KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zmiany stężeń ozonu (O 3 ) w atmosferze. Informacja. Nr 15

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zmiany stężeń ozonu (O 3 ) w atmosferze. Informacja. Nr 15"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Zmiany stężeń ozonu (O 3 ) w atmosferze Grudzień 1991 Robert Kijak Informacja Nr 15

2 - 1 - Wstęp Problem zmniejszania się koncentracji ozonu ( O5 ) na skutek działalności antropogennej ma wiele poważnych, negatywnych skutków dla mieszkańców naszej planety. Konieczne są wspólne działania w celu ochrony ozonosfery ( części stratosfery, w której wysokie stężenia Oj chronią Ziemię przed niebezpiecznym zakresem promieniowania ultrafioletowego ), m.in. poprzez ratyfikacje przez wszystkie kraje Konwencji Wiedeńskiej (1985) wraz z Protokołem Montrealskim (1987). Za zubożanie warstwy ozonowej odpowiedzialne są przede wszystkim: - CFC czyli chlorofluorocarbons ( chlorofluorowęglany ) - o nazwie handlowej - freony, - halony, - czterochlorek etylu, - chloroform etylu, - HCFC ( hydrochlorofluocarbons ). Związki te łatwo przenikają do stratosfery powodując rozpad ozonu. Jednocześnie konieczne są działania w celu zmniejszenia stężeń ozonu przy powierzchni Ziemi, który w tym wypadku można traktować jako zanieczyszczenie powietrza. Programy i konwencje międzynarodowe realizowane w Polsce dotyczące ochrony ozonosfery Polska należy do krajów biorących udział w programie GOOS ( Global Ozone Observing System ) ukierunkowanym na obserwację długookresowych zmian stężeń ozonu w atmosferze pod kierunkiem Światowej Organizacji Meteorologicznej. W obserwatorium geofizycznym PAN w Belsku, od początku lat sześćdziesiątych prowadzone są pomiary ozonu w pionowym słupie powietrza w troposferze i stratosferze. Również Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej prowadzi podobne pomiary w Legionowie.

3 - 2 - Polska przystąpiła do Konwencji o ochronie warstwy ozonowej ( Konwencja Wiedeńska z 22 marca 1985 ) w czerwcu Zaleca ona krajom sygnatariuszom współpracę naukową i wprowadzanie legislacji oraz działań administracyjnych, które przyczyniłyby się do ochrony tej warstwy. Protokół Montrealski (16 września 1987 ) obowiązuje w Polsce od października Protokół w porównaniu do pierwotnej wersji został poważnie zmodyfikowany ze względu na pogarszającą się sytuację. Na spotkaniu stron protokołu w czerwcu 1990 w Londynie wprowadzono dwie poprawki[l]. Pierwsza ( od ) przyśpiesza terminy redukcji niektórych freonów i halonów, a mianowicie: Freony ( CFC-11, 12, 113, 114, 115 ) - zamrożenie poziomu z 1986 roku do roku 1994, 50% redukcji w latach , 85% redukcji w latach w stosunku do roku 1986, całkowite wyeliminowanie od roku 2000; Halony ( 1211, 1301, 2402 ) - zamrożenie poziomu z roku 1986, w latach , 50% redukcji poziomu z 1986 roku w okresie , całkowite wyeliminowanie od roku 2000 ( I klasa ). Druga poprawka ( obowiązująca prawdopodobnie od 1992 ) obejmuje: Freony ( CFC-13, 111, 112, 211, 212, 213, 214, 215, 216, 217 ) - 20% redukcji poziomu z roku 1989 w okresie , 85% w latach , eliminacja od roku 2000; Czterochlorek węgla ( CCI4 ): 85% redukcji w okresie poziomu z roku 1989, wyeliminowanie od roku 2000; Chloroform metylu ( 1,1,1-trójchloroetan ) - zamrożenie poziomu z roku 1989 w okresie , 30% redukcji w latach w stosunku do roku 1989, 70% redukcji w latach , eliminacja od 2005 roku ( klasa II ); HCFC ( -21, 22, 31, 121, 122, 123, 124, 131, 132, 133, 141, 142, 151, 221, 222, 223, 224, 225, 226, 231,232, 233, 234, 235, 241, 242, 243, 244, 251, 252, 253, 261, 262, 271): redukcja nie później niż do 2040 roku (III klasa ). Protokół dla krajów rozwijających się ( w Europie należą do nich tylko Albania, Rumunia i Jugosławia ) opóźnia o 10 lat realizację jego surowych warunków, gdy zużycie chlorofluorowęglanow i halonów z I klasy jest nie większe niż

4 kg/(rok*mieszkaniec). Polska została więc zaliczona do krajów rozwiniętych i musi wypełniać postanowienia Protokołu Montrealskiego od dnia ratyfikacji. Przyczyny i następstwa zmian stężeń ozonu w stratosferze Sumaryczna zawartość O3 w atmosferze nie uległa istotnym zmianom, co powoduje, że problem ozonu jest często bagatelizowany. Zauważa się natomiast niekorzystną sytuację polegającą na wzroście stężeń w troposferze ( przy ziemi) o 0.5% rocznie oraz zmniejszenie w stratosferze o 0.1% rocznie ( pomiary na stacji PAN w Belsku )[2], W kwietniu 1991 roku dane satelitarne wykazały, że koncentracja w stratosferze spada o ok. 2 razy szybciej niż 3 lata wcześniej[3]. Tendencja ta jest niebezpieczna, ponieważ zmniejszenie koncentracji w stratosferze powoduje przenikanie do powierzchni Ziemi szczególnie niebezpiecznego zakresu promieniowania ultrafioletowego ( UV ). Mimo że wykryto i zbadano tylko jedną "dziurę ozonową" na półkuli południowej ( Antarktyda ) istnieje duże prawdopodobieństwo, że również na półkuli północnej może pojawić się kolejna. Freon używany jest jako gaz napędowy w aerozolach, czynnik chłodniczy w lodówkach, w klimatyzacji w pojazdach, jako surowiec do produkcji pianek poliuretanowych i niektórych tworzyw, do mycia elementów elektronicznych oraz narzędzi chirurgicznych, jako wybielacz do proszków do prania i do prania na sucho. Halony stosowane są głównie w gaśnicach halonowych. Chloroflurowęglany łatwo przenikają do stratosfery, gdzie redukują ozon utrzymując się tam przez ponad 100 lat. Ostatnio w krajach wysokouprzemysłowionych zamiast CFC używa się najczęściej HCFC, znacznie mniej szkodliwe dla warstwy ozonowej, w aerozolach mieszaniny propan/butan/izobutan, czasem podtlenek azotu ( N 2 O ). Ostatnie badania dowiodły jednak, że zarówno N2O, jak i w ogólności tlenki azotu - NO x ( głównie ze względu na ich ilość ) także docierają do stratosfery, powodując zmniejszenie ilości ozonu. Utrzymują się tam także około 100 lat. Konieczne są więc natychmiastowe działania, bo efekt emisji tych związków będzie odczuwalny jeszcze bardzo długo. Nie tylko zwiększy się zachorowalność na raka skóry, ale co gorsze nastąpią mutacje genetyczne wśród roślin, zwierząt i ludzi. Może przyczynić się to do zaniku życia na naszej planecie. Freony także powodują odbijanie promieniowania podczerwonego

5 - 4 - emitowanego przez powierzchnię Ziemi przez co przyczyniają siędo globalnego ocieplenia z jego tragicznymi skutkami. W Polsce, która jest 100 procentowym importerem CFC i halonów, poziom ich zużycia jest niewielki w porównaniu do krajów wysokorozwiniętych. Zużycie związków I klasy w Polsce wg danych Ministerstwa Przemysłu i Handlu w roku 1990 i 1986 wynosiło: CFC-11 CFC-12 CFC-113 CFC-114 CFC-115 Halon-1211 Halon-1301 Halon ton, ton, 2700 ton 4100 ton, 30 ton, 250 ton, 15 ton, 50 ton, - ton, 10 ton, 100 ton, 1200 ton, - ton, - ton, 5 ton, 50 ton Suma 5050 ton, 7960 ton. Dane te zostały otrzymane na podstawie informacji od importerów ( gł. CIECH ). Obejmują wyłącznie dane o imporcie chlorofluorowęglanow i halonów jako surowca do produkcji, co jest zgodne z postanowieniami Protokołu Montrealskiego, który nie dotyczy urządzeń wykorzystujących związki powodujące zubożanie warstwy ozonowej. Wielkość zużycia w roku 1990 jest mniejsza od ich zużycia w roku 1986, do którego odnosi się protokół tzn. zostały spełnione warunki w stosunku do klasy I. Osiągnięte to zostało, nie dzięki konkretnym działaniom w tym kierunku, a przez głównie spadek produkcji w warunkach recesji. Uzyskiwane dane od producentów wykorzystujących te związki nie zawsze są ścisłe, często nie uwzględniają strat, wycieków, a tylko ilość wykorzystaną w produkcie końcowym. Niemniej jednak nie zmienia to faktu, że zużycie ich w Polsce jest niewielkie i zmalało w odniesieniu do roku Ze związków II klasy czterochlorek węgla produkowany jest w Polsce w Zakładach Chemicznych w Tarnowie i Włocławku, jako produkt uboczny produkcji np. polichlorku winylu. Produkcja nie wzrasta, a nawet spadła w przeciągu ostatnich lat. Stężenia ozonu przy powierzchni Ziemi Oprócz pomiarów całkowitej koncentracji ozonu w atmosferze ( Belsk, Le-

6 - 5 - gionowo ), jest on mierzony przy ziemi w stacjach monitoringu w miastach i aglomeracjach miejsko -przemysłowych ( niestety niewielu ). Pomiar jest dokonywany dość kosztownym miernikiem automatycznym, w sposób ciągły podającym aktualne stężenie. Pomiar ozonu dokonywany jest m.in. w sieci alarmowej w Krakowie od października 1991, a do czerwca 1991 odbywał się na stacji IOS/U.S.EPA ( Instytut Ochrony Środowiska/Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska ) w Warszawie. Jak już wspomniano pomiary na stacji Instytutu PAN w Belsku wykazują niekorzystną sytuację polegającą na wzroście stężeń ozonu w troposferze o około 0.5 %. Ponadto koncentracja jego wykazuje znaczne wahania związane ze szczytami komunikacyjnymi, nieznacznie w związku z porami roku. Przy wzroście stężeń tlenków azotu w szczytach komunikacyjnych spada stężenie O 3 wskutek redukcji do tlenu atomowego i cząsteczkowego. Również na koncentrację O 3 ma wpływ ilość promieniowania UV docierającego do ziemi, wyładowania atmosferyczne, większa emisja NO x w sezonie grzewczym. Ozon w sposób naturalny tworzy się poprzez rozbicie tlenu cząsteczkowego wskutek promieniowania UV czy wyładowań atmosferycznych i łączenia się tlenu atomowego z cząsteczką O 2. W sposób sztuczny nie jest emitowany bezpośrednio. Tworzony jest wskutek reakcji węglowodorów ( C m H n ) i NO x w obecności promieniowania UV. Redukcje stężeń ozonu można przeprowadzić poprzez ograniczenie emisji węglowodorów i NO x ( np. stosując katalizatory w pojazdach mechanicznych ). Ozon jest jednym z głównych czynników przyczyniających się do tworzenia smogu typu fotochemicznego czy kwaśnych deszczy. Powoduje utlenianie się SO 2 i NOx i tworzenia się kwasu siarkowego i azotowego w postaci aerozolu zawieszonego w powietrzu. Wysoka koncentracja samego ozonu w miastach, głównie wzdłuż szlaków komunikacyjnych, niekorzystnie oddziałuje na ludzi powodując schorzenia dróg oddechowych ( zwłóknienie płuc, a nawet rozedma ), ale także powoduje straty ekonomiczne ( np. skrócenie życia opon samochodowych nawet w czasie ich magazynowania czy niszczenie farb pokrywających różne powierzchnie ). Metody zahamowania niekorzystnych zmian koncentracji ozonu w atmosferze Konieczne jest działanie mające na celu zmniejszenie zawartości ozonu w bezpośredniej bliskości powierzchni ziemi ( czynnik smogotwórczy ), ale także w celu

7 - 6 - zachowania warstwy ozonowej w stratosferze chroniącej nas przed oddziaływaniem na organizmy żywe szkodliwego zakresu promieniowania ultrafioletowego. Pierwszy z tych celów można osiągnąć, jak już wspomniano zmniejszając zanieczyszczenie powietrza tlenkami azotu i węglowodorami. Są one głównymi obok tlenku węgla, zanieczyszczeniami komunikacyjnymi. Można to osiągnąć stosując powszechnie katalizatory ( redukcja C m H n o 96%, NO x o 76% - w samochodach osobowych, C m H n o 90%, NO x o 50% - w samochodach ciężarowych ). Ponieważ freony nie są w Polsce produkowane, wydaje się, że w dość prosty sposób można ograniczyć i wyeliminować ich zużycie. Ratyfikując Protokół Montrealski Polska zobowiązała się do przestrzegania jego surowych warunków ograniczając i w końcu eliminując import chlorofluorowęglanów. Ażeby spełnić te wymogi konieczne jest przez Ministerstwo Współpracy Gospodarczej z Zagranicą określenie limitu importu freonów, halonów itd. i przydział licencji importowych poszczególnym importerom. Preferencje w ich przydziale powinny być stosowane dla celów medycznych, zapewnienia bezpieczeństwa w lotnictwie czy pożarnictwie. W legislacji innych krajów ( np. amerykańskim Clean Air Act z roku 1990 ) zostały ujęte działania chroniące warstwę ozonową[4]: - zakaz produkcji zbędnych wyrobów wykorzystujących związki oddziałujące na ozonosferę, - preferowanie bezpieczniejszych od freonów związków takich jak HCFC czy HFC, - stałe publikowanie listy tych substytutów, - oznaczanie na opakowaniach urządzeń takich jak aerozole czy urządzenia chłodnicze informacji o związkach chemicznych, jakie zwierają, - recykling lub bezpieczne składowanie zużytych urządzeń wykorzystujących związki niszczące ozonosferę, - kary za nieprzestrzeganie tych warunków. W Polsce, wzorem innych krajów należy jak najszybciej wprowadzić podobne przepisy. [1] Handbook for the Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozon Layer. "UNEP, Ozone Secretariat", Nairobi May 1991; s.9-11.

8 - 7 - [2] Stan zanieczyszczenia atmosfery w Polsce w roku 1987, Rocznik monitorowy pod redakcją Macieja Nowickiego. "IOŚ", Warszawa 1990; s.12. [3]Air Quality: Implementing the Clean Air Act Amendments of CRS Issue Brief Updated, September 17, 1991; s.10. [4]The Clean Air Act Amendments of 1990, Summary Materials U.S.EPA, Washington D.C. November 15, 1990; s.15.

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

TEST na Kurs Początkowy

TEST na Kurs Początkowy Miejscowość:.. Data: TEST na Kurs Początkowy W zakresie naprawy i obsługi technicznej urządzeń i instalacji chłodniczych oraz klimatyzacyjnych zawierające substancje kontrolowane oraz obrotu tymi substancjami,

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

Czym jest dziura ozonowa?

Czym jest dziura ozonowa? Dziura ozonowa Czym jest dziura ozonowa? W atmosferze ziemskiej na wysokości od 10 do 50 km występuje warstwa o podwyższonej koncentracji ozonu (O3) - ozonosfera. Maksymalne stężenie ozonu utrzymuje się

Bardziej szczegółowo

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ Ryszard Purski Program prezentacji 1. Protokół montrealski ochrona

Bardziej szczegółowo

Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV

Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV Średnia zawartość ozonu w skali globalnej pozostaje o 4% niższa w stosunku do średniej z lat 1964-198, podczas gdy w latach

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

Temat: Zagrożenie ludności spowodowane zanieczyszczeniem środowiska

Temat: Zagrożenie ludności spowodowane zanieczyszczeniem środowiska Bożena Kaczmarska kaczmarska1@wp.pl nauczyciel Przysposobienia Obronnego Liceum Ogólnokształcące Nr IV im. C. K. Norwida w Ostrowcu Św. 1 KONSPEKT DO LEKCJI W KLASIE II Temat: Zagrożenie ludności spowodowane

Bardziej szczegółowo

Niska emisja. co to takiego?

Niska emisja. co to takiego? Niska emisja co to takiego? Niska emisja to najprościej ujmując emisja szkodliwych pyłów i gazów na niskiej wysokości. W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości

Bardziej szczegółowo

Co najbardziej przyczyniło się do ich zmniejszenia?

Co najbardziej przyczyniło się do ich zmniejszenia? EMISJE GAZÓW CIEPLARNIANYCH: Co najbardziej przyczyniło się do ich zmniejszenia? Zmiana klimatu Zaprzestanie stosowania gazów typu CFC (chlorofluorometanów)! Bardzo istotną rolę odegrały w tym gazy typu

Bardziej szczegółowo

Definicja smogu i jego rodzaje.

Definicja smogu i jego rodzaje. Smog Początki Historia smogu sięga połowy XIX wieku. Zaobserwowano go wówczas w silnie uprzemysłowionych miastach Europy. Dziś też daje się we znaki w różnych zakątkach świata smog kwaśny obserwowano w

Bardziej szczegółowo

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Promieniowanie ciała doskonale czarnego Ciało doskonale czarne ciało pochłaniające całkowicie każde promieniowanie, które padnie na jego powierzchnię, niezależnie od

Bardziej szczegółowo

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji Teoria KONDENSACJI Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA... dowody? CZYM JEST KONDENSACJA? Ciepło uzyskane w wyniku reakcji spalania gazu ziemnego nazywamy ciepłem jawnym. Istnieje

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: CHŁODNICTWO

Przedmiot: CHŁODNICTWO Przedmiot: CHŁODNICTWO Temat: Aspekt prawny i techniczny dla chłodnictwa, klimatyzacji i pomp ciepła, jako następstwo działań środowisk ekologicznych i politycznych dla ochrony warstwy ozonowej i ograniczenia

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zarządzanie ochroną atmosfery w aglomeracjach miejsko-przemysłowych. Informacja. Nr 8

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zarządzanie ochroną atmosfery w aglomeracjach miejsko-przemysłowych. Informacja. Nr 8 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Zarządzanie ochroną atmosfery w aglomeracjach miejsko-przemysłowych Grudzień 1991 Robert Kijak Informacja Nr 8 - 1 - Rejony aglomeracji miejsko-przemysłowych

Bardziej szczegółowo

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe POJĘCIA PODSTAWOWE Środowisko i jego elementy. Zanieczyszczenia środowiska. Klasyfikacja. 1. Podział ze względu na źródło emisji -antropogenne (sztuczne) -biogenne (naturalne). 2. Podział ze względu na

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

POPRAWKI DO PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzone w Londynie dnia 29 czerwca 1990 r.

POPRAWKI DO PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzone w Londynie dnia 29 czerwca 1990 r. POPRAWKI DO PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzone w Londynie dnia 29 czerwca 1990 r. (Dz. U. z dnia 14 maja 2001 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Najistotniejszym problemem programu poprawy jakości wód jest budowa oczyszczalni ścieków. W przemyśle konieczne jest zamknięcie technologicznych obiegów wody, zaś w elektroenergetyce - zaprzestanie zrzutu

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej

Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej W dniach 01.12 12.12.2014 r. w naszej szkole, z inicjatywy p. M. Marciniak i p. D. Ambrochowicz, odbyła się II edycja Szkolnego Quizu Wiedzy Ekologicznej, którego celem

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Atmosfera jest powłoką gazową otaczającą kulę ziemską. Składa się ona z kilku, warstw różniących się gęstością, temperaturą, ciśnieniem i składem powietrza. Najistotniejsze funkcje atmosfery, polegają

Bardziej szczegółowo

fot. Bartłomiej Szopa

fot. Bartłomiej Szopa fot. Bartłomiej Szopa ZAŁOŻENIA PROJEKTU Zgodnie z założeniami Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej planuje się wdrożenie gospodarki niskoemisyjnej przy zaangażowaniu wszystkich jej sektorów

Bardziej szczegółowo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo Katalizator spalania DAGAS sp z.o.o Katalizator REDUXCO - wpływa na poprawę efektywności procesu spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych w różnego rodzaju kotłach instalacji wytwarzających energie

Bardziej szczegółowo

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Chrom występuje w pyle powstającym

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

Heskie Ministerstwo Środowiska, Ochrony Klimatu, Rolnictwa i Ochrony Konsumenta Planowanie utrzymania czystości powietrza w Hesji

Heskie Ministerstwo Środowiska, Ochrony Klimatu, Rolnictwa i Ochrony Konsumenta Planowanie utrzymania czystości powietrza w Hesji Heskie Ministerstwo Środowiska, Ochrony Klimatu, Rolnictwa i Ochrony Konsumenta Planowanie utrzymania czystości powietrza w Hesji Przykład planowania utrzymania czystości powietrza dla miasta Darmstadt

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA WIEDEŃSKA O OCHRONIE WARSTWY OZONOWEJ, sporządzona w Wiedniu dnia 22 marca 1985 r. * (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1992 r.)

KONWENCJA WIEDEŃSKA O OCHRONIE WARSTWY OZONOWEJ, sporządzona w Wiedniu dnia 22 marca 1985 r. * (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1992 r.) Dz.U.92.98.488 KONWENCJA WIEDEŃSKA O OCHRONIE WARSTWY OZONOWEJ, sporządzona w Wiedniu dnia 22 marca 1985 r. * (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1992 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro.

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. 0199-99-1210/2 Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. Na podstawie wytycznych UE oraz wielu innych międzynarodowych przepisów,

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

Czym jest rozwój zrównowaŝony

Czym jest rozwój zrównowaŝony Rozwój zrównowaŝony Millenimacje Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. www.polskapomoc.gov.pl Czym jest rozwój zrównowaŝony

Bardziej szczegółowo

Bezemisyjna energetyka węglowa

Bezemisyjna energetyka węglowa Bezemisyjna energetyka węglowa Szansa dla Polski? Jan A. Kozubowski Wydział Inżynierii Materiałowej PW Człowiek i energia Jak ludzie zużywali energię w ciągu minionych 150 lat? Energetyczne surowce kopalne:

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA

SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA SPRAWOZDANIE Z ZADANIA NR 6 REALIZACJA WSPÓLNYCH POMIARÓW ZANIECZYSZCZEŃ POWIETRZA str. 1 1. Cel zadania nr 6 To częściowe zadanie stało się zadaniem wspólnym dla następujących partnerów: Instytut zdrowia

Bardziej szczegółowo

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich dr inż. Grażyna Mitosek Instytut Ochrony Środowiska PIB IOŚ-PIB, Warszawa 21 marca 2011 1 Cele programu

Bardziej szczegółowo

Powietrze atmosferyczne

Powietrze atmosferyczne Powietrze atmosferyczne Atmosfera ziemska jest powłoką gazową otaczającą powierzchnię Ziemi. Składa się z mieszaniny gazów i aerozoli zwanej powietrzem. Atmosfera Powietrze atmosferyczne składa się głównie

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00

BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00 BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00 niedziela, 03.03.2013 r. Najważniejsze zdarzenia z minionej doby 1. Radom- potrącenie ze skutkiem śmiertelnym

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO ZADANIA NA ETAP SZKOLNY KONKURSU PRZYRODNICZEGO W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Instrukcja dla uczestników Konkursu 1. Test musi być rozwiązywany samodzielnie. 2. Test

Bardziej szczegółowo

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Zał.3B Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Wrocław, styczeń 2014 SPIS TREŚCI 1. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia

Bardziej szczegółowo

Strona znajduje się w archiwum.

Strona znajduje się w archiwum. Strona znajduje się w archiwum. Komunikat o zanieczyszczeniu powietrza w Warszawie w okresie 1.09.02 r.- 8.09.02 r. W związku z zanieczyszczeniem powietrza (zadymienie) w dniach: 3.09.02 r. - 4.09.02 r.

Bardziej szczegółowo

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski?

Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? Czy rewolucja energetyczna nadejdzie także do Polski? W najbliższych dniach sejm zadecyduje o przyszłości energetyki odnawialnej w Polsce. Poparcie dla rozwoju tych technologii wyraża aż trzy czwarte społeczeństwa.

Bardziej szczegółowo

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 WGK.II.0057-2/06 Pan Andrzej Nowakowski Radny Rady Miasta Płocka Płock, dn. 06.03.2006 r. W odpowiedzi na Pana interpelację, złożoną na LIII Sesji Rady

Bardziej szczegółowo

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE

TWORZYWA BIODEGRADOWALNE TWORZYWA BIODEGRADOWALNE Opracowały: Joanna Grzegorzek kl. III a TE Katarzyna Kołdras kl. III a TE Tradycyjne tworzywa sztuczne to materiały składające się z polimerów syntetycznych. Większość z nich nie

Bardziej szczegółowo

Obowiązki firm serwisowych AGD wynikające z Ustawy o SZWO i F-gazach z 15 maja 2015 oraz Rozporządzeń (WE)1005/2009 i (UE)517/2014

Obowiązki firm serwisowych AGD wynikające z Ustawy o SZWO i F-gazach z 15 maja 2015 oraz Rozporządzeń (WE)1005/2009 i (UE)517/2014 Obowiązki firm serwisowych AGD wynikające z Ustawy o SZWO i F-gazach z 15 maja 2015 oraz Rozporządzeń (WE)1005/2009 i (UE)517/2014 JANUSZ KOZAKIEWICZ Instytut Chemii Przemysłowej, Warszawa Biuro Ochrony

Bardziej szczegółowo

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną Adrianna Król 1 Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. 2

Bardziej szczegółowo

ISO 14000 w przedsiębiorstwie

ISO 14000 w przedsiębiorstwie ISO 14000 w przedsiębiorstwie Rodzina norm ISO 14000 TC 207 ZARZADZANIE ŚRODOWISKOWE SC1 System zarządzania środowiskowego SC2 Audity środowiskowe SC3 Ekoetykietowanie SC4 Ocena wyników ekologicznych SC5

Bardziej szczegółowo

Mapa usłonecznienia w Polsce

Mapa usłonecznienia w Polsce Akademia Pomorska w Słupsku Paulina Śmierzchalska, Maciej Chmielowiec Mapa usłonecznienia w Polsce Projekt CZYSTA ENERGIA 2015 1 Promieniowanie słoneczne To strumień fal elektromagnetycznych i cząstek

Bardziej szczegółowo

W pierwszym okresie przed 0 r. człowiek walczył o przetrwanie i jego ingerencja w środowisko przyrodnicze była znikoma.

W pierwszym okresie przed 0 r. człowiek walczył o przetrwanie i jego ingerencja w środowisko przyrodnicze była znikoma. W pierwszym okresie przed 0 r. człowiek walczył o przetrwanie i jego ingerencja w środowisko przyrodnicze była znikoma. W drugim okresie rozwinęło się rolnictwo, potem rzemiosło, powstały manufaktury :

Bardziej szczegółowo

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 5 lutego 2001 r. Druk nr 570

SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. Warszawa, dnia 5 lutego 2001 r. Druk nr 570 SENAT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ IV KADENCJA Warszawa, dnia 5 lutego 2001 r. Druk nr 570 MARSZAŁEK SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Pani Alicja GRZEŚKOWIAK MARSZAŁEK SENATU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Projekt założeń do projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych

Projekt założeń do projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych Projekt założeń do projektu ustawy o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych Polska jest zobowiązana jako państwo członkowskie UE do podejmowania działań służących redukcji emisji fluorowanych gazów

Bardziej szczegółowo

ROLA SYSTEMÓW MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W ZARZĄDZANIU AGLOMERACJĄ MIEJSKĄ

ROLA SYSTEMÓW MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W ZARZĄDZANIU AGLOMERACJĄ MIEJSKĄ KONGRES INNOWACJI POLSKICH ROLA SYSTEMÓW MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W ZARZĄDZANIU AGLOMERACJĄ MIEJSKĄ Kraków, 10 marca 2015 r. Artur Jerzy BADYDA 2 Wprowadzenie DEMOGRAFIA ow 1800 roku na Ziemi żyło

Bardziej szczegółowo

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka

Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka Stacja Kompleksowego Monitoringu Środowiska Puszcza Borecka IOŚ PIB Raport U Thanta potoczna nazwa dokumentu Rady Ekonomiczno-Społecznej Organizacji Narodów Zjednoczonych pt. The problems of human environment

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE

OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz środków budżetu państwa przy wsparciu Euroregionu Nysa OCHRONA ŚRODOWISKA W POLSCE (aktualny

Bardziej szczegółowo

Troska o powietrze atmosferyczne

Troska o powietrze atmosferyczne Troska o powietrze atmosferyczne Stacja monitoringu PKN ORLEN S.A. Płock Gimnazjum nr 5 Płock, 2014 ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. AGENDA 1. PKN ORLEN a środowisko 2. Monitoring powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego*

Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego* Karta charakterystyki substancji niebezpiecznej / preparatu niebezpiecznego* Strona: 1/7 1. Identyfikacja substancji/preparatu i identyfikacja przedsiębiorstwa Styrodur* 3035 CS 1265x615x100mm Zastosowanie:

Bardziej szczegółowo

Czym zajmuje się ekologia?

Czym zajmuje się ekologia? Czym zajmuje się ekologia? Klasa: I gimnazjum Data przeprowadzenia lekcji: Prowadzący: Czas trwania lekcji: 45 minut.(jedna jednostka lekcyjna) I. Cele lekcji: a) poznawcze: zna pojęcia: ekologia, recykling,

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie

Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Opis przedmiotu: Ochrona środowiska w transporcie Kod przedmiotu Nazwa przedmiotu TR.SIS408 Ochrona środowiska w transporcie Wersja przedmiotu 2013/14 A. Usytuowanie przedmiotu w systemie studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Człowiek a środowisko

Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20; 0-42 678-57-22 http://zsp15.ldi.pl ZESPÓŁ SZKÓŁ PONADGIMNAZJALNYCH NR 15 Człowiek a środowisko 90-242 ŁÓDŹ ul. Kopcińskiego 5/11 tel: 0-42 678-19-20;

Bardziej szczegółowo

Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność

Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność TEMPERATURA Jest jedną z podstawowych w termodynamice wielkości fizycznych będąca miarą stopnia nagrzania ciał, jest wielkością reprezentującą wspólną własność dwóch układów pozostających w równowadze

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski 1.IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA Informacje o produkcie Nazwa handlowa Taśma Zalecane użycie Wkładka elastyczna używana w hydroizolacji. Firma

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1134 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 6 Data wydania: 5 sierpnia 2014 r. Nazwa i adres AB 1134 PRZEDSIĘBIORSTWO

Bardziej szczegółowo

KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS

KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS KUCHNIE ADVANCED PURIFICATION SOLUTIONS COMPACT-20 URZĄDZENIE DO USUWANIA TŁUSZCZU I REDUKCJI ZAPACHÓW W KUCHENNYCH PRZEWODACH WENTYLACYJNYCH CIĄGŁE USUWANIE TŁUSZCZU CIĄGŁA REDUKCJA ZAPACHÓW KUCHENNYCH

Bardziej szczegółowo

System pomiarów jakości powietrza w Polsce

System pomiarów jakości powietrza w Polsce System pomiarów jakości powietrza w Polsce Pomiary i oceny jakości powietrza Podstawa prawna: Przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska oraz rozporządzenia wykonawcze określają system prawny w jakim funkcjonuje

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok

Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok Ocena jakości powietrza dla m.gdańska za 2012 rok AUTORZY : Krystyna Szymańska Michalina Bielawska Gdańsk, czerwiec 2012 I. Charakterystyka stacji pomiarowych W roku 2012 ramach Regionalnego Monitoringu

Bardziej szczegółowo

Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie

Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Warszawie Mirosław Sałata Emilia Trębińska Aktualny stan jakości powietrza w Warszawie Powiat warszawski obejmuje obszar m.st. Warszawy o powierzchni prawie

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego

Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego Jakość powietrza w Polsce - ze szczególnym uwzględnieniem województw śląskiego, dolnośląskiego i opolskiego Barbara Toczko Główny Inspektorat Ochrony Środowiska Bielsko-Biała 17-18 sierpnia 2015 r. Monitoring

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco:

PODSUMOWANIE. Wnioski podsumowujące można sformułować następująco: PODSUMOWANIE Hałas w środowisku jest coraz silniej odczuwalnym problemem, wpływa na zdrowie ludzi i przeszkadza w codziennych czynnościach w pracy, w domu i szkole. Może powodować choroby układu krążenia,

Bardziej szczegółowo

Dz.U. 1999 Nr 55 poz. 582 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW

Dz.U. 1999 Nr 55 poz. 582 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW Kancelaria Sejmu s. 1/1 Dz.U. 1999 Nr 55 poz. 582 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 15 czerwca 1999 r. w sprawie ustanowienia kontyngentów taryfowych na towary przywożone z zagranicy na potrzeby ochrony

Bardziej szczegółowo

HEAL Polska - Health and Environment Alliance

HEAL Polska - Health and Environment Alliance Warszawa, 10.02.15 r. Uwagi do projektu Rozporządzenia Ministerstwa Gospodarki w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych Dnia 23 stycznia Ministerstwo Gospodarki przekazało do konsultacji społecznych

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008

WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W ŁODZI 90-006 Łódź, ul. Piotrkowska 120 WOJEWÓDZKI PROGRAM MONITORINGU ŚRODOWISKA NA ROK 2008 Opracowali: Włodzimierz Andrzejczak Barbara Witaszczyk Monika Krajewska

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas)

Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Dr Michał Tanaś(http://www.amu.edu.pl/~mtanas) Cechy systemu wczesnego ostrzegania i monitoringu Zbieranie i analiza danych w czasie rzeczywistym Systemy przewidywania zjawisk Rozmieszczenie czujników

Bardziej szczegółowo

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych.

Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. Wyliczanie efektu ekologicznego uzyskanego w wyniku zastosowania oleju Ecotruck w silnikach wysokoprężnych. 1. Stan istniejący przy stosowaniu oleju silnikowego Fuchs. Jednym z negatywnych skutków wpływu

Bardziej szczegółowo

Emisja zanieczyszczeń do powietrza w Firmie Oponiarskiej Dębica S.A. w latach

Emisja zanieczyszczeń do powietrza w Firmie Oponiarskiej Dębica S.A. w latach Emisja zanieczyszczeń do powietrza w Firmie Oponiarskiej Dębica S.A. w latach 1997-2007 Konferencja Stan Środowiska w podkarpackim Rzeszów; 04.12.2008r. 13-01-2009 T.C. DĘBICA S.A. (2) Firma Oponiarska

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Ochrona Środowiska I Protection of Environment Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Małgorzata Kłyś Zespół dydaktyczny dr Anna Chrzan, dr Małgorzata Kłyś Opis kursu (cele

Bardziej szczegółowo

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska

Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Czynniki alternatywne - przyszłość chłodnictwa? Dr hab. inż. Artur Rusowicz Instytut Techniki Cieplnej Politechnika Warszawska Wpływ na środowisko: ODP (ang. Ozone Depletion Potential) - potencjał niszczenia

Bardziej szczegółowo

Część I Zmiany klimatu

Część I Zmiany klimatu Część I Zmiany klimatu 1. Nazwij kontynenty i oceany 2. Najciemniejsze kraje są najbardziej rozwinięte, nowoczesne 3. Najjaśniejsze najmniej rozwinięte czyli najbiedniejsze, 2014_UN_Human_Development_Report

Bardziej szczegółowo

Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego

Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego Lotnictwo a ochrona klimatu globalnego Co mogą zrobić uczestnicy rynku lotniczego? Konferencja Lotnictwo a Ochrona Klimatu Globalnego Warszawa, 6 października 2008 Port Lotniczy im. F. Chopina w Warszawie

Bardziej szczegółowo

AKTUALNE UWARUNKOWANIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU NISKIEJ EMISJI

AKTUALNE UWARUNKOWANIA PRAWNE DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU NISKIEJ EMISJI AKTUALNE UWARUNKOWANIA PRAWNE. DOTYCZĄCE PRZECIWDZIAŁANIU ZJAWISKU NISKIEJ EMISJI mgr inż. Antonina Kaniszewska Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. Plan

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo