ŚWIAT ENERGETYCZNE WEKTORY ROZWOJU

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ŚWIAT ENERGETYCZNE WEKTORY ROZWOJU"

Transkrypt

1 ŚWIAT ENERGETYCZNE WEKTORY ROZWOJU Autor: Mirosław Gorczyca ( Rynek Energii nr 3/2012) Słowa kluczowe: produkcja i zużycie energii, nośniki energii, regionalne aspekty zużycia energii Streszczenie. Przedstawiono światowe trendy zużycia energii w okresie (globalne i regionalne) oraz strukturę zużycia energii według jej nośników. 1. WSTĘP Organizacja Współpracy Ekonomicznej i Rozwoju (OECD) grupowała według stanu w 2006 r. państwa mające 18% ludności świata, które wytwarzały 77% światowego P/roduktu K/rajowego B/rutto. Wykorzystywały one 47% światowych dostaw surowców energetycznych, reprezentując przy tym 33% jej produkcji [1] por. poniższe zestawienie: Powyższe dane spektakularnie pokazują rolę krajów OECD w świecie i w energetyce, w ujęciu globalnym. Wszak w krajach OECD zużycie energii per capita wynosiło 4,7 toe (ton oil equivalent), gdy średnio w świecie 1,8 [1]. W okresie dostawy energii na ich obszarze wzrosły z 2344 do 3832 mln toe, czyli o 63,6%, tzn. w tempie 1,4% rocznie. Tym niemniej, przytoczone w tej informacji dane dotyczące scenariuszy potrzeb energetycznych w różnych regionach świata świadczą o tym, że to właśnie kraje rozwijające się, znajdujące się poza OECD, mogą za kilkadziesiąt lat diametralnie zmienić wektory światowego rozwoju energetyki. 2. ZMIANY STRUKTURY ZUŻYCIA ENERGII PIERWOTNEJ Przewiduje się, że światowe zapotrzebowanie na energię zwiększy się w okresie o 45,0%, w średnim tempie rocznym 1,6%. Będzie to o 0,2% mniej niż w ostatnich latach do 2006 r. (por. tab. 1). Przyjęto przy tym, że krańcowa energochłonność przyrostu PKB zmniejszy się o 1,7%, tzn. w tempie o 0,6% szybszym niż w poprzednich 3 dekadach [2]. Te zmiany będą wynikiem pozytywnej transformacji w krajach poza OECD oraz dalszej racjonalizacji zużycia finalnego energii w krajach OECD. Jak wskazują na to dane z tabeli 1, w strukturze zużycia energii pierwotnej przewiduje się zasadnicze zmiany, o różnym nasileniu w okresie do r. Najważniejsze z nich to (1980 r. = 100,0): spadek udziału ropy naftowej (o 13,0%) przy nieznacznym wzroście udziału węgla (o 4,4%) oraz istotnym zwiększeniu ekologicznych źródeł energii (gazu o 4,5%, energii nuklearnej o 2,7%, hydroenergii o 0,4%, z odnawialnych źródeł energii i odpadów o 1,4%). Szczególny wzrost przewiduje się w odniesieniu do odnawialnych źródeł energii. 3. ZAPOTRZEBOWANIE NA ENERGIĘ WEDŁUG REGIONÓW W strukturze światowego zapotrzebowania na energię nastąpią zasadnicze przesunięcia regionalne (por. tab. 2). Wynikną one ze zróżnicowanego poziomu rocznego wzrostu (ostatnia kolumna tab. 2). Gros

2 przyrostu przypada na rozwijające się kraje spoza OECD, jako że w nich nastąpić ma w okresie około 3,5-krotny wzrost, w tempie 2,4%/r., gdy w państwach Unii Europejskiej jedynie 0,2%/r. oraz w Stanach Zjednoczonych o 0,4%/r. 4. ZUŻYCIE ENERGII Finalny popyt na zużywaną energię przewiduje się na nieco niższym poziomie niż zapotrzebowanie na nośniki energii pierwotnej, bo na poziomie 1,4% wzrostu w okresie (por. tab. 3). Najwyższy wzrost zakłada się w odniesieniu do produkcji energii elektrycznej, jako że wystąpić tu ma wzrost około 2 razy wyższy, przy średnim rocznym zwiększeniu w przemyśle o 1,8% oraz nieco niższym (2,3% wobec 1,4%) w sektorze gospodarki mieszkaniowej, usług i rolnictwie. Tabela 1 Scenariusz zapotrzebowania na energię pierwotną (wariant referencyjny) w mln toe (%) wg [2] Wyszczególnienie Węgiel ,0% (24,8) (22,9) (26,0) (28,5) (28,8) Ropa naftowa ,0% (43,0) (36,4) (34,4) (32,0) (30,0) Gaz ,8% (17,1) (20,8) (20,5) (20,6) (21,6) Energia nuklearna 186 (2,6) 675 (6,7) 728 (6,2) 817 (5,8) 901 (5,3) 0,9% Hydroenergia 148 (2,0) 225 (2,2) 261 (2,2) 321 (2,3) 414 (2,4) 1,9% Biomasa i odpady 748 (10,4) (9,7) (9,8) 1,4% (10,4) (10,1) Inne źródła odnawialne 12 (0,1) 55 (0,6) 66 (0,6) 158 (1,1) 350 (2,1) 7,2% Ogółem: ,6% Tabela 2 Scenariusz zapotrzebowania na energię pierwotną według regionów (mln toe) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: ,5% Ameryka Północna, w ,6% Stany Zjednoczone ,4% Europa ,3% Strefa Pacyfiku ,5% Kraje poza OECD razem, w ,4% Europa, w ,1% Rosja ,1% Azja, w ,8% Chiny ,0% Indie ,5% Środkowy Wschód ,2% Afryka ,4% Ameryka Łacińska ,0% Świat, w ,6% Unia Europejska ,2% Uwaga: niepełne zbilansowanie wynika z niekompletnych danych.

3 Tabela 3 Scenariusz finalnego zużycia energii (mln toe) wg [2] Wyszczególnienie Przemysł ,8% węgiel ,8% ropa naftowa ,7% gaz ,4% energia elektryczna ,7% inne ,5% Transport ,5% ropa naftowa ,4% biopaliwa ,8% inne ,4% Gospodarka mieszkaniowa, usługi i rolnictwo ,2% węgiel ,5% ropa naftowa ,7% gaz ,2% energia elektryczna ,3% inne ,6% Zużycie nieenergetyczne ,2% Ogółem: ,4% 5. PROGNOZA ZAPOTRZEBOWANIA Ropa naftowa Z danych tabeli 4 wynika, że w preferowanym, referencyjnym scenariuszu zapotrzebowania na ropę naftową zakłada się w skali świata 1,0% rocznego wzrostu w latach 2007-, przy czym we wszystkich krajach OECD ma nastąpić spadek (-0,2%), a najwyższy jego poziom ma być w Japonii (0,5%). Dla wszystkich państw poza OECD przewiduje się wzrost zapotrzebowania, który najwyższy poziom mieć będzie w Azji, w tym w Chinach i Indiach. Gaz ziemny W odniesieniu do gazu przewiduje się, że jego globalne zapotrzebowanie wzrośnie o ponad połowę (o 52%) w okresie (por. tab. 5), tzn. w średniorocznym tempie 1,8%. Oznacza to, że w stosunku do poprzedniej prognozy nastąpił spadek o 0,3%. Udział gazu w światowym zapotrzebowaniu na energię ma zwiększyć się marginalnie, bo z 21% w 2006 r. do 22% w r. W 1980 r. stanowił on tylko 17% [2]. Cieplejsze na ogół zimy i obniżenie tempa wzrostu gospodarczego przyczynić się mają do takiej sytuacji. Wyjątkowo wysoki wzrost zapotrzebowania na gaz ma nastąpić (podobnie jak w niedalekiej przeszłości) w Chinach i Indiach, natomiast incydentalny jego poziom ma występować w Stanach Zjednoczonych (0,1%) i Unii Europejskiej (1,0%) oraz w Rosji (0,7%), będącej światowym mocarstwem gazowym. Produkcję gazu w ujęciu według regionów świata przedstawiono w tabeli 6, natomiast jej bardziej szczegółowe rozmieszczenie (według ważniejszych krajów) w tabeli 7. Na ogromną skalę przewiduje się budowę gazociągów, jako że na ogół zużycie gazu nie pokrywa się z jego występowaniem.

4 Tabela 4 Scenariusz zapotrzebowania na ropę naftową (mln baryłek) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: 41,7 46,0 46,5 45,7 43,9-0,2% Ameryka Północna, w 20,9 23,3 24,6 23,9 23,9-0,1% Stany Zjednoczone 17,4 19,3 20,2 19,3 19,0-0,3% Europa 14,6 14,3 14,0 13,9 13,1-0,3% Strefa Pacyfiku, w 6,1 8,4 7,9 7,8 7,0-0,5% Japonia 4,9 5,4 4,8 4,4 3,5-1,4% Kraje poza OECD razem, w 20,9 27,3 34,9 44,6 57,7 2,2% Europa, w 9,5 4,4 4,8 5,7 5,9 0,9% Rosja 2,7 2,8 3,3 3,4 0,7% Azja, w 4,5 11,5 15,8 21,4 30,8 3,0% Chiny 2,0 4,7 7,5 11,3 16,6 3,5% Indie 0,7 2,3 2,9 4,1 7,1 3,9% Środkowy Wschód 2,0 4,6 6,2 8,4 10,5 2,3% Afryka 1,3 2,3 2,9 3,2 3,7 1,0% Ameryka Łacińska, w 3,5 4,5 5,2 5,9 6,8 1,2% Brazylia 1,3 1,9 2,0 2,4 2,8 1,5% Międzynarodowe morskie zbiorniki (international marine bunkers) 2,3 3,0 3,8 4,1 4,7 1,0% Świat, w 64,8 76,3 85,2 94,4 106,4 1,0% Unia Europejska 13,6 13,4 13,2 12,4-0,3% Tabela 5 Scenariusz zapotrzebowania na gaz (mld m 3 ) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: ,9% Ameryka Północna, w ,7% Stany Zjednoczone ,1% Europa ,0% Strefa Pacyfiku, w ,5% Japonia ,3% Kraje poza OECD razem, w ,5% Europa, w ,9% Rosja ,7% Azja, w ,6% Chiny ,8% Indie ,8% Środkowy Wschód ,8% Afryka ,6% Ameryka Łacińska, w ,0% Brazylia ,3% Świat, w ,8% Unia Europejska ,0%

5 Węgiel Jak wskazują na to dane z tabeli 8, węgiel, zdetronizowany w Europie (-0,5%), w dalszym ciągu stanowić ma podstawowy nośnik energii pierwotnej w krajach rozwijających się (poza Afryką). Jeśli światowy poziom wzrostu w latach do r. przewiduje się na poziomie 2,0%, to aż >3,2% w Azji oraz 4,4% na Środkowym Wschodzie. Zatem, ogólny popyt na węgiel w świecie w r. wzrośnie o 175% w porównaniu z 1980 r., o 114% w stosunku do poziomu z 2000 r. i tylko o 22% od 2015 r. Z kolei, jego wydobycie (por. tab. 9) zwiększy się w sposób prawie identyczny jak zapotrzebowanie nań (por. tab. 8). Elektroenergetyka Zapotrzebowanie na energię elektryczną wzrosło w latach blisko dwukrotnie, natomiast w okresie przewiduje się wzrost o 31,0%, tzn. w tempie 2,5%/rok (por. tab. 10). Podobnie jak w przypadku dotyczącym zużycia źródeł energii pierwotnej, największy przyrost zapotrzebowania wystąpi w krajach najsilniej rozwijających się spoza OECD (Indie i Chiny), a najniższy w Japonii, Stanach Zjednoczonych i Unii Europejskiej (około 1%). Zwiększone zapotrzebowanie na energię elektryczną generuje potrzeby rozbudowy infrastruktury elektroenergetycznej, wymagającej ogromnych nakładów inwestycyjnych (por. tab. 11). Przewidziano w scenariuszu wzrost zdolności wytwórczej z 4344 GW w 2006 r. do 5697 GW w 2015 r. oraz 7484 GW w roku. Oznacza to przyrost roczny rzędu 190GW. Kosztować mają te nakłady inwestycyjne 13,6 bln USD w cenach 2007 r. Największe inwestycje potrzebne będą w Chinach (>3 bln USD). Tabela 6 Scenariusz produkcji gazu (mld m 3 ) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: ,1% Ameryka Północna, w ,0% Stany Zjednoczone ,1% Europa ,4% Strefa Pacyfiku ,0% Kraje poza OECD razem, w ,5% Europa, w ,0% Rosja ,8% Azja, w ,0 Chiny ,9% Indie ,0% Środkowy Wschód ,8% Afryka ,5% Ameryka Łacińska, w ,1% Brazylia ,2% Świat, w ,7% Unia Europejska ,4%

6 Tabela 7 Scenariusz uzysku gazu (mld m 3 ) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: ,1% Ameryka Północna, w ,0% Kanada ,6% Stany Zjednoczone ,1% Europa, w ,4% Norwegia ,5% Wielka Brytania ,4% Strefa Pacyfiku, w ,0% Australia ,4% Kraje poza OECD razem, w ,5% Europa, w ,0% Kazachstan ,5% Rosja ,8% Turkmenia ,0% Azja, w ,0% Chiny ,9% Indie ,0% Środkowy Wschód, w ,8% Iran ,7% Katar ,3% Afryka, w ,5% Algieria ,8% Nigeria ,3% Ameryka Łacińska, w ,1% Argentyna ,1% Brazylia ,2% Trynidad/Tobago ,8% Wenezuela ,4% Świat ,7% Tabela 8 Scenariusz zapotrzebowania na węgiel (mln t) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: ,2% Ameryka Północna, w ,6% Stany Zjednoczone ,6% Europa ,5% Strefa Pacyfiku, w ,1% Japonia ,2% Kraje poza OECD razem, w ,8% Europa, w ,0% Rosja ,8% Azja, w ,1% Chiny ,0% Indie ,1% Środkowy Wschód ,4% Afryka ,8% Ameryka Łacińska ,8% Świat, w ,0% Unia Europejska ,9%

7 Tabela 9 Wydobycie węgla (mln t) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: ,6% Ameryka Północna, w ,7% Stany Zjednoczone ,7% Europa ,1% Strefa Pacyfiku, w ,6% Oceania ,6% Kraje poza OECD razem, w ,5% Europa, w ,3% Rosja ,3% Azja, w ,7% Chiny ,8% Indie ,2% Środkowy Wschód ,2% Afryka ,2% Ameryka Łacińska ,7% Świat, w ,0% Unia Europejska ,7% Tabela 10 Scenariusz zapotrzebowania na energię elektryczną (mln TWh) wg [2] Wyszczególnienie Kraje OECD razem, z tego: ,1% Ameryka Północna, w ,1% Stany Zjednoczone ,0% Europa ,2% Strefa Pacyfiku, w ,1% Japonia ,7% Kraje poza OECD razem, w ,8% Europa, w ,0% Rosja ,9% Azja, w ,5% Chiny ,6% Indie ,7% Środkowy Wschód ,9% Afryka ,1% Ameryka Łacińska ,8% Świat, w ,5% Unia Europejska ,0%

8 Wyszczególnienie Zwiększenie zdolności produkcyjnych (GW) Tabela 11 Scenariusz potrzeb inwestycyjnych elektroenergetyki (mld USD) wg [2] Zwiększenie Wytwarzanirzanie Wytwa- Przesydział produksył Roz- zdolności Prze- energii energii cyjnych (GW) Rozdział Kraje OECD razem, z tego: Ameryka Północna Europa Strefa Pacyfiku Kraje poza OECD razem, w Europa Azja, w Chiny Środkowy Wschód Afryka Ameryka Łacińska Świat, w PODSUMOWANIE Obszerny przegląd scenariuszy wzrostu zapotrzebowania na różne rodzaje nośników energii pierwotnej oraz ich zużycia wskazuje na ogromne potrzeby w dziedzinie energetyki, mocno zróżnicowane w ujęciu według regionów świata. Procesy globalizacji oraz zmiany intensywności rozwoju społecznogospodarczego prowadzą do prób wyrównywania regionalnych dysparytetów. Wartość tych przedstawionych tu prognoz zweryfikuje czas, co jest szczególnie istotne w sytuacji nieznajomości skali światowego kryzysu ekonomicznego i długości okresu wychodzenia z niego przy ich tworzeniu. Należy oczekiwać, że nie spełnią się przewidywania 3,3%/r. wzrostu PKB w latach 2006-, gdy w okresie przed kryzysem ( ) wynosił on 3,2%/r. Jednak na ile były to zbyt optymistyczne przewidywania okaże się dopiero za kilkanaście lat. LITERATURA [1] Energy Balances of OECD Countries OECD, Paris [2] World Energy Outlook 2008.

9 THE WORLD ENERGY VECTORS Key words: energy production and demand structure, energy consumption aspect of economic development, regional aspect of energy demand. Summary. The report presents the world trends of energy consumption in the period (global and regional approach). The structure of the consumption is showed according to energy medias. Mirosław Gorczyca, dr hab. n. ek., profesor w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie. Od 1965 r. pracownik naukowy Instytutów: 1) Gospodarki Komunalnej, 2) Organizacji, Zarządzania i Ekonomiki Przemysłu Budowlanego, 3) Zakładu Badań Statystyczno-Ekonomicznych GUS i PAN. Autor publikacji monograficznych oraz artykułów w prasie krajowej i zagranicznej, szczególnie w dziedzinie mieszkalnictwa, infrastruktury technicznej oraz ekonomicznych aspektów sozologii, w tym w dziedzinie racjonalizacji zużycia energii w świecie i różnych krajach.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r.

PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. PRODUKCJA I ZUŻYCIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ W KRAJACH AMERYKI. Kasia Potrykus Klasa II Gdynia 2014r. Ameryka Północna http://www.travelplanet.pl/przewodnik/ameryka-polnocna-i-srodkowa/ Ameryka Południowa

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

Rolnictwo i Obszary Wiejskie 5 lat po akcesji Polski do Unii Europejskiej- najważniejsze wnioski z pierwszego dnia konferencji

Rolnictwo i Obszary Wiejskie 5 lat po akcesji Polski do Unii Europejskiej- najważniejsze wnioski z pierwszego dnia konferencji Rolnictwo i Obszary Wiejskie 5 lat po akcesji Polski do Unii Europejskiej- najważniejsze wnioski z pierwszego dnia konferencji Andrzej Kowalski Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej -PIB

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

DŁUGOTERMINOWA PROGNOZA ZAPOTRZEBOWANIA NA ENERGIĘ W UNII EUROPEJSKIEJ

DŁUGOTERMINOWA PROGNOZA ZAPOTRZEBOWANIA NA ENERGIĘ W UNII EUROPEJSKIEJ DŁUGOTERMINOWA PROGNOZA ZAPOTRZEBOWANIA NA ENERGIĘ W UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Joanna Stadnicka, pracownik Departamentu Integracji Europejskiej i Studiów Porównawczych URE (Biuletyn Urzędu Regulacji Energetyki

Bardziej szczegółowo

Światowe zasoby energii. Stan. Przyszłość. Dr inż. Janusz LICHOTA. Wydział Mechaniczno-Energetyczny

Światowe zasoby energii. Stan. Przyszłość. Dr inż. Janusz LICHOTA. Wydział Mechaniczno-Energetyczny Wydział Mechaniczno-Energetyczny Dr inż. Janusz LICHOTA Światowe zasoby energii Stan. Przyszłość. Wrocław, czerwiec, 2009 E-mail : Lichota@pwr.wroc.pl Spis treści Wstęp Czynniki wpływające na spadek zasobów

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9

SPIS TREŚCI GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 GEOGRAFIA JAKO NAUKA 9 I PLANETA ZIEMIA. ZIEMIA JAKO CZĘŚĆ WSZECHŚWIATA 1. Pierwotne wyobrażenia o kształcie Ziemi i ich ewolucja 11 2. Wszechświat. Układ Słoneczny 12 3. Ruch obrotowy Ziemi i jego konsekwencje

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2010 R. AUSTRALIA BRAZYLIA SZWAJCARIA HISZPANIA FRANCJA INDONEZJA WŁOCHY JAPONIA REPUBLIKA KOREI

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2010 R. AUSTRALIA BRAZYLIA SZWAJCARIA HISZPANIA FRANCJA INDONEZJA WŁOCHY JAPONIA REPUBLIKA KOREI 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2010 R. Celem niniejszej analizy jest prezentacja podstawowych tendencji społeczno-gospodarczych w 20 krajach o największym udziale w ogólnoświatowym produkcie

Bardziej szczegółowo

Przemiany w przemyśle i usługach

Przemiany w przemyśle i usługach Przemiany w przemyśle i usługach Grupa A Ropa naftowa jest powszechnie wykorzystywanym surowcem mineralnym, szczególnie w energetyce i transporcie. Zapisz trzy inne przykłady zastosowania ropy naftowej.

Bardziej szczegółowo

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY

KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY KIERUNKI 2014 SEKTOR ENERGETYCZNY Rola i wpływ energetyki na gospodarkę Wraz z efektem mnożnikowym energetyka tworzy 7,9% wartości dodanej; 612 tys. miejsc pracy bezpośrednio i w sektorach powiązanych;

Bardziej szczegółowo

Analizy i opinie. Zmiany klimatu: wyzwania dla gospodarki. Redefinicja roli węgla w kształtowaniu bezpieczeństwa energetycznego

Analizy i opinie. Zmiany klimatu: wyzwania dla gospodarki. Redefinicja roli węgla w kształtowaniu bezpieczeństwa energetycznego Program: Klimat i Energia Analizy i opinie w cyklu: Zmiany klimatu: wyzwania dla gospodarki Nr 1(październik)/2009 Redefinicja roli węgla w kształtowaniu bezpieczeństwa energetycznego Honorata Nyga - Łukaszewska

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących).

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących). 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2011 R. Celem niniejszej analizy jest prezentacja podstawowych tendencji społeczno-gospodarczych w 20 krajach o największym udziale w ogólnoświatowym produkcie

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie.

Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Trendy w robotyzacji przemysłu w Polsce i na świecie. Potrzeby rozwojowe światowego przemysłu powodują, że globalny popyt na roboty przemysłowe odznacza się tendencją wzrostową. W związku z tym, dynamiczny

Bardziej szczegółowo

MAŁOPOLSKO-PODKARPACKI KLASTER CZYSTEJ ENERGII. Temat seminarium: Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych krajów UE

MAŁOPOLSKO-PODKARPACKI KLASTER CZYSTEJ ENERGII. Temat seminarium: Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych krajów UE Studia Podyplomowe EFEKTYWNE UŻYTKOWANIE ENERGII ELEKTRYCZNEJ w ramach projektu Śląsko-Małopolskie Centrum Kompetencji Zarządzania Energią Skutki wprowadzenia dyrektywy 3x20 dla gospodarki Polski i wybranych

Bardziej szczegółowo

Sytuacja społecznogospodarcza

Sytuacja społecznogospodarcza Sytuacja społecznogospodarcza w regionie Włodzimierz Szordykowski Dyrektor Departamentu Rozwoju Gospodarczego Gdańsk, dnia 30 listopada 2011 roku Sytuacja gospodarcza na świecie Narastający dług publiczny

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych

Rozdział 4. Bilans potrzeb grzewczych ZZAAŁŁO ŻŻEENNIIAA DDO PPLLAANNUU ZZAAO PPAATTRRZZEENNIIAA W CCIIEEPPŁŁO,,, EENNEERRGIIĘĘ EELLEEKTTRRYYCCZZNNĄĄ II PPAALLIIWAA GAAZZOWEE MIIAASSTTAA ŻŻAAGAAŃŃ Rozdział 4 Bilans potrzeb grzewczych W-588.04

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego?

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Adam Szurlej Jacek Kamiński Tomasz

Bardziej szczegółowo

Światowe rezerwy surowców energetycznych. Autor: Dr Jan Soliński. ( Energetyka luty 2008)

Światowe rezerwy surowców energetycznych. Autor: Dr Jan Soliński. ( Energetyka luty 2008) Światowe rezerwy surowców energetycznych Autor: Dr Jan Soliński ( Energetyka luty 2008) WaŜnym elementem działalności Światowej Rady Energetycznej (ŚRE) są przeglądy i oceny światowych rezerw surowców

Bardziej szczegółowo

Rozdział IV. Sytuacja obecna i prognozy rozwoju elektroenergetyki krajowej

Rozdział IV. Sytuacja obecna i prognozy rozwoju elektroenergetyki krajowej Rozdział IV. Sytuacja obecna i prognozy rozwoju elektroenergetyki krajowej 4.1 Zapotrzebowanie na energię elektryczną w Polsce Polska należy do krajów przechodzących głęboką transformację rynkową i w tym

Bardziej szczegółowo

KOREKTA GEOGRAFIA, KOMPENDIUM W ZARYSIE I ZADANIACH, pod redakcją Kazimierza Kucińskiego

KOREKTA GEOGRAFIA, KOMPENDIUM W ZARYSIE I ZADANIACH, pod redakcją Kazimierza Kucińskiego s. 47 KOREKTA GEOGRAFIA, KOMPENDIUM W ZARYSIE I ZADANIACH, pod redakcją Kazimierza Kucińskiego tytuł podrozdziału: Zjawisko El Niño zamiast: Zjawisko El Nińo 2 Akapit 1 wiersz El Niño zamiast: El Nińo

Bardziej szczegółowo

LUTY 2014 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT

LUTY 2014 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT LUTY 2014 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT W lutowym raporcie Amerykańskiego Departamentu Rolnego (USDA): pszenicy w sezonie 2013/14 prognozowana jest na 711,9 mln ton. W sezonie 2012/13 produkcja została oszacowana

Bardziej szczegółowo

Jako stoimy energetycznie? Leżymy...

Jako stoimy energetycznie? Leżymy... Jako stoimy energetycznie? Leżymy... Autor: Szymon Kuczyński - Instytut Technologii Elektronowej, Kraków ( Energia Gigawat - marzec 2010) Energia elektryczna produkowana w Polsce oparta jest niemal wyłącznie

Bardziej szczegółowo

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Kraków, 11 czerwca 212 Debata: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Prof. dr hab. inż. Wiesław Blaschke dr inż. Zbigniew Grudziński

Bardziej szczegółowo

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r.

Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce. dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Sytuacja w przemyśle stalowym na Świecie i w Polsce dr inż. Romuald Talarek Katowice, 16 maja 2012 r. Tezy 1. Rynek stali i usług z jej udziałem jest rynkiem globalnym. Walka konkurencja przekracza granice

Bardziej szczegółowo

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach 2006-2009 SPIS TREŚCI

Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach 2006-2009 SPIS TREŚCI mgr Anna Górska Doktorant SGH referat nt. Bezpośrednie Inwestycje Zagraniczne w dobie kryzysu na świecie w latach -2009 SPIS TREŚCI WSTĘP... 2 1. POJĘCIE I FORMY BIZ... 2 2. BIZ NA ŚWIECIE... 3 WNIOSKI...

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP

Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Raport na temat działalności Raport na temat działalności eksportowej europejskich przedsiębiorstw z sektora MSP Kierunki eksportu i importu oraz zachowania MSP w Europie Lipiec 2015 European SME Export

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH

WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH Górnictwo i Geoinżynieria Rok 35 Zeszyt 3 2011 Andrzej Patrycy* WPŁYW PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W ŹRÓDŁACH OPALANYCH WĘGLEM BRUNATNYM NA STABILIZACJĘ CENY ENERGII DLA ODBIORCÓW KOŃCOWYCH 1. Węgiel

Bardziej szczegółowo

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec

System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Polski, Czech i Niemiec System handlu emisjami a dywersyfikacja źródeł energii jako wyzwanie dla państw członkowskich Unii Europejskiej. Porównanie strategii i doświadczeń Polski, Czech i Niemiec mgr Łukasz Nadolny Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Zaopatrzenie Europy w paliwa pierwotne

Zaopatrzenie Europy w paliwa pierwotne POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 8 Zeszyt 2 2005 PL ISSN 1429-6675 Lidia GAWLIK* Zaopatrzenie Europy w paliwa pierwotne STRESZCZENIE. W artykule przedstawiono aktualne œwiatowe zasoby œwiatowych ropy, gazu i

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2012 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących).

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2012 R. Na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego PKB w USD (w cenach bieżących). 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA NA ŚWIECIE W 2012 R. Celem niniejszej analizy jest prezentacja podstawowych tendencji społeczno-gospodarczych w 20 krajach o największym udziale w ogólnoświatowym produkcie

Bardziej szczegółowo

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA

EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA EKOLOGIA GLOBALNA KLIMAT CO 2 ENERGIA FAKTY BEZSPORNE Ludzi jest coraz więcej Aspiracje (potrzeby) kaŝdego człowieka rosną Zapotrzebowanie na energię rośnie Zapasy surowców energetycznych się

Bardziej szczegółowo

Rys historyczny, rozwój i stan obecny światowego i polskiego sektora energii 2)

Rys historyczny, rozwój i stan obecny światowego i polskiego sektora energii 2) Dr n. ekon.jan Soliński Polski Komitet Światowej Rady Energetycznej 1) Dr hab. inż. Lidia Gawlik Polski Komitet Światowej Rady Energetycznej 1) Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN,

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Znaczenie surowców energetycznych w gospodarce œwiatowej GOSPODARKA I SPO ECZEÑSTWO

Znaczenie surowców energetycznych w gospodarce œwiatowej GOSPODARKA I SPO ECZEÑSTWO Znaczenie surowców energetycznych w gospodarce œwiatowej 13 GOSPODARKA I SPO ECZEÑSTWO 14 Aleksandra Gawlikowska-Fyk Znaczenie surowców energetycznych w gospodarce œwiatowej 15 ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE

Bardziej szczegółowo

ZUŻYCIE ENERGII W ROLNICTWIE NA TLE INNYCH DZIAŁÓW GOSPODARKI W POLSCE I NA UKRAINIE

ZUŻYCIE ENERGII W ROLNICTWIE NA TLE INNYCH DZIAŁÓW GOSPODARKI W POLSCE I NA UKRAINIE ZUŻYCIE ENERGII W ROLNICTWIE NA TLE INNYCH DZIAŁÓW GOSPODARKI W POLSCE I NA UKRAINIE, dr inż. Jacek Skudlarski Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie dr Oksana Makarchuk National University

Bardziej szczegółowo

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów

Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów POLSKA AGENCJA INFORMACJI I INWESTYCJI ZAGRANICZNYCH Najnowsze tendencje w stymulowaniu inwestycji i pozyskiwaniu inwestorów Lublin, 17 maja 2010 r. Sytuacja na globalnym rynku inwestycyjnym kończący się

Bardziej szczegółowo

Finanse ubezpieczeń społecznych

Finanse ubezpieczeń społecznych Finanse ubezpieczeń społecznych Wykład 4. Procesy demograficzne a polityka społeczna Averting... rozdz. 1, Clark et al. (2004) Społeczeństwo się starzeje. Coraz więcej osób dożywa starości, ale również

Bardziej szczegółowo

ZASOBY SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH POLSKI a

ZASOBY SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH POLSKI a ZASOBY SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH POLSKI a BEZPIECZEŃSTWO ENRGETYCZNE W HORYZONCIE 2050 ROKU Dr Michał Wilczyński Zdefiniujmy bezpieczeństwo energetyczne bezpieczeństwo dostaw tj. zapewnienie ciągłości i

Bardziej szczegółowo

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW CZY MOŻLIWA JEST DALSZA INTEGRACJA POLITYCZNA UE ORAZ WZROST KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARKI EUROPEJSKIEJ BEZ ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO? DEBATA PLENARNA JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Kierunki migracji: USA, Indie, Pakistan, Francja, RFN

Kierunki migracji: USA, Indie, Pakistan, Francja, RFN Dane statystyczne Wzrost natężenia migracji Zmiana kontekstu migracji Rozwój komunikacji: internet, skype Nowoczesny transport Koniec zimnej wojny Globalizacja Wybuch nacjonalizmów Wydarzenia polityczne

Bardziej szczegółowo

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach

1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 5) udział zatrudnienia w usługach GEOGRAFIA EKONOMICZNA MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO- GOSPODARCZEGO dr Anna Bernaciak MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3)

Bardziej szczegółowo

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji. Notatka Informacyjna. Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Materiał na konferencję prasową w dniu 23 lipca 2014 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Notatka Informacyjna Efektywność wykorzystania energii w latach 2002-2012 Efektywność energetyczna

Bardziej szczegółowo

Sprawdzian wiedzy i umiejętności z działu Przemysł i usługi świata

Sprawdzian wiedzy i umiejętności z działu Przemysł i usługi świata Sprawdzian wiedzy i umiejętności z działu Przemysł i usługi świata Zakres podstawowy. Grupa A 1. Oceń, który z podanych krajów cechuje się korzystniejszą strukturą produkcji energii elektrycznej. Weź pod

Bardziej szczegółowo

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić?

Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Liderzy innowacyjności w gospodarce światowej. Czy Polska może ich dogonić? Szkolenie Urzędu Patentowego. Zarządzanie innowacją Warszawa, 12.10.2015 Marzenna Anna Weresa Instytut Gospodarki Światowej Kolegium

Bardziej szczegółowo

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność

Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność Prawo Energetyczne I Inne Ustawy Dotyczące Energetyki Kogeneracja Skuteczność Nowelizacji I Konieczność dr inż. Janusz Ryk Polskie Towarzystwo Elektrociepłowni Zawodowych II Ogólnopolska Konferencja Polska

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH Dr inż. LEON KURCZABINSKI Katowice, czerwiec, 2013 POZYCJA WĘGLA NA KRAJOWYM RYNKU ENERGII WĘGIEL = NIEZALEŻNO NOŚC ENERGETYCZNA ZALEŻNO

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Czy to już kryzys roku 2013? Stan i kierunki rozwoju elektroenergetyki w Brazylii

Czy to już kryzys roku 2013? Stan i kierunki rozwoju elektroenergetyki w Brazylii MACIEJ M. SOKOŁOWSKI WPIA UW K a t o w i c e 2 6. 0 3. 2 0 1 3 r. Czy to już kryzys roku 2013? Stan i kierunki rozwoju elektroenergetyki w Brazylii MIX ENERGETYCZNY W produkcji energii elektrycznej dominują

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców

Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców Trendy eksportowe i perspektywiczne rynki dla polskich przedsiębiorców 22 maja 2015 ul. Arkońska 6 (budynek A3), 80-387 Gdańsk tel.: 58 32 33 100 faks: 58 30 11 341 X Pomorskie Forum Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

OBJAŚNIENIA PODSTAWOWYCH POJĘĆ. Energia pierwotna energia czerpana w postaci nieodnawialnej i odnawialnej

OBJAŚNIENIA PODSTAWOWYCH POJĘĆ. Energia pierwotna energia czerpana w postaci nieodnawialnej i odnawialnej OBJAŚNIENIA PODSTAWOWYCH POJĘĆ Energia pierwotna energia czerpana w postaci nieodnawialnej i odnawialnej Energia nieodnawialna energia chemiczna paliw stałych, ciekłych i gazowych oraz energia paliw rozszczepialnych

Bardziej szczegółowo

Debata Białe certyfikaty. Fantasmagoria czy konieczność? Krzysztof Żmijewski Politechnika Warszawska Społeczna Rada Konsultacyjna Energetyki

Debata Białe certyfikaty. Fantasmagoria czy konieczność? Krzysztof Żmijewski Politechnika Warszawska Społeczna Rada Konsultacyjna Energetyki Debata Białe certyfikaty Fantasmagoria czy konieczność? Krzysztof Żmijewski Politechnika Warszawska Społeczna Rada Konsultacyjna Energetyki Konkurencyjność gospodarki celem energetyki Wspieranie konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Energetyczne rolnictwo i Mikrokogeneracja - kierunek dla Pomorza? Jan Kiciński Instytut Maszyn Przepływowych PAN Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny

Energetyczne rolnictwo i Mikrokogeneracja - kierunek dla Pomorza? Jan Kiciński Instytut Maszyn Przepływowych PAN Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny Energetyczne rolnictwo i Mikrokogeneracja - kierunek dla Pomorza? Jan Kiciński Instytut Maszyn Przepływowych PAN Bałtycki Klaster Ekoenergetyczny ŚWIAT NA ROZDROŻU? NASZE CZASY NIE MAJĄ SOBIE RÓWNYCH W

Bardziej szczegółowo

Wymiarowanie światowej energetyki

Wymiarowanie światowej energetyki Wymiarowanie światowej energetyki Już w tym tygodniu Międzynarodowa Agencja Energetyczna 1 przedstawi swój najnowszy raport dotyczący światowej energetyki. 9 listopada ukaże się World Energy Outlook 2011

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

Trendy efektywności energetycznej polskiej gospodarki z wykorzystaniem narzędzi ODYSSEE

Trendy efektywności energetycznej polskiej gospodarki z wykorzystaniem narzędzi ODYSSEE Trendy efektywności energetycznej polskiej gospodarki z wykorzystaniem narzędzi ODYSSEE Grażyna Berent-Kowalska, Szymon Peryt Efektywność energetyczna konieczność i szansa polskiej gospodarki Warszawa,

Bardziej szczegółowo

UNIJNE CELE W ZAKRESIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI DO 2030 ROKU

UNIJNE CELE W ZAKRESIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI DO 2030 ROKU by WARSZAWA, 4 UNIJNE CELE W ZAKRESIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ A BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE POLSKI DO ROKU MACIEJ BUKOWSKI ALEKSANDER ŚNIEGOCKI WARSZAWSKI INSTYTUT STUDIÓW EKONOMICZNYCH Al. JEROZOLIMSKIE

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

PKB PKB PKB PKB. Od strony popytu: PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import + zmiana stanu zapasów

PKB PKB PKB PKB. Od strony popytu: PKB = konsumpcja + inwestycje + wydatki rządowe + eksport - import + zmiana stanu zapasów 2014-01-13 MIERNIKI ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO 1) produkt krajowy brutto per capita 2) wskaźnik rozwoju społecznego [HDI] 3) wskaźnik ubóstwa społecznego [HPI] 4) wskaźnik urbanizacji 5) udział zatrudnienia

Bardziej szczegółowo

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona.

Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. Innowacyjne technologie a energetyka rozproszona. - omówienie wpływu nowych technologii energetycznych na środowisko i na bezpieczeństwo energetyczne gminy. Mgr inż. Artur Pawelec Seminarium w Suchej Beskidzkiej

Bardziej szczegółowo

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG

51 Informacja przeznaczona wyłącznie na użytek wewnętrzny PG 51 DO 2020 DO 2050 Obniżenie emisji CO2 (w stosunku do roku bazowego 1990) Obniżenie pierwotnego zużycia energii (w stosunku do roku bazowego 2008) Obniżenie zużycia energii elektrycznej (w stosunku do

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R.

SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. 1 SYTUACJA SPOŁECZNO-GOSPODARCZA W UNII EUROPEJSKIEJ W 2010 R. T. 01. LUDNOŚĆ (stan w dniu 1 stycznia) GĘSTOŚĆ ZALUDNIENIA w tys. UE (27) 495 292 497 683 499 703 501 103 Strefa euro (17) 326 561 328 484

Bardziej szczegółowo

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA

KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA KONWERGENCJA ELEKTROENERGETYKI I GAZOWNICTWA vs INTELIGENTNE SIECI ENERGETYCZNE WALDEMAR KAMRAT POLITECHNIKA GDAŃSKA SYMPOZJUM NAUKOWO-TECHNICZNE Sulechów 2012 Kluczowe wyzwania rozwoju elektroenergetyki

Bardziej szczegółowo

PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT PSZENICA

PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT PSZENICA LUTY 2013 R. PRODUKCJA ZBÓŻ ŚWIAT W lutowym raporcie Amerykańskiego Departamentu Rolnego (USDA): pszenicy w sezonie 2012/13 prognozowana jest na 6523,6 mln ton. W sezonie 2011/12 produkcja została oszacowana

Bardziej szczegółowo

Sytuacja odlewnictwa na świecie, w Europie i w Polsce

Sytuacja odlewnictwa na świecie, w Europie i w Polsce Sytuacja odlewnictwa na świecie, w Europie i w Polsce Jerzy J. Sobczak, Elżbieta Balcer, Agnieszka Kryczek Prezenter: Agnieszka Kryczek - 1 - ŚWIAT Produkcja odlewów 2013 Wielkość globalnej produkcji odlewów

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej:

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej: RAPORT ZIELONA KSIĘGA A EUROPEJSKA POLITYKA ENERGETYCZNA Anna Konarzewska Przedstawiona 8 marca 2006 roku przez Komisję Europejską Zielona Księga w sprawie europejskiej polityki energetycznej kładzie szczególny

Bardziej szczegółowo

Raport o stanie środowiska. świata. Przygotowano we współpracy z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska

Raport o stanie środowiska. świata. Przygotowano we współpracy z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska Raport o stanie środowiska świata Przygotowano we współpracy z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska Globalne Tematyczne Edukacyjne Regionalne Milenijne Cele Rozwoju (ONZ, 2000) (7) Stosować zrównoważone

Bardziej szczegółowo

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego

ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH. Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego ENERGETYKA W FUNDUSZACH STRUKTURALNYCH Mieczysław Ciurla Dyrektor Wydziału Rozwoju Gospodarczego Urząd Marszałkowski Województwa Dolnośląskiego Regionalny Program Operacyjny Województwa Dolnośląskiego

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

RYNKI AKCJI WALUTY SUROWCE STOPY PROCENTOWE WSKAŹNIKI MAKROEKONOMICZNE. Spis treści NOTOWANIA AKCJI W POLSCE I DŁUŻNY 120 W STREFIE EURO

RYNKI AKCJI WALUTY SUROWCE STOPY PROCENTOWE WSKAŹNIKI MAKROEKONOMICZNE. Spis treści NOTOWANIA AKCJI W POLSCE I DŁUŻNY 120 W STREFIE EURO MIESIĄC NA RYNKACH NOTOWANIA AKCJI W POLSCE I DŁUŻNY 120 W STREFIE EURO RYNKI AKCJI WIG20 mwig40 swig 2013-12-27 20-05-27 20-10-27 NOTOWANIA AKCJI NA ŚWIECIE 120 WALUTY S&P500 DAX NIKKEI 2013-12-27 20-05-27

Bardziej szczegółowo

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii

Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Analiza zastosowania alternatywnych/odnawialnych źródeł energii Artykuł 6 Dyrektywy KE/91/2002 o charakterystyce energetycznej budynków wprowadza obowiązek promowania przez kraje członkowskie rozwiązań

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWA ROZWOJU ENERGETYKI I URZĄDZEŃ GRZEWCZYCH W KRAJOWYM BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM. Andrzej Froński Instytut Nafty i Gazu

PERSPEKTYWA ROZWOJU ENERGETYKI I URZĄDZEŃ GRZEWCZYCH W KRAJOWYM BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM. Andrzej Froński Instytut Nafty i Gazu EKO KOMIN 2006 PERSPEKTYWA ROZWOJU ENERGETYKI I URZĄDZEŃ GRZEWCZYCH W KRAJOWYM BUDOWNICTWIE MIESZKANIOWYM Andrzej Froński Instytut Nafty i Gazu Stan obecny Zużycie gazu ziemnego w Polsce wyniosło w roku

Bardziej szczegółowo

Rola gazu ziemnego w polityce energetycznej państwa

Rola gazu ziemnego w polityce energetycznej państwa MINISTERSTWO GOSPODARKI Departament Ropy i Gazu Rola gazu ziemnego w polityce energetycznej państwa Maciej Kaliski Warszawa, 27 stycznia 2010 r. Wprowadzenie Polski sektor energetyczny stoi obecnie przed

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE DANII

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE DANII BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE DANII Prof. dr hab. inż. Maciej Kaliski Dr Paweł Frączek Nałęczów, czerwiec 2015 Cele opracowania Omówienie istoty bezpieczeństwa energetycznego kraju Charakterystyka współczesnej

Bardziej szczegółowo

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD

Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Instytut Ekonomiczny Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego na podstawie modelu NECMOD Warszawa / marca Projekcja inflacji i wzrostu gospodarczego Narodowego Banku Polskiego

Bardziej szczegółowo

ANTAL GLOBAL SNAPSHOT

ANTAL GLOBAL SNAPSHOT Edycja 9. lipiec 2011 snapshot.antal.com ANTAL GLOBAL SNAPSHOT Badanie dynamiki zatrudniania i zwalniania specjalistów i menedżerów ANTAL GLOBAL SNAPSHOT Wstęp Antal Global Snapshot to cykliczne badanie

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK ROZWOJU ENERGETYKI: POLSKA, UNIA EUROPEJSKA, ŚWIAT

KIERUNEK ROZWOJU ENERGETYKI: POLSKA, UNIA EUROPEJSKA, ŚWIAT POZNAN UNIVE RSITY OF TE CHNOLOGY ACADE MIC JOURNALS No 74 Electrical Engineering 2013 Damian GŁUCHY* Michał FILIPIAK* KIERUNEK ROZWOJU ENERGETYKI: POLSKA, UNIA EUROPEJSKA, ŚWIAT W pracy autorzy podjęli

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju polskich lasów w kontekście rozwoju lasów europejskich Warszawa, 22 listopada 2012

Kierunki rozwoju polskich lasów w kontekście rozwoju lasów europejskich Warszawa, 22 listopada 2012 Kierunki rozwoju polskich lasów w kontekście rozwoju lasów europejskich Warszawa, 22 listopada 2012 Prof. nadzw. dr hab. Ewa Ratajczak Instytut Technologii Drewna, Poznań Lasy i drewno w Polsce strategicznymi

Bardziej szczegółowo

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych

Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Trendy i perspektywy rozwoju głównych gospodarek światowych Grzegorz Sielewicz Główny Ekonomista Coface w Europie Centralnej Konferencja Pomorski Broker Eksportowy Gdynia, 12 października 2016 Gospodarka

Bardziej szczegółowo

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji

Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Planowane regulacje prawne dotyczące wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych, ze szczególnym uwzględnieniem mikro i małych instalacji Kielce, dn. 7 marca 2014 r. 2 Wzywania stojące przed polską energetyką

Bardziej szczegółowo