niedoinwestowana, wrażliwa i brudna czysta, mądra i konkurencyjna nakreślenie nowej przyszłości energetycznej

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "niedoinwestowana, wrażliwa i brudna czysta, mądra i konkurencyjna nakreślenie nowej przyszłości energetycznej"

Transkrypt

1 Synteza

2 Dwie wizje przyszłości energetycznej:! niedoinwestowana, wrażliwa i brudna lub! czysta, mądra i konkurencyjna. Obydwie znajdują się w nowej edycji renomanowanej publikacji World Energy Outlook. W tej publikacji, Międzynarodowa Agencja Energii odpowiada na prośbę światowych przywódców G8 o nakreślenie nowej przyszłości energetycznej oraz porównanie jej z kierunkiem w którym podążamy. WEO 2006 pokazuje jak zmienić jej bieg. Oblicza koszta i zyski zyski zdecydowanie przeważają. Publikacja World Energy Outlook 2006 także odpowiada na następujące pytania:! czy reakcja ekonomii na wysokie ceny energii jest jedynie opóźniona?! czy inwestycje w ropę i gaz ziemny są wystarczające?! czy istnieją warunki sprzyjające ożywieniu energii jądrowej?! czy biopaliwa mogą zagrozić monopolowi ropy w transporcie drogowym?! czy 2,5 miliarda ludzi w krajach rozwijających się mogą przestawić się na nowe nośniki energii potrzebne do gotowania?! czy Brazylia zbiera nowe doświadzczenia lub uczy świat? Na podstawie obszernych statystyk, szczegółowych prognoz, analiz i porad, WEO 2006 pozwala ustawodawcom oraz społeczeństwu zmienić przyszłość energetyczną.

3 SYNTEZA Polish translation Świat staje twarzą w twarz wobec podwójnego zagrożenia związanego z energią: takimi jak nieposiadanie adekwatnych i pewnych dostaw energii w przystępnych cenach, oraz zatrucie środowiska spowodowane zbyt dużą konsumpcją energii. Wzrastające ceny energii i ostatnie geopolityczne wydarzenia, przypomniały nam o tym jak istotną rolę odgrywa dostępna cenowo energia we wzroście gospodarczym i rozwoju społecznym oraz o podatności globalnego systemu energii na zakłócenia w dostawach. Zabezpieczanie dostaw energii jest ponownie na pierwszym miejscu w polityce międzynarodowej. Jednakże obecna struktura dostaw energii niesie ze sobą niebezpieczeństwo poważnych i nieodwracalnych zniszczeń w środowisku naturalnym w tym zmiany w globalnym klimacie. Pogodzenie celów bezpieczeństwa energetycznego i ochrony środowiska wymaga silnej i skoordynowanej akcji rządów oraz publicznego wsparcia. Potrzeby zmniejszenia wzrostu w popycie na energię kopalną, zwiększenia dywersyfikacji geograficznej i różnorodności paliw oraz ograniczenia emisji które destabilizują klimat są bardziej pilne niż kiedykolwiek. Przywódcy grupy G8, spotykając się z głowami kilku głównych państw rozwijających się i szefami międzynarodowych organizacji - w tym Międzynarodowa Agencja Energii - w Gleneagles w lipcu 2005 roku i w Petersburgu w lipcu 2006 roku wyznaczyli MAE aby doradziła w sprawie alternatywnych scenariuszy energetycznych i strategi nakierowanych na czystą, mądrą i konkurencyjną energetyczną przyszłość. Tegoroczny Outlook odpowiada na tę prośbę. Potwierdza, że popyt i handel paliwami kopalnymi oraz emisje gazów cieplarnianych będą szły w ślad za obecnymi niezrównoważonymi trendami aż do 2030 roku wobec braku nowych rządowych akcji podstawowe założenie naszego Scenariusza Referencyjnego. Również przedstawia, w Scenariuszu Alternatywnej Polityki, iż pakiet polityk i środków jakie państwa na całym świecie biorą pod uwagę, mogłyby jeśli zostałyby wprowadzone, znacznie zmiejszyć tempo wzrostu w zapotrzebowaniu i emisjach. Istotnie, koszt ekonomiczny tych polityk byłby więcej niż przewyższony przez korzyści ekonomiczne wynikające z bardziej wydajnego zużycia i produkcji energii. Energia kopalna będzie dominowała do 2030 roku Według prognoz w Scenariuszu Referencyjnym, popyt na energię pierwotną wzrośnie ponad połowę pomiędzy teraźniejszością a rokiem średni roczny wzrost o 1,6%. W samym okresie do 2015 roku, popyt wzrośnie więcej niż jedna czwarta. Ponad 70% wzrostu w prognozowanym popycie będzie należało do krajów rozwijających się, a same Chiny będą odpowiedzialne za 30%. Ich ekonomie i populacje rosną znacznie szybciej niż w krajach należących do OECD, przesuwając środek ciężkości światowego popytu na energię. Niemalże połowa wzrostu w światowym popycie na pierwotną energię służy do produkcji elektryczności zaś jedna piąta ku zaspokojeniu potrzeb sektora transportowego niemalże całkowicie w postaci paliw ropopochodnych. Synteza 1

4 Globalnie, energie kopalne pozostaną dominującym źródłem energii do 2030 roku w obydwu scenariuszach. W Scenariuszu Referencyjnym, będą one odpowiedzialne za 83% całego wzrostu w popycie energetycznym pomiędzy rokiem 2004 a W rezultacie, ich udział w światowym popycie powiększa się minimalnie od 80% do 81%. Udział ropy zmniejsza się, chociaż ropa pozostaje największym pojedynczym paliwem pośród wszystkich nośników energetycznych w 2030 roku. Globalne zużycie ropy sięgnie 99 milionów baryłek dziennie w 2015 roku i 116 mb/d w 2030 wzrost od poziomu 84 mb/d w 2005 roku. W przeciwieństwie do publikacji WEO-2005, węgiel osiągnie największy wzrost zużycia w wartości absolutnej, napędzony głównie przez elektroenergetykę. Chiny i Indie będą odpowiedzialne za cztery piąte różnicy w popycie na węgiel. Węgiel pozostaje drugim największym nośnikiem energetycznym i jego udział w globalnym popycie podnosi się nieznacznie. Udział gazu ziemnego również wzrasta, pomimo tego, że zużycie gazu wzrasta wolniej, niż przewidywano w ostatnim Outlook w wyniku wyższych cen. Wkład energii wyprodukowanej z siły spadku wód w popycie na energię pierwotną wzrasta nieznacznie, podczas gdy udział energii jądrowej spada. Udział biomasy spada marginalnie, jako że kraje rozwijające się będą coraz bardziej przestawiały się na nowoczesną komercyjną energię, kompensując rosnące zużycie biomasy w produkcji biopaliw i w elektrociepłownictwie. Energie odnawialne nie wyprodukowane z siły spadku wód w tym energia wiatrowa, słoneczna i geotermalna rosną najszybciej lecz z niskiego pułapu. W tym Outlook zrewidowaliśmy w góre nasze założenia co do cen ropy, w oczekiwaniu, że rynki ropy naftowej i produktów ropopochodnych pozostaną zacieśnione. Podstawowe prawa rynku wskazują na niepozorne rozluźnienie w cenach w wyniku dodatkowych zdolności produkcyjnych i spowolnienia we wzroście popytu. Jednakże nowe geopolityczne napięcia lub gorzej, poważne zakłócenie w dostawach energii mogą spowodować jeszcze większą podwyżkę cen. Zakładamy, że średnia cena importowanej ropy naftowej przez MAE spadnie spowrotem do 47 dolarów za baryłkę w kwotach rzeczywistych na początku następnej dekady i następnie wzrośnie powoli do 2030 roku. Ceny gazu ziemnego będą podążać podobnie za trendami w cenach ropy, z powodu dalszego ogólnego zastosowania cen ropy jako indeksu w długoterminowych kontraktach gazowych i konkurencji wśród paliw. Ceny węgla przypuszczalnie zmienią się proporcjonalnie mniej z czasem, ale będą podążały za cenami ropy i gazu. Zagrożenie dla światowego bezpieczeństwa energetycznego jest realne i wzrasta Rosnące zużycie oleju i gazu, jeżeli niepowstrzymane, podkreśli podatność krajów konsumpcyjnych na dotkliwe zakłócenie w dostawach i wynikły z tego szok cenowy. OECD i azjatyckie kraje rozwijające się stają się coraz bardziej zależne od importu jako, że ich rodzima produkcja nie potrafi dotrzymać kroku popytowi. Produkcja spoza OPEC konwencjonalnej ropy naftowej i płynnego gazu naturalnego osiągnie szczyt w przeciągu dekady. W roku 2030 w Scenariuszu Referencyjnym, OECD będzie importować dwie trzecie całego swojego zapotrzebowania na ropę, w porównaniu do obecnego 56% importu. Większość dodatkowego importu pochodzi z Bliskiego Wschodu, dostarczanego niepewnymi drogami morskimi. Koncentracja produkcji ropy w małej grupie państw z dużymi rezerwami głównie członków OPEC z Bliskiego Wschodu oraz Rosję spowoduje wzrost ich dominacji na rynku 2 World Energy Outlook 2006

5 i ich zdolności do dyktowania wyższych cen. Coraz większa część popytu na gaz będzie również zaspokojona przez import rurociągami lub w postaci skroplonego gazu ziemnego od bardziej odległych dostawców. Rosnąca niewrażliwość popytu ropy na ceny, podkreśla potencjalny wpływ zakłócenia w dostawach na międzynarodowe ceny ropy. Udział zapotrzebowania sektora transportowego który jest cenowo nieelastyczny w porównaniu do innych sektorów energii w światowym popycie na ropę ma wzrosnąć w Scenariuszu Referencyjnym. W rezultacie popyt na ropę staje się coraz mniej czuły na zmiany w międzynarodowych cenach ropy naftowej. Następstwem tego jest fakt, iż ceny będą wahać się więcej niż w przeszłości w reakcji na przyszłe krótko terminowe zmiany w popycie i podaży. Łagodzący efekt dotacji na popyt dla konsumentów ropy przyczynia się do niewrażliwości globalnego popytu na ropę wobec zmian w międzynarodowych cenach. Bieżące dotacje na produkty ropopochodne w krajach spoza OECD szacowane są rocznie na ponad 90 miliardów dolarów. Dotacje spoza OECD na wszystkie rodzaje nośników energii wynoszą ponad 250 miliardów dolarów rocznie średnio równe wszystkim inwestycjom potrzebnym w sektorze energetycznym każdego roku w tych krajach. Ceny ropy ciągle odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu globalnej ekonomii. Pomimo tego, że większość światowych ekonomii importujących ropę dalej rozwijały się silnie od 2002 roku, to rozwinełyby się nawet szybciej gdyby ceny ropy i innych nośników energii nie wzrosły. W wielu importujacych krajach, podwyżka wartości eksportu produktów nie związanych z energią, których ceny też wzrosły, zrekompensowała choć część efektu wysokich cen energii. Ewentualny wpływ wysokich cen energii na makroekonomiczne perspektywy pozostaje niepewny, częściowo ponieważ skutki ostatnich podwyżek cen nie wnikły całkowicie w system ekonomiczny. Istnieją rosnące oznaki nacisku inflacji, prowadzące do wyższych stóp procentowych. Większość krajów OECD doświadczyło pogorszenia w ich bilansie obrotów bieżących, szczególnie Stany Zjednoczone. Obieg petrodolarów być może pomógł w obniżeniu wzrostu w długoterminowych stopach procentowych, co spowolniło niekorzystny wpływ na dochody rzeczywiste i wynik wyższych cen energii. Im dłużej ceny pozostaną na obecnych poziomach lub im więcej wzrosną, tym większe będzie zagrożenie dla wzrostu ekonomicznego w krajach importujących. Szok w cenie ropy spowodowany nagłym i poważnym zakłóceniem w dostawach byłby szczególnie szkodliwy najbardziej dla biednych zadłużonych państw. Czy inwestycje nadejdą? Zaspokojenie rosnącego światowego głodu na energię wymaga ogromnych inwestycji w infrastrkturę dostaw energii. Prognozy zawarte w Scenariuszu Referencyjnym w tym Outlook nawołują do łącznej inwestycji trochę powyżej 20 bilionów dolarów (po kursie z 2005 roku) w latach To jest około 3 bilionów dolarów więcej niż w WEO-2005, głównie z powodu ostatnich ostrych podwyżek w kosztach kapitału jednostkowego, szczególnie w przemyśle olejowym i gazowym. Sektor energetyczny pobiera 56% całości inwestycji - lub około dwie trzecie jeśli inwestycje w łańcuch dostaw zapewniających potrzeby paliwowe elektrownii są wliczone. Inwestycje w ropę z których trzy czwarte idą na wejście do systemu wyniosą powyżej 4 bilionów dolarów w całości w latach Inwestycje przeznaczone na wejście do systemu Synteza 3

6 są bardziej wrażliwe na zmiany w spadkach mocy na istniejących złożach niż na stopę wzrostu popytu na ropę. Więcej niż połowa całych inwestycji w energię potrzebnych na świecie ma miejsce w krajach rozwijających się, gdzie popyt i produkcja wzrastają najszybciej. Same Chiny potrzebują zainwestować około 3,7 biliona dolarów 18% światowych inwestycji. Nie ma żadnej gwarancji, że wszystkie potrzebne inwestycje nadejdą. Polityki rządowe, czynniki geopolityczne, niespodziewane zmiany w kosztach jednostkowych i cenach oraz nowa technologia, wszystkie one mogą wpłynąć na możliwości i zachęty dla prywatnych i publicznych przedsiębiorstw do inwestowania w różne ogniwa licznych łańcuchów dostaw energii. Decyzje inwestycyjne głównych krajów produkujących ropę i gaz mają istotne znaczenie, jako że będą one coraz bardziej wpływać na rozmiar i koszt importu w krajach odbiorców. Przykładowo, istnieją wątpliwości co do tego czy inwestycje w rosyjskim przemyśle gazowym będą wystarczające, aby zachować aktualny poziom eksportu do Europy i rozpocząć eksport do Azji. Możliwości i chęci głównych producentów ropy i gazu do zwiększenia inwestycji w celu sprostania rosnącemu globalnemu popytowi są szczególnie niepewne. Kapitał wydany przez głównych producentów ropy i gazu wzrósł znacznie w cenach nominalnych w trakcie pierwszej połowy obecnej dekady i na podstawie planów firm, wzrośnie dodatkowo do 2010 roku. Lecz wpływ na nowe możliwości wyższych wydatków jest ograniczany przez wzrastające koszty. Wyrażone w kwotach kosztów indeksowanych o wskaźnik inflacji, inwestycje w 2005 roku były jedynie 5% powyżej tego co w roku Planowane inwestycje do roku 2010 na wejściu do systemu mają prawdopodobnie zwiększyć nieznacznie światowe rezerwy mocy przerobu ropy naftowej. Jednakże zwyżki mocy mogą być mniejsze z powodu niedoboru wykfalikowanych pracowników i szprzętu, opóźnień w nadzorze, inflacji w kosztach, większych spadków w mocach na istniejących złożach, oraz geopolityki. Spodziewane zwiększone wydatki kapitału na rafinerie mają zwiększyć moce przerobowe przez prawie 8 mb/d do 2010 roku. Poza obecną dekadą, większe inwestycje w kwotach rzeczywistych będą potrzebne by podtrzymać wzrost mocy na wejściu i wyjściu z systemu. W Analizie Opóźnionej Inwestycji, niższe wydobycie ropy naftowej przez OPEC, częściowo zrekompensowane przez wzrost produkcji w krajach spoza OPEC, podniesie ceny ropy o jedną trzecią, powodując obniżkę o 7 mb/d w światowym popycie na ropę, lub 6% w 2030 roku w porównaniu do Scenariusza Referencyjnego. Na podstawie aktualnych trendów w energii, emisje dwutlenku węgla będą rosły szybciej Globalne emisje dwutlenku węgla (CO 2 ) związane z energią wzrosną o 55% pomiędzy rokiem 2004 a 2030, lub 1,7% rocznie w Scenariuszu Referencyjnym. Sięgną one 40 gigaton w 2030 roku, będzie to wzrost o 14 Gt z poziomu w 2004 roku. Elektroenergetyka przyczynia się do połowy wzrostu w globalnych emisjach w prognozowanym okresie. Węgiel wyprzedził ropę w 2003 roku jako główne źródło globalnych emisji CO 2 związanych z energią i pozostanie na tej pozycji aż do 2030 roku. Przewiduje się, że emisje będą rosły nieznacznie szybciej niż popyt na pierwotną energię odwracając trend z ostatnich dwóch i pół dekady - ponieważ średnia zawartość węgla w konsumpcji energii pierwotnej wzrasta. 4 World Energy Outlook 2006

7 Kraje rozwijające się przyczynią się do ponad trzech czwartych różnicy w globalnych emisjach CO 2 pomiędzy rokiem 2004 a 2030 w tym scenariuszu. Wyprzedzą OECD jako największy producent CO 2 tuż po 2010 roku. Udział krajów rozwijających się w globalnych emisjach wzrasta z 39% w 2004 do ponad połowy w 2030 roku. Ten wzrost jest szybszy niż ich wzrost w udziale na popyt energii, gdyż ich dodatkowe zużycie energii jest bardziej węglowo intensywne niż w OECD i krajach przejściowych. Generalnie, kraje rozwijające się używają proporcjonalnie więcej węgla a mniej gazu. Same Chiny są odpowiedzialne za około 39% wzrostu w globalnych emisjach. Emisje Chin powiększą się więcej niż dwukrotnie pomiędzy 2004 a 2030 rokiem, spowodowane szybkim wzrostem gospodarczym i znacznym zastosowaniem węgla w elektroenergetyce i przemyśle. Chiny wyprzedzą Stany Zjednoczone jako największy producent CO 2 przed 2010 rokiem. Inne kraje azjatyckie, w tym Indie, również przyczyniają się do wzrostu globalnych emisji. Pomimo tego, emisje CO 2 na osobę w krajach spoza OECD pozostaną znacznie poniżej tych w OECD. Bezzwłoczne akcje rządów mogą odmienić trendy w energii i emisjach Prognozy zawarte w Scenariuszu Referencyjnym opisane powyżej nie są ostateczne. Faktycznie rządy mogą przedsięwziąć zdecydowane kroki aby pokierować system energetyczny na bardziej zrównoważoną ścieżkę. W Scenariuszu Alternatywnej Polityki, strategie i środki jakie rządy aktualnie rozważają w kierunku podwyższenia energetycznego bezpieczeństwa oraz złagodzenia emisji CO 2 będą wprowadzone. Spowoduje to znacznie wolniejszy rozwój w popycie na paliwo kopalne, na import ropy i gazu oraz emisji. Te interwencje składają się z wysiłków na rzecz polepszenia wydajności w produkcji i zużyciu energii, oraz zwiększenia zależności od paliw niekopalnych i także podtrzymania krajowych dostaw ropy i gazu wewnątrz siatki państw importujących energię. Globalny popyt na pierwotną energię w 2030 roku jest około 10% niższy w Scenariuszu Alternatywnej Polityki niż w Scenariuszu Referencyjnym mniej więcej równy obecnej konsumpcji energii w Chinach. Globalny popyt wzrośnie o 37% pomiędzy 2004 a 2030 rokiem, ale wolniej: 1,2% rocznie w porównaniu do 1,6% w Scenariuszu Referencyjnym. Największe oszczędności energetyczne zarówno jako wartość absolutna, jak również w ujęciu procentowym pochodzą z węgla. Wpływ nowych polityk rządowych na popyt energii jest mniej ewidętny w pierwszej dekadzie ramy czasowej prognoz w Outlook, ale daleki od nieistotnych. Różnica w globalnym popycie na energię pomiędzy obydwoma scenariuszami w 2015 roku wynosi około 4%. W całkowitym przeciwieństwie do Scenariusza Referencyjnego, wzrost importu ropy w krajach OECD wyhamuje koło 2015 roku a potem zacznie spadać. Pomimo tego, wszystkie trzy regiony OECD i Azja rozwijająca się będą bardziej zależne od importu ropy pod koniec przewidywanego okresu, chociaż wyraźnie mniej niż w Scenariuszu Referencyjnym. Globalny popyt na ropę sięgnie 103 mb/d w 2030 roku w Scenariuszu Alternatywnej Polityki wzrost z poziomu 20 mb/d w 2005, ale 13 mb/d mniej niż w Scenariuszu Referencyjnym. Środki zastosowane w sektorze transportu są odpowiedzialne za blisko 60% całych oszczędności ropy w Scenariuszu Alternatywnej Polityki. Więcej jak dwie trzecie pochodzi z bardziej wydajnych nowych samochodów. Powiększone zużycie Synteza 5

8 i produkcja biopaliw zwłaszcza w Brazylii, Europie, i Stanach Zjednoczonych pomaga również zmniejszyć zapotrzebowanie na ropę. Na całym świecie, popyt na gaz i zależność od import gazu są także o wiele niższe w porównaniu do Scenariusza Referencyjnego. Emisje dwutlenku węgla związane z energią będą niższe o 1,7 Gt lub 5% w 2015 i o 6,3 Gt lub 16% w 2030 roku w porównaniu do Scenariusza Referencyjnego. Kroki podjęte w Scenariuszu Alternatywnej Polityki spowodują, że emisje w OECD i w ekonomiach przejściowych ustabilizują się i następnie opadną przed rokiem Ich emisje w 2030 będą dalej minimalnie wyższe niż w 2004, ale znacznie poniżej poziomu w Scenariuszu Referencyjnym. Emisje w Unii Europejskiej i Japonii opadną poniżej obecnych poziomów. Emisje w krajach rozwijających się będą nadal rosły, ale stopa wzrostu maleje stanowczo podczas ramy czasowej prognoz w Outlook w porównaniu do Scenariusza Referencyjnego. Polityki które zachęcają do bardziej wydajnej produkcji i zużycia energii mają 80% udziału w całości uniknionych emisji CO 2. Reszta pochodzi ze zmiany na nisko węglowe lub zero węglowe paliwa. Bardziej wydajne zużycie paliw, głównie poprzez bardziej wydajne samochody i ciężarówki, przyczynia się do 36 % całości uniknionych emisji. Bardziej wydajne zużycie energii w szerokim spektrum zastosowań, łącznie z oświetleniem, klimatyzacją, urządzeniami i silnikami przemysłowymi, oszczędza kolejne 30%. Wkład bardziej wydajnej produkcji energii wynosi 13%. Energia odnawialna i biopaliwa zaoszczędzają dodatkowe 12%, a energia jądrowa pozostałe 10%. Wprowadzenie zaledwie tuzina strategi będzie odpowiedzialne za wkład równy prawie 40% całości uniknionych emisji do 2030 roku. Polityki, które są najbardziej skuteczne w redukcji emisji także przynoszą największe obniżki w imporcie ropy i gazu. Nowe strategie i środki będę opłacalne W całości, analizowane nowe strategie i środki przyniosą oszczędności, które znacznie przekraczają dodatkowy wstępny koszt inwestycji z rąk konsumentów - kluczowy wynik ze Scenariusza Alternatywnej Polityki. Całkowite inwestycje w roku na łancuchu energetycznym - od producenta do konsumenta są 560 miliardów dolarów niższe niż w Scenariuszu Referencyjnym. Inwestycje w sprzęt końcowego użytku i budynki są 2,4 biliona dolarów wyższe, ale są one ewidentnie przeważone przez 3 biliony dolarów inwestycji zaoszczędzonych po stronie dostaw. Podczas tego samego okresu, koszt paliwa zaoszczędzonego przez konsumentów wynosi 8,1 biliona dolarów, znacznie rekompensując dodatkowe inwestycje w działania ograniczające popyt, potrzebne dla stworzenia tych oszczędności. Zmiany związane z inwestycjami w elektryczność, będące wynikiem strategi zawartych w Scenariuszu Alternatywnej Polityki, przyniosą szczególnie duże oszczędności. Średnio, jeden dodatkowy dolar zainwestowany w bardziej wydajne sprzęty elektryczne, urządzenia i budynki zaoszczędza wiecej niż dwa dolary zainwestowane w dostawy elektryczności. Ta proporcja jest największa w krajach spoza OECD. Dwie trzecie wydanego dodatkowo kapitału na działania ograniczające popyt są poniesione przez konsumentów w krajach OECD. Okresy zwrotu dodatkowych inwestycji na działania ograniczające popyt są bardzo krótkie, w zakresie od roku do ośmiu lat. Najkrótsze są w krajach rozwijających się i dla strategi wprowadzonych przed 2015 rokiem. 6 World Energy Outlook 2006

9 Energia jądrowa znów widziana korzystnie jeśli obawy społeczne będą zażegnane Energia jądrowa technologia sprawdzona w produkcji elektryczności dla obciążenia podstawowego może mieć poważny wkład w redukcję zależności od gazu importowanego i ograniczenie emisji CO 2. W Scenariuszu Referencyjnym światowa moc produkcyjna energii jądrowej powiększą się z 368 GW w 2005 do 416 GW w Ale jej udział w całości pierwotnych nośników energetycznych nadal spada, z założeniem, że niewiele nowych reaktorów zostanie wybudowanych i że kilka istniejących zostanie wycofanych. W Scenariuszu Alternatywnej Polityki bardziej przychylne jądrowe strategie podniosą moc produkcyjną energii jądrowej do 519 GW w 2030, tak że jej udział w całości nośników energetycznych wzrośnie. Zaintersowanie budową reaktorów jadrowych wzrosło w rezultacie wyższych cen energii kopalnej, co spowodowało, że enegria jądrowa stała się relatywnie bardziej konkurencyjna. Nowe elektrownie jądrowe mogłyby produkować elektryczność za koszt mniejszy niż pięć centów amerykańskich za kwh, jeśli konstrukcja i ryzyka obsługi będą właściwie zarządzane przez sprzedawców elektrownii i przedsiębiorstwa elektroenergetyczne. Przy takim koszcie, energia jądrowa będzie tańsza niż elektryczność oparta na gazie, jeśli ceny gazu sięgną powyżej 4,70 dolara za MBtu. Energia jądrowa pozostanie nadal droższa niż konwencjonalne elektrownie zasilane węglem przy cenach węgla poniżej 70 dolarów za tonę. Koszty związane z progiem rentowności energii jądrowej byłyby niższe jeśli zostanie wprowadzona kara pieniężna za emisje CO 2. Energia jądrowa tylko wtedy stanie się ważniejsza jeżeli rządy państw, gdzie energia jądrowa jest akceptowana, będą odgrywały ważniejszą rolę w ułatwianiu prywatnych inwestycji, szczególnie na rynkach zliberalizowanych. Elektrownie jądrowe wymagają dużego kapitału, potrzebują początkowej inwestycji od 2 miliardów dolarów do 3,5 miliarda dolarów na reaktor. Z drugiej strony, koszty wytwarzania energii jądrowej są mniej podatne na zmiany w cenach paliw niż w elektroenergetyce zasilanej węglem lub gazem. Ponadto, złoża uranu są obfite i szeroko rozłożone na całym świecie. Dwie wyżej wymienione zalety czynią energię jądrową potencjalnie atrakcyjną opcją we wzmacnianiu bezpieczeństwa dostaw elektryczności jeżeli obawy o bezpieczeństwo elektrownii, pozbywanie się odpadów jądrowych i zagrożenie proliferacją będą rozwiązane ku zadowoleniu społecznemu. Wkład biopaliw zależy od nowych technologii Przewidywane jest, że biopaliwa będą miały znaczący wkład w zaspokojeniu globalnych potrzeb energetycznych w transporcie drogowym, szczegolnie w Scenariuszu Alternatywnej Polityki. W tym scenariuszu odpowiadają one za 7% konsumpcji paliw drogowych w 2030 roku, powyżej aktualnego 1%. W Scenariuszu Referencyjnym, ich udział osiąga 4%. W obydwu scenariuszach, Stany Zjednoczone, Unia Europejska i Brazylia są odpowiedzialne za większość podwyżki oraz pozostają przodującymi producentami i konsumentami biopaliw. Przewiduje się, że etanol będzie odpowiadał za większą część wzrostu w zużyciu biopaliw na świecie, gdyż spodziewa się, że koszty produkcji opadną szybciej w porównaniu do biodizla drugie główne biopaliwo. Udział biopaliw w zużyciu paliw w transporcie pozostaje stanowczo najwyższy w Brazylii najtańszy światowy producent etanolu. Synteza 7

10 Rosnące zapotrzebowanie na żywność, które konkuruje z biopaliwami o istniejącą ziemię pod uprawy i pastwiska, ograniczy potencjał produkcyjny biopaliw na podstawie istniejących technologii. Mniewięcej 14 milionów hektarów jest obecnie wykorzystywanych do produkcji biopaliw, równe około 1% aktualnie dostępnej światowej ziemi pod uprawę. Ten udział wzrasta do 2% w Scenariuszu Referencyjnym i 3,5% w Scenariuszu Alternatywnej Polityki. Ilość ziemi potrzebnej pod uprawę w 2030 roku będzie przekraczała obszar ziemi uprawnej we Francji i Hiszpanii w Scenariuszu Referencyjnym oraz całej w krajach regionu OECD Pacific w tym Australii w Scenariuszu Alternatywnej Polityki. Aktualnie opracowywane nowe technologie biopaliwowe, w szczególności etanol ligninowo-celulozowy, mógłby dopuścić biopaliwa do odegrania o wiele większej roli niż przewidywanej w jakimkolwiek z dwóch scenariuszy. Jednak znaczące technologiczne bariery nadal muszą być pokonane by te technologie drugiej-generacji stały się komercyjnie możliwe. Handel i polityka subwencji będą krytycznymi czynnikami w wyznaczaniu gdzie i z jakimi zasobami oraz technologiami biopaliwa będą produkowane w nadchodzących dekadach, całkowity ciężar dotacji spoczywający na podatnikach oraz opłacalność biopaliw jako sposób promocji dywersyfikacji w energii i redukcji emisji dwutlenku węgla. Wdrażanie Scenariusza Alternatywnej Polityki w rzeczywistość Istnieją wielkie przeszkody do przyjęcia i wprowadzenia strategi oraz środków zawartych w Scenariuszu Alternatywnej Polityki. W praktyce będzie wymagana znaczna chęć polityczna by wprowadzić w życie te strategie, z których wiele natknie się na sprzeciw ze strony niektórych kręgów przemysłu i konsumentów. Politycy muszą jasno przedstawić korzyści dla ekonomii i społeczeństwa wynikające z proponowanych środków. W większości państw obywatele są coraz lepiej zaznajomieni z zaletami bezpieczeństwa energetycznego i ekologicznymi wynikającymi z poparcia bardziej wydajnego zużycia energii oraz propagowania roli energii odnawialnych. Wsparcie sektora prywatnego i międzynarodowa współpraca będzie potrzebna do surowszych inicjatyw rządowych. Pomimo że większość inwestycji energetycznych będzie musiała pochodzić z sektora prywatnego, to jednak rządy odgrywają znaczącą rolę w kreowaniu odpowiedniej atmosfery dla inwestycji. Kraje uprzemysłowione będą musiały pomóc krajom rozwijającym się przeskoczyć do najbardziej zaawansowanych technologii oraz zaadoptować wydajne sprzęty i praktyki. Będzie to wymagało kampanii promujących przekazywanie technologii, budowania mocy i współpracy w badaniach i rozwoju. Potrzebny będzie duży stopień współpracy pomiędzy krajami oraz pomiędzy przemysłem i rządem. Kraje spoza OECD mogą szukać pomocy u instytucji wielostronnych pożyczek i innych międzynarodowych organizacji w tworzeniu i wdrażaniu nowych strategi. Może to być szczególnie potrzebne dla małych krajów rozwijających się, które w przeciwieństwie do Chin i Indii, mogą mieć trudności w przyciąganiu inwestycji. Analizy zawarte w Scenariuszu Alternatywnej Polityki demonstrują jak pilne jest podjęcie działania strategicznego. Każdy rok opóźnienia we wprowadzaniu analizowanych strategi będzie miał nieproporcjonalnie większy efekt na emisje. Na przykład, jeśli działania byłyby opóźnione o 10 lat, czyli wprowadzone dopiero w 2015, 8 World Energy Outlook 2006

11 to całkowite uniknione emisje do 2030 w zestawieniu do Scenariusza Referencyjnego sięgnełyby jedynie 2%, w porównaniu z 8% w Scenariuszu Alternatywnej Polityki. W dodatku opóźnienia w przyspieszaniu badań nad energią i starań nad rozwojem, zwłaszcza w dziedzinie sekwestracji CO 2, wstrzymywałyby możliwości obniżenia poziomów emisji po 2030 roku. Większe oszczędności energii wymagałyby jeszcze większego nacisku strategicznego Nawet jeśli rządy wprowadzą w życie, tak jak zakładamy, wszystkie rozważane strategie ograniczające import oraz emisje, jednakowoż będą one wzrastać dalej do roku Utrzymanie światowych emisji CO 2 na obecnym poziomie będzie wymagało o wiele silniejszych strategi. W praktyce, przełomy technologiczne które dogłębnie zmieniają sposób w jaki produkujemy i konsumujemy energię będą niewątpliwie również potrzebne. Problemy napotykane w osiągnięciu tego celu w ramach czasowych naszej analizy nie usprawiedliwiają braku lub opóźnienia w działaniu, co tylko podniosłoby długoterminowe koszta ekonomiczne, bezpieczeństwa oraz środowiska naturalnego. Im szybciej zaczniemy działać tym szybciej nowa generacja bardziej wydajnych, niskowęglowych lub bezwęglowych systemów energetycznych będzie mogła być wprowadzona. W naszym zasięgu jest o wiele bardziej zrównoważona przyszłość energii, przy użyciu technologii które są już dostępne lub bliskie komercjalizacji. Ostatnio opublikowany raport MAE, Energy Technology Perspectives, pokazuje że potrzebne jest wielorakie podejście do rozwoju i wdrażania technologii. W tym Outlook, Analiza Powyżej Scenariusza Alternatywnej Strategii (BAPS), ilustruje jak nadzwyczajnie ambitny cel ograniczenia emisji CO 2 w 2030 roku, tak aby pozostał na dzisiejszym poziomie, może być osiągnięty. To wymagałoby zmniejszenia emisji o 8 Gt więcej niż w Scenariuszu Alternatywnej Strategii. Cztery piąte oszczędności energii i emisji w Analizie BAPS pochodzi z jeszcze silniejszych wysiłków strategicznych aby poprawić wydajność energetyczną, zwiększyć produkcję elektryczności ze źródeł jądrowych i odnawialnych oraz wesprzeć wprowadzenie technologii sekwestracji CO 2 jedna z najbardziej obiecujących opcji złagodzenia emisji w dalekosiężnym rozważaniu. Jednak zmiany technologiczne wymienione w Analizie BAPS, pomimo iż technicznie wykonalne, byłyby bezprecedensowe zarówno w skali jak i szybkości wdrażania. Dostarczenie nowoczesnej energii do ubogich społeczeństw świata jest naglącą potrzebą Chociaż w obu scenariuszach następuje stały postęp w rozszerzaniu użycia nowoczesnych usług energetycznych dla domostw w krajach rozwijających się, wiele ludzi będzie dalej polegało na tradycyjnej biomasie w roku Obecnie, 2,5 miliarda ludzi używa drewna opałowego, węgla drzewnego, odpadów rolniczych lub łajna zwierzęcego aby zaspokoić większość swoich dziennych potrzeb na energię w gotowaniu i ogrzewaniu. W wielu krajach te środki stanowią ponad 90% zużycia całkowitej energii dla domostw. Niewydajne i niezrównoważone zużycie biomasy ma poważne konsekwencje dla zdrowia, środowiska naturalnego oraz rozwoju ekonomicznego. Zaskakujące jest iż około 1,3 miliona ludzi w większości kobiet i Synteza 9

12 dzieci umiera przedwcześnie co roku z powodu wewnątrzdomowego zanieczyszczenia powietrza biomasą. Udowodnione jest, że w krajach gdzie lokalne ceny dostosowały się do niedawnych wysokich międzynarodowych cen energii, przejście na czystsze i bardziej wydajne sposoby gotowania tak naprawdę się opóźniło lub nawet odwróciło. W Scenariuszu Referencyjnym liczba osób używających biomasę wzrośnie do 2,6 miliarda w roku 2015 i do 2,7 miliarda w roku 2030 wraz ze wzrostem populacji światowej. To oznacza, że jedna trzecia populacji świata będzie nadal bazować na tych paliwach, czyli udział niewiele mniejszy niż dziś. Na świecie jest nadal 1,6 miliarda ludzi którzy żyją bez elektryczności. Aby uzyskać Milenijne Cele Rozwoju, ta liczba musiałaby zmniejszyć się do mniej niż miliarda w roku Potrzebne są nagłe działania w kierunku zachęcania do bardziej efektywnego i zróżnicowanego zużycia tradycyjnej biomasy i wspomaganie ludzi do przejścia na nowoczesne paliwa i technologie używane w gospodarstwach domowych. Odpowiednie strategie zależne są od lokalnych warunków takich jak dochód na osobę i dostępu do zróżnicowanych dostaw biomasy. Alternatywne paliwa i technologie są aktualnie dostępne w przystępnych cenach. Obniżenie o połowę liczby gospodarstw używających biomasę do gotowania przed 2015 rekomendacja Projektu Milenijnego ONZ - będzie wymagało by 1,3 miliarda ludzi przestawiło się na gaz płynny i inne paliwa komercyjne. Ten fakt nie będzie miał znaczącego wpływu na światowy popyt ropy i potrzebny sprzęt kosztowałby, najwyżej, 1,5 miliarda dolarów rocznie. Jednakże energiczne i wspólne akcje rządowe - ze wsparciem ze strony krajów uprzemysłowionych - są nieodzowne do osiągnięcia tego celu, razem ze wspólnym finansowaniem z publicznych i prywatnych źródeł. Strategie musiałyby stawić czoła barierom w dostępie, przystępności i dostawach, i stać się centralnym elementem szerszych strategi rozwoju. 10 World Energy Outlook 2006

13 Obecny dokument był oryginalnie opublikowany w języku angielskim. Pomimo tego, że MAE przetłumaczyło ten tekst możliwie najdokładniej, mogą istnieć małe różnice w przekładzie. Synteza 11

14 INTERNATIONAL ENERGY AGENCY The International Energy Agency (IEA) is an autonomous body which was established in November 1974 within the framework of the Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) to implement an international energy programme. It carries out a comprehensive programme of energy co-operation among twenty-six of the OECD s thirty member countries. The basic aims of the IEA are: To maintain and improve systems for coping with oil supply disruptions. To promote rational energy policies in a global context through co-operative relations with non-member countries, industry and international organisations. To operate a permanent information system on the international oil market. To improve the world s energy supply and demand structure by developing alternative energy sources and increasing the efficiency of energy use. To assist in the integration of environmental and energy policies. The IEA member countries are: Australia, Austria, Belgium, Canada, the Czech Republic, Denmark, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Ireland, Italy, Japan, the Republic of Korea, Luxembourg, the Netherlands, New Zealand, Norway, Portugal, Spain, Sweden, Switzerland, Turkey, the United Kingdom and the United States. The European Commission takes part in the work of the IEA. ORGANISATION FOR ECONOMIC CO-OPERATION AND DEVELOPMENT The OECD is a unique forum where the governments of thirty democracies work together to address the economic, social and environmental challenges of globalisation. The OECD is also at the forefront of efforts to understand and to help governments respond to new developments and concerns, such as corporate governance, the information economy and the challenges of an ageing population. The Organisation provides a setting where governments can compare policy experiences, seek answers to common problems, identify good practice and work to co-ordinate domestic and international policies. The OECD member countries are: Australia, Austria, Belgium, Canada, the Czech Republic, Denmark, Finland, France, Germany, Greece, Hungary, Iceland, Ireland, Italy, Japan, Korea, Luxembourg, Mexico, the Netherlands, New Zealand, Norway, Poland, Portugal, the Slovak Republic, Spain, Sweden, Switzerland, Turkey, the United Kingdom and the United States. The European Commission takes part in the work of the OECD. OECD/IEA, 2007 No reproduction, copy, transmission or translation of this publication may be made without written permission. Applications should be sent to: International Energy Agency (IEA), Head of Publications Service, 9 rue de la Fédération, Paris Cedex 15, France. 12 World Energy Outlook 2006

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Struktura sektora energetycznego w Europie

Struktura sektora energetycznego w Europie Struktura sektora energetycznego w Europie seminarium Energia na jutro 15-16, września 2014 źródło: lion-deer.com 1. Mieszkańcy Europy, 2. Struktura wytwarzania energii w krajach Europy, 3. Uzależnienie

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE. Kontekst. Kwiecień 2013

Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE. Kontekst. Kwiecień 2013 Wątpliwe korzyści? Ekonomiczne aspekty polityki biopaliwowej UE Kwiecień 2013 Streszczenie opracowania Międzynarodowego Instytutu na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju Biopaliwa za jaką cenę? Przegląd kosztów

Bardziej szczegółowo

UNIJNE CELE W ZAKRESIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI DO 2030 ROKU

UNIJNE CELE W ZAKRESIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI DO 2030 ROKU by WARSZAWA, 4 UNIJNE CELE W ZAKRESIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI DO ROKU MACIEJ BUKOWSKI ALEKSANDER ŚNIEGOCKI WARSZAWSKI INSTYTUT STUDIÓW EKONOMICZNYCH Al. JEROZOLIMSKIE

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej

Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste nośniki energii w perspektywie długookresowej Wprowadzenie i prezentacja wyników do dalszej dyskusji Grzegorz Wiśniewski Instytut Energetyki Odnawialnej (EC BREC

Bardziej szczegółowo

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce...

gospodarki energetycznej...114 5.4. Cele polityki energetycznej Polski...120 5.5. Działania wspierające rozwój energetyki odnawialnej w Polsce... SPIS TREŚCI Wstęp... 11 1. Polityka energetyczna Polski w dziedzinie odnawialnych źródeł energii... 15 2. Sytuacja energetyczna świata i Polski u progu XXI wieku... 27 2.1. Wstęp...27 2.2. Energia konwencjonalna

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii

Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii Duński Plan Energetyczny. Koniec epoki kotłów gazowych i olejowych w Danii W 2010 roku duńska Komisja ds. Zmian Klimatu stwierdziła, że realne jest uniezależnienie się od paliw kopalnych. Na tych danych

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej

Skierniewice, 18.02.2015 r. Plan Gospodarki Niskoemisyjnej Skierniewice, 18.02.2015 r. 1 Plan Gospodarki Niskoemisyjnej 2 Agenda spotkania 1. Czym jest Plan Gospodarki Niskoemisyjnej i w jakim celu się go tworzy? 2. Uwarunkowania krajowe i międzynarodowe 3. Szczególne

Bardziej szczegółowo

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel?

analiza Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? Polska i Indie: czy połączy nas energia i węgiel? GŁÓWNA MYŚL Rosnące zapotrzebowanie na energię skłania Indie do szukania partnerów zagranicznych dla rodzimego przemysłu. To dobra okazja dla Polski do

Bardziej szczegółowo

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro

Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Kwiecień 2013 Katarzyna Bednarz Potencjał inwestycyjny w polskim sektorze budownictwa energetycznego sięga 30 mld euro Jedną z najważniejszych cech polskiego sektora energetycznego jest struktura produkcji

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003

Przegląd. Perspektywy sektora telekomunikacyjnego. w krajach OECD: edycja 2003 Przegląd Perspektywy sektora telekomunikacyjnego w krajach OECD: edycja 2003 Overview OECD Communications Outlook: 2003 Edition Polish translation Przeglądy to tłumaczenia fragmentów publikacji OECD. Są

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

WORLD ENERGY OUTLOOK SYNTEZA

WORLD ENERGY OUTLOOK SYNTEZA WORLD ENERGY 2 0 11 OUTLOOK SYNTEZA WORLD ENERGY 2 0 11 OUTLOOK SYNTEZA Polish translation MIĘDZYNARODOWA AGENCJA ENERGETYCZNA Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) jest niezależnym ciałem powołanym

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny

Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia 16 grudnia 2011 r. Sprawozdanie nr 111/2011 Sprawozdanie nt. planu działań KE w zakresie energii do roku 2050: bezpieczny, konkurencyjny i niskoemisyjny sektor energetyczny Bruksela, dnia

Bardziej szczegółowo

Efektywna ekonomicznie ochrona klimatu w zasobach mieszkaniowych Unii Europejskiej - analiza wpływu kosztów energii

Efektywna ekonomicznie ochrona klimatu w zasobach mieszkaniowych Unii Europejskiej - analiza wpływu kosztów energii Efektywna ekonomicznie ochrona klimatu w zasobach mieszkaniowych Unii Europejskiej - analiza wpływu kosztów energii Raport opracowany przez ECOFYS dla Eurima EFEKTYWNA EKONOMICZNIE OCHRONA KLIMATU 06 CZERWCA

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej

Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Perspektywy rozwoju technologii fotowoltaicznej Sprawozdanie KOMITETU DORADCZEGO DS. BADAŃ NAD TECHNOLOGIĄ FOTOWOLTAICZNĄ (PHOTOVOLTAIC TECHNOLOGY RESEARCH ADVISORY COUNCIL, PV-TRAC). PRZEDMOWA Urządzenia

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO

PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO PROJEKCJE MAKROEKONOMICZNE EKSPERTÓW EUROSYSTEMU DLA OBSZARU EURO Eksperci Eurosystemu opracowali projekcje rozwoju sytuacji makroekonomicznej w obszarze euro na podstawie informacji dostępnych na dzień

Bardziej szczegółowo

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1

POMPY CIEPŁA Analiza rynku Wykres 1 POMPY CIEPŁA Analiza rynku W Polsce dominującą rolę w produkcji energii elektrycznej odgrywa węgiel ( jego udział w globalnej wielkości mocy zainstalowanej w naszym kraju w 2005 roku wynosił 95%). Struktura

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Co elektromobilność może zaoferować Twojemu miastu i jego mieszkańcom. Małgorzata Durda, Volvo Polska

Co elektromobilność może zaoferować Twojemu miastu i jego mieszkańcom. Małgorzata Durda, Volvo Polska S Co elektromobilność może zaoferować Twojemu miastu i jego mieszkańcom Małgorzata Durda, Volvo Polska Globalne czynniki wpływające na społeczeństwo Wzrost liczby ludności i urbanizacja Zmiany klimatu

Bardziej szczegółowo

REDRAWING MAP. World Energy Outlook Special Report. SYNTEZA Polish translation TWORZĄC NOWĄ MAPĘ ENERGETYCZNO-KLIMATYCZNĄ

REDRAWING MAP. World Energy Outlook Special Report. SYNTEZA Polish translation TWORZĄC NOWĄ MAPĘ ENERGETYCZNO-KLIMATYCZNĄ REDRAWING THE ENERGY-CLIMATE MAP World Energy Outlook Special Report SYNTEZA Polish translation TWORZĄC NOWĄ MAPĘ ENERGETYCZNO-KLIMATYCZNĄ Raport Specjalny w ramach serii World Energy Outlook MIĘDZYNARODOWA

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii w Chinach 2015-12-22 08:58:22

Odnawialne źródła energii w Chinach 2015-12-22 08:58:22 Odnawialne źródła energii w Chinach 2015-12-22 08:58:22 2 W ustawie Prawo energetyczne, źródła energii odnawialnej zdefiniowano jako źródła wykorzystujące w procesie przetwarzania energię wiatru, promieniowania

Bardziej szczegółowo

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe

Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe 23042012_WORKsmart_ECO_bro_PL WORKsmart -Eco Ochrona środowiska i dbałość o wyniki finansowe www.tomtom.com/business Let s drive business Spis treści 2 Na ile ekologiczna jest Twoja firma? 3 Optymalizacja

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej

www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej www.pwc.pl Czego oczekuje Pokolenie Y od procesu rekrutacji w firmach #rekrutacjainaczej Spain Hiszpania Greece Grecja Italy Włochy Portugalia Slovak Republic Słowacja Ireland Irlandia Polska Poland France

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczna analiza podatków

Ekonomiczna analiza podatków Ekonomiczna analiza podatków 3. Podatki a działalność gospodarcza Owsiak (2005), Finanse Publiczne, PWN Osiatyński J., Finanse publiczne Ekonomia i polityka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006 James,

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW

WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW WSPIERAMY EUROPARLAMENTARZYSTÓW 3 / ZAPEWNIENIE NISKOWĘGLOWEJ PRZYSZŁOŚCI Europa zobowiązała się do obniżenia globalnego wzrostu temperatury do 2 C. Oczekuje się, że poniżej tego poziomu uda się uniknąć

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

04. Bilans potrzeb grzewczych

04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 1 /7 04. Bilans potrzeb grzewczych W-551.04 2 /7 Spis treści: 4.1 Bilans potrzeb grzewczych i sposobu ich pokrycia... 3 4.2 Struktura paliwowa pokrycia potrzeb cieplnych... 4 4.3 Gęstość cieplna

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

ZIELONA ENERGIA W POLSCE

ZIELONA ENERGIA W POLSCE ZIELONA ENERGIA W POLSCE Współczesny świat wymaga zmiany struktury wykorzystywanych źródeł energii pierwotnej. Wzrost popytu na surowce energetyczne, przy jednoczesnej rosnącej niestabilności warunków

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

World Energy Outlook 2014. STRESZCZENIE Polish translation

World Energy Outlook 2014. STRESZCZENIE Polish translation World Energy Outlook 2014 STRESZCZENIE Polish translation MIĘDZYNARODOWA AGENCJA ENERGETYCZNA Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) została utworzona jako niezależny podmiot w listopadzie 1974 roku.

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE

UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE UPRAWY ENERGETYCZNE W CENTRALNEJ I WSCHODNIEJ EUROPIE Bioenergia w krajach Europy Centralnej, uprawy energetyczne. Dr Hanna Bartoszewicz-Burczy, Instytut Energetyki 23 kwietnia 2015 r., SGGW 1. Źródła

Bardziej szczegółowo

Regionalny SEAP w województwie pomorskim

Regionalny SEAP w województwie pomorskim ENNEREG International Conference Transfer of knowledge in the field of sustainable use of energy 22 May 2012, Wielkopolska Voivodship Office, Poznań, Poland Regionalny SEAP w województwie pomorskim Katarzyna

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020

Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Zagadnienia energooszczędności i nowoczesnego budownictwa w nadchodzącym okresie programowania 2014-2020 Jakub Szymański Dyrektor Departamentu Rozwoju Regionalnego Urzędu Marszałkowskiego WM 11 grudnia

Bardziej szczegółowo

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO?

16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? EDUKACJA GLOBALNA NA ZAJĘCIACH WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W GIMNAZJUM, CENTRUM EDUKACJI OBYWATELSKIEJ 201 16. CZY CUKIER I PALIWO MAJĄ WSPÓLNE OGNIWO? AUTORKA: HALINA PAWŁOWSKA W trakcie lekcji młodzież będzie

Bardziej szczegółowo

Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE. 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o.

Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE. 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o. Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o. Zawartość wykładu Kilka słów o Ecofys Rys historyczny Zakres

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio

Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014. 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza. -609B obecnie 659,8B poprzednio Rynki Azjatyckie 25.08.2014 29.08.2014 Szymon Ręczelewski JAPONIA 26 sierpnia Wskaźnik Cen Usług Korporacyjnych (rok do roku) [1] 3,7% obecnie 3,7% poprzednio 3,7% prognoza 27 sierpnia Zakup obligacji

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce

Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Perspektywy rozwoju OZE w Polsce Beata Wiszniewska Polska Izba Gospodarcza Energetyki Odnawialnej i Rozproszonej Warszawa, 15 października 2015r. Polityka klimatyczno-energetyczna Unii Europejskiej Pakiet

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

World Energy Outlo ok SYNTEZA

World Energy Outlo ok SYNTEZA World Energy Outlo ok 2010 SYNTEZA World Energy Outlook 2010 Świat zdaje się wychodzić z najpoważniejszego od dziesięcioleci kryzysu gospodarczego. Wiele krajów podjęło w ramach Porozumienia Kopenhaskiego

Bardziej szczegółowo

Migracje szansą województwa pomorskiego

Migracje szansą województwa pomorskiego Projekt jest realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki VIII Priorytet Regionalne Kadry Gospodarki Programu, Działanie 8.3 współfinansowany przez Europejski Fundusz Społeczny. 1 Jak utrzymać

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza

Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Biogaz i biomasa -energetyczna przyszłość Mazowsza Katarzyna Sobótka Specjalista ds. energii odnawialnej Mazowiecka Agencja Energetyczna Sp. z o.o. k.sobotka@mae.mazovia.pl Biomasa Stałe i ciekłe substancje

Bardziej szczegółowo

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak

ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII. Filip Żwawiak ODNAWIALNE I NIEODNAWIALNE ŹRÓDŁA ENERGII Filip Żwawiak WARTO WIEDZIEĆ 1. Co to jest energetyka? 2. Jakie są konwencjonalne (nieodnawialne) źródła energii? 3. Jak dzielimy alternatywne (odnawialne ) źródła

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku pomp ciepła

Analiza rynku pomp ciepła Analiza rynku pomp ciepła Autor: Paweł Lachman - prezes Zarządu, Polska Organizacja Rozwoju Technologii Pomp Ciepła ("Czysta Energia" - 11/2014) W ostatnim czasie zauważalny jest rozwój rynku pomp ciepła,

Bardziej szczegółowo

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych *

Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Stabilizacja przed dalszym wzrostem Najnowsze prognozy Instytutu Studiów Ekonomiczno Społecznych * Karolina Konopczak karolina.konopczak@ises.edu.pl Instytut Studiów Ekonomiczno Społecznych (ISES) Polska

Bardziej szczegółowo

Czy to już kryzys roku 2013? Stan i kierunki rozwoju elektroenergetyki w Brazylii

Czy to już kryzys roku 2013? Stan i kierunki rozwoju elektroenergetyki w Brazylii MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW K a t o w i c e 2 6. 0 3. 2 0 1 3 r. Czy to już kryzys roku 2013? Stan i kierunki rozwoju elektroenergetyki w Brazylii MIX ENERGETYCZNY W produkcji energii elektrycznej dominują

Bardziej szczegółowo

Sustainability in commercial laundering processes

Sustainability in commercial laundering processes Sustainability in commercial laundering processes Module 5 Energy in laundries Chapter 1 Źródła energii Powered by 1 Spis treści Źródła energii przegląd Rodzaje źródeł energii (pierwotne wtórne źródła)

Bardziej szczegółowo

WORLD ENERGY OUTLOOK 2012 SYNTEZA. Polish translation

WORLD ENERGY OUTLOOK 2012 SYNTEZA. Polish translation WORLD ENERGY OUTLOOK 2012 SYNTEZA Polish translation SYNTEZA WORLD ENERGY OUTLOOK 2012 World Energy Outlook 2012 (WEO-2012) jest adresowany do decydentów z kręgów rządowych, przemysłowych i wszystkich

Bardziej szczegółowo

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania

Energia elektryczna. Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) 1 Zakres zastosowania Energia elektryczna Karta produktu w ramach zielonych zamówień publicznych (GPP) Niniejsza karta produktu stanowi część zestawu narzędzi szkoleniowych Komisji Europejskiej w zakresie GPP, który można pobrać

Bardziej szczegółowo

Raport Specjalny WORLD ENERGY INVESTMENT OUTLOOK STRESZCZENIE. Polish translation

Raport Specjalny WORLD ENERGY INVESTMENT OUTLOOK STRESZCZENIE. Polish translation Raport Specjalny WORLD ENERGY INVESTMENT OUTLOOK STRESZCZENIE Polish translation MIĘDZYNARODOWA AGENCJA ENERGETYCZNA Międzynarodowa Agencja Energetyczna (MAE) została utworzona jako niezależny podmiot

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski?

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? W najbliższych dniach sejm zadecyduje o przyszłości energetyki odnawialnej w Polsce. Poparcie dla rozwoju tych technologii wyraża aż trzy czwarte społeczeństwa.

Bardziej szczegółowo

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne:

WZROST GOSPODARCZY DEFINICJE CZYNNIKI WZROSTU ZRÓWNOWAŻONY WZROST WSKAŹNIKI WZROSTU GOSPODARCZEGO ROZWÓJ GOSPODARCZY. wewnętrzne: zewnętrzne: DEFINICJE WZROST GOSPODARCZY ROZWÓJ GOSPODARCZY 1. Wzrost gospodarczy zmiany ilościowe: powiększanie się z okresu na okres podstawowych wielkości makroekonomicznych takich jak czy konsumpcja, inwestycje

Bardziej szczegółowo

Wymiarowanie światowej energetyki

Wymiarowanie światowej energetyki Wymiarowanie światowej energetyki Już w tym tygodniu Międzynarodowa Agencja Energetyczna 1 przedstawi swój najnowszy raport dotyczący światowej energetyki. 9 listopada ukaże się World Energy Outlook 2011

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012

PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE. DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 PRZYSZŁOŚĆ DEMOGRAFICZNA POLSKI A MIGRACJE DEBATA Fundacji Ośrodek Badań nad Migracjami 19 marca 2012 Przyszłość demograficzna Polski a migracje GŁÓWNE TEZY W świetle prognoz ONZ i Komisji Europejskiej,

Bardziej szczegółowo

Twórcza Łotwa. Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce

Twórcza Łotwa. Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce Twórcza Łotwa Inese Šuļžanoka, Szef Biura Reprezentacyjnego Łotewskiej Agencji Inwestycji i Rozwoju w Polsce RYGA BAŁTYCKIE METROPOLIE Ryga jest największym miastem w Państwach Bałtyckich: 650,478/1,03

Bardziej szczegółowo

STRESZCZENIE. Polish Translation WORLD ENERGY OUTLOOK

STRESZCZENIE. Polish Translation WORLD ENERGY OUTLOOK STRESZCZENIE Polish Translation WORLD ENERGY OUTLOOK 2 0 1 3 WORLD ENERGY OUTLOOK 2013 W świecie dużych różnic w regionalnych cenach energii wpływających na konkurencyjność, kim będą potencjalni zwycięzcy

Bardziej szczegółowo

BioMotion. Wprowadzenie do dyskusji

BioMotion. Wprowadzenie do dyskusji BioMotion IBMER- Warszawa Wprowadzenie do dyskusji Doc. dr hab. inż. Anna Grzybek Europa weszła w nową erę energetyczną Dostęp do energii ma kluczowe znaczenie dla codziennego życia każdego Europejczyka.

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego?

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Adam Szurlej Jacek Kamiński Tomasz

Bardziej szczegółowo

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości

Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości Efektywność w budownictwie czyli Wykorzystać szansę Maria Dreger Konfederacja Budownictwa i Nieruchomości maria.dreger@rockwool.pl Rezerwy są wszędzie, ale uwaga na budynki - ponad 5 mln obiektów zużywających

Bardziej szczegółowo

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła

Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Wybrane aspekty rozwoju współczesnego rynku ciepła Bożena Ewa Matusiak UŁ REC 2013 2013-11-24 REC 2013 Nałęczów 1 Agenda 1 2 3 Wprowadzenie Model prosumenta i model ESCO Ciepło rozproszone a budownictwo

Bardziej szczegółowo

Rynek biomasy na Węgrzech 2013-10-30 14:20:47

Rynek biomasy na Węgrzech 2013-10-30 14:20:47 Rynek biomasy na Węgrzech 2013-10-30 14:20:47 2 Coraz większy udział w rynku energetycznym ma energia uzyskana z odnawialnych źródeł energii. Rynek biomasy na Węgrzech Coraz większy udział w rynku energetycznym

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

World Energy Outlook SYNTEZA

World Energy Outlook SYNTEZA World Energy Outlook SYNTEZA 2 0 0 9 World Energy Outlook 2009 Od zeszłorocznego wydania World Energy Outlook (WEO-2008) kryzys gospodarczy doprowadził zarówno do spadku zużycia energii, jak i emisji CO

Bardziej szczegółowo

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa

Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 1 Mazowsze wobec wyzwań przyszłości Konferencja Polityka energetyczna Państwa a innowacyjne aspekty gospodarowania energią w regionie 18 czerwca 2009 r. Warszawa 2 Strategia Rozwoju Województwa Mazowieckiego

Bardziej szczegółowo

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS

EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS EUROPEAN UNION EUROPEAN REGIONAL DEVELOPMENT FOUND KLASTER GREEN CARS RYNEK SAMOCHODÓW ELEKTRYCZNYCH W POLSCE Konieczność poszanowania dóbr limitowanych w transporcie - obserwujemy ciągły przyrost emisji

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych

Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych. dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych Ekonomiczne konsekwencje wyborów scenariuszy energetycznych dr Maciej Bukowski Warszawski Instytut Studiów Ekonomicznych ENERGETYCZNE DYLEMATY POLSKI Potencjał krajowych zasobów Wielkoskalowa generacja

Bardziej szczegółowo