Bezpieczeństwo energetyczne

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bezpieczeństwo energetyczne"

Transkrypt

1 Bezpieczeństwo energetyczne część I Fundamenty Wykład dla PISM listopad 2012 r. Andrzej Szczęśniak niezależny ekspert

2 Agenda części I Definicje Energia = cywilizacja, dobrobyt Źródła problemów Strategie, pomiar, narzędzia Instytucje 2

3 Definicje: Bezpieczeństwo stan niezagrożenia, spokoju, pewności (PWN) stan faktyczny, ale poprzez odczucia poziom (osobisty czy w społecznościach) oparty na wiedzy, także na emocjach zależy do systemów wartości, preferencji czy stanu psychicznego... oraz informacji, kształtujących wiedzę i uczucia Ten sam stan faktyczny może być odbierany różnie przez osoby czy zbiorowości 3

4 Energia, cóż to takiego? Potencjał, zdolność wykonania pracy... + ciepło... + promieniowanie 1599 rok po raz pierwszy w języku angielskim XIX wiek naukowe zrozumienie Rozwój technologii masowe przekształcanie energii masowe użycie Trudności pojęciowe (masa jednostek dżule, kalorie, BTU, toe, kwh...) 4

5 Energia = cywilizacja, dobrobyt 5

6 Energia = cywilizacja, dobrobyt 2 6

7 Energia - źródła i nośniki Biomasa Energia nuklearna Woda i wiatr Biopaliwa Węgiel Energia odnawialna Ropa naftowa Energia elektryczna Gaz ziemny Oszczędność energii 7

8 Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo infrastruktury Ceny Dywersyfikacja dostaw Inwestycje Zagrożenia terroryzmu i wojny Premia bezpieczeństwa Zabezpieczenie dostaw Bezpieczeństwo popytu... i dochodów Dostęp do nowych zasobów Broń energetyczna 8

9 Definicje klasyczne Bezpieczeństwo i pewność w ropie leży tylko w różnorodności i jeszcze raz różnorodności. ( Safety and certainty in oil, lie in variety and variety alone. ) Winston Churchill 1911 r. - wzorcowy strategiczny wybór ciągła zdolność państwa do utrzymywania swego funkcjonowania bez poważnych zaburzeń USA - Robert Ebel - Center for Strategic and International Studies Fizyczne bezpieczeństwo systemu Fizyczna dostępność dostaw zaspokajająca popyt po określonej cenie Międzynarodowa Agencja Energii Bezpieczeństwo ekonomiczne, ciągłość dostaw 9

10 Definicje: polska i polecana stan gospodarki umożliwiający pokrycie bieżącego i perspektywicznego zapotrzebowania odbiorców na paliwa i energię w sposób technicznie i ekonomicznie uzasadniony, przy zachowaniu wymagań ochrony środowiska Prawo Energetyczne: szerokie rozumienie, wiele elementów (środowisko), rozległość i nieokreśloność zapewnienie odpowiednich, wiarygodnych dostaw po dobrej cenie i w sposób, nie zagrażający podstawowym narodowym wartościom i celom Daniel Yergin: podporządkowanie strategicznej polityce 10

11 Miejsce w polityce energetycznej Trójkąt: Konkurencja, Środowisko, Bezpieczeństwo Siła napędowa: bezpieczeństwo narodowe czy stabilność gospodarcza 11

12 Polityka a gospodarka W energii nie występują osobno Pytanie, jednak - co jest ważniejsze... Fundamentem: biznes, gospodarka kapitał, inwestycje globalny rynek i ład prawny Polityka i jej wymogi Bezpieczeństwo musi kosztować! 12

13 Bezpieczeństwo kosztuje Koszty a poziom bezpieczeństwa - początkowo niskie - rosną geometrycznie Ograniczenia: - preferencje klientów - otoczenie konkurencyjne - obciążenie gospodarki 13

14 Źródła problemów - potrzeby 14

15 Źródła problemów rosnący import 15

16 Zagrożenia Braki fizyczne Wymiar militarny Zagrożenia ekonomiczne Zagrożenia wpływu i nacisku 16

17 Strategie bezpieczeństwa Zapobieganie (regiony, państwa stabilne, przyjazne) Powstrzymywanie (niestabilne, wrogie) dywersyfikacja źródeł pochodzenia, transportu elastyczność energetyczna Odstraszanie (regiony w kryzysie) współpraca, wymiana krajowe źródła alternatywne użycie siły, dyplomacja, aktywna polityka zagr. Zarządzanie kryzysowe ograniczenia popytu rezerwy strategiczne (np. IEA, SPR) 17

18 Mierzenie Import wobec konsumpcji Podstawowy miernik zależności gospodarki od importu surowców energetycznych Import brutto i netto Brutto = całość importu / konsumpcja Netto = import netto / konsumpcja Na ile można zamienić? Polska niewielka zależność 18

19 Mierzenie (2) Wrażliwość - wskaźniki: stan finansów gospodarki i państwa intensywność energetyczna gospodarki Wielkość zapasów a konsumpcja (IEA) Stosunki międzynarodowe (USA - Kanada) Stan infrastruktury, połączenia między rynkami Wskaźnik N-1 (bezpieczeństwo gazowe EU) Pewność regionów i państw dostawców 19

20 Wrażliwość gospodarki na szok 20

21 Ocena zewnętrznych zagrożeń 21

22 Dostawcy ropy: dobrzy i źli 22

23 Strategie - dywersyfikacja źródeł 23

24 Klasyka Churchill 1911 Z węgla na ropę Statki - szybsze od niemieckich Zasoby: własne czy niepewne (Iran)? Rząd UK kupuje udziały w AngloPersian Oil Co. (dzisiaj BP) Światowy układ sił: USA 62%, Rosja 12%, Meksyk 5% dostaw Churchill: safety and certainty in oil lie in variety and variety alone 24

25 Instytucje: Międzynarodowa Agencja Energii 1974 po embargu naftowym 1973 Zadanie: przygotowanie na kryzys - koordynacja Dominacja: USA + Japonia Narzędzie: zapasy ropy 90 dni importu, programy działania, próg - brak 7% dostaw Podaż: uruchomienie zapasów i produkcji Popyt: ograniczenia, substytuty 25

26 IEA 3 miesiące konsumpcji 5 miesięcy importu Polska w czołówce 65 mln bbl = 8,9 mln ton * 120 $/bbl = 7,8 mld $ = 24 mld zł 26

27 Zagrożenia naturalne huragan Katrina sierpień wrzesień 2005 r. - huragany w Katrina i Rita w Zatoce Meksykańskiej 47% mocy rafineryjnych i 28% wydobycia ropy USA sparaliżowane W tydzień po huraganie ceny benzyny w całym kraju podskoczyły o 46 centów (do 3,07$/galon) Możliwości przetwórcze ropy zmniejszyły się o 2 mln bbl dziennie (na 17 mln bbl/d) Przeciętne gospodarstwo w USA wydaje na paliwa $ (45% więcej niż rok wcześniej) 27

28 Bezpieczeństwo energetyczne część II USA i globalne wyzwania Wykład dla PISM listopad 2012 r. Andrzej Szczęśniak niezależny ekspert 28

29 Agenda części 2. Źródła problemów światowych Globalny wymiar problemów Kryzysy energetyczne USA energetyczne mocarstwo Amerykańskie globalne strategie 29

30 Źródła problemów: rozkład zasobów 30

31 Unia Europejska, czyli uboga krewna 31

32 32

33 Wysokie koszty konsumentów 33

34 Globalne Bałkany (Z. Brzeziński) Globalne Bałkany świat muzułmański: Dzisiaj: 68% ropy, 41% gazu, 2020 (z Rosją): 39% produkcji ropy USA, UE, Azja: 60% konsumpcji Polityczna niestabilność: \ Źródło radykalnego terroryzmu Wrogość etniczna i religijna Niezaakceptowane państwo Izrael Aspiracje militarne (Iran) 34

35 Wielkie przemieszczanie 35

36 Wąskie gardła 36

37 Nowi konkurenci 37

38 Ubóstwo energetyczne Ilość osób bez dostępu do elektryczności (mln) World Energy Outlook - IEA

39 Historia kryzysów 1973 embargo jako naftowy szantaż Zachodu 1979/80 rewolucja w Iranie, wojna Iran Irak wojna w Zatoce 1998 szok niskich cen ropy naftowej 2002 grudzień strajk w Wenezueli 2003 marzec inwazja Iraku kryzys spekulacji = 145 $/bbl 2009 Ukraina blokada tranzytu gazu 39

40 Kryzys = brak ropy 40

41 Historia cen = historia kryzysów 41

42 Aktywa zainwestowane w ropę: - 13 mld $ 2003 r. -> 260 mld $ marzec ceny 25 towarów + 183% Kryzys 2008 ropa = 145 $/bbl 42

43 USA energetyczny hegemon 43

44 USA potęga zasobów 44

45 USA dywersyfikacja idealna Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energe 45

46 Nowoczesna wojna = paliwa US Army 20 mln ton paliw na rok = największy kupiec paliw na świecie 8,5 mld $ w 2005r (70% paliwo lotnicze) brygada piechoty USA w Afganistanie = 320 tysięcy litrów paliwa dziennie paliwo = 70% wagi wyposażenia galon paliwa lotniczego $1.05 w rafinerii $400 na polu walki 46

47 Broń energetyczna... Zachodu USA Japonia 1941r. (odmowa sprzedaży) USA (+ Saudi Arabia) UK, Francja 1956r. od 1984 r. USA Iran 1990 Irak (oil for food) 1995 r. USA Libia, Iran Libia 2004 r. koniec 2010 Iran (ONZ, USA, EU) 47

48 Gaz z łupków - globalna strategia USA ekspansja technologii i sojusze światowe Shale gas osłabienie wpływu producentów (Rosja) Global Shale Gas Initiative Polska najlepszym uczniem w klasie Prezydent Obama w Polsce: wspierajcie amerykańskie inwestycje Beata Stelmach, MSZ: gaz łupkowy zwiększy obecność amerykańską w Europie, kluczową dla wzmocnienia pozycji Europy i zabezpieczenia równowagi sił Richard Morningstar (US. State Dep.): mamy bardzo, naprawdę bardzo specjalne stosunki z Polską 48

49 Bezpieczeństwo energetyczne część 3 Europa, Rosja Wykład dla PISM listopad 2012 r. Andrzej Szczęśniak niezależny ekspert 49

50 Agenda części 3. Energetyczne ubóstwo surowcowe Trzy europejskie priorytety Niemcy i Norwegia EU-Rosja czyli współzależność Rosja strategia suwerenności Gazprom 50

51 Europa pozycja energetyczna Największy światowy konsument energii Minimalne zasoby energetyczne Ameryka - zasoby węgla (8 razy), gazu (4 razy), ropy naftowej (12 razy) większe niż Europa Największy importer energii Koszty: deficyt handlowy EU27 = 73 mld Euro Surowce energetyczne = 306 mld Euro (2010) Zróżnicowane zasoby i polityki krajów członków Energia odnawialna jako remedium i narzędzie promocji własnego przemysłu 51

52 Bruksela, nie Houston ma problem 52

53 Unia Europejska brak zasobów ropa naftowa gaz ziemny węgiel 53

54 Unia wspólna polityka? Energia zastrzeżona dla państw członkowskich Traktat Lizboński daje Brukseli pewien wpływ Ogromna ilość słów, dokumentów, przepisów Niewielkie efekty koszty, ekonomia, społeczeństwo Polityka energetyczna Unii trzy wymiary 54

55 Potrójne wyzwanie Polityka energetyczna Europy 55

56 Priorytety: zrównoważony rozwój 2020 rok = % (+10%) * emisje CO2 redukcja 20% * energia odnawialna udział 20% (10% transport) efektywność energetyczna + 20% oznacza = 15% energii mniej, o 26% mniejszy import Handel emisjami (ETS) Energia nuklearna napięcia * od przewidywanej konsumpcji 56

57 Priorytety: konkurencyjny rynek Wspólny europejski rynek energii brak sukcesów wiele rynków, wiele regulacji Liberalizacja rynku model brytyjski, opór przemysłu, kompromisy Osłabione koncerny = mniej bezpieczeństwa Badania naukowe, postęp techniczny ("czysty" węgiel) jako światowa przewaga konkurencyjna... kiedy? 57

58 Priorytety: bezpieczeństwo Współpraca międzynarodowa stosunki z dostawcami (Polska a Turcja wobec Rosji) Postulat wspólnej polityki zagranicznej obszary i dialogi energetyczne: Bałkany, Rosja, Norwegia, Ukraina, Afryka Płn., Morze Kaspijskie kompromis klauzula gazpromowska Dywersyfikacja źródeł i rodzajów energii sterowana mniej Rosji czy naturalna więcej LNG mniej węgla, a atomu? więcej odnawialnych... o ile? Solidarność? czy konkurencja i łączenie rynków? 58

59 EU gaz, dywersyfikacja Europa jako całość dobre zróżnicowanie 59

60 Niemcy pragmatyzm nowej energii Ubóstwo energetyczne 97% ropy i 83% gazu z importu Technologiczne mocarstwo tworzy przemysł nowej, zielonej energii Idee otwierają rynki: ochrona klimatu, efektywność energetyczna Unia Europejska jako nośnik nowej energii Import energii w zamian za technologie Rosja partnerstwo dla modernizacji Afryka północna Desertec Głos decydujący niemieckie firmy, państwo wsparcie projektów Chiny tania praca i rozwój technologiczny zagrożeniem 60

61 61

62 Norwegia dobrobyt ze złóż Poland a shale gas promise How Norway have met the challenge? December Phillips Petroleum - Ekofisk October 1970 BP - giant Forties oilfield Production from the field started on 15 June 1971 Norway: National Oil company (Statoil 1972) % state's participation each production licence... + international investors + technology Norwegian Petroleum Directorate 62

63 Europejskie narzędzia gazowe Powstrzymywanie Odstraszanie (siła) Dobre stosunki + dywersyfikacja dostawców NATO, brak wspólnej armii, siła krajów członkowskich (Libia 2011), Rosja potęgą nuklearną Zapobieganie współpraca, rynek Rosja i Algieria wiarygodni dostawcy zakłócenie: państwa tranzytowe Zarządzanie kryzysowe Rezerwy gazu - bardzo drogie 63

64 Europa wobec Rosji Duży import surowców (inaczej niż USA) Stabilność dostaw (polityka + kontrakty długoterminowe) podstawa bezpieczeństwa Uzależnienie? Współzależność Strategia: energia za modernizację Brak wspólnej zewnętrznej polityki energetycznej Sukcesy w dostępie do rosyjskich złóż Zagrożenie zbyt mocna pozycja 64

65 Brak gazowego wyboru 65

66 Współzależność Europa Rosja 34% importu i 23% konsumpcji gazu EU 33% importu i 30% konsumpcji ropy EU 23% importu i 30% konsumpcji węgla EU + największy dostawca uranu Rosja Europa 88% eksportu rosyjskiej ropy 70% eksportu rosyjskiego gazu 50% eksportu rosyjskiego węgla 66

67 Rosja 67

68 Rosja surowcowe mocarstwo 68

69 Ropa, gaz, węgiel pozycja Rosji 69

70 Rosja strategia suwerenności Odzyskanie kontroli państwa nad zasobami konflikty o umowy z 90-tych lat Zintegrowana strategia wydobycia i eksportu przełamywanie słabych punktów (infrastruktura) zachęty dla inwestorów Bliska zagranica jako strefa bezpieczeństwa Bezpośredni dostęp do odbiorców (Ukraina!) Koniunktura cenowa dochody państwa, wzrost rosyjskich firm 70

71 Rosyjska strategia dywersyfikacji rynków sprzedaży i dróg eksportu ma przynieść zyski rzędu 7 mld $ rocznie (materiały firmy Łukoil) Rosja: zarabiamy na dywersyfikacji 71

72 Rosja, czyli Gazprom Strategia: zintegrowany koncern po 1990: eksporter bez dostępu do rynków po 2000: kontrola rurociągów, magazyny, ropa, energetyka Bezpośrednie wiązanie się z rynkiem EU dostęp do europejskiego odbiorcy Inwestycje w magazyny (Węgry, Belgia, Niemcy...) bezpieczeństwo energetyczne Wymiana aktywów: udział w wydobyciu za dostęp do rynków 72

73 Rosja globalne możliwości Między Europą a Nowym Światem Pacyfiku Azja jako zrównoważenie siły Europy Chiny - rosnący rynek, walka o pozycję wyjściową bufor wobec Europy Syberia Zachodnia (Ałtaj) Japonia, Korea, Pacyfik zrównoważenie Chin Azja Centralna anty-zachodni podział wpływów Gas-OPEC czyli wzmacnianie producentów Inne inwestycje światowe = budowanie związków LNG jako strategia 30% światowego rynku

74 Bezpieczeństwo energetyczne część 4 Polska Wykład dla PISM listopad 2012 r. Andrzej Szczęśniak niezależny ekspert 74

75 Agenda części 4. - Polska Energetyczna pozycja Polski Polskie bezpieczeństwo w Europie Geografia jako atut? Polska Rosja strategie i konflikty Wielkie projekty Gaz łupkowy i inne wyzwania Opinia publiczna czy narzędzie walki? 75

76 Polskie zasoby Polska węgiel kamienny: 6 14 mld ton, brunatny: 1,5 3,9 mld Czechy: węgiel kamienny: 1,7 3,2 mld, brunatny: 0,2 3,5 mld Niemcy: węgiel kamienny: 0,1 0,37 mld, bunatny: 6,6 48 mld Grecja: węgiel bunatny: 3,9 mld ton 76

77 Zależność Wysoka samodzielność surowcowa Węgiel podstawą, słabnącą od 25 lat Ropa 95% zależności Gaz 65% Wzrastające uzależnienie 77

78 Zużycie Niskie zużycie na tle EU Zmniejsza się z biegiem czasu Wiele krajów rozwój zużycia 78

79 Energetyczna pozycja Polski 79

80 Polska na osi wschód zachód 80

81 Uzależnienie czy szansa? Bardzo dobra pozycja geostrategiczna atut czy problem? Dobrowolne uzależnienie? 1993 rok 13,6 mln ton importu 6 mln z Rosji (44%) 2004 rok 18,4 mln ton 94% z Rosji Powód: korzyści ekonomiczne 81

82 Import energii Polska i Unia 82

83 Eksport energii Polska i Unia 83

84 Solidarność czy konkurencja Solidarność energetyczna polski wkład do Traktatu Rozumienie polskie: nacisk na Rosję (wspólne zakupy) Rozumienie unijne: infrastruktura + konkurencja Infrastruktura prawna (nawet techniczna) nie działa Projekty unijne: PolLit Link 170 m, NeuenhagenVierraden-Krajnik, Yamal Europe II, Baltic Pipe, White Stream, terminal LNG Świnoujście 114 m, Wierzchowice 109 m, Kosakowo 28 m, 84

85 Nowe kraje Unii inna pozycja 85

86 Polski priorytet: energią w Rosję Rozbudzone negatywne emocje społeczne Richard Lugar, US Senator: energy is becoming the weapon, might require NATO to review alliance obligations (Alliance Charter art. 5) any NATO member whose energy sources are cut off by force should be able to rely on assistance from the alliance Energetyczne NATO z USA obok Unii? Piotr Naimski: W Waszyngtonie pytano mnie: będziecie chcieli posyłać czołgi po ropę naftową? Oczywiście nie. Nowe porozumienie miałoby pomagać państwom dotkniętym kataklizmem albo presją polityczną nieodpowiedzialnego dostawcy. Jak walczyć między energetycznym mocarstwem i największym konsumentem? 86

87 Bezpieczeństwo priorytetem Strategia do 2030r.: Głównym celem polityki energetycznej w obszarze sektora gazowego jest zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego kraju poprzez dywersyfikację źródeł i kierunków dostaw gazu ziemnego. 87

88 Polska Rosja sprawy sporne Spór o zobowiązanie budowy II nitki Jamału Konflikt o EuroPolGaz Blokada rosyjskich firm (Łukoil) Pośrednicy w zakupach ropy Zakup rafinerii w Możejkach Brak dostaw rurociągiem na Litwę Budowa BTS-2 koniec Przyjaźni Podwyższenie ceny gazu - listopad

89 Możejki Powstrzymywanie ekspansji? Polityczna, nieefektywna akwizycja Źle wynegocjowane warunki Poparcie polityków tylko w obietnicach Strategiczny sojusz z Litwą = koszt dla Orlenu Terminal w Butyndze, rurociąg produktowy, Droga ropa, duże inwestycje, brak rynku, Akcje rządu Litwy = 284,5 mln$ cena 2006r. Orlen -60% od 26 maja 2006r. 89

90 Porażka w negocjacjach 2006 Listopad 2006 negocjacje PGNiG - Gazprom -> podwyższenie ceny gazu kontraktu jamalskiego o 10% (+RosUkrEnergo) Szacowane skutki dla Polski (do 2022 r.) 2 2,5 mld$ (wariant niskich cen) 2,5-5 mld$ (wariant wysokich cen) Dokumenty ujawnia Premier Pawlak: dodatkowy koszt: 700 mln$ / r. 90

91 EU27 bilanse krajów w handlu z Rosją 2008 (mln Euro) Holandia (Rotterdam) Polska Francja Włochy Spór o Węgry Litwa Słowacja Bułgaria Czechy Niemcy Austria Polska Rosja wyniki 91

92 Wielkie projekty bezpieczeństwa Jamał 2 zablokowany 2001 r. Amber pomysł na przywództwo w regionie Gaz z Norwegii ofiara politycznych podziałów Interkonetory w kierunku Czech - tak, Niemiec... mhm Gazoport brak ekonomii, w budowie Magazyny kosztowne, długotrwałe inwestycje Nabucco egzotyczna aktywność europejska Wydobycie na M. Północnym inwestycja nie dla bezpieczeństwa, pierwsza porażka 92

93 Przyjaźń bez ropy? Konflikt Rosji z Białorusią Primorsk - alternatywa dla Przyjaźni Polska usztywnienie stanowiska Efekt mniej ropy przez Polskę 93

94 Odessa Brody 2001 wybudowany, 2004 rosyjska ropa, 2010 białoruskie próby, dzisiaj - pusty 94

95 Gaz z Norwegii Projekt od 1991 r. Umowy 2001 bez realizacji Podejście drugie 2006 r. połączenie do Danii Duńczycy chcą taniego gazu My nie chcemy rosyjskiego gazu 95

96 Dywersyfikacja? 2006: W Naftoporcie rozładowywany jest pierwszy tankowiec, który przetransportował z Zatoki Perskiej do Polski milion baryłek ropy (...) Kolejny tankowiec zawinie do Gdańska jeszcze w tym roku. Prezes Olechnowicz: Nasza strategia zakłada zaopatrywanie się w 40% w ropę z innego źródła niż kierunek rosyjski. I mam nadzieję, że w 2007 r. takie proporcje osiągniemy. Raport 4Q2007: Przerób ropy: URAL 92,6%, FORTIES 4,3%, ropa ROZEWIE 3,1%, ropa KUWAIT poniżej 0,1% Dlaczego? Ekonomia! 96

97 Rosyjska ropa = lepsze marże 8 7,21 7,41 Marże rafineryjne 6,58 $ / bbl - różnice między ropą Brent a Urals (REBCO) 7 6,03 6 Brent Urals 5 4,67 4,39 3,93 4 3,38 3, ,65 0,62 1,71 1,55 1,72 1,58 1,43 1,05 2,04 1,77 0,62 0,7 5,18 5,03 4,84 3,77 3,79 2,38 1,51 1,39 0,

98 Gazoport LNG Brak fundamentów biznesowych Chętni do korzystania? BRAK jedynie PGNiG Zakończenie procedury Udostępnienia Terminalu LNG w Świnoujściu. Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA (PGNiG) - wiążące zamówienie, w dniu 18 marca podpisana umowa pomiędzy Polskim LNG SA i PGNiG o świadczenie usług regazyfikacji oraz usług dodatkowych. W wyniku procedury przydzielona została moc Nm3/h z oferowanych 570 Nm3/h. Kontrakt katarski? 20-30% droższy niż rosyjski Wysokie koszty podatek dywersyfikacyjny: Usługa regazyfikacji przez 20 lat (od 1 lipca 2014): przyjęcie tankowców LNG do terminalu (10 zawinięć rocznie), wyładunku, odbioru, regazyfikacji, dostarczenia zregazyfikowanego LNG do systemu przesyłowego oraz przeładunku LNG do cystern samochodowych. Wartość kontraktu ponad 13 mld zł.h. Ilości: 2,1 mld m3 3,2 mld m3. Koszty 650 mln zł/rok = 0,20 0,30 zł/m3 gazu 98

99 LNG a ceny i konkurencja Brak rynku bez kontraktów odbiorów, mieszanka krajowa Struktura kosztowa (1Q szacunkowo): krajowy gaz: 0,35 zł/m3 (~ 30%) import Rosja: 0,95 zł/m3 (~ 60%) import Niemcy: 1,10 zł/m3 (~ 8%) import LNG: do 1,35 do 1,55 zł/m3 cena hurtowa gazu 0,91 zł/m3 Konkurencja gazu z Nord Stream napór z zachodu Zagrożenie obciążenia PGNiG nadmiernymi kosztami wobec konkurencji Gazoport = przedsięwzięcie polityczne bez perspektyw na rynku polskim włączonym w europejski 99

100 Gorączka gazu łupkowego Budowanie oczekiwań: min. Sikorski: druga Norwegia, Premier: emerytury Gaz łupkowy jako narzędzie w negocjacjach: Wyborcza: Na Pomorzu Kanadyjczycy już szukają. Ministerstwo Gospodarki nie dowierza i forsuje umowę z Gazpromem. (A. Kublik ) Min. Budzanowski: Polska eksporterem przez gazoport Fala optymizmu zalewa media Skutki: rozbudzone oczekiwania lokalne i polityczne 100

101 Realia: bez szaleństw Exxon: nie da się wydobyć PIG studzi nastroje, USGS jeszcze bardziej Pierwsze negatywne odgłosy: PGNiG, Aurelian (tight), San Leon, Lane Energy (3Legs Resources) suche lub niewydajne odwierty, Wydajności znacznie niższe niż w USA To dopiero początek, spokojnie 101

102 Energetyka zaniedbania (NIK 2009) Niekorzystna struktura wiekowa mocy średni wiek bloków energetycznych (2008) 35 lat 25 z 98 bloków powyżej 40 lat Pogarszający się stan techniczny sprawność wytwarzania z 38,6% (2005) do 37,5% (2008) średni czas postoju z powodu awariami z 5 do 17 dni remonty awaryjne z 420 MW do 1057 MW linie przesyłowe 220 kv 55% w wieku dopuszczalnym dla ich eksploatacji (do 40 lat), 33,3% miało od 40 do 50 lat, powyżej 50 lat 11,7% Trudności w realizowaniu inwestycji brak kapitału 102

103 Wyzwanie energii nuklearnej Polska odpowiedź na politykę klimatyczną EU (uzależnienie od węgla) Ambitny timing 2020 r. - dzisiaj już 2023 r. Wyzwanie dla państwa EU, Niemcy Potrzeby kapitałowe (zadłużenie, wymogi) Wybór strategiczny EU (Francja) czy USA? Bilans korzyści i kosztów Czekamy na gaz łupkowy 103

104 Polski odbiór publiczny 104

105 Głos opinii publicznej 105

106 Polskie emocje medialne 106

107 Ukraiński kryzys 107

108 Ukraiński kryzys 2 108

Surowce energetyczne a energia odnawialna

Surowce energetyczne a energia odnawialna Surowce energetyczne a energia odnawialna Poznań 6 czerwca 2012 1 Energia = cywilizacja, dobrobyt Warszawa 11 maja 2012 Andrzej Szczęśniak Bezpieczeństwo energetyczne - wykład dla PISM 2 Surowce jako twarda

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo energetyczne

Bezpieczeństwo energetyczne Bezpieczeństwo energetyczne Kilka slajdów z wykładu Andrzej Szczęśniak ekspert rynku energii i bezpieczeństwa www.szczesniak.pl Agenda wykładu 1. Fundamenty 2. Globalne wyzwania i USA 3. Europa i Rosja

Bardziej szczegółowo

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce

Gaz łupkowy. Polskie strategie i regulacje. Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Gaz łupkowy Polskie strategie i regulacje Konferencja SCC, 18 listopada 2011 Perspektywy gazu niekonwencjonalnego w Polsce Andrzej Szczęśniak www.naftagaz.pl Agenda 1. Polski gaz niekonwencjonalny na tle

Bardziej szczegółowo

Kto zagraża bezpieczeństwu energetycznemu?

Kto zagraża bezpieczeństwu energetycznemu? Kto zagraża bezpieczeństwu energetycznemu? Wykład w Ursusie 14 stycznia 2015 Andrzej Szczęśniak niezależny analityk rynków i polityki energetycznej www.szczesniak.pl Agenda Co wiemy wszyscy kto zagraża?

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII

EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII EUROPEJSKIE PRIORYTETY W ZAKRESIE ENERGII Prezentacja J.M. Barroso, przewodniczącego Komisji Europejskiej, na szczyt Rady Europejskiej w dniu 4 lutego 2011 r. Spis treści 1 I. Dlaczego polityka energetyczna

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce

Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Ekonomiczno-techniczne aspekty wykorzystania gazu w energetyce Janusz Kotowicz W2 Wydział Inżynierii i Ochrony Środowiska Politechnika Częstochowska W2. Zasoby i zużycie gazu ziemnego w świecie i Polsce

Bardziej szczegółowo

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej

Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gaz ziemny w Polsce i Unii Europejskiej Gliwice, 25 września 2012 r. prof. dr hab. inż. Maciej KALISKI dr hab. inż. Stanisław NAGY, prof. AGH prof. zw. dr hab. inż. Jakub SIEMEK dr inż. Andrzej SIKORA

Bardziej szczegółowo

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ

PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ PROF. DR HAB. INŻ. ANTONI TAJDUŚ Kraje dynamicznie rozwijające produkcję kraje Azji Południowo-wschodniej : Chiny, Indonezja, Indie, Wietnam,. Kraje o niewielkim wzroście i o stabilnej produkcji USA, RPA,

Bardziej szczegółowo

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat

Siedziba: Wiedeń Organ naczelny: Konferencja OPEC Organ wykonawczy: Rada Gubernatorów i Komisja Ekonomiczna oraz Sekretariat Kartel umowa państw posiadających decydujący wpływ w tej samej lub podobnej branży, mająca na celu kontrolę nad rynkiem i jego regulację (ceny, podaży, popytu). Nie jest to oddzielna instytucja. OPEC (Organization

Bardziej szczegółowo

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski

Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Wyzwania w rozwoju gospodarczym Polski : jaka rola JST i spółek komunalnych? Witold M.Orłowski Lubelska Konferencja Spółek Komunalnych, 22.10.2014 Od 20 lat Polska skutecznie goni bogaty Zachód 70.0 PKB

Bardziej szczegółowo

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r.

Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Zapotrzebowanie krajowego sektora energetycznego na surowce energetyczne stan obecny i perspektywy do 2050 r. Ogólnopolska Konferencja

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Polityka energetyczna Polski do 2050 roku założenia i perspektywy rozwoju sektora gazowego w Polsce Paweł Pikus Wydział Gazu Ziemnego, Departament Ropy i Gazu VII Forum Obrotu 2014 09-11.06.2014 r., Stare

Bardziej szczegółowo

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej

Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Kohabitacja. Rola gazu w rozwoju gospodarki niskoemisyjnej Marcin Lewenstein Dyrektor Biura Planowania Strategicznego PGNiG SA 18 listopada 2010 r. Warszawa Rynek gazu w Europie wnioski dla Polski Prognozy

Bardziej szczegółowo

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW

JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY RADY GOSPODARCZEJ PRZY PREZESIE RADY MINISTRÓW CZY MOŻLIWA JEST DALSZA INTEGRACJA POLITYCZNA UE ORAZ WZROST KONKURENCYJNOŚCI GOSPODARKI EUROPEJSKIEJ BEZ ZAPEWNIENIA BEZPIECZEŃSTWA ENERGETYCZNEGO? DEBATA PLENARNA JAN KRZYSZTOF BIELECKI - PRZEWODNICZĄCY

Bardziej szczegółowo

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych

Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne. Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Znaczenie gazu łupkowego dla Polski i Lubelszczyzny Aspekty ekonomiczne i społeczne Dr Stanisław Cios Ministerstwo Spraw Zagranicznych Nieco historii Instalacje naftowe w Polsce, początek XX w. Nieco historii

Bardziej szczegółowo

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej

Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Wpływ rozbudowy krajowej infrastruktury gazowej na bezpieczeństwo energetyczne Polski Marcin Łoś Rafał Biały Piotr Janusz Adam Szurlej Ogólnopolska Konferencja Naukowa "Bezpieczeństwo energetyczne na wspólnym

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY.

Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015. Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY. Międzynarodowe Targi Górnictwa, Przemysłu Energetycznego i Hutniczego KATOWICE 2015 Konferencja: WĘGIEL TANIA ENERGIA I MIEJSCA PRACY Wprowadzenie Janusz Olszowski Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa Produkcja

Bardziej szczegółowo

Rynek surowców korekta czy załamanie?

Rynek surowców korekta czy załamanie? Rynek surowców korekta czy załamanie? Paweł Kordala, X-Trade Brokers Dom Maklerski S.A. 1 Agenda I. Rynek ropy II. Rynek miedzi III. Rynek złota IV. Rynek srebra V. Rynki rolne (kukurydza, pszenica, soja)

Bardziej szczegółowo

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus

Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski, Grzegorz Wielgus SIEĆ DYSTRYBUCYJNA OGNIWEM STRATEGICZNEJ ROZBUDOWY SYSTEMU GAZOWEGO ZWIĘKSZAJĄCEGO BEZPIECZEŃSTWO DOSTAW GAZU ZIEMNEGO ORAZ STOPIEŃ DOSTĘPU SPOŁECZEŃSTWA DO SIECI Wojciech Grządzielski, Adam Jaśkowski,

Bardziej szczegółowo

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego?

Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Rozwój energetyki gazowej w Polsce - szansa czy zagrożenie dla bezpieczeństwa energetycznego? Adam Szurlej Jacek Kamiński Tomasz

Bardziej szczegółowo

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r.

Unijny rynek gazu model a rzeczywistość. Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Unijny rynek gazu model a rzeczywistość Zmiany na europejskich rynkach gazu i strategie największych eksporterów Lidia Puka PISM, 21.06.2012 r. Analiza trendów Wydobycie gazu w UE w 2010 r. Holandia Wielka

Bardziej szczegółowo

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze

Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze Nośniki energii w 2014 roku. Węgiel w fazie schyłkowej, atom trzyma się dobrze ("Energia Gigawat" - 9/2015) Wydawany od 64 lat Raport BP Statistical Review of World Energy jest najbardziej wyczekiwanym

Bardziej szczegółowo

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII

WYZWANIA NA RYNKU ENERGII BLOK TEMATYCZNY: Zrównoważone finansowanie infrastruktury WYZWANIA NA RYNKU ENERGII Nowe oferty dostawców i zmienione zachowania użytkowników dr Andrzej Cholewa dr Jana Pieriegud Sopot, 26 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH

KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH KONKURENCYJNOŚĆ POLSKIEGO WĘGLA NA RYNKU SUROWCÓW ENERGETYCZNYCH Dr inż. LEON KURCZABINSKI Katowice, czerwiec, 2013 POZYCJA WĘGLA NA KRAJOWYM RYNKU ENERGII WĘGIEL = NIEZALEŻNO NOŚC ENERGETYCZNA ZALEŻNO

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE

PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energia PAN PERSPEKTYWY GAZU ŁUPKOWEGO W POLSCE Eugeniusz Mokrzycki Posiedzenie Plenarne Komitetu Problemów Energetyki Warszawa, 14 grudnia 2011 r. Perspektywy

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych

Główne problemy. Wysokie koszty importu ropy: 1 mld dziennie w 2011 Deficyt w bilansie handlowym: ~ 2.5 % of PKB 7% wydatków gospodarstw domowych Pakiet "Czysta Energia dla u" Europejska strategia dotycząca paliw alternatywnych i towarzyszącej im infrastruktury Warszawa, 15 kwietnia 2013 Katarzyna Drabicka, Policy Officer, European Commission, DG

Bardziej szczegółowo

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla

Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla VIII Konferencja Naukowo-Techniczna Ochrona Środowiska w Energetyce Jednostki Wytwórcze opalane gazem Alternatywa dla węgla Główny Inżynier ds. Przygotowania i Efektywności Inwestycji 1 Rynek gazu Realia

Bardziej szczegółowo

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010

Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego. Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 Konkurencja wewnątrz OZE - perspektywa inwestora branżowego Krzysztof Müller RWE Polska NEUF 2010 1 Wymiary optymalizacji w układzie trójkąta energetycznego perspektywa makro Minimalizacja kosztów dostarczanej

Bardziej szczegółowo

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej

Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Rola gazu w gospodarce niskoemisyjnej Andrzej Modzelewski RWE Polska SA 18 listopada 2010 r. RWE Polska 2010-11-17 STRONA 1 W odniesieniu do innych krajów UE w Polsce opłaca się najbardziej inwestować

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki

Polityka energetyczna Polski do 2030 roku. Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Polityka energetyczna Polski do 2030 roku Henryk Majchrzak Dyrektor Departamentu Energetyki Ministerstwo Gospodarki Uwarunkowania PEP do 2030 Polityka energetyczna Unii Europejskiej: Pakiet klimatyczny-

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2014

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2014 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2014 Panel, piątek 3 października 2014, godz. 15:30-17:00 Partner: BUSINESSEUROPE Jak zapewnić Europie bezpieczeństwo energetyczne? Tematyka: Jak zbudować wspólny rynek energii?

Bardziej szczegółowo

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG

II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego. Terminal LNG II Międzynarodowa Konferencja POWER RING Bezpieczeństwo Europejskiego Rynku Energetycznego Terminal LNG Tadeusz Zwierzyński - Wiceprezes Zarządu PGNiG Warszawa, 1 grudnia 2006 roku Agenda 1. Co to jest

Bardziej szczegółowo

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu

Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu. Kilka slajdów z wykładu Europa mechanizmy kształtowania cen na rynku gazu Kilka slajdów z wykładu Projekt Polityki Energetycznej Polski 2050 a rynek gazu Europa i liberalizacja rynku gazu Ceny gazu mechanizmy, formuły, umowy

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych

Wyciąg z raportu. Problematyka formuł cenowych Wyciąg z raportu Uwarunkowania gospodarcze i geopolityczne Polski sprawiają, że konieczne jest zaproponowanie modelu rynku gazu, który odpowiadał będzie na wyzwania stojące przed tym rynkiem w aspekcie

Bardziej szczegółowo

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009

PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz. Jan Pyka. Grudzień 2009 PANEL EKONOMICZNY Zakres prac i wyniki dotychczasowych analiz Jan Pyka Grudzień 2009 Zakres prac Analiza uwarunkowań i czynników w ekonomicznych związanych zanych z rozwojem zeroemisyjnej gospodarki energii

Bardziej szczegółowo

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej:

Zaproponowano 6 głównych kierunków działania UE w polityce energetycznej: RAPORT ZIELONA KSIĘGA A EUROPEJSKA POLITYKA ENERGETYCZNA Anna Konarzewska Przedstawiona 8 marca 2006 roku przez Komisję Europejską Zielona Księga w sprawie europejskiej polityki energetycznej kładzie szczególny

Bardziej szczegółowo

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE

BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE INSTYTUT INFORMACJI RYNKOWEJ DPCONSULTING WWW.IIR-DPC.PL BADANIE RYNKU KONSTRUKCJI STALOWYCH W POLSCE Dla POLSKIEJ IZBY KONSTRUKCJI STALOWYCH lipiec - sierpień 2015 METODOLOGIA Badanie przeprowadzono techniką

Bardziej szczegółowo

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz.

-1MX. Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak. DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. -1MX WICEPREZES RADY MINISTRÓW MINISTER GOSPODARKI Waldemar Pawlak DRO-III- 5311-1-5/10 L.dz. 78/10 Warszawa, dnia 2 marca 2010 r. SIURO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH WPfc. 2010-03- 0 3 Pan Janusz Kochanowski

Bardziej szczegółowo

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf

PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf PROGRAM V BALTIC BUSINESS FORUM 2013 Gość Honorowy: Federacja Rosyjska 16-18 października 2013 Świnoujście Heringsdorf Dzień pierwszy (16 października 2013) 09:00-13:00 Rejestracja uczestników. 13:00-15:45

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej

Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Zagadnienia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej Stabilizacja sieci - bezpieczeństwo energetyczne metropolii - debata Redakcja Polityki, ul. Słupecka 6, Warszawa 29.09.2011r. 2 Zagadnienia bezpieczeństwa

Bardziej szczegółowo

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl

Marketing międzynarodowy. Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Marketing międzynarodowy Jolanta Tkaczyk www.rynkologia.pl Agenda Analiza szans na rynkach międzynarodowych 3 sposoby wchodzenia na rynek międzynarodowy Marketing mix standaryzacja czy adaptacja 3 sposoby

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE

PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE PERSPEKTYWY WYKORZYSTANIA GAZU ZIEMNEGO DO PRODUKCJI ENERGII ELEKTRYCZNEJ W POLSCE Paweł Bućko Konferencja Rynek Gazu 2015, Nałęczów, 22-24 czerwca 2015 r. Plan prezentacji KATEDRA ELEKTROENERGETYKI Stan

Bardziej szczegółowo

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej?

Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Jak oszczędzić na zakupach energii elektrycznej? Wrocław 27.10.2010 r. RWE nazwa spółki 11/2/2010 STRONA 1 Grupa RWE: jedna z wiodących firm utilities na kontynencie europejskim* Główne rynki Grupy RWE

Bardziej szczegółowo

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU

UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU UWARUNKOWANIA PRAWNE ROZWOJU BIOGAZU Według przepisów prawa UE i Polski inż. Bartłomiej Asztemborski basztemborski@kape.gov.pl dr inż. Ryszard Wnuk Zmień odpady na zysk - Biogazownia w Twojej gminie Rozwój

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16

STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 STRATEGIA ROZWOJU 2014-16 Spis treści 3 Informacje o Spółce 4 Działalność 5 2013 - rok rozwoju 6 Przychody 8 Wybrane dane finansowe 9 Struktura akcjonariatu 10 Cele strategiczne 11 Nasz potencjał 12 Udział

Bardziej szczegółowo

Zaopatrzenie Europy w paliwa pierwotne

Zaopatrzenie Europy w paliwa pierwotne POLITYKA ENERGETYCZNA Tom 8 Zeszyt 2 2005 PL ISSN 1429-6675 Lidia GAWLIK* Zaopatrzenie Europy w paliwa pierwotne STRESZCZENIE. W artykule przedstawiono aktualne œwiatowe zasoby œwiatowych ropy, gazu i

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji

Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Polityka energetyczna Polski do 2050 roku rola sektora ciepłownictwa i kogeneracji Tomasz Dąbrowski Dyrektor Departamentu Energetyki Warszawa, 22 października 2015 r. 2 Polityka energetyczna Polski elementy

Bardziej szczegółowo

Konferencja prasowa, Praga, Republika Czeska, 20 grudnia 2007 Martin Roman, Dyrektor Generalny ČEZ Zsolt Hernádi, Dyrektor Generalny MOL Group

Konferencja prasowa, Praga, Republika Czeska, 20 grudnia 2007 Martin Roman, Dyrektor Generalny ČEZ Zsolt Hernádi, Dyrektor Generalny MOL Group ČEZ MOL ALIANS STRATEGICZNY Konferencja prasowa, Praga, Republika Czeska, 20 grudnia 2007 Martin Roman, Dyrektor Generalny ČEZ Zsolt Hernádi, Dyrektor Generalny MOL Group DWIE NAJWIĘKSZE SPÓŁKI REGIONALNE

Bardziej szczegółowo

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa.

Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Każde pytanie zawiera postawienie problemu/pytanie i cztery warianty odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. 1. Podstawowym używanym w Polsce pierwotnym nośnikiem energii jest: a) ropa naftowa

Bardziej szczegółowo

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego

Debata: www.kgo.agh.edu.pl. Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Kraków, 11 czerwca 212 Debata: Węgiel skarb czy przekleństwo dla gospodarki Polski? Aktualna sytuacja na międzynarodowych rynkach węgla kamiennego Prof. dr hab. inż. Wiesław Blaschke dr inż. Zbigniew Grudziński

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe

Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe AKADEMIA OBRONY NARODOWEJ A 388068 Bezpieczeństwo ' polityczne i wojskowe Redakcja i opracowanie: Andrzej Ciupiński Kazimierz Malak WARSZAWA 2004 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚĆ I. NOWE PODEJŚCIE DO POLITYKI

Bardziej szczegółowo

LUKASZ WOJCIESZAK ITRANZYTU ROSYJSKIEGO GAZU

LUKASZ WOJCIESZAK ITRANZYTU ROSYJSKIEGO GAZU LUKASZ WOJCIESZAK POLSKA, UKRAINAIBIALORUS WOBEC PROBLEMU DOSTAW ITRANZYTU ROSYJSKIEGO GAZU BIELSKO-BIALA 2013 Spis tresci Wstqp 11 Rozdzial I. Teoretyczne podstawy bezpieczenstwa dostaw gazu ziemnego...

Bardziej szczegółowo

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie

Marcin Tarnawski Spadkowy trend cen gazu na świecie Komentarz IK Marcin Tarnawski Rynek amerykaoski W 2010 r. na świecie wydobyto 3.193 mld m 3 gazu ziemnego z czego najwięcej w Stanach Zjednoczonych (611 mld m 3 ) oraz w Rosji (588 mld m 3 ). Gaz niekonwencjonalny

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej

Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Wydobycie ropy naftowej w Federacji Rosyjskiej Rosja zwiększyła produkcje ropy naftowej w czerwcu bieżącego roku utrzymując pozycję czołowego producenta. Jednakże analitycy zwracają uwagę na problemy mogące

Bardziej szczegółowo

Gospodarka niskoemisyjna

Gospodarka niskoemisyjna Pracownia Badań Strategicznych, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk Gospodarka niskoemisyjna dr hab. Joanna Kulczycka, prof. AGH, mgr Marcin Cholewa Kraków, 02.06.2015

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO

PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO PRIORYTETY ENERGETYCZNE W PROGRAMIE OPERACYJNYM INFRASTRUKTURA I ŚRODOWISKO Strategia Działania dotyczące energetyki są zgodne z załoŝeniami odnowionej Strategii Lizbońskiej UE i Narodowej Strategii Spójności

Bardziej szczegółowo

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht

PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Warszawa, 22.03.2013 Konferencja Rzeczpospolitej Rynek gazu ziemnego w Polsce. Stan obecny i perspektywy PREZENTACJA RAPORTU Instytutu Kościuszki Izabela Albrycht Cele raportu Stan infrastruktury gazowej

Bardziej szczegółowo

PO CO NAM TA SPALARNIA?

PO CO NAM TA SPALARNIA? PO CO NAM TA SPALARNIA? 1 Obowiązek termicznego zagospodarowania frakcji palnej zawartej w odpadach komunalnych 2 Blok Spalarnia odpadów komunalnych energetyczny opalany paliwem alternatywnym 3 Zmniejszenie

Bardziej szczegółowo

Pakiet Klimatyczno- Energetyczny i 7. Program Badań i Technologii UE

Pakiet Klimatyczno- Energetyczny i 7. Program Badań i Technologii UE Dywersyfikacja dostaw ciepła dla Miasta Rybnik Pakiet Klimatyczno- Energetyczny i 7. Program Badań i Technologii UE Prof. Jerzy Buzek Poseł do Parlamentu Europejskiego Członek Komisji Przemysłu, Badań

Bardziej szczegółowo

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy

Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Konwent Burmistrzów i Wójtów Śląskiego Związku Gmin i Powiatów Odnawialne źródła energii a bezpieczeństwo Europy - Polski - Regionu - Gminy Prof. Jerzy Buzek, Parlament Europejski Członek Komisji Przemysłu,

Bardziej szczegółowo

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi

RAF-2. Sprawozdanie o produkcji i obrocie produktami naftowymi MINISTERSTWO GOSPODARKI I PRACY, Plac Trzech Krzyży 3/5, 00-507 Warszawa Nazwa i adres jednostki sprawozdawczej Numer identyfikacyjny - REGON RAF-2 Agencja Rynku Energii S.A. 00-950 Warszawa, skr. poczt.

Bardziej szczegółowo

Sustainability in commercial laundering processes

Sustainability in commercial laundering processes Sustainability in commercial laundering processes Module 5 Energy in laundries Chapter 1 Źródła energii Powered by 1 Spis treści Źródła energii przegląd Rodzaje źródeł energii (pierwotne wtórne źródła)

Bardziej szczegółowo

WallStreet 18 Karpacz 2014

WallStreet 18 Karpacz 2014 WallStreet 18 Karpacz 2014 Agenda Kim jesteśmy Kluczowe fakty Charakterystyka rynku Gaz płynny Olej napędowy i biopaliwa Gaz ziemny Wyniki finansowe Prognozy finansowe Cele biznesowe Kim jesteśmy? UNIMOT

Bardziej szczegółowo

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie

Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Współorganizator Warszawa, 28 maja 2012 Polityka klimatyczna a zrównoważony transport w miastach Andrzej Rajkiewicz, Edmund Wach Eltis+najważniejszy portal internetowy dotyczący mobilności w Europie Podstawy

Bardziej szczegółowo

Ropa naftowa kierunki dostaw i struktura zużycia w Polsce w latach 1999 2011

Ropa naftowa kierunki dostaw i struktura zużycia w Polsce w latach 1999 2011 NAFTA-GAZ styczeń 2013 ROK LXIX Piotr Janusz AGH Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie Ropa naftowa kierunki dostaw i struktura zużycia w Polsce w latach 1999 2011 Bilans paliwowo-energetyczny kraju Krajowy

Bardziej szczegółowo

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke

Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke Jak gaz łupkowy wpłynie na ceny gazu dla odbiorców? - Józef Dopke WYDOBYCIE GAZU ZIEMNEGO W USA Wydobycie gazu brutto w USA [1] wynosiło 666,4 mld m 3 w 2006 roku, 698,3 mld m 3 w 2007 roku, 725,9 mld

Bardziej szczegółowo

Strategia GK PGNiG na lata 2014-2022 Aktualizacja. Kwiecień 2016

Strategia GK PGNiG na lata 2014-2022 Aktualizacja. Kwiecień 2016 Strategia GK PGNiG na lata 2014-2022 Aktualizacja Kwiecień 2016 Agenda I Podsumowanie aktualizacji Strategii II Dotychczasowa sytuacja GK PGNiG III Kluczowe wyzwania stojące przed GK PGNiG IV Misja, wizja,

Bardziej szczegółowo

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58

Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 Co kupić, a co sprzedać 2015-06-15 15:22:58 2 Najważniejszym partnerem eksportowym Litwy w 2014 r. była Rosja, ale najwięcej produktów pochodzenia litewskiego wyeksportowano do Niemiec. Według wstępnych

Bardziej szczegółowo

W stronę energii niskowęglowej. dr Derek M. Taylor Doradca ds. Energetyki Komisja Europejska

W stronę energii niskowęglowej. dr Derek M. Taylor Doradca ds. Energetyki Komisja Europejska W stronę energii niskowęglowej dr Derek M. Taylor Doradca ds. Energetyki Komisja Europejska Spis treści Energia w UE w roku 2006 Pierwszy Pakiet Energetyczno- Klimatyczny Zakończenie budowy Wewnętrznego

Bardziej szczegółowo

Inteligentna Energia Program dla Europy

Inteligentna Energia Program dla Europy Inteligentna Energia Program dla Europy informacje ogólne, priorytety. Antonina Kaniszewska Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007-2013) Competitiveness and Innovation framework Programme

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ

PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ PERSPEKTYWICZNE WYKORZYSTANIE WĘGLA W TECHNOLOGII CHEMICZNEJ SEMINARIUM STAN I PERSPEKTYWY ROZWOJU PRZEMYSŁU U CHEMICZNEGO W POLSCE Marek Ściążko WARSZAWA 15 MAJA 2012 1/23 STRATEGIA działalno alności

Bardziej szczegółowo

Potencjałgospodarczy województwa lubuskiego. ELŻBIETA POLAK Marszałek Województwa Lubuskiego Piątek, 19 kwietnia 2013

Potencjałgospodarczy województwa lubuskiego. ELŻBIETA POLAK Marszałek Województwa Lubuskiego Piątek, 19 kwietnia 2013 Potencjałgospodarczy województwa lubuskiego ELŻBIETA POLAK Marszałek Województwa Lubuskiego Piątek, 19 kwietnia 2013 Lubuskie w pigułce Obszar : 13 988km 2 (4,5% powierzchni PL) lesistość 49% Ludność:

Bardziej szczegółowo

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych!

ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011. wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELEKTROENERGETYKA W POLSCE 2011 WYNIKI WYZWANIA ZIELONA GÓRA 18 LISTOPADA 2011 wybrane z uwarunkowań zewnętrznych i wewnętrznych! ELAEKTROENERGETYKA UE W POLSCE sytuację elektroenergetyki w Polsce wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych

Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Ciepło z lokalnych źródeł gazowych Kotłownie gazowe to alternatywne rozwiązanie dla Klientów, którzy nie mają możliwości przyłączenia się do miejskiej sieci ciepłowniczej.

Bardziej szczegółowo

NVG w Świecie i w Polsce

NVG w Świecie i w Polsce Sprzężony Gaz Ziemny do Napędu pojazdów komunikacji masowej NVG w Świecie i w Polsce Dr inż.. Jan Sas Wydział Zarządzania AGH Kraków 12 października 2000 r. 1 CNG LNG LPG NGV (Compressed Natural Gas) gaz

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie?

Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Czy rewolucja na rynku gazu w USA powtórzy się w Europie? Wstęp Najnowszy, jeden z największych na świecie, amerykański terminal LNG w Sabine Pass w pobliżu Western Cameron Parish w stanie Luizjana budowany

Bardziej szczegółowo

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej

Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Usytuowanie i regulacje prawne dotyczące biomasy leśnej Wzywania stojące przed polską energetyką w świetle Polityki energetycznej Polski do 2030 roku Wysokie zapotrzebowanie na energię dla rozwijającej

Bardziej szczegółowo

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył)

Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) Regulacje dla rozwoju gospodarczego opartego na nowych źródłach energii (gaz, OZE, inteligentne sieci, przesył) dr Robert Zajdler Warszawa, 3.10.2013 r. Kierunki zmian regulacyjnych 1. Przemysł energochłonny

Bardziej szczegółowo

Strategia Energetyczna KGHM do roku 2030 Rada Naukowo-Przemysłowa INSTYTUT AUTOSTRADA TECHNOLOGII I INNOWACJI

Strategia Energetyczna KGHM do roku 2030 Rada Naukowo-Przemysłowa INSTYTUT AUTOSTRADA TECHNOLOGII I INNOWACJI Strategia Energetyczna KGHM do roku 2030 Rada Naukowo-Przemysłowa INSTYTUT AUTOSTRADA TECHNOLOGII I INNOWACJI Maciej Majchrowicz Centrum Analiz Strategicznych i Bazy Zasobowej 15 lipca, Wrocław Agenda

Bardziej szczegółowo

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW

EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW EKSPANSJA MIĘDZYNARODOWA POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW SKALA I CHARAKTER UMIĘDZYNARODOWIENIA NA PODSTAWIE DZIAŁALNOŚCI SPÓŁEK GIEŁDOWYCH prezentacja wyników Dlaczego zdecydowaliśmy się przeprowadzić badanie?

Bardziej szczegółowo

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce?

Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Jak pokonać bariery dla (eko)innowacji w Polsce? Maciej Bukowski Instytut Badań Strukturalnych Warszawa, 25.05.2012 Plan Wprowadzenie po co Polsce (eko)innowacje. Pułapka średniego dochodu Nie ma ekoinnowacyjności

Bardziej szczegółowo

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy

Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu. Warszawa, 14 grudnia 2011 system, który łączy Kredyt inwestycyjny z Europejskiego Banku Inwestycyjnego na budowę Terminalu LNG w Świnoujściu Warszawa, 14 grudnia 2011 GAZ-SYSTEM S.A. GAZ-SYSTEM S.A.: Spółka Skarbu Państwa o znaczeniu strategicznym

Bardziej szczegółowo

Opracował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny, AGH Kraków, Polska Geotermalna Asocjacja - Przewodniczący. Sejm, 15 luty 2007

Opracował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny, AGH Kraków, Polska Geotermalna Asocjacja - Przewodniczący. Sejm, 15 luty 2007 Energia zasobów odnawialnych Polski możliwości wykorzystania, zobowiązania międzynarodowe Nowa strategia bezpieczeństwa energetycznego Opracował: Prof. dr hab. inż. Jacek Zimny, AGH Kraków, Polska Geotermalna

Bardziej szczegółowo

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy

Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Terminal LNG w Świnoujściu - szansa dla regionu Polskie LNG IX konferencja Energetyka przygraniczna Polski i Niemiec doświadczenia i perspektywy Sulechów, 16 listopada 2012 1 Terminal LNG w Świnoujściu

Bardziej szczegółowo

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii

SPÓŁKA AKCYJNA. źródło ekologicznej energii SPÓŁKA AKCYJNA źródło ekologicznej energii Spis treści Informacje o Spółce Rynek LPG w Polsce Działalność Spółki Rozlewnia gazu Najwyższa jakość obsługi Debiut giełdowy Struktura akcjonariatu Status Spółki

Bardziej szczegółowo

Zmiany na ekonomicznej mapie świata

Zmiany na ekonomicznej mapie świata Zmiany na ekonomicznej mapie świata Ryszard Petru Główny Ekonomista BRE Banku, Dyrektor Banku ds. Strategii i Nadzoru Właścicielskiego Starogard Gdański, 22.10.2010 1 Agenda Wschodząca Azja motorem światowego

Bardziej szczegółowo

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r.

Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej. Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Fundusze unijne dla odnawialnych źródeł energii w nowej perspektywie finansowej Warszawa, 3 kwietnia 2013 r. Dokumenty strategiczne KOMUNIKAT KOMISJI EUROPA 2020 Strategia na rzecz inteligentnego i zrównoważonego

Bardziej szczegółowo

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie

Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie Energetyka OZE/URE w strategii Unii Europejskiej: w kierunku promocji odnawialnych źródeł energii w Europie 30/03/2011 Natalia Matyba PLAN PREZENTACJI I. Strategia Europa 2020 nowe kierunki działao Unii

Bardziej szczegółowo

NATO a problem bezpieczeństwa energetycznego

NATO a problem bezpieczeństwa energetycznego FAE Policy Paper nr 25/2012 Paweł GODLEWSKI NATO a problem bezpieczeństwa energetycznego Warszawa, 2012-07-20 Strona 1 Problem bezpieczeństwa energetycznego stał się jednym z poważniejszych współczesnych

Bardziej szczegółowo

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ w LUBLINIE. Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych PONADTO W NUMERZE POLECAMY :

REGIONALNY OŚRODEK DEBATY MIĘDZYNARODOWEJ w LUBLINIE. Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych PONADTO W NUMERZE POLECAMY : Zadanie dofinansowane ze środków Ministerstwa Spraw Zagranicznych BIULETYN INFORMACYJNY grudzień 2014 BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE Polska w UE - modernizacja infrastruktury PONADTO W NUMERZE POLECAMY :

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM

PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM PERSPEKTYWY ROZWOJU ENERGETYKI W WOJ. POMORSKIM podstawowe założenia Dąbie 13-14.06.2013 2013-06-24 1 Dokumenty Strategiczne Program rozwoju elektroenergetyki z uwzględnieniem źródeł odnawialnych w Województwie

Bardziej szczegółowo

Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE. 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o.

Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE. 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o. Polityka rozwoju OZE w nowej polityce energetycznej i klimatycznej UE 27 października 2008 Izabela Kielichowska, MBA Ecofys Poland Sp. z o.o. Zawartość wykładu Kilka słów o Ecofys Rys historyczny Zakres

Bardziej szczegółowo

Europejska gra o łupki

Europejska gra o łupki Centrum Strategii Energetycznych w poszukiwaniu opcji strategicznych dla polskiej energetyki Europejska gra o łupki BOGUSŁAW SONIK deputowany do Parlamentu Europejskiego Od redakcji Sprawa wydobycia gazu

Bardziej szczegółowo

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A.

Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach. Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Polityka zrównoważonego rozwoju energetycznego w gminach Toruń, 22 kwietnia 2008 Edmund Wach Bałtycka Agencja Poszanowania Energii S.A. Zrównoważona polityka energetyczna Długotrwały rozwój przy utrzymaniu

Bardziej szczegółowo

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020

Komfort Int. Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Rynek energii odnawialnej w Polsce i jego prespektywy w latach 2015-2020 Konferencja FORUM WYKONAWCY Janusz Starościk - KOMFORT INTERNATIONAL/SPIUG, Wrocław, 21 kwiecień 2015 13/04/2015 Internal Komfort

Bardziej szczegółowo

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne

Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne Liberalizacja rynku gazu a bezpieczeństwo energetyczne 8 grudnia 2010 roku, Hotel SOFITEL Victoria, Warszawa 1 Rynek gazu w Europie Środkowej. Polska na przecięciu tras przesyłu gazu Północ-Południe i

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo