencji dochodów budżetowych w roku 2008 budżet zanotuje niewielki deficyt, natomiast w kolejnym roku możliwy jest powrót do zbilansowanego budżetu. Podobnie jak w Polsce, przełom lat 80 i 90 charakteryzował się w Estonii wysoką inflacją. Inflację udało się ograniczyć m.in. dzięki stałemu parytetowi wymiany estońskiej korony, najpierw do niemieckiej marki, później do Euro. W ostatnich latach z powodu gwałtownego wzrostu popytu wewnętrznego, wzrostowi ceł oraz cen produktów spożywczych zwiększyła się inflacja. W roku 2007 wskaźnik inflacji wyniósł 6,6% i wzrósł na początku 2008 roku do 11%. 54 Country Report. Estonia 2008, Economist Intelligence Unit, August

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro

Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro Wpływ wprowadzenia euro na stopień otwartości i zmiany strukturalne w handlu krajów strefy euro PREZENTACJA WYNIKÓW Wojciech Mroczek Znaczenie strefy euro w światowym handlu 1996-1998 2004-2006 Czy wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 012 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 15 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r.

Produkt krajowy brutto w województwie śląskim w 2010 r. Urząd Statystyczny w Katowicach 40 158 Katowice, ul. Owocowa 3 e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 7791 200 fax: 32 7791 300, 258 51 55 OPRACOWANIA SYGNALNE Produkt krajowy brutto w województwie

Bardziej szczegółowo

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008

Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 Prezentowane dane charakteryzują zbiorowość spółek z udziałem kapitału zagranicznego prowadzących działalność na terenie województwa łódzkiego w 2008 r., w których został zaangażowany kapitał zagraniczny

Bardziej szczegółowo

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski

Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski www.pwc.com Rola przemysłu motoryzacyjnego w gospodarce Polski W kontekście "Priorytetów Polityki Przemysłowej 2015-2020+ Wrzesień 2015 r. Raport powstał na zlecenie i przy współpracy ze Związkiem Pracodawców

Bardziej szczegółowo

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą.

RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. RYNKI WSCHODNIE Współpraca gospodarcza Polski z Litwą Przepisy prawne regulujące polsko litewską współpracę gospodarczą. Stosunki gospodarcze między Polską i Litwą regulują przepisy prawne Unii Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013 Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji Czerwiec 2013 Wzrost PKB mniejszy niż w 2011 Wzrost PKB jest obecnie o połowę mniejszy niż przed początkiem światowego kryzysu w 2008 roku (+8,5% w 2007

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Wahania koniunktury gospodarczej Ożywienie i recesja w gospodarce Dr Joanna Czech-Rogosz Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 16.04.2012 1. Co to jest koniunktura gospodarcza?

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO Opracowania sygnalne PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2007 R. Urząd Statystyczny w Katowicach, ul. Owocowa 3, 40-158 Katowice www.stat.gov.pl/katow e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.:

Bardziej szczegółowo

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035

Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Mirosław Gronicki MAKROEKONOMICZNE SKUTKI BUDOWY I EKSPLOATACJI ELEKTROWNI JĄDROWEJ W POLSCE W LATACH 2020-2035 Krynica - Warszawa - Gdynia 5 września 2013 r. Uwagi wstępne 1. W opracowaniu przeanalizowano

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej

Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Wynagrodzenie minimalne w Polsce i w krajach Unii Europejskiej Płaca minimalna w krajach unii europejskiej Spośród 28 państw członkowskich Unii Europejskiej 21 krajów posiada regulacje dotyczące wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki

JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO. mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki JEDNOLITA POLITYKA PIENIĘŻNA EUROPEJSKIEGO BANKU CENTRALNEGO, A HETEROGENICZNOŚĆ STREFY EURO mgr Dominika Brózda Uniwersytet Łódzki Plan wystąpienia 1. Ogólne założenia polityki pieniężnej EBC 2. Dywergencja

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W KRAJACH OECD W 2011 R. 1 Kraje OECD: należące do Unii Europejskiej: Austria (AT), Belgia (BE), Dania (DK), Estonia (EE), Finlandia (FI), Francja (FR), Grecja (EL), Hiszpania

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012

Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Warszawa / 29 / 03 / 2012 Informacja prasowa / Badanie koniunktury AHK Polska, edycja 2012 Inwestorzy zadowoleni z Polski 95% inwestorów zagranicznych w Polsce ponownie wybrałoby nasz kraj na lokalizację

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009)

OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 2008 oraz I półrocze 2009) MINISTERSTWO GOSPODARKI OCENA SYTUACJI GOSPODARCZEJ UNII EUROPEJSKIEJ I POLSKI W OKRESIE GLOBALNEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO (rok 8 oraz I półrocze 9) DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, październik 9

Bardziej szczegółowo

Poland a true special economic zone

Poland a true special economic zone Poland a true special economic zone Raport EY Paweł Tynel 25 listopada 2013 r. Dlaczego powstał raport Poland a true special economic zone Zebranie w jednym dokumencie ważnych informacji dla inwestorów

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R.

PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W WOJEWÓDZTWIE ŚLĄSKIM W 2012 R. Urząd Statystyczny w Katowicach Ośrodek Rachunków Regionalnych ul. Owocowa 3, 40 158 Katowice e-mail: SekretariatUsKce@stat.gov.pl tel.: 32 779 12 00 fax: 32 779 13 00, 258 51 55 katowice.stat.gov.pl OPRACOWANIA

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Handel zagraniczny Finlandii w 2015 r. oraz aktywność inwestycyjna

Handel zagraniczny Finlandii w 2015 r. oraz aktywność inwestycyjna Według wstępnych danych fińskiego Urzędu Celnego w roku 215 wartość fińskiego eksportu wyniosła 53,8 mld EUR, co oznacza spadek o 4 % w stosunku do roku 214. Wartość importu zmniejszyła się o 6 % i osiągnęła

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska

Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Sytuacja społeczno-ekonomiczna Unii Europejskiej i Strategia Lizbońska Anna Ruzik CASE Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych Instytut Pracy i Spraw Społecznych Plan prezentacji Wyzwania demograficzne

Bardziej szczegółowo

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r.

Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny. Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. Ambasada RP w Moskwie Moskwa, 4 kwietnia 2012 r. Wydział Ekonomiczny Notatka o stanie gospodarki Federacji Rosyjskiej w 2011 r. 1. Dynamika PKB i czynniki wzrostu Wzrost PKB w 2011r. wyniósł 4,3%. Uwarunkowany

Bardziej szczegółowo

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym

Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym Aktualizacja podręcznika podstaw przedsiębiorczości pt. Jak być przedsiębiorczym s. 0 Zamiast WIRR powinno być: Kolejne indeksy to mwig40, który uwzględnia notowania 40 średnich spółek kolejnych 40 spółek

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO

ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Samer Masri ROZDZIAŁ 7 WPŁYW SZOKÓW GOSPODARCZYCH NA RYNEK PRACY W STREFIE EURO Najbardziej rewolucyjnym aspektem ogólnej teorii Keynesa 1 było jego jasne i niedwuznaczne przesłanie, że w odniesieniu do

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-07-31 10:18:31 2 Stany Zjednoczone są największą i najbardziej zaawansowaną technologicznie gospodarką świata. Jej mocną stroną jest właśnie innowacyjność, a siłą napędową

Bardziej szczegółowo

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę

Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę Analiza wpływu dodatkowego strumienia wydatków zdrowotnych na gospodarkę 8 maja 2014 Łukasz Zalicki 85+ 80-84 75-79 70-74 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4

Bardziej szczegółowo

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA

LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA Pole C Gospodarstwo, kapitał, kreatywność, technologie LISTA WSKAŹNIKÓW OGÓLNYCH I ICH DEKOMPOZYCJA przygotowana przez Warszawa, 25 lipca 2005 r. Wstęp Niniejszy dokument prezentuje listę wskaźników ogólnych

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego

Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Wpływ integracji europejskiej w obszarze rynków finansowych na dostępność sektora MSP do finansowania zewnętrznego Artykuł wprowadzający do e-debaty Sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) ma istotne

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji

Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Polski sektor żywnościowy 5 lat po akcesji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej PIB Katedra Rozwoju Obszarów Wiejskich Szkoła Główna Handlowa Warszawa kwiecień 2009 Wzajemne

Bardziej szczegółowo

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015

Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014-2015 Badanie Konfederacji Lewiatan Kondycja sektora MMŚP 2014 Mikro, małe i średnie firmy prognoza 2014- Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek Konfederacja Lewiatan Warszawa, 21 sierpnia 2014 Dane wykorzystane

Bardziej szczegółowo

Trudne czasy dla polskiego budownictwa

Trudne czasy dla polskiego budownictwa Warszawa, 21 maja 2013 r. Informacja prasowa Trudne czasy dla polskiego budownictwa Budownictwo w Polsce. Edycja 2013 - raport firmy doradczej KPMG, CEEC Research i Norstat Polska. W 2013 roku zarządzający

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM

KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM KIERUNKI WSPÓŁPRACY GOSPODARCZEJ ZE WSCHODEM Mikołaj Waszczenko Spośród państw, które przystąpiły w 2004 r. do UE Polska posiada najdłuższą granicę z państwami nieunijnymi. Wynosi ona 1 185 km: 232- z

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. Opolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Opole, 3 marca 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

For internal use only

For internal use only Polska nowym przemysłowym liderem Europy? Polski sektor produkcyjny jest drugim najbardziej konkurencyjnym w Europie. Jednocześnie wytworzona w nim warto ść dodana rośnie najszybciej w regionie. Jesteś

Bardziej szczegółowo

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO

MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE W OKRESIE ŚWIATOWEGO KRYZYSU EKONOMICZNEGO ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO NR 677 FINANSE, RYNKI FINANSOWE, UBEZPIECZENIA NR 43 2011 MARIA KOLA-BEZKA Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu MAŁE I ŚREDNIE PRZEDSIĘBIORSTWA W POLSCE

Bardziej szczegółowo

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ

MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ MIEJSCE POLSKIEGO PRZEMYSŁU SPOŻYWCZEGO W UNII EUROPEJSKIEJ mgr Małgorzata Bułkowska mgr Mirosława Tereszczuk dr inż. Robert Mroczek Konferencja: Przemysł spożywczy otoczenie rynkowe, inwestycje, ekspansja

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r.

Plany Pracodawców. Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania 7 grudnia 2015 r. Plan raportu Metodologia badania Plany Pracodawców Wyniki 28. edycji badania ocena bieżącej sytuacji gospodarczej kraju a sytuacja finansowa

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Po trudnym roku 2009 przemysł chemiczny stopniowo wychodzi z kryzysu Sytuacja gospodarki na świecie Z punktu widzenia efektów kryzysu w 2009 r. w globalnym przemyśle

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO?

Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Z UNII DO POLSKI, z POLSKI DO UNII, ILE, ZA CO i NA CO CZYLI CZY POLSKA BĘDZIE PŁATNIKIEM NETTO? Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej jest kwestią wyboru pewnego modelu cywilizacyjnego. Skutki ekonomiczne

Bardziej szczegółowo

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne

Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Silna gospodarka Stabilne finanse publiczne Beata Szydło Prawo i Sprawiedliwość Wiceprezes www.pis.org.pl 8,0 7,0 6,0 5,0 4,0 3,0 2,0 1,0 0,0 Wiemy jak budować silną, konkurencyjną gospodarkę Polski Dynamika

Bardziej szczegółowo

Wydatkowanie czy rozwój

Wydatkowanie czy rozwój Wydatkowanie czy rozwój priorytety Polityki Spójności 2014-2020 i nowego RPO Województwa Łódzkiego Agnieszka Dawydzik Dyrektor Departamentu Koordynacji Strategii i Polityk Rozwoju Łódź, 27 maja 2015 r.

Bardziej szczegółowo

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego

realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Opłacalno acalność realizacji inwestycji zagranicznych w gminach woj. małopolskiego Prof. UG dr hab. Przemysław Kulawczuk Andrzej Poszewiecki Kraków, 4 lutego 2009 roku Tabela 1. NajwyŜsze stawki nominalnego

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2013 R. * Komisji Europejskiej z dn. 10.01.2014 r. 2 T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) Wykres 01. STRUKTURA LUDNOŚCI UNII EUROPEJSKIEJ W 2013

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Warszawa, 11 kwiecień 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Ranking gospodarek świata 2010

Ranking gospodarek świata 2010 Drukuj zamknij Ranking gospodarek świata 2010 03.11.2010, 12:04 Instytut Globalizacji ogłosił III edycję rankingu najszybciej rozwijających się państw, z którego wynika, że Państwo Środka posiada najbardziej

Bardziej szczegółowo

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku

Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Ewolucja polsko-niemieckiej wymiany handlowej na przełomie XX i XXI wieku Nr 146 / 2013 22 11 13 INSTYTUT ZACHODNI im. Zygmunta Wojciechowskiego Instytut Naukowo-Badawczy, Poznań Autor: Piotr Misztal Handel

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-25 09:23:24 2 Maroko realizuje reformy i kontynuuje program uniezależniania się od tzw. ciężkich paliw kopalnych. Jest pionierem na kontynencie afrykańskim w dziedzinie

Bardziej szczegółowo

Raport Przedsiębiorczość w Polsce Edycja 2014

Raport Przedsiębiorczość w Polsce Edycja 2014 Raport Edycja 2014 2 CHARAKTER I CELE RAPORTU Raport ma charakter informacyjny i dotyczy szeroko rozumianej przedsiębiorczości. Cele raportu: Ukazanie aktualnej sytuacji ekonomiczno finansowej przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020

Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie 2014-2020 Prof. dr hab. Andrzej Czyżewski, dr Sebastian Stępień Katedra Makroekonomii i Gospodarki Żywnościowej Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Fundusze unijne dla Polski i polskiego sektora rolnego w perspektywie

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej

Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej Ocena korzyści uzyskiwanych przez państwa UE-15 w wyniku realizacji polityki spójności w krajach Grupy Wyszehradzkiej 1 Cel badania Głównym celem badania jest określenie korzyści, jakie kraje UE15 osiągają

Bardziej szczegółowo

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa

SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW. Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa SZWAJCARSKI RYNEK ICT DLA POLSKICH INWESTORÓW Spotkanie informacyjne Czwartek, 13 listopada 2014, Warszawa Partnerzy: Swiss Business Hub Polska przy Ambasadzie Szwajcarii w Warszawie we współpracy z Polską

Bardziej szczegółowo

Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych

Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych Formy kształcenia ustawicznego w krajach wysokorozwiniętych dr Paweł Modrzyński Prezentacja przygotowana w ramach projektu pn: Ludzie starsi na rynku pracy w województwie kujawsko-pomorskim. Tendencje

Bardziej szczegółowo

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT

60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT 60% MŚP w Polsce korzysta z usług IT Około 60% firm z sektora MŚP w Polsce korzysta z usług IT. 30% zatrudnia własnych pracowników odpowiedzialnych za informatykę. Rośnie liczba wykorzystywanych komputerów

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014

Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013. Wrocław, 9 kwietnia 2014 Raport o sytuacji mikro i małych firm w roku 2013 Wrocław, 9 kwietnia 2014 Już po raz czwarty Bank Pekao przedstawia raport o sytuacji mikro i małych firm 7 tysięcy wywiadów z właścicielami firm, Badania

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015

Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców. Poznań, 9 kwietnia 2015 Raport o sytuacji mikro i małych firm poprawa nastrojów polskich przedsiębiorców Poznań, 9 kwietnia 2015 Piąty raport Banku Pekao SA o sytuacji mikro i małych firm innowacje tematem specjalnym 6 910 wywiadów

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski

Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich. Jakub Bińkowski Pozapłacowe koszty pracy w Polsce na tle innych krajów europejskich Jakub Bińkowski Warszawa 2014 1 POSTULATY ZPP Bogactwo bierze się z pracy. Kapitał czy ziemia, póki nie zostają ożywione pracą, są martwe.

Bardziej szczegółowo

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE

Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Znaczenie porozumienia transatlantyckiego dla konkurencyjności UE Dr Bernadeta Baran Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Plan wystąpienia Podstawy prawne gospodarczej współpracy transatlantyckiej Skala

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / II kwartał roku W pierwszych sześciu miesiącach roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 307 polskich przedsiębiorstw. Tym samym blisko 12 tys. Polaków straciło

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy

Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Makroekonomia 1 Wykład 2. Rachunek dochodu narodowego i pomiar sytuacji na rynku pracy Dr Gabriela Grotkowska Plan wykładu 2. Rachunek dochodu narodowego w gospodarce zamkniętej i otwartej (SNA) Tożsamość

Bardziej szczegółowo

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R.

PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. PODMIOTY GOSPODARKI NARODOWEJ WPISANE DO REJESTRU REGON W WOJEWÓDZTWIE ŚWIĘTOKRZYSKIM STAN NA KONIEC 2007 R. Według stanu z końca grudnia 2007 r. w rejestrze REGON województwa świętokrzyskiego zarejestrowanych

Bardziej szczegółowo

Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych NOBE Szkoła Biznesu Politechniki Warszawskiej

Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych NOBE Szkoła Biznesu Politechniki Warszawskiej str.1 Niezależny Ośrodek Badań Ekonomicznych NOBE Szkoła Biznesu Politechniki Warszawskiej Rola inwestorów z przemysłu farmaceutycznego w rozwoju gospodarczym Polski Synteza raportu Raport przygotowany

Bardziej szczegółowo