KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zmiany stężeń ozonu (O 3 ) w atmosferze. Informacja. Nr 15

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zmiany stężeń ozonu (O 3 ) w atmosferze. Informacja. Nr 15"

Transkrypt

1 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Zmiany stężeń ozonu (O 3 ) w atmosferze Grudzień 1991 Robert Kijak Informacja Nr 15

2 - 1 - Wstęp Problem zmniejszania się koncentracji ozonu ( O5 ) na skutek działalności antropogennej ma wiele poważnych, negatywnych skutków dla mieszkańców naszej planety. Konieczne są wspólne działania w celu ochrony ozonosfery ( części stratosfery, w której wysokie stężenia Oj chronią Ziemię przed niebezpiecznym zakresem promieniowania ultrafioletowego ), m.in. poprzez ratyfikacje przez wszystkie kraje Konwencji Wiedeńskiej (1985) wraz z Protokołem Montrealskim (1987). Za zubożanie warstwy ozonowej odpowiedzialne są przede wszystkim: - CFC czyli chlorofluorocarbons ( chlorofluorowęglany ) - o nazwie handlowej - freony, - halony, - czterochlorek etylu, - chloroform etylu, - HCFC ( hydrochlorofluocarbons ). Związki te łatwo przenikają do stratosfery powodując rozpad ozonu. Jednocześnie konieczne są działania w celu zmniejszenia stężeń ozonu przy powierzchni Ziemi, który w tym wypadku można traktować jako zanieczyszczenie powietrza. Programy i konwencje międzynarodowe realizowane w Polsce dotyczące ochrony ozonosfery Polska należy do krajów biorących udział w programie GOOS ( Global Ozone Observing System ) ukierunkowanym na obserwację długookresowych zmian stężeń ozonu w atmosferze pod kierunkiem Światowej Organizacji Meteorologicznej. W obserwatorium geofizycznym PAN w Belsku, od początku lat sześćdziesiątych prowadzone są pomiary ozonu w pionowym słupie powietrza w troposferze i stratosferze. Również Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej prowadzi podobne pomiary w Legionowie.

3 - 2 - Polska przystąpiła do Konwencji o ochronie warstwy ozonowej ( Konwencja Wiedeńska z 22 marca 1985 ) w czerwcu Zaleca ona krajom sygnatariuszom współpracę naukową i wprowadzanie legislacji oraz działań administracyjnych, które przyczyniłyby się do ochrony tej warstwy. Protokół Montrealski (16 września 1987 ) obowiązuje w Polsce od października Protokół w porównaniu do pierwotnej wersji został poważnie zmodyfikowany ze względu na pogarszającą się sytuację. Na spotkaniu stron protokołu w czerwcu 1990 w Londynie wprowadzono dwie poprawki[l]. Pierwsza ( od ) przyśpiesza terminy redukcji niektórych freonów i halonów, a mianowicie: Freony ( CFC-11, 12, 113, 114, 115 ) - zamrożenie poziomu z 1986 roku do roku 1994, 50% redukcji w latach , 85% redukcji w latach w stosunku do roku 1986, całkowite wyeliminowanie od roku 2000; Halony ( 1211, 1301, 2402 ) - zamrożenie poziomu z roku 1986, w latach , 50% redukcji poziomu z 1986 roku w okresie , całkowite wyeliminowanie od roku 2000 ( I klasa ). Druga poprawka ( obowiązująca prawdopodobnie od 1992 ) obejmuje: Freony ( CFC-13, 111, 112, 211, 212, 213, 214, 215, 216, 217 ) - 20% redukcji poziomu z roku 1989 w okresie , 85% w latach , eliminacja od roku 2000; Czterochlorek węgla ( CCI4 ): 85% redukcji w okresie poziomu z roku 1989, wyeliminowanie od roku 2000; Chloroform metylu ( 1,1,1-trójchloroetan ) - zamrożenie poziomu z roku 1989 w okresie , 30% redukcji w latach w stosunku do roku 1989, 70% redukcji w latach , eliminacja od 2005 roku ( klasa II ); HCFC ( -21, 22, 31, 121, 122, 123, 124, 131, 132, 133, 141, 142, 151, 221, 222, 223, 224, 225, 226, 231,232, 233, 234, 235, 241, 242, 243, 244, 251, 252, 253, 261, 262, 271): redukcja nie później niż do 2040 roku (III klasa ). Protokół dla krajów rozwijających się ( w Europie należą do nich tylko Albania, Rumunia i Jugosławia ) opóźnia o 10 lat realizację jego surowych warunków, gdy zużycie chlorofluorowęglanow i halonów z I klasy jest nie większe niż

4 kg/(rok*mieszkaniec). Polska została więc zaliczona do krajów rozwiniętych i musi wypełniać postanowienia Protokołu Montrealskiego od dnia ratyfikacji. Przyczyny i następstwa zmian stężeń ozonu w stratosferze Sumaryczna zawartość O3 w atmosferze nie uległa istotnym zmianom, co powoduje, że problem ozonu jest często bagatelizowany. Zauważa się natomiast niekorzystną sytuację polegającą na wzroście stężeń w troposferze ( przy ziemi) o 0.5% rocznie oraz zmniejszenie w stratosferze o 0.1% rocznie ( pomiary na stacji PAN w Belsku )[2], W kwietniu 1991 roku dane satelitarne wykazały, że koncentracja w stratosferze spada o ok. 2 razy szybciej niż 3 lata wcześniej[3]. Tendencja ta jest niebezpieczna, ponieważ zmniejszenie koncentracji w stratosferze powoduje przenikanie do powierzchni Ziemi szczególnie niebezpiecznego zakresu promieniowania ultrafioletowego ( UV ). Mimo że wykryto i zbadano tylko jedną "dziurę ozonową" na półkuli południowej ( Antarktyda ) istnieje duże prawdopodobieństwo, że również na półkuli północnej może pojawić się kolejna. Freon używany jest jako gaz napędowy w aerozolach, czynnik chłodniczy w lodówkach, w klimatyzacji w pojazdach, jako surowiec do produkcji pianek poliuretanowych i niektórych tworzyw, do mycia elementów elektronicznych oraz narzędzi chirurgicznych, jako wybielacz do proszków do prania i do prania na sucho. Halony stosowane są głównie w gaśnicach halonowych. Chloroflurowęglany łatwo przenikają do stratosfery, gdzie redukują ozon utrzymując się tam przez ponad 100 lat. Ostatnio w krajach wysokouprzemysłowionych zamiast CFC używa się najczęściej HCFC, znacznie mniej szkodliwe dla warstwy ozonowej, w aerozolach mieszaniny propan/butan/izobutan, czasem podtlenek azotu ( N 2 O ). Ostatnie badania dowiodły jednak, że zarówno N2O, jak i w ogólności tlenki azotu - NO x ( głównie ze względu na ich ilość ) także docierają do stratosfery, powodując zmniejszenie ilości ozonu. Utrzymują się tam także około 100 lat. Konieczne są więc natychmiastowe działania, bo efekt emisji tych związków będzie odczuwalny jeszcze bardzo długo. Nie tylko zwiększy się zachorowalność na raka skóry, ale co gorsze nastąpią mutacje genetyczne wśród roślin, zwierząt i ludzi. Może przyczynić się to do zaniku życia na naszej planecie. Freony także powodują odbijanie promieniowania podczerwonego

5 - 4 - emitowanego przez powierzchnię Ziemi przez co przyczyniają siędo globalnego ocieplenia z jego tragicznymi skutkami. W Polsce, która jest 100 procentowym importerem CFC i halonów, poziom ich zużycia jest niewielki w porównaniu do krajów wysokorozwiniętych. Zużycie związków I klasy w Polsce wg danych Ministerstwa Przemysłu i Handlu w roku 1990 i 1986 wynosiło: CFC-11 CFC-12 CFC-113 CFC-114 CFC-115 Halon-1211 Halon-1301 Halon ton, ton, 2700 ton 4100 ton, 30 ton, 250 ton, 15 ton, 50 ton, - ton, 10 ton, 100 ton, 1200 ton, - ton, - ton, 5 ton, 50 ton Suma 5050 ton, 7960 ton. Dane te zostały otrzymane na podstawie informacji od importerów ( gł. CIECH ). Obejmują wyłącznie dane o imporcie chlorofluorowęglanow i halonów jako surowca do produkcji, co jest zgodne z postanowieniami Protokołu Montrealskiego, który nie dotyczy urządzeń wykorzystujących związki powodujące zubożanie warstwy ozonowej. Wielkość zużycia w roku 1990 jest mniejsza od ich zużycia w roku 1986, do którego odnosi się protokół tzn. zostały spełnione warunki w stosunku do klasy I. Osiągnięte to zostało, nie dzięki konkretnym działaniom w tym kierunku, a przez głównie spadek produkcji w warunkach recesji. Uzyskiwane dane od producentów wykorzystujących te związki nie zawsze są ścisłe, często nie uwzględniają strat, wycieków, a tylko ilość wykorzystaną w produkcie końcowym. Niemniej jednak nie zmienia to faktu, że zużycie ich w Polsce jest niewielkie i zmalało w odniesieniu do roku Ze związków II klasy czterochlorek węgla produkowany jest w Polsce w Zakładach Chemicznych w Tarnowie i Włocławku, jako produkt uboczny produkcji np. polichlorku winylu. Produkcja nie wzrasta, a nawet spadła w przeciągu ostatnich lat. Stężenia ozonu przy powierzchni Ziemi Oprócz pomiarów całkowitej koncentracji ozonu w atmosferze ( Belsk, Le-

6 - 5 - gionowo ), jest on mierzony przy ziemi w stacjach monitoringu w miastach i aglomeracjach miejsko -przemysłowych ( niestety niewielu ). Pomiar jest dokonywany dość kosztownym miernikiem automatycznym, w sposób ciągły podającym aktualne stężenie. Pomiar ozonu dokonywany jest m.in. w sieci alarmowej w Krakowie od października 1991, a do czerwca 1991 odbywał się na stacji IOS/U.S.EPA ( Instytut Ochrony Środowiska/Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska ) w Warszawie. Jak już wspomniano pomiary na stacji Instytutu PAN w Belsku wykazują niekorzystną sytuację polegającą na wzroście stężeń ozonu w troposferze o około 0.5 %. Ponadto koncentracja jego wykazuje znaczne wahania związane ze szczytami komunikacyjnymi, nieznacznie w związku z porami roku. Przy wzroście stężeń tlenków azotu w szczytach komunikacyjnych spada stężenie O 3 wskutek redukcji do tlenu atomowego i cząsteczkowego. Również na koncentrację O 3 ma wpływ ilość promieniowania UV docierającego do ziemi, wyładowania atmosferyczne, większa emisja NO x w sezonie grzewczym. Ozon w sposób naturalny tworzy się poprzez rozbicie tlenu cząsteczkowego wskutek promieniowania UV czy wyładowań atmosferycznych i łączenia się tlenu atomowego z cząsteczką O 2. W sposób sztuczny nie jest emitowany bezpośrednio. Tworzony jest wskutek reakcji węglowodorów ( C m H n ) i NO x w obecności promieniowania UV. Redukcje stężeń ozonu można przeprowadzić poprzez ograniczenie emisji węglowodorów i NO x ( np. stosując katalizatory w pojazdach mechanicznych ). Ozon jest jednym z głównych czynników przyczyniających się do tworzenia smogu typu fotochemicznego czy kwaśnych deszczy. Powoduje utlenianie się SO 2 i NOx i tworzenia się kwasu siarkowego i azotowego w postaci aerozolu zawieszonego w powietrzu. Wysoka koncentracja samego ozonu w miastach, głównie wzdłuż szlaków komunikacyjnych, niekorzystnie oddziałuje na ludzi powodując schorzenia dróg oddechowych ( zwłóknienie płuc, a nawet rozedma ), ale także powoduje straty ekonomiczne ( np. skrócenie życia opon samochodowych nawet w czasie ich magazynowania czy niszczenie farb pokrywających różne powierzchnie ). Metody zahamowania niekorzystnych zmian koncentracji ozonu w atmosferze Konieczne jest działanie mające na celu zmniejszenie zawartości ozonu w bezpośredniej bliskości powierzchni ziemi ( czynnik smogotwórczy ), ale także w celu

7 - 6 - zachowania warstwy ozonowej w stratosferze chroniącej nas przed oddziaływaniem na organizmy żywe szkodliwego zakresu promieniowania ultrafioletowego. Pierwszy z tych celów można osiągnąć, jak już wspomniano zmniejszając zanieczyszczenie powietrza tlenkami azotu i węglowodorami. Są one głównymi obok tlenku węgla, zanieczyszczeniami komunikacyjnymi. Można to osiągnąć stosując powszechnie katalizatory ( redukcja C m H n o 96%, NO x o 76% - w samochodach osobowych, C m H n o 90%, NO x o 50% - w samochodach ciężarowych ). Ponieważ freony nie są w Polsce produkowane, wydaje się, że w dość prosty sposób można ograniczyć i wyeliminować ich zużycie. Ratyfikując Protokół Montrealski Polska zobowiązała się do przestrzegania jego surowych warunków ograniczając i w końcu eliminując import chlorofluorowęglanów. Ażeby spełnić te wymogi konieczne jest przez Ministerstwo Współpracy Gospodarczej z Zagranicą określenie limitu importu freonów, halonów itd. i przydział licencji importowych poszczególnym importerom. Preferencje w ich przydziale powinny być stosowane dla celów medycznych, zapewnienia bezpieczeństwa w lotnictwie czy pożarnictwie. W legislacji innych krajów ( np. amerykańskim Clean Air Act z roku 1990 ) zostały ujęte działania chroniące warstwę ozonową[4]: - zakaz produkcji zbędnych wyrobów wykorzystujących związki oddziałujące na ozonosferę, - preferowanie bezpieczniejszych od freonów związków takich jak HCFC czy HFC, - stałe publikowanie listy tych substytutów, - oznaczanie na opakowaniach urządzeń takich jak aerozole czy urządzenia chłodnicze informacji o związkach chemicznych, jakie zwierają, - recykling lub bezpieczne składowanie zużytych urządzeń wykorzystujących związki niszczące ozonosferę, - kary za nieprzestrzeganie tych warunków. W Polsce, wzorem innych krajów należy jak najszybciej wprowadzić podobne przepisy. [1] Handbook for the Montreal Protocol on Substances that Deplete the Ozon Layer. "UNEP, Ozone Secretariat", Nairobi May 1991; s.9-11.

8 - 7 - [2] Stan zanieczyszczenia atmosfery w Polsce w roku 1987, Rocznik monitorowy pod redakcją Macieja Nowickiego. "IOŚ", Warszawa 1990; s.12. [3]Air Quality: Implementing the Clean Air Act Amendments of CRS Issue Brief Updated, September 17, 1991; s.10. [4]The Clean Air Act Amendments of 1990, Summary Materials U.S.EPA, Washington D.C. November 15, 1990; s.15.

Monitoring i ocena środowiska

Monitoring i ocena środowiska Monitoring i ocena środowiska Monika Roszkowska Łódź, dn. 12. 03. 2014r. Plan prezentacji: Źródła zanieczyszczeń Poziomy dopuszczalne Ocena jakości powietrza w Gdańsku, Gdyni i Sopocie Parametry normowane

Bardziej szczegółowo

TEST na Kurs Początkowy

TEST na Kurs Początkowy Miejscowość:.. Data: TEST na Kurs Początkowy W zakresie naprawy i obsługi technicznej urządzeń i instalacji chłodniczych oraz klimatyzacyjnych zawierające substancje kontrolowane oraz obrotu tymi substancjami,

Bardziej szczegółowo

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet

Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie galaktyk Zwiększenie masy słońca (większe przyciąganie słońca) Zderzenie dwóch planet Efekt cieplarniany Wzrost emisji CO Zanieczyszczanie gleby Zanieczyszczanie wody Zanieczyszczanie powietrza wycinanie lasów Niszczenie warstwy ozonowej Wzrost emisji CO Uderzenie w ziemię meteorytu Zderzenie

Bardziej szczegółowo

Czym jest dziura ozonowa?

Czym jest dziura ozonowa? Dziura ozonowa Czym jest dziura ozonowa? W atmosferze ziemskiej na wysokości od 10 do 50 km występuje warstwa o podwyższonej koncentracji ozonu (O3) - ozonosfera. Maksymalne stężenie ozonu utrzymuje się

Bardziej szczegółowo

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ

EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ EFEKT CIEPLARNIANY A OSŁABIENIE WARSTWY OZONOWEJ XX ROCZNICA PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO W SPRAWIE SUBSTANCJI ZUBOŻAJĄCYCH WARSTWĘ OZONOWĄ Ryszard Purski Program prezentacji 1. Protokół montrealski ochrona

Bardziej szczegółowo

CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA

CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA Magdalena Szewczyk Dział programowy : Ekologia CYKL: ZANIECZYSZCZENIE POWIETRZA temat lekcji : Przyczyny i rodzaje zanieczyszczeń powietrza. Cele lekcji w kategoriach czynności uczniów ( cele operacyjne):

Bardziej szczegółowo

Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV

Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV Badania stanu warstwy ozonowej nad Polską oraz pomiary natężenia promieniowania UV Średnia zawartość ozonu w skali globalnej pozostaje o 4% niższa w stosunku do średniej z lat 1964-198, podczas gdy w latach

Bardziej szczegółowo

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic?

Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Powietrze życiodajna mieszanina gazów czy trucizna, która nie zna granic? Projekt realizuje: Zanieczyszczenia powietrza Projekt realizuje: Definicja Rodzaje zanieczyszczeń Przyczyny Skutki (dla człowieka,

Bardziej szczegółowo

Temat: Zagrożenie ludności spowodowane zanieczyszczeniem środowiska

Temat: Zagrożenie ludności spowodowane zanieczyszczeniem środowiska Bożena Kaczmarska kaczmarska1@wp.pl nauczyciel Przysposobienia Obronnego Liceum Ogólnokształcące Nr IV im. C. K. Norwida w Ostrowcu Św. 1 KONSPEKT DO LEKCJI W KLASIE II Temat: Zagrożenie ludności spowodowane

Bardziej szczegółowo

Niska emisja. co to takiego?

Niska emisja. co to takiego? Niska emisja co to takiego? Niska emisja to najprościej ujmując emisja szkodliwych pyłów i gazów na niskiej wysokości. W tym przypadku chodzi o emitory (kominy i inne źródła emisji) znajdujące się na wysokości

Bardziej szczegółowo

Co najbardziej przyczyniło się do ich zmniejszenia?

Co najbardziej przyczyniło się do ich zmniejszenia? EMISJE GAZÓW CIEPLARNIANYCH: Co najbardziej przyczyniło się do ich zmniejszenia? Zmiana klimatu Zaprzestanie stosowania gazów typu CFC (chlorofluorometanów)! Bardzo istotną rolę odegrały w tym gazy typu

Bardziej szczegółowo

Definicja smogu i jego rodzaje.

Definicja smogu i jego rodzaje. Smog Początki Historia smogu sięga połowy XIX wieku. Zaobserwowano go wówczas w silnie uprzemysłowionych miastach Europy. Dziś też daje się we znaki w różnych zakątkach świata smog kwaśny obserwowano w

Bardziej szczegółowo

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego.

zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Emisja niska zanieczyszczenia powstające w wyniku procesów spalania paliw w lokalnychkotłowniach i piecach domowych sektora komunalno bytowego. Umownie przyjmuje się wszystkie kominy o wysokości do 40

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: CHŁODNICTWO

Przedmiot: CHŁODNICTWO Przedmiot: CHŁODNICTWO Temat: Aspekt prawny i techniczny dla chłodnictwa, klimatyzacji i pomp ciepła, jako następstwo działań środowisk ekologicznych i politycznych dla ochrony warstwy ozonowej i ograniczenia

Bardziej szczegółowo

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji

Kondensacja - teoria. Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA. ... dowody? Podstawy kondensacji Teoria KONDENSACJI Jak ogrzewać oszczędzając energię? Odpowiedź... KONDENSACJA... dowody? CZYM JEST KONDENSACJA? Ciepło uzyskane w wyniku reakcji spalania gazu ziemnego nazywamy ciepłem jawnym. Istnieje

Bardziej szczegółowo

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa

Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Efekt cieplarniany i warstwa ozonowa Promieniowanie ciała doskonale czarnego Ciało doskonale czarne ciało pochłaniające całkowicie każde promieniowanie, które padnie na jego powierzchnię, niezależnie od

Bardziej szczegółowo

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe

POJĘCIA PODSTAWOWE. zanieczyszczenia stałe. PYŁ (Zapylenie, opad pyłu) MGŁA- AEROZOLE GAZY, PARY. ATMOSFERA ciekłe. zanieczyszczenia gazowe POJĘCIA PODSTAWOWE Środowisko i jego elementy. Zanieczyszczenia środowiska. Klasyfikacja. 1. Podział ze względu na źródło emisji -antropogenne (sztuczne) -biogenne (naturalne). 2. Podział ze względu na

Bardziej szczegółowo

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak

TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA. Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak TECHNIK OCHRONY ŚRODOWISKA Opracowała: mgr inż. Joanna Depta- Ładak Charakterystyka zawodu Technik ochrony środowiska koordynuje pracę w zakresie ochrony powietrza, wód, powierzchni ziemi, ochrony przed

Bardziej szczegółowo

Menu. Badające skład chemiczny atmosfery

Menu. Badające skład chemiczny atmosfery Menu Badające skład chemiczny atmosfery Co to jest atmosfera? Atmosfera ziemska to inaczej powłoka gazowa otaczająca Ziemię od jej powierzchni do wysokości około 2000km. Składa się z mieszaniny gazów zwanych

Bardziej szczegółowo

Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A.

Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A. Wdrożenie dyrektywy IED realne koszty i korzyści dla środowiska? Marzena Jasińska - Łodyga Grupa Ożarów S.A. Historia Zakładu Czerwiec 1974 decyzja o powołaniu Cementowni Ożarów Listopad 1977 - uruchomienie

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zarządzanie ochroną atmosfery w aglomeracjach miejsko-przemysłowych. Informacja. Nr 8

KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ. Zarządzanie ochroną atmosfery w aglomeracjach miejsko-przemysłowych. Informacja. Nr 8 KANCELARIA SEJMU BIURO STUDIÓW I EKSPERTYZ Zarządzanie ochroną atmosfery w aglomeracjach miejsko-przemysłowych Grudzień 1991 Robert Kijak Informacja Nr 8 - 1 - Rejony aglomeracji miejsko-przemysłowych

Bardziej szczegółowo

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów.

1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 1. Zadanie Wymień dwa naturalne źródła zanieczyszczeń atmosfery. 2. Zadanie Podaj dwa przykłady negatywnych skutków kwaśnych opadów. 3. Zadanie Zaznacz wyjaśnienie pojęcia smog. A. Kryształki lodu osadzone

Bardziej szczegółowo

Zmiany w środowisku naturalnym

Zmiany w środowisku naturalnym Zmiany w środowisku naturalnym Plan gospodarki niskoemisyjnej jedną z form dążenia do czystszego środowiska naturalnego Opracował: Romuald Meyer PGK SA Czym jest efekt cieplarniany? Ziemia posiada atmosferę

Bardziej szczegółowo

POPRAWKI DO PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzone w Londynie dnia 29 czerwca 1990 r.

POPRAWKI DO PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO. w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzone w Londynie dnia 29 czerwca 1990 r. POPRAWKI DO PROTOKOŁU MONTREALSKIEGO w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową, sporządzone w Londynie dnia 29 czerwca 1990 r. (Dz. U. z dnia 14 maja 2001 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Bardziej szczegółowo

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich:

Uzdatnianie wody. Ozon posiada wiele zalet, które wykorzystuje się w uzdatnianiu wody. Oto najważniejsze z nich: Ozonatory Dezynfekcja wody metodą ozonowania Ozonowanie polega na przepuszczaniu przez wodę powietrza nasyconego ozonem O3 (tlenem trójatomowym). Ozon wytwarzany jest w specjalnych urządzeniach zwanych

Bardziej szczegółowo

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku

Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Ocena roczna jakości powietrza w województwie pomorskim - stan w 2014 roku Adam Zarembski Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Gdańsku WYDZIAŁ MONITORINGU www.gdansk.wios.gov.pl Pomorski Wojewódzki

Bardziej szczegółowo

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII

ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII ARKUSZ 1 POWTÓRZENIE DO EGZAMINU Z CHEMII Zadanie 1. Na rysunku przedstawiono fragment układu okresowego pierwiastków. Dokoocz zdania tak aby były prawdziwe. Wiązanie jonowe występuje w związku chemicznym

Bardziej szczegółowo

Raport o stanie środowiska. świata. Przygotowano we współpracy z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska

Raport o stanie środowiska. świata. Przygotowano we współpracy z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska Raport o stanie środowiska świata Przygotowano we współpracy z Głównym Inspektoratem Ochrony Środowiska Globalne Tematyczne Edukacyjne Regionalne Milenijne Cele Rozwoju (ONZ, 2000) (7) Stosować zrównoważone

Bardziej szczegółowo

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK

EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII. mgr Małgorzata GÓRALCZYK EKOLOGICZNA OCENA CYKLU ŻYCIA W SEKTORZE PALIW I ENERGII mgr Małgorzata GÓRALCZYK Polska Akademia Nauk, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Pracownia Badań Strategicznych, ul. Wybickiego

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Najistotniejszym problemem programu poprawy jakości wód jest budowa oczyszczalni ścieków. W przemyśle konieczne jest zamknięcie technologicznych obiegów wody, zaś w elektroenergetyce - zaprzestanie zrzutu

Bardziej szczegółowo

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Piotr MAŁECKI. Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska. Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie Piotr MAŁECKI Zakład Ekonomiki Ochrony Środowiska Katedra Polityki Przemysłowej i Ekologicznej Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie 1 PODATKI EKOLOGICZNE W POLSCE NA TLE INNYCH KRAJÓW UNII EUROPEJSKIEJ 2

Bardziej szczegółowo

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK

ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK ANALIZA STANU JAKOŚCI POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM NA TLE KRAJU WG OCENY JAKOŚCI POWIETRZA ZA 2015 ROK Renata Pałyska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie 1. 2. 3. 4. 5.

Bardziej szczegółowo

Tekst pochodzi z książki T. Poskrobko i in. Ochrona biosfery, i jest chroniony prawem autorskim oraz majątkowym.

Tekst pochodzi z książki T. Poskrobko i in. Ochrona biosfery, i jest chroniony prawem autorskim oraz majątkowym. Tekst pochodzi z książki T. Poskrobko i in. chrona biosfery, i jest chroniony prawem autorskim oraz majątkowym. Degradacja warstwy ozonowej zon, pod względem objętości i masy, stanowi jeden z najmniej

Bardziej szczegółowo

Opracował: Marcin Bąk

Opracował: Marcin Bąk PROEKOLOGICZNE TECHNIKI SPALANIA PALIW W ASPEKCIE OCHRONY POWIETRZA ATMOSFERYCZNEGO Opracował: Marcin Bąk Spalanie paliw... Przy produkcji energii elektrycznej oraz wtransporcie do atmosfery uwalnia się

Bardziej szczegółowo

Raport z pomiarów jakości powietrza. pod kątem zawartości pyłu PM10. wykonanych na terenie gminy Stryszów. w okresie zimowym (

Raport z pomiarów jakości powietrza. pod kątem zawartości pyłu PM10. wykonanych na terenie gminy Stryszów. w okresie zimowym ( Fundacja Planeta 172 34-145 Stronie www.fundacjaplaneta.org Raport z pomiarów jakości powietrza pod kątem zawartości pyłu PM10 wykonanych na terenie gminy w okresie zimowym (04 18.01.2016) 1 Strona Spis

Bardziej szczegółowo

Spalanie śmieci w domowych piecach truje i rujnuje. Prezentacja multimedialna

Spalanie śmieci w domowych piecach truje i rujnuje. Prezentacja multimedialna Spalanie śmieci w domowych piecach truje i rujnuje Prezentacja multimedialna Informacje ogólne Zgodnie z raportem Komisji Europejskiej, co roku na choroby związane ze złym stanem powietrza umiera w Polsce

Bardziej szczegółowo

Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej

Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej Szkolny Quiz Wiedzy Ekologicznej W dniach 01.12 12.12.2014 r. w naszej szkole, z inicjatywy p. M. Marciniak i p. D. Ambrochowicz, odbyła się II edycja Szkolnego Quizu Wiedzy Ekologicznej, którego celem

Bardziej szczegółowo

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek

TECHNIKA A EKOLOGIA Jarosław Mrozek Atmosfera jest powłoką gazową otaczającą kulę ziemską. Składa się ona z kilku, warstw różniących się gęstością, temperaturą, ciśnieniem i składem powietrza. Najistotniejsze funkcje atmosfery, polegają

Bardziej szczegółowo

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3

Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Druga pięcioletnia ocena jakości powietrza z określeniem wymagań w zakresie systemu ocen rocznych dla SO 2, NO 2, NO x, PM10, Pb, CO, C 6 H 6 i O 3 Poznań 2007 1. Wstęp Na mocy art. 88 ustawy Prawo ochrony

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Jeppe TRANHOLM-MIKKELSEN, Sekretarz Generalny Rady Unii Europejskiej Rada Unii Europejskiej Bruksela, 3 lutego 2017 r. (OR. en) Międzyinstytucjonalny numer referencyjny: 2017/0016 (NLE) 5918/17 CLIMA 24 ENV 100 MI 96 DEVGEN 18 ONU 22 WNIOSEK Od: Data otrzymania: 2 lutego

Bardziej szczegółowo

Materiały edukacyjne dotyczące ochrony powietrza dla uczniów klas 5-6 szkół podstawowych

Materiały edukacyjne dotyczące ochrony powietrza dla uczniów klas 5-6 szkół podstawowych Fundacja Agencja Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej ul. Brzozowa 15 A 80-243 Gdańsk tel. 58 3014884 www.armaag.gda.pl Materiały edukacyjne dotyczące ochrony powietrza dla uczniów

Bardziej szczegółowo

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań

TARGI POL-ECO-SYSTEM 2015 strefa ograniczania niskiej emisji 27-29 października 2015 r., Poznań Anna Chlebowska-Styś Wydział Monitoringu Środowiska Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Poznaniu 1. Struktura Państwowego Monitoringu Środowiska. 2. Podstawy prawne monitoringu powietrza w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Ściąga eksperta. Skład i budowa atmosfery oraz temperatura powietrza. - filmy edukacyjne on-line Strona 1/5

Ściąga eksperta. Skład i budowa atmosfery oraz temperatura powietrza.  - filmy edukacyjne on-line Strona 1/5 Skład i budowa atmosfery oraz temperatura powietrza Skład i budowa atmosfery oraz temperatura powietrza Atmosfera to najbardziej zewnętrzna część powłoki otulającej Ziemię. Pozwala ona na rozwój życia

Bardziej szczegółowo

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE

KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE KONFERENCJA: JAK DBAĆ O CZYSTE POWIETRZE W POLSKICH AGLOMERACJACH? WYBRANEASPEKTYJAKOŚCI POWIETRZA WMIASTACH Artur Jerzy BADYDA 2 Problemy jakości powietrza PROBLEMYJAKOŚCIPOWIETRZA ozanieczyszczenie powietrza

Bardziej szczegółowo

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski

Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w UE a problemy klimatyczne Doświadczenia Polski Polityka energetyczna w Unii Europejskiej Zobowiązania ekologiczne UE Zobowiązania ekologiczne UE na rok 2020 redukcja emisji gazów

Bardziej szczegółowo

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję

Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję Emisja substancji o działaniu rakotwórczym przy spawaniu niskoenergetycznymi metodami łukowymi stali odpornych na korozję dr inż. Jolanta Matusiak mgr inż. Joanna Wyciślik Chrom występuje w pyle powstającym

Bardziej szczegółowo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo

REDUXCO. Katalizator spalania. Leszek Borkowski DAGAS sp z.o.o. D/LB/6/13 GreenEvo Katalizator spalania DAGAS sp z.o.o Katalizator REDUXCO - wpływa na poprawę efektywności procesu spalania paliw stałych, ciekłych i gazowych w różnego rodzaju kotłach instalacji wytwarzających energie

Bardziej szczegółowo

fot. Bartłomiej Szopa

fot. Bartłomiej Szopa fot. Bartłomiej Szopa ZAŁOŻENIA PROJEKTU Zgodnie z założeniami Narodowego Programu Rozwoju Gospodarki Niskoemisyjnej planuje się wdrożenie gospodarki niskoemisyjnej przy zaangażowaniu wszystkich jej sektorów

Bardziej szczegółowo

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie

Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie Stanowisko WIOŚ w Krakowie- skala zanieczyszczeń powietrza w Małopolsce i Krakowie 1. Skala zanieczyszczenia powietrza w Polsce na przykładzie pyłów PM 10, substancji rakotwórczej benzoαpirenu i dwutlenku

Bardziej szczegółowo

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii

Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii Program Centrum Edukacji Obywatelskiej Szkoła pełna energii ENERGIA a ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT Michał Wolny Warszawa, 7 października 2010 r. Czym jest ZRÓWNOWAŻONY TRANSPORT? Zmniejsza transport szkodliwy

Bardziej szczegółowo

Modelowanie przestrzennych rozkładów stężeń zanieczyszczeń powietrza wykonywane w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Warszawie w ramach

Modelowanie przestrzennych rozkładów stężeń zanieczyszczeń powietrza wykonywane w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Warszawie w ramach Modelowanie przestrzennych rozkładów stężeń zanieczyszczeń powietrza wykonywane w Wojewódzkim Inspektoracie Ochrony Środowiska w Warszawie w ramach rocznych ocen jakości powietrza Informacje o modelu CALMET/CALPUFF

Bardziej szczegółowo

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy

Jakość powietrza w Polsce na tle Europy Monitoring jakości powietrza w systemie Państwowego Monitoringu Środowiska Jakość powietrza w Polsce na tle Europy PODSYSTEMY: 1. Monitoring jakości powietrza 2. Monitoring jakości wód 3. Monitoring jakości

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA WIEDEŃSKA O OCHRONIE WARSTWY OZONOWEJ, sporządzona w Wiedniu dnia 22 marca 1985 r. * (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1992 r.)

KONWENCJA WIEDEŃSKA O OCHRONIE WARSTWY OZONOWEJ, sporządzona w Wiedniu dnia 22 marca 1985 r. * (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1992 r.) Dz.U.92.98.488 KONWENCJA WIEDEŃSKA O OCHRONIE WARSTWY OZONOWEJ, sporządzona w Wiedniu dnia 22 marca 1985 r. * (Dz. U. z dnia 23 grudnia 1992 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA

STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA STRATEGIA WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO W ZAKRESIE POPRAWY JAKOŚCI POWIETRZA Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego Ś l ą s k i e. P o z y t y w n a e n e r g i a STRATEGIA OCHRONY POWIETRZA W WOJEWÓDZTWIE

Bardziej szczegółowo

PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta

PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta PGNiG TERMIKA nasza energia rozwija miasta Kim jesteśmy PGNiG TERMIKA jest największym w Polsce wytwórcą ciepła i energii elektrycznej wytwarzanych efektywną metodą kogeneracji, czyli skojarzonej produkcji

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2.

Wprowadzenie. Systemy ochrony powietrza. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza. 1. Techniczne. 2. Wstęp do systemów redukcji emisji zanieczyszczeń powietrza Wykład Kierunek OCHRONA ŚRODOWISKA, st. inżynierskie Kazimierz Warmiński, UWM w Olsztynie 1 Wprowadzenie Obecny stopień zanieczyszczenia powietrza

Bardziej szczegółowo

Zwrot Znaczenie R1 Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami

Zwrot Znaczenie R1 Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami Zwrot Znaczenie R1 Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia,

Bardziej szczegółowo

Kołobrzeg/Warszawa, dn r.

Kołobrzeg/Warszawa, dn r. Czesław Hoc Kołobrzeg/Warszawa, dn. 06.08.2010r. Poseł na Sejm RP KP Prawo i Sprawiedliwość Szanowny Pan Grzegorz Schetyna Marszałek Sejmu RP Na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP składam na ręce Pana

Bardziej szczegółowo

Ozon: za mało, za wiele, czy wiele hałasu o nic?

Ozon: za mało, za wiele, czy wiele hałasu o nic? Ozon: za mało, za wiele, czy wiele hałasu o nic? Dobry i zły ozon Z ozonem dobrze: warstwa ozonowa w dolnej stratosferze (ok. 20-30 km nad pow. Ziemi) ok. 10-krotnie wyższe stężenie niż w troposferze intercepcja

Bardziej szczegółowo

III. TREŚCI NAUCZANIA

III. TREŚCI NAUCZANIA 72 S t r o n a Przedmiot Treści nauczania z podstawy programowej matematyka 1.7. Stosuje obliczenia na liczbach wymiernych do rozwiązywania problemów w kontekście praktycznym, w tym do zmiany jednostek.

Bardziej szczegółowo

Heskie Ministerstwo Środowiska, Ochrony Klimatu, Rolnictwa i Ochrony Konsumenta Planowanie utrzymania czystości powietrza w Hesji

Heskie Ministerstwo Środowiska, Ochrony Klimatu, Rolnictwa i Ochrony Konsumenta Planowanie utrzymania czystości powietrza w Hesji Heskie Ministerstwo Środowiska, Ochrony Klimatu, Rolnictwa i Ochrony Konsumenta Planowanie utrzymania czystości powietrza w Hesji Przykład planowania utrzymania czystości powietrza dla miasta Darmstadt

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe

Plan wykładu: Wstęp. Zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. Zanieczyszczenia wód. Odpady stałe Plan wykładu: Wstęp Klasyfikacja odpadów i zanieczyszczeń Drogi przepływu substancji odpadowych Analiza instalacji przemysłowej w aspekcie ochrony środowiska Parametry charakterystyczne procesu oczyszczania

Bardziej szczegółowo

AM1 85,1 98, ,2 AM2 97,8 97, ,3 AM3 97,3 98,7-96,0 97,0 98,6 AM5 96,5 92,2 96,0-95,5 96,2 AM8 98,5 97,8 98,4-96,1 98,7

AM1 85,1 98, ,2 AM2 97,8 97, ,3 AM3 97,3 98,7-96,0 97,0 98,6 AM5 96,5 92,2 96,0-95,5 96,2 AM8 98,5 97,8 98,4-96,1 98,7 5.2.2. Stan czystości powietrza wg pomiarów Agencji Regionalnego Monitoringu Atmosfery Aglomeracji Gdańskiej. I. Charakterystyka stacji pomiarowych W roku 26 w ramach Regionalnego Monitoringu Atmosfery

Bardziej szczegółowo

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480

Zwroty R. ToxInfo Consultancy and Service Limited Partnership www.msds-europe.com Tel.: +36 70 335 8480 Zwroty R R1 - Produkt wybuchowy w stanie suchym. R2 - Zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia, kontaktu z ogniem lub innymi źródłami zapłonu. R3 - Skrajne zagrożenie wybuchem wskutek uderzenia, tarcia,

Bardziej szczegółowo

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski

Energetyka węglowa a zdrowie. Paulina Miśkiewicz Michał Krzyżanowski Energetyka węglowa a zdrowie World Health Organization - WHO Światowa Organizacja Zdrowia jest wyspecjalizowaną agendą ONZ powołaną do rozwiązywania problemów międzynarodowych w zakresie zdrowia publicznego.

Bardziej szczegółowo

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie

Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Zmiany klimatyczne a rolnictwo w Polsce ocena zagrożeń i sposoby adaptacji Warszawa, 30.09.2009 r. Globalne ocieplenie, mechanizm, symptomy w Polsce i na świecie Jerzy Kozyra Instytut Uprawy Nawożenia

Bardziej szczegółowo

Niska emisja sprawa wysokiej wagi

Niska emisja sprawa wysokiej wagi M I S EMISJA A Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Suwałkach Sp. z o.o. Niska emisja sprawa wysokiej wagi Niska emisja emisja zanieczyszczeń do powietrza kominami o wysokości do 40 m, co prowadzi do

Bardziej szczegółowo

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K

EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K EKOLOGISTYKA Z A J Ę C I A 2 M G R I N Ż. M A G D A L E N A G R A C Z Y K ĆWICZENIA 2 Charakterystyka wybranej działalności gospodarczej: 1. Stosowane surowce, materiały, półprodukty, wyroby ze szczególnym

Bardziej szczegółowo

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego.

O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności. i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. O co pytają mieszkańcy lokalnych społeczności i jakie mają wątpliwości związane z wydobyciem gazu łupkowego. Czy szczelinowanie zanieczyszcza wody gruntowe? Warstwy wodonośne chronione są w ten sposób,

Bardziej szczegółowo

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk

Jakość danych pomiarowych. Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia Gdańsk Jakość danych pomiarowych Michalina Bielawska, Michał Sarafin Szkoła Letnia 22.09.2011 Gdańsk Weryfikacja wyników pomiarowych Celem weryfikacji wyników jest potwierdzenie poprawności wyników pomiarów.

Bardziej szczegółowo

Źródła i skutki zanieczyszczeń powietrza

Źródła i skutki zanieczyszczeń powietrza Źródła i skutki zanieczyszczeń powietrza Opracowała: Maria Makowska, 2016r. Skład powietrza Powietrze atmosferyczne jest bezbarwną i bezwonną mieszaniną gazów, tworzącą zewnętrzną strefę Ziemi. Procentowy

Bardziej szczegółowo

Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie

Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim. Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie Monitoring i ocena jakości powietrza w województwie podkarpackim Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Rzeszowie KROSNO listopad 2016 Monitoring jakości powietrza Wojewódzki inspektor ochrony środowiska

Bardziej szczegółowo

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA W DYREKTYWACH UNII EUROPEJSKIEJ I PRAWIE POLSKIM

KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA W DYREKTYWACH UNII EUROPEJSKIEJ I PRAWIE POLSKIM KONTROLA EMISJI ZANIECZYSZCZEŃ DO POWIETRZA W DYREKTYWACH UNII EUROPEJSKIEJ I PRAWIE POLSKIM Wiesław Steinke Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie Cele prezentacji : Zapoznanie z prawem

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU

SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU WOJEWÓDZKI INSPEKTORAT OCHRONY ŚRODOWISKA W RZESZOWIE DELEGATURA W JAŚLE SPRAWOZDANIE Z MONITORINGU JAKOŚCI POWIETRZA W 2009 ROKU Stanowisko pomiarowe: ŻYDOWSKIE Jasło, luty 2010 r. 1. Położenie i najbliższe

Bardziej szczegółowo

Światowa polityka klimatyczna

Światowa polityka klimatyczna Światowa polityka klimatyczna (emisja tlenku azotu w zależności od regionu) Wykonali : Magdalena Kulczyk oraz Piotr Wrzeszcz Efekt cieplarniany jako dobro publiczne Zasadaniewykluczalności -jeśli dobro

Bardziej szczegółowo

BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00

BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00 BIULETYN INFORMACYJNY NR 62/2013 za okres od 02.03.2013 r. godz. 8.00 do 03.03.2013 r. do godz. 8.00 niedziela, 03.03.2013 r. Najważniejsze zdarzenia z minionej doby 1. Radom- potrącenie ze skutkiem śmiertelnym

Bardziej szczegółowo

Spalanie Emisja toksycznych zanieczyszczeń oraz metody jej ograniczania w nowoczesnych komorach spalania silników lotniczych

Spalanie Emisja toksycznych zanieczyszczeń oraz metody jej ograniczania w nowoczesnych komorach spalania silników lotniczych OCHRONA ŚRODOWISKA Spalanie Emisja toksycznych zanieczyszczeń oraz metody jej ograniczania w nowoczesnych komorach spalania silników lotniczych Dr inż. Robert JAKUBOWSKI Spalanie całkowite i zupełne paliwa

Bardziej szczegółowo

Działania w zakresie ograniczania. emisji w gminach

Działania w zakresie ograniczania. emisji w gminach Działania w zakresie ograniczania. niskiej emisji w gminach Słupsk, 11 luty 2016 mgr inż. Piotr Antonowicz Krajowa Agencja Poszanowania Energii S.A. . ZWIĘKSZENIE EFEKTYWNOŚCI ENERGETYCZNEJ Krajowa Agencja

Bardziej szczegółowo

Strona znajduje się w archiwum.

Strona znajduje się w archiwum. Strona znajduje się w archiwum. Komunikat o zanieczyszczeniu powietrza w Warszawie w okresie 1.09.02 r.- 8.09.02 r. W związku z zanieczyszczeniem powietrza (zadymienie) w dniach: 3.09.02 r. - 4.09.02 r.

Bardziej szczegółowo

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664

Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 Zastępca Prezydenta Miasta Płocka dot. inter. 1664 WGK.II.0057-2/06 Pan Andrzej Nowakowski Radny Rady Miasta Płocka Płock, dn. 06.03.2006 r. W odpowiedzi na Pana interpelację, złożoną na LIII Sesji Rady

Bardziej szczegółowo

1. W źródłach ciepła:

1. W źródłach ciepła: Wytwarzamy ciepło, spalając w naszych instalacjach paliwa kopalne (miał węglowy, gaz ziemny) oraz biomasę co wiąże się z emisją zanieczyszczeń do atmosfery i wytwarzaniem odpadów. Przedsiębiorstwo ogranicza

Bardziej szczegółowo

Strategia ochrony powietrza w UE Handel emisjami.

Strategia ochrony powietrza w UE Handel emisjami. Strategia ochrony powietrza w UE Handel emisjami. Norbert Łukasiak 1 Produkcja i uŝytkowanie energii powodują szereg negatywnych oddziaływań na środowisko. NajpowaŜniejsze z nich związane są z emisją do

Bardziej szczegółowo

grupa a Człowiek i środowisko

grupa a Człowiek i środowisko grupa a Człowiek i środowisko................................................. Imię i nazwisko Poniższy test składa się z 18 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwą do uzyskania za prawidłową

Bardziej szczegółowo

Działania poprawiające jakość powietrza we Wrocławiu

Działania poprawiające jakość powietrza we Wrocławiu Działania poprawiające jakość powietrza we Wrocławiu Przyczyny przekroczeń leżą głownie po stronie struktury ogrzewania (62%). W mniejszym stopniu są one związane z problematyką komunikacyjną (24%) i przemysłem

Bardziej szczegółowo

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną

Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną Adrianna Król 1 Pył jest zanieczyszczeniem powietrza składającym się z mieszaniny cząstek stałych i ciekłych, zawieszonych w powietrzu, będących mieszaniną substancji organicznych i nieorganicznych. 2

Bardziej szczegółowo

Czym jest rozwój zrównowaŝony

Czym jest rozwój zrównowaŝony Rozwój zrównowaŝony Millenimacje Projekt jest współfinansowany w ramach programu polskiej pomocy zagranicznej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP w 2010 r. www.polskapomoc.gov.pl Czym jest rozwój zrównowaŝony

Bardziej szczegółowo

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje rejonowe II stopień

KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW. Eliminacje rejonowe II stopień POUFNE Pieczątka szkoły 28 stycznia 2016 r. Kod ucznia (wypełnia uczeń) Imię i nazwisko (wypełnia komisja) Czas pracy 90 minut KONKURS CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW ROK SZKOLNY 2015/2016 Eliminacje rejonowe

Bardziej szczegółowo

Wykład 5: Czynniki chłodnicze - klasyfikacja, wskaźniki oceny ekologicznej GWP, TEWI; wykrywanie nieszczelności

Wykład 5: Czynniki chłodnicze - klasyfikacja, wskaźniki oceny ekologicznej GWP, TEWI; wykrywanie nieszczelności Katedra Klimatyzacji i Transportu Chłodniczego prof.. dr hab. inż. Bogusław Zakrzewski Przedmiot: Substancje kontrolowane Wykład 5: 1.04.2014 Czynniki chłodnicze - klasyfikacja, wskaźniki oceny ekologicznej

Bardziej szczegółowo

Bezemisyjna energetyka węglowa

Bezemisyjna energetyka węglowa Bezemisyjna energetyka węglowa Szansa dla Polski? Jan A. Kozubowski Wydział Inżynierii Materiałowej PW Człowiek i energia Jak ludzie zużywali energię w ciągu minionych 150 lat? Energetyczne surowce kopalne:

Bardziej szczegółowo

Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW:

Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW: Przedmioty realizowane w ramach studiów na różnych Wydziałach SGGW: AGROMETEOROLOGIA/ AGROMETEOROLOGY atmosfera oraz powierzchnia czynna - atmosfera. Promieniowanie Słońca, Ziemi i atmosfery; rola promieniowania

Bardziej szczegółowo

7. EFEKT CIEPLARNIANY

7. EFEKT CIEPLARNIANY 7. EFEKT CIEPLARNIANY 7.01. Efekt cieplarniany-wprowadzenie 7.02. Widmo promieniowania docierającego do powierzchni Ziemi i emitowanego z powierzchni Ziemi 7.03. Temperatura efektywna Ziemi 7.04. Termiczny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego. Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na r.

Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego. Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na r. Załącznik nr 1 do Powiatowego Programu Ochrony Środowiska dla Powiatu Zgierskiego Wykaz waŝniejszych aktów prawnych stan na 11.10.2003 r. Regulacje ogólne dotyczące ochrony środowiska - Konstytucja Rzeczypospolitej

Bardziej szczegółowo

Technologie ochrony atmosfery

Technologie ochrony atmosfery Technologie ochrony atmosfery Wprowadzenie do przedmiotu czyli z czym to się je Kazimierz Warmiński Literatura: Szklarczyk M. 2001. Ochrona atmosfery. Wydawnictwo UWM Olsztyn. Mazur M. 2004. Systemy ochrony

Bardziej szczegółowo

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro.

Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. 0199-99-1210/2 Problemy z silnikami spowodowane zaklejonymi wtryskiwaczami Wprowadzenie dodatku do paliwa DEUTZ Clean-Diesel InSyPro. Na podstawie wytycznych UE oraz wielu innych międzynarodowych przepisów,

Bardziej szczegółowo

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to:

Ostateczna postać długotrwałych zmian w określonych warunkach klimatyczno-geologicznych to: WYDZIAŁ: GEOLOGII, GEOFIZYKI I OCHRONY ŚRODOWISKA KIERUNEK STUDIÓW: OCHRONA ŚRODOWISKA RODZAJ STUDIÓW: STACJONARNE I STOPNIA ROK AKADEMICKI 2014/2015 WYKAZ PRZEDMIOTÓW EGZAMINACYJNYCH: I. Ekologia II.

Bardziej szczegółowo

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich

European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich European Monitoring and Evaluation Programme (EMEP) cele, zadania, zobowiązania krajów członkowskich dr inż. Grażyna Mitosek Instytut Ochrony Środowiska PIB IOŚ-PIB, Warszawa 21 marca 2011 1 Cele programu

Bardziej szczegółowo

Troska o powietrze atmosferyczne

Troska o powietrze atmosferyczne Troska o powietrze atmosferyczne Stacja monitoringu PKN ORLEN S.A. Płock Gimnazjum nr 5 Płock, 2014 ORLEN. NAPĘDZAMY PRZYSZŁOŚĆ. AGENDA 1. PKN ORLEN a środowisko 2. Monitoring powietrza atmosferycznego

Bardziej szczegółowo

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski

Taśma Uszcelniająca. Ośno II /24 87-700 Aleksandrów Kujawski 1.IDENTYFIKACJA SUBSTANCJI/PREPARATU. IDENTYFIKACJA PRODUCENTA, IMPORTERA LUB DYSTRYBUTORA Informacje o produkcie Nazwa handlowa Taśma Zalecane użycie Wkładka elastyczna używana w hydroizolacji. Firma

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO

WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO WOJEWÓDZKA KOMISJA KONKURSU PRZYRODNICZEGO ZADANIA NA ETAP SZKOLNY KONKURSU PRZYRODNICZEGO W ROKU SZKOLNYM 2009/2010 Instrukcja dla uczestników Konkursu 1. Test musi być rozwiązywany samodzielnie. 2. Test

Bardziej szczegółowo

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza

Zał.3B. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Zał.3B Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia emisji zanieczyszczeń do powietrza Wrocław, styczeń 2014 SPIS TREŚCI 1. Wytyczne w zakresie określenia ilości ograniczenia lub uniknięcia

Bardziej szczegółowo