Przyczyn doniosłości znaczenia kategorii narodu w życiu społecznym można upatrywać w następujących jego właściwościach:

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Przyczyn doniosłości znaczenia kategorii narodu w życiu społecznym można upatrywać w następujących jego właściwościach:"

Transkrypt

1 SOCJOLOGICZNE UJĘCIE NARODU Pojęcie narodu nie jest bardzo mocno opracowane teoretycznie w socjologii i politologii. Istnieje wiele kontrowersji co do wyznaczania granic tego pojęcia. W ostatnich dwu dziesięcioleciach zauważa się jednak pewien renesans problematyki narodu w socjologii i szerzej w naukach społecznych. Przyczynami tego stanu rzeczy mogą być: upadek państw kolonialnych po II wojnie światowej i powstawanie nowych państw, w których rozpoczynał się proces wyłaniania się nowych narodów (początkowo nowe organizmy państwowe skupiały organizacje plemienne); rozpad Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, Jugosławii oraz Czechosłowacji koniec państw federacyjnych, odmrażający dawne podziały narodowościowe; imigracja do krajów Europy Zachodniej ujawnienie się konfliktów narodowościowych i odżywanie kwestii narodowej w wysoko rozwiniętych państwach, w których problematykę narodową uznawano do lat 90. XX wieku za nieco już anachroniczną; pojawianie się i profesjonalizowanie się ruchów separatystycznych (np.: Baskowie w Hiszpanii i Francji, Albańczycy w Macedonii i Serbii); proces globalizacji w wyniku tego procesu ożywiona została dyskusja na temat przyszłości narodów; postawiono pytanie, czy globalizacja wzmocni czy osłabi tożsamości i podziały narodowe. Przyczyn doniosłości znaczenia kategorii narodu w życiu społecznym można upatrywać w następujących jego właściwościach: narody nadal są trwałym elementem strukturyzującym życie społeczne; naród wytwarza trwałe dziedzictwo kulturowe; naród wytwarza jeden z najsilniejszych rodzajów więzi społecznych; naród jest ważnym elementem tożsamości indywidualnej i zbiorowej; naród wytwarza bardzo silną świadomość odrębności, która może przybierać różnorodne formy: o poczucia wyższości cywilizacyjnej; o etnocentryzmu; o nacjonalizmu; naród integruje w swoich ramach inne wielkie struktury społeczne, takie jak klasy czy grupy religijne. W socjologii panuje względna zgoda, że naród stanowi ostatnie ogniwo ewolucji społecznej, prowadzącej przez następujące stadia: 1

2 wędrujące stada ludzkie; struktury rodowe więź naturalna, oparta na wierze w pochodzenie od wspólnego przodka; struktury plemienne więcej czynników spajających niż w przypadku struktur rodowych, bo również: kultura, wierzenia, dialekt. Tego typu struktury wciąż stanowią podstawową formę organizacji etniczności w niektórych kulturach; ludy społeczności szersze i lepiej zorganizowane od struktur plemiennych, bardziej zaawansowane w rozwoju kultury, ale wciąż z bardzo słabo ukształtowaną organizacją polityczną i państwową, co odróżnia ludy od narodów. W języku potocznym bardzo często zwłaszcza w Polsce słowo naród bywa utożsamiane z określeniem społeczeństwo czy obywatelstwo. Są to jednak pojęcia szersze, obejmujące również przedstawicieli innych grup etnicznych i odwołujące się do pewnego statusu formalno-prawnego, a nie do subiektywnej identyfikacji. Istnieją dwie główne orientacje socjologiczne w rozumieniu pojęcia naród: ORIENTACJA OBIEKTYWISTYCZNA: o poszukuje obiektywnych więzi etnicznych i stara się odpowiedzieć na pytanie, jakie warunki muszą być spełnione dla zaistnienia i uformowania się narodu; o badacze koncentrują się tutaj przede wszystkim na wspólnocie losów historycznych (chociaż nie w przypadku wszystkich narodów da się tę wspólnotę zauważyć i opisać, np.: naród amerykański charakteryzowałby się brakiem wspólnoty losów historycznych); o innym ważnym czynnikiem jest tutaj wspólnota terytorium zajmowanego przez naród, które najczęściej będzie wyznaczone granicami danego państwa, utworzonego przez naród, ale może być interpretowane również w odwołaniu do pojęcia ojczyzny (trzeba tutaj pamiętać o dokonanym przez Stanisława Ossowskiego rozróżnieniu na ojczyznę ideologiczną oraz ojczyznę prywatną); o naród traktuje się w tym ujęciu również w kategoriach wspólnoty politycznej i państwowej (szczególnie w tradycji anglosaskiej) zakłada się bowiem, że naturalnym dążeniem narodu staje się w którymś momencie jego rozwoju posiadanie suwerennego państwa. Rola państwa w formowaniu narodu analizowana jest najczęściej w odwołaniu do przykładów neokolonialnych państw Afryki czy Azji. Państwo zapewnia więcej czynników ujednolicających i podtrzymujących wspólnotę, takich jak np.: wspólna władza, urzędowy język, wspólne prawo, wspólne instytucje, itd. Często można obserwować proces od państwa do narodu, chociaż jest to proces bardzo długotrwały i nie zawsze udany. Często można zaobserwować również proces odwrotny, kiedy to w ramach jednego państwa funkcjonują różne narody i w pewnym momencie zaczynają przejawiać tendencje separatystyczne; 2

3 o inne koncepcje obiektywistyczne kładą nacisk na wymiar wspólnoty kulturowej ten typ myślenia jest charakterystyczny dla tradycji środkowoeuropejskiej. Uważa się, że naród wytwarza dziedzictwo, które jest elementem wspólnototwórczym, pozwalającym narodowi na (prze)trwanie. Stanowisko to jest reprezentowane szeroko w polskiej socjologii, np.: w pracach Znanieckiego, Chałasińskiego, Ossowskiego czy Kłoskowskiej. DZIEDZICTWO KULTUROWE jest to ta część kultury, która zdała egzamin trwałości w czasie, czyli jest przekazywana i stanowi element wspólnototwórczy. W jego skład wchodzą wytwory kultury materialnej i duchowej, a także pewne wzory reakcji psychologicznej na pewne wytwory kultury (na to ostatnie szczególnie mocno zwracał uwagę Ossowski). W tej grupie koncepcji zwraca się także uwagę na pojęcie CHARAKTERU NARODOWEGO, czyli wytwarzanego przez wspólnoty specyficznej osobowości kolektywnej, zespołu cech przejawiającego się w zachowaniach większości członków tej wspólnoty; o koncepcje obiektywistyczne zwracają uwagę również na rolę JĘZYKA w procesach narodotwórczych uznaje się, że wspólnota narodowa dąży do wytworzenia wspólnego języka (literackiego). Jest on podstawą uczestnictwa w takich samych przeżyciach, dostępu do kultury i codziennej komunikacji. Jest to zawsze bardzo silny czynnik spajający, chociaż nie warunek konieczny istnienia narodu; o ważnymi czynnikami narodotwórczymi są także: MITOLOGIA (zwłaszcza opowieści o pochodzeniu narodu), RELIGIA (często więź oparta na religii stanowiła substytut więzi narodowej; dziś coraz częściej integrację na płaszczyźnie religijnej uznaje się za anachroniczną) czy GOSPODARKA (na rynku spotykają się przedstawiciele wszystkich grup społecznych, co niewątpliwie integruje; ponadto rozwój gospodarczy tworzy infrastrukturę sprzyjającą tworzeniu się więzi, np.: drogi, środki komunikacji, media). ORIENTACJA SUBIEKTYWISTYCZNA: o charakterystyczna raczej dla tradycji środkowo-europejskiej; o koncentruje się na psychologiczno-świadomościowym poczuciu więzi narodowej, badając emocjonalne i psychologiczne czynniki, bez których wspólnota nie stałaby się narodem; o centralną tezą jest tutaj przekonanie, że dla istnienia narodu konieczna jest ŚWIADOMOŚĆ NARODOWA, czyli przekonanie, że stanowi się naród; o obecnie pojęcie świadomości narodowej zostało wyparte przez pojęcie TOŻSAMOŚCI NARODOWEJ uważa się, że nie można mówić o narodzie bez tożsamości narodowej, nawet jeśli zbiorowość integruje terytorium, język, gospodarka czy państwo (widać to zwłaszcza w niektórych państwach afrykańskich, gdzie mimo istnienia państw, dominuje tożsamość plemienna); 3

4 o podstawowymi przedstawicielami tego podejścia są Max Weber, Ernest Gellner i Eric Hobsbawm, a w socjologii polskiej Stanisław Ossowski; o Gellner jest uznawany za twórcę pojęcia NACJONALIZMU, stojąc jednocześnie na stanowisku, że nacjonalizm (czyli wyjątkowo silne poczucie tożsamości narodowej) jest warunkiem koniecznym powstania narodu (a nie na odwrót w tym sensie to nacjonalizm kreuje naród, a nie zostaje przez naród wykreowany); o ujęcie subiektywistyczne nie wyklucza obiektywistycznego bardzo często obserwuje się stanowiska łączące te dwie perspektywy; o uważa się, że najważniejszym wyrazem tożsamości narodowej jest myślenie w kategoriach własnego państwa (już istniejącego czy dopiero postulowanego). Innymi elementami tożsamości narodowej będą: duma narodowa, poczucie odrębności od innych narodów, świadomość wspólnego dziedzictwa narodowego; o główną funkcją świadomości narodowej jest umacnianie solidarności grupowej i poczucia odrębności od innych grup. Tożsamość narodowa społeczeństwa polskiego jest zagadnieniem nieustannie interesującym badaczy społecznych. W latach 70. XX wieku socjologowie sformułowali tezę o istnieniu w społeczeństwie polskim tzw. próżni społecznej. Uznano, że ówczesny ustrój prowadził do atomizacji społeczeństwa i przekształcania wspólnoty w ludność. Badania Stefana Nowaka pokazały, że w tamtym czasie Polacy czuli przede wszystkim więzi z rodziną i narodem. Cały środek struktury społecznej (państwo i instytucje społeczne) był odrzucany. Wtedy też nastąpiła charakterystyczna również dla dzisiejszego społeczeństwa polskiego ucieczka w prywatność (uznawanie rodziny za najważniejszą instytucję społeczną, zapewniającą realizację większości potrzeb) i schizofrenia społeczna (przejawiająca się skłonnością do wyrażania innych poglądów w sferze prywatnej, a innych w sferze publicznej). Już w połowie lat 90. XX wieku zaczęto dostrzegać zmianę postaw wobec narodu. Zauważano, że dominujący dotąd romantyczny wzorzec identyfikacji z ojczyzną, ustępuje miejsca wzorcowi pozytywistycznemu. Dokonał się zwrot w kierunku pragmatyzacji postaw (przejście od myślenia w kategoriach wartości do myślenia w kategoriach interesu), związana z powrotem do kapitalizmu. Zaczęło zmieniać się w związku z tym podłoże postaw patriotycznych zaczyna dominować patriotyzm wspólnoty obywatelskiej, patriotyzm z racji bycia obywatelem, a nie etnicznym Polakiem. W okresie lat 90. XX wieku spadały liczby osób deklarujących dumę z powodu bycia Polakiem lub Polką (z 90 procent w 1989 roku, do 51 procent w 2002 roku). Słabła także rola kanonu kultury narodowej na rzecz rosnącej roli kanonu kultury międzynarodowej, co miało związek z procesami globalizacji. Na przełomie wieków sformułowano tezę o odczarowaniu Polski. 4

5 Wyniki badań z ostatnich lat pokazują, że nie jest tak, jak spodziewano się w latach 90. XX wieku, że patriotyzm obywatelski będzie wypierał patriotyzm romantyczny. Oba typy patriotyzmu funkcjonują niejako obok siebie, a w początkach XXI wieku można nawet obserwować pewne przejawy renesansu tego drugiego typu patriotyzmu (np.: wzrost liczby osób deklarujących dumę narodową do 60 procent w 2010 roku), popularność manifestacji nacjonalistycznych czy odradzanie się zainteresowań historycznych. 5

KARTA KURSU S2A. Wielokulturowość USA. Kod Punktacja ECTS* 1. Koordynator dr Kinga Orzeł - Dereń Zespół dydaktyczny

KARTA KURSU S2A. Wielokulturowość USA. Kod Punktacja ECTS* 1. Koordynator dr Kinga Orzeł - Dereń Zespół dydaktyczny KARTA KURSU S2A Nazwa Wielokulturowość USA Nazwa w j. ang. Multiculturalism of USA Kod Punktacja ECTS* 1 Koordynator dr Kinga Orzeł - Dereń Zespół dydaktyczny Opis kursu (cele kształcenia) Celem zajęć

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK SOCJOLOGIA. Zagadnienia na egzamin magisterski na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych II stopnia

KIERUNEK SOCJOLOGIA. Zagadnienia na egzamin magisterski na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych II stopnia KIERUNEK SOCJOLOGIA Zagadnienia na egzamin magisterski na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych II stopnia 1. Podstawowe paradygmaty współczesnej socjologii K_W25 Posiada pogłębioną wiedzę na temat

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego

Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego Janusz T. Hryniewicz Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR Warszawa 2004 SPIS TREŚCI Rozdział 1 PRZEMIANY KSZTAŁTU ORGANIZACJI POLITYCZNYCH w EUROPIE OD ŚREDNIOWIECZNEGO

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII Przedmowa XIII Część 1 TEORIE POLITYCZNE 1. Co to jest polityka? Definiowanie polityki 4 Polityka jako sztuka rządzenia 6 Polityka jako sprawy publiczne 10 Polityka jako kompromis i konsensus 11 Polityka

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do socjologii. Barbara Szacka. Spis treści

Wprowadzenie do socjologii. Barbara Szacka. Spis treści Wprowadzenie do socjologii Barbara Szacka Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA. PROLEGOMENA Rozdział I. CHARAKTER SOCJOLOGII I HISTORYCZNE WARUNKI JEJ POWSTANIA 1. Przedsocjologiczna wiedza o społeczeństwie Przedsocjologiczna

Bardziej szczegółowo

A 397557. Radosław Zenderowski. Stosunki. Uczestnicy - ich miejsce i rola w systemie międzynarodowym

A 397557. Radosław Zenderowski. Stosunki. Uczestnicy - ich miejsce i rola w systemie międzynarodowym A 397557 Radosław Zenderowski Stosunki Miec Naroc y owe Uczestnicy - ich miejsce i rola w systemie międzynarodowym Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszynskiego Warszawa 2005 SPIS TREŚCI WSTĘP

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z wiedzy o społeczeństwie w klasie II. Semestr I. Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

Kryteria oceniania z wiedzy o społeczeństwie w klasie II. Semestr I. Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Kryteria oceniania z wiedzy o społeczeństwie w klasie II Semestr I Wymienia główne źródła, z których można czerpać informacje na tematy związane z życiem publicznym. Wyjaśnia, co to jest samorząd szkolny.

Bardziej szczegółowo

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka DZIAŁANIA SPOŁECZNE Aktor społeczny jako podmiot działający (jednostka, grupa, zbiorowość)

Bardziej szczegółowo

Egzamin Gimnazjalny z WSiP LISTOPAD Analiza wyników próbnego egzaminu gimnazjalnego. Część humanistyczna HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

Egzamin Gimnazjalny z WSiP LISTOPAD Analiza wyników próbnego egzaminu gimnazjalnego. Część humanistyczna HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Egzamin Gimnazjalny z WSiP LISTOPAD 2015 Analiza wyników próbnego egzaminu gimnazjalnego Część humanistyczna HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Arkusz egzaminu próbnego składał się z 23 zadań zamkniętych

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne dla przedmiotu WOS z wykładowym językiem angielskim.

Wymagania edukacyjne dla przedmiotu WOS z wykładowym językiem angielskim. Wymagania edukacyjne dla przedmiotu WOS z wykładowym językiem angielskim. Na ocenę bardzo dobrą : 2. Uczeń potrafi określić swoją tożsamość oraz opisać swój styl życia. 3. Rozpoznaje własne potrzeby i

Bardziej szczegółowo

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ

POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ POCZUCIE TOŻSAMOŚCI W KONTEKŚCIE SPOŁECZNOŚCI NARODOWO - PAŃSTWOWEJ Wstęp Żyjemy w świecie wielkich procesów integracji i globalizacji. Z samej swojej istoty są to procesy pozytywne pozwalające wspólnie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO DLA ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W STRZELINIE

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO DLA ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W STRZELINIE PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO DLA ZESPOŁU SZKÓŁ OGÓLNOKSZTAŁCĄCYCH W STRZELINIE Podstawa prawna: 1.Ustawa o systemie oświaty z dnia 7 września 1991 r. ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z póżn. zm.).

Bardziej szczegółowo

MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Narody i nacjonalizmy europejskie na kierunku Prawo Europejskie

MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Narody i nacjonalizmy europejskie na kierunku Prawo Europejskie Poznań, dnia 30 września 2016 r. Prof. dr hab. Maria Zmierczak Kierownik Katedry Doktryn Polityczno-Prawnych i Filozofii MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Narody i nacjonalizmy europejskie na

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK SOCJOLOGIA. Zagadnienia na egzamin licencjacki na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych I stopnia

KIERUNEK SOCJOLOGIA. Zagadnienia na egzamin licencjacki na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych I stopnia KIERUNEK SOCJOLOGIA Zagadnienia na egzamin licencjacki na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych I stopnia 1. Perspektywa strukturalna w analizie socjologicznej K_W04 posiada podstawową wiedzę o strukturach,

Bardziej szczegółowo

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy.

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Moduł dział - temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1. -

Bardziej szczegółowo

UMCS, Lublin 28 listopada 2016 r. Stanisław Koziej PAŃSTWO JAKO PODMIOT BEZPIECZEŃSTWA: CIĄGŁOŚĆ I ZMIANA

UMCS, Lublin 28 listopada 2016 r. Stanisław Koziej PAŃSTWO JAKO PODMIOT BEZPIECZEŃSTWA: CIĄGŁOŚĆ I ZMIANA UMCS, Lublin 28 listopada 2016 r. Stanisław Koziej PAŃSTWO JAKO PODMIOT BEZPIECZEŃSTWA: CIĄGŁOŚĆ I ZMIANA POJĘCIE BEZPIECZEŃSTWA BEZPIECZEŃSTWO W SENSIE STATYCZNYM - JAKO STAN BRAKU ZAGROŻEŃ DLA PODMIOTU,

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H7

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H7 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZUM W ROKU SZKOLNYM 2016/2017 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H7 KWIECIEŃ 2017 Zadanie 1. (0 1) 2. Cywilizacje Bliskiego

Bardziej szczegółowo

PATRIOTYZM I NACJONALIZM W ŚWIADOMOŚCI POLAKÓW

PATRIOTYZM I NACJONALIZM W ŚWIADOMOŚCI POLAKÓW PATRIOTYZM I NACJONALIZM W ŚWIADOMOŚCI POLAKÓW Prof. dr hab. Paweł Ruszkowski Spis treści Wprowadzenie...3 Podsumowanie i wnioski...3 Patriotyzm społeczne rozumienie pojęcia...4 Nacjonalizm społeczna percepcja

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-H8 KWIECIEŃ 2016 Zadanie 1. (0 3) 2. Cywilizacje liskiego

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie...

Spis treści. Przedmowa... 11. Strona internetowa książki... 14. Uwagi na temat statystyk migracyjnych... 15. Rozdział 1. Wprowadzenie... Spis treści Przedmowa.............................................................. 11 Strona internetowa książki................................................. 14 Uwagi na temat statystyk migracyjnych......................................

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg)

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie,

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2011/2012 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI GRUDZIEŃ 2011 Numer zadania 1. 2.

Bardziej szczegółowo

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla I klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 1 - wymagania na poszczególne oceny

Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla I klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 1 - wymagania na poszczególne oceny Roczny plan pracy z wiedzy o społeczeństwie dla I klasy gimnazjum zintegrowany z serią Dziś i jutro część 1 - wymagania na poszczególne oceny Temat lekcji Zagadnienia Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca

Bardziej szczegółowo

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny

Studia niestacjonarne: Europeistyka Rok akademicki 2007 / 2008. Przedmiot: Socjologia Wykładowca: dr Adam DrąŜek. Wykład obligatoryjny Studia niestacjonarne: Europeistyka Przedmiot: Socjologia 1. Poznanie socjologii w czasie jako dyscypliny naukowej. 2. Przedmiot nauczania socjologii i korelacje z innymi naukami. 3. NajwaŜniejsi przedstawiciele

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ O TOŻSAMOŚCI POLAKÓW BS/62/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, KWIECIEŃ 2002

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ O TOŻSAMOŚCI POLAKÓW BS/62/2002 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, KWIECIEŃ 2002 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z wiedzy o społeczeństwie dla klasy I

Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z wiedzy o społeczeństwie dla klasy I Wymagania edukacyjne niezbędne dla uzyskania poszczególnych śródrocznych ocen klasyfikacyjnych z wiedzy o społeczeństwie dla klasy I Temat lekcji Zagadnienia 1. Ja, czyli kto? - tożsamość - tożsamość osobista

Bardziej szczegółowo

Prawa mniejszości narodowych i etnicznych w Europie

Prawa mniejszości narodowych i etnicznych w Europie Prawa mniejszości narodowych i etnicznych w Europie Dni Europejskie na Uniwersytecie Gdańskim, 6 maja 2014 r. Artur Jabłoński (Kaszëbskô Jednota) Europa nie jest homogeniczna. Oprócz państw narodowych,

Bardziej szczegółowo

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU

TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY FUNKCJONALIZM ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE FUNKCJONALIZM TEORIE KONFLIKTU ROZWÓJ MYŚLI SOCJOLOGICZNEJ. WSPÓŁCZESNE PERSPEKTYWY SOCJOLOGICZNE dr Agnieszka Kacprzak TRZY GŁÓWNE PERSPEKTYWY Auguste Comte Emile Durkheim TEORIE KONFLIKTU Karol Marks INTERAKCJONIZM SYMBOLICZNY Max

Bardziej szczegółowo

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska

ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW. Kamila Ordowska ROLA NAUCZYCIELA W KSZTAŁTOWANIU POSTAW UCZNIÓW Kamila Ordowska Dlaczego powinniśmy kształcić postawy społeczne i obywatelskie? Dynamicznie zmieniające się realia współczesnego świata rozwój cywilizacyjno

Bardziej szczegółowo

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem)

WOS - KLASA I. umieć wyrażać (wypowiadać) własne zdanie w prosty sposób oraz je uzasadniać (chociaż dwoma argumentem) WOS - KLASA I Ocena dopuszczający wskazać chociaż jeden przykład cech, które mogą świadczyć o tym, że osoba jest dobrym obywatelem wymienić chociaż jeden przykład osób, które są dobrymi obywatelami podać

Bardziej szczegółowo

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE

PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE PATRIOTYZM WE WSPÓŁCZESNEJ SZKOLE Co to jest patriotyzm? Zgodnie z definicją podaną w słowniku Władysława Kopalińskiego patriotyzm oznacza: miłość ojczyzny, własnego narodu, połączoną z gotowością do ofiar

Bardziej szczegółowo

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka

RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka RZECZYWISTOŚĆ SPOŁECZNA: DZIAŁANIA SPOŁECZNE, GRUPA SPOŁECZNA, ZACHOWANIA ZBIOROWE, Jagoda Mrzygłocka-Chojnacka DZIAŁANIA SPOŁECZNE Aktor społeczny jako podmiot działający (jednostka, grupa, zbiorowość)

Bardziej szczegółowo

Wychowanie patriotyczne. Plan pracy

Wychowanie patriotyczne. Plan pracy Katowice 10.09 2016r. Wychowanie patriotyczne Plan pracy Założeniem programu jest przygotowanie ucznia szkoły podstawowej do obywatelskiej i patriotycznej aktywności w społeczeństwie obywatelskim i wyposażenie

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: MNIEJSZOŚCI NARODOWE I ETNICZNE 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA

KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: MNIEJSZOŚCI NARODOWE I ETNICZNE 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: MNIEJSZOŚCI NARODOWE I ETNICZNE 2. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/3 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 4 6. LICZBA GODZIN: 30

Bardziej szczegółowo

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej.

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej. Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne..

Spis treści. Wstęp Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne.. Spis treści Wstęp... 7 Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne... 11 Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne.. 27 Rozdział III Demokracja i totalitaryzm. Kryzys polityczny

Bardziej szczegółowo

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH

DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH DEKLARACJA PRAW OSÓB NALEŻĄCYCH DO MNIEJSZOŚCI NARODOWYCH LUB ETNICZNYCH, RELIGIJNYCH I JĘZYKOWYCH rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 47/135 przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1992 roku Zgromadzenie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne klasa II

Wymagania edukacyjne klasa II Wymagania edukacyjne klasa II I. Człowiek i społeczeństwo 1. Oto jest człowiek człowiek i jego najważniejsze umiejętności sporządza spis swoich uzdolnień i umiejętności, potrafi określić najważniejsze

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE

PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE PROGRAM WYCHOWAWCZY PRZEDSZKOLA PUBLICZNEGO W KANIOWIE Podstawa prawna: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Powszechna Deklaracja Praw Człowieka Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Mówi mi o tym serce, jakby ukryta granica, która ze mnie przebiega ku innym, Z niej się wyłaniam gdy myślę Ojczyzna by zamknąć ją w sobie jak skarb,

Mówi mi o tym serce, jakby ukryta granica, która ze mnie przebiega ku innym, Z niej się wyłaniam gdy myślę Ojczyzna by zamknąć ją w sobie jak skarb, Konkurs literacki dla młodzieży gimnazjalnej z terenu Stalowej Woli Organizatorzy: Wydział Edukacji i Zdrowia Urzędu Miasta w Stalowej Woli oraz Miejska Biblioteka Publiczna im. Melchiora Wańkowicza w

Bardziej szczegółowo

Migracje w demografii

Migracje w demografii Migracje w demografii ze szczególnym uwzględnieniem emigracji i repatriacji Wykład z 14 lub 21 stycznia 2015 roku Definicje Migracja wędrówka ludności mająca na celu zmianę miejsca pobytu. Przyczyny migracji

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

Program zajęć artystycznych w gimnazjum

Program zajęć artystycznych w gimnazjum Program zajęć artystycznych w gimnazjum Klasy II Beata Pryśko Cele kształcenia wymagania ogólne I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji percepcja sztuki. II. Tworzenie wypowiedzi

Bardziej szczegółowo

Państwo narodowe w Europie.

Państwo narodowe w Europie. Janusz Ostrowski Państwo narodowe w Europie. Zmierzch czy walka o przetrwanie? 2 Wydawnictwo MEDIA POLSKIE & e-bookowo Copyright by Janusz Ostrowski 2011 ISBN 978-83-7859-042-2 3 Spis treści Wstęp... 6

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO w ZESPOLE PLACÓWEK OŚWIATOWO- WYCHOWAWCZYCH w JAROSŁAWIU

PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO w ZESPOLE PLACÓWEK OŚWIATOWO- WYCHOWAWCZYCH w JAROSŁAWIU PROGRAM WYCHOWANIA PATRIOTYCZNEGO w ZESPOLE PLACÓWEK OŚWIATOWO- WYCHOWAWCZYCH w JAROSŁAWIU Rok szkolny 2016/2017 Sławić wszystko, co polskie, Kochać swój Naród, Czcić jego przeszłość i wierzyć w jego przyszłość.

Bardziej szczegółowo

NARÓD Czynniki narodotwórcze

NARÓD Czynniki narodotwórcze Czynniki narodotwórcze Naród jest trwałą, historycznie ukształtowaną wielką zbiorowością społeczną stanowiącą wspólnotę języka, terytorium, kultury, życia gospodarczego i politycznego. Wspólnota ta posiada

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Wykaz tematów do egzaminu ustnego z języka polskiego 2013/2014

Wykaz tematów do egzaminu ustnego z języka polskiego 2013/2014 Wykaz tematów do egzaminu ustnego z języka polskiego 2013/2014 I. Literatura 1. Jednostka wobec zbiorowości. Omów funkcjonowanie tego motywu na wybranych przykładach literackich. 2. Rola i znaczenie folkloru

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z przedmiotu historia klasa VII ( wg programu Wczoraj i dziś nr dopuszczenia 877/4/2017 ). Rok szkolny 2017/2018 Ocena dopuszczająca : - zna datę i postanowienia

Bardziej szczegółowo

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW

WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW ĆWICZENIA IV WPŁYW RELIGII I KULTURY NA ROZWÓJ WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW POJĘCIE RELIGII I KULTURY RELIGIA to zespół wierzeń dotyczących ludzkości i człowieka, związanych z nim zagadnień oraz form organizacji

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół im Jarosława Iwaszkiewicza w Sochaczewie

Zespół Szkół im Jarosława Iwaszkiewicza w Sochaczewie WYMAGANIA EDUKACYJNE NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA POSZCZEGÓLNYCH ŚRÓDROCZNYCH I ROCZNYCH OCEN Z PRZEDMIOTU WIEDZA O SPOŁECZEŃSWIE W TECHNIKUM /ZAKRES PODSTAWOWY/ klasa IV opracowany na podstawie planu wynikowego

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGICZNE UJĘCIA KWESTII NARODU: PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE *

SOCJOLOGICZNE UJĘCIA KWESTII NARODU: PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE * RUCH PRAWNICZY, EKONOMICZNY I SOCJOLOGICZNY Rok XLVIII zeszyt 4 1986 PIOTR GÓRSKI SOCJOLOGICZNE UJĘCIA KWESTII NARODU: PODOBIEŃSTWA I RÓŻNICE * Dla współczesnego człowieka, wykształconego w kulturze zachodniej,

Bardziej szczegółowo

Pojęcie myśli politycznej

Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna Pojęcie myśli politycznej Myśl polityczna obejmuje całość zagadnień odnoszących się bezpośrednio do działalności politycznej stanowi zbiór wyobrażeń dotyczących organizacji państwa oraz

Bardziej szczegółowo

Grupy społeczne. Społeczeństwo. Tomasz A. Winiarczyk

Grupy społeczne. Społeczeństwo. Tomasz A. Winiarczyk Grupy społeczne. Społeczeństwo Tomasz A. Winiarczyk zagadnienia 1) zbiorowość 2) społeczność 3) społeczeństwo 4) grupa społeczna 5) więź społeczna 6) struktura i cechy grupy społecznej 7) klasyfikacja

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 6. Dziedzictwo antyku. Uczeń: 1) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

TRANSNACJONALNE PORADNICTWO ZAWODOWE. Augustyn Bańka

TRANSNACJONALNE PORADNICTWO ZAWODOWE. Augustyn Bańka TRANSNACJONALNE PORADNICTWO ZAWODOWE Augustyn Bańka Kierunki i efekty zmian na rynku pracy Globalizacja- to zjawisko obejmujące wiele kwestii jednocześnie. Jedną z nich jest transnacjonalizacja, która

Bardziej szczegółowo

Próżnia socjologiczna Fakt, mit czy obsesja? dr Mikołaj Pawlak Instytut Profilikatyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytet Warszawski

Próżnia socjologiczna Fakt, mit czy obsesja? dr Mikołaj Pawlak Instytut Profilikatyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytet Warszawski Próżnia socjologiczna Fakt, mit dr Mikołaj Pawlak Instytut Profilikatyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytet Warszawski XVI Ogólnopolski Zjazd Socjologiczny, Gdańsk 14-17 września 2016 Struktura prezentacji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014

Warszawa, maj 2014 ISSN NR 62/2014 Warszawa, maj 2014 ISSN 2353-5822 NR 62/2014 OCENY ZMIAN W RÓŻNYCH WYMIARACH ŻYCIA SPOŁECZNEGO I POLITYCZNEGO W POLSCE PO ROKU 1989 Znak jakości przyznany CBOS przez Organizację Firm Badania Opinii i Rynku

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki

Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ. Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia dla kierunku studiów Etyka prowadzonego w Instytucie Filozofii UJ Studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Lp. K_W01 K_W02 Nazwa Wydziału: Wydział Filozoficzny Nazwa kierunku

Bardziej szczegółowo

O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa

O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa O czym, dlaczego i dla kogo napisaliśmy Jak na dłoni. Genetyka Zwycięstwa Dawno dawno temu wstępujący na tron osiemnastoletni król Jigme Singye Wnagchuck, najmłodszy monarcha świata, ogłosił: Szczęście

Bardziej szczegółowo

BADANIE DIAGNOSTYCZNE

BADANIE DIAGNOSTYCZNE Centralna Komisja Egzaminacyjna BADANIE DIAGNOSTYCZNE W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI ARKUSZ GH-H1-125, GH-H4-125, GH-H5-125,

Bardziej szczegółowo

Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych

Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych J. T. Hryniewicz Historyczne przesłanki kształtowania się kultury organizacyjnej oraz jej współczesne manifestacje w postawach i doznaniach psychicznych Geneza współczesnych organizacji gospodarczych powstanie

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013

USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 USTNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA POLSKIEGO ROK SZKOLNY: 2012/2013 I LITERATURA 1. Analizując wybrane przykłady, omów funkcjonowanie motywu snu w literaturze różnych epok. 2. Macierzyństwo w literaturze

Bardziej szczegółowo

4/14/2015 WSPÓLNOTY A ORGANIZACJE WSPÓLNOTY, INSTYTUCJE I. PORZĄDEK SPOŁECZNY jest kształtowany przez ludzi:

4/14/2015 WSPÓLNOTY A ORGANIZACJE WSPÓLNOTY, INSTYTUCJE I. PORZĄDEK SPOŁECZNY jest kształtowany przez ludzi: WSPÓLNOTY, INSTYTUCJE I ORGANIZACJE dr Agnieszka Kacprzak WSPÓLNOTY A ORGANIZACJE PORZĄDEK SPOŁECZNY jest kształtowany przez ludzi: oddolnie powstające spontanicznie i utrwalane tradycją normy, wartości,

Bardziej szczegółowo

ZEWNĘTRZNE I WEWNĘTRZNE WARUNKI BEZPIECZEŃSTWA RP. Opracował: Krzysztof KACZMAR

ZEWNĘTRZNE I WEWNĘTRZNE WARUNKI BEZPIECZEŃSTWA RP. Opracował: Krzysztof KACZMAR ZEWNĘTRZNE I WEWNĘTRZNE WARUNKI BEZPIECZEŃSTWA RP Opracował: Krzysztof KACZMAR 1 BEZPIECZEŃSTWO jednostka, grupa społeczna, organizacja, państwo nie odczuwa zagrożenia swego istnienia lub podstawowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. [Część pierwsza. Zakres socjologii] Rozdział 1. Czym jest socjologia? Rozdział 2. Pola badań socjologicznych...

Spis treści. [Część pierwsza. Zakres socjologii] Rozdział 1. Czym jest socjologia? Rozdział 2. Pola badań socjologicznych... Spis treści Przedmowa do wydania polskiego (Elżbieta Hałas)...... XI Od Wydawcy............................ XXXIII Florian Znaniecki i jego życie (Helena Znaniecka Lopata).. Wybrane dzieła Floriana Znanieckiego.............

Bardziej szczegółowo

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim.

Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Moja mała Ojczyzna Program ścieżki - edukacja regionalna - dziedzictwo kulturowe w regionie rawskim. Program szkoły zakłada wychowanie i przygotowanie człowieka do rozumienia otaczającego go świata. Człowiek

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZE: GH-HX1, GH-H2, GH-H4, GH-H5, GH-H7 KWIECIEŃ 2016 Zadanie

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad.

KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad. KIERUNEK SOCJOLOGIA Pytania na egzamin licencjacki Studia stacjonarne i niestacjonarne I stopnia Obowiązują od roku akad. 2015/2016 Egzamin licencjacki jest ostatnim etapem weryfikacji efektów kształcenia.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie 13

Spis treści. Wprowadzenie 13 Spis treści Wprowadzenie 13 Pedagogika społeczna w strukturze pedagogiki jako dyscypliny naukowej oraz jako wyodrębniająca się praktyka zawodowa w sferze opieki i pomocy społecznej 27 ROZDZIAŁ 1. Przednaukowa

Bardziej szczegółowo

Scenariusz lekcji patriotycznej. Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota?

Scenariusz lekcji patriotycznej. Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota? Scenariusz lekcji patriotycznej Szkoła: Gimnazjum Czas: 45 min. Temat: Co to znaczy być patriotą? Zakres treści tematu : Kształtowanie postawy patriotycznej u młodzieży. Wyjaśnienie Kim jest patriota?

Bardziej szczegółowo

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Dr Anna Jastrzębiec -Witowska 16. 04. 2014 Civic agriculture a rolnictwo obywatelskie Termin civic agriculture czyli rolnictwo obywatelskie pojawił się

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. MK_42 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia studia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu

SYLABUS. MK_42 Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Politologia studia I stopnia stacjonarne Rodzaj przedmiotu 01.10.014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Podstawy socjologii Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Wydział Socjologiczno-Historyczny Katedra Politologii Kod przedmiotu MK_4 Studia Kierunek studiów Poziom

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I AKTYWNOŚĆ CZŁOWIEKA. 2. Od zachowań do działań społecznych Zachowanie Działanie Czynności społeczne Działania społeczne

Spis treści. Część I AKTYWNOŚĆ CZŁOWIEKA. 2. Od zachowań do działań społecznych Zachowanie Działanie Czynności społeczne Działania społeczne Spis treści 1. Socjologia i społeczeństwo Wiedza społeczna a socjologia Wizje naukowości socjologii Społeczeństwo przedmiot socjologii Wielowymiarowość sytuacji społecznych Jednostka w społeczeństwie konteksty

Bardziej szczegółowo

Trzy składowe kultury bezpieczeństwa

Trzy składowe kultury bezpieczeństwa SŁOWO WSTĘPNE Juliusz Piwowarski Trzy składowe kultury bezpieczeństwa Rozwojowi i funkcjonowaniu ludzkich wspólnot, w tym także grup zawodowych towarzyszy budowanie kultury. Fenomen kultury to ogół materialnych

Bardziej szczegółowo

Fundamenty integracji europejskiej

Fundamenty integracji europejskiej Fundamenty integracji europejskiej mgr Aleksandra Borowicz Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Ośrodek Badań Integracji Europejskiej Uniwersytetu Gdańskiego Projekt realizowany z Narodowym

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Wykaz aktów normatywnych... Wstęp...

Spis treści. Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Wykaz aktów normatywnych... Wstęp... Wykaz skrótów... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... Wykaz aktów normatywnych... Wstęp... XV XXI XLVII LIII LIX Część I. Dobra osobiste pojmowane w kategorii wartości Wprowadzenie... 3 Rozdział I.

Bardziej szczegółowo

Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60

Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60 Program Wychowawczy Podkowiańskiego Liceum Ogólnokształcącego nr 60 Motto: Takie będą Rzeczypospolite jakie ich młodzieży chowanie. Uwagi nad życiem Jana Zamoyskiego Stanisława Staszica Pogram wychowawczy

Bardziej szczegółowo

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993

629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 REKLAMA W GOSPODARCE OKRESU TRANSFORMACJI WARSZAWA, SIERPIEŃ 1993 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT ZESPÓŁ REALIZACJI BADAŃ 629-35 - 69, 628-37 - 04 621-07 - 57, 628-90 - 17 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET:

Bardziej szczegółowo

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ

ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ ZADANIA EDUKACJI ELEMENTARNEJ 1. Wspieranie dziecka w poznawaniu oraz wykorzystywaniu własnego potencjału rozwojowego i budowaniu pozytywnego obrazu własnego ja. 2. Tworzenie warunków umożliwiających dziecku

Bardziej szczegółowo

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić?

Egzamin maturalny na poziomie. i właściwie je uzasadnić? Egzamin maturalny na poziomie podstawowym. Jak sformułować stanowisko i właściwie je uzasadnić? PODSTAWOWE INFORMACJE Rozprawka na poziomie podstawowym jest formą wypowiedzi pisemnej na podany temat, która

Bardziej szczegółowo

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE

III. GRUPY PRZEDMIOTÓW I MINIMALNE OBCIĄŻENIA GODZINOWE Załącznik Nr 13 Standardy nauczania dla kierunku studiów: europeistyka STUDIA ZAWODOWE I. WYMAGANIA OGÓLNE Studia zawodowe na kierunku europeistyka trwają nie mniej niż 3 lata (6 semestrów). Łączna liczba

Bardziej szczegółowo

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19

WSTĘP 11 GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 SPIS TREŚCI WSTĘP 11 ROZDZIAŁ I GLOBALIZACJA GOSPODARKI ŚWIATOWEJ I NOWY REGIONALIZM 19 1. Współczesna gospodarka światowa i jej struktura... 19 1.1. Podmioty gospodarki światowej... 21 1.2. Funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW W KLASIE VII

ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW W KLASIE VII ZAKŁADANE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW W KLASIE VII Zakładane osiągnięcia uczniów to wiadomości i umiejętności, którymi uczeń powinien się wykazywać po zakończeniu nauki w szkole podstawowej. Dzięki przyporządkowaniu

Bardziej szczegółowo

Termin s t e r e o t y p pochodzi z języka greckiego, gdzie stereós oznacza stężały, twardy, Stereotyp

Termin s t e r e o t y p pochodzi z języka greckiego, gdzie stereós oznacza stężały, twardy, Stereotyp 1.4.2 Stereotypy Stereotypy Termin s t e r e o t y p pochodzi z języka greckiego, gdzie stereós oznacza stężały, twardy, a typos wzorzec, odcisk. Początkowo pojęciem tym określano kopię pierwotnej formy

Bardziej szczegółowo

OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH

OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH BS/60/2005 OPINIE LUDNOŚCI Z KRAJÓW EUROPY ŚRODKOWEJ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2005 PRZEDRUK MATERIAŁÓW CBOS W CAŁOŚCI LUB W CZĘŚCI ORAZ WYKORZYSTANIE DANYCH EMPIRYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

Wydział: Politologia. Politologia

Wydział: Politologia. Politologia Wydział: Politologia Nazwa kierunku kształcenia: Politologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. nadzw. dr hab. Witold Góralski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Stacjonarne

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW EUROPEISTYKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów europeistyka naleŝy do obszarów kształcenia

Bardziej szczegółowo

SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH

SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH SOCJOLOGIA GLOBALNYCH PROCESÓW SPOŁECZNYCH Wykład 4 KONFLIKT CYWILIZACJI Samuel Huntington SAMUEL HUNTINGON ZDERZENIE CYWILIZACJI, 1993, 1997 Ur. 1927 r., amerykański profesor Uniwersytetu Eaton, prezes

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

Składa się on z czterech elementów:

Składa się on z czterech elementów: Asertywność umiejętność powiedzenia nie, odmowy lub obrony własnych postaw, granic, psychologicznych w taki sposób, aby z jednej strony nie odczuwać wyrzutów sumienia, że sie powidzialo nie, kiedy ktoś

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO MIĘDZYNARODOWE Studia stacjonarne. Semestr I. Globalizacja i regionalizacja. Metodologia badań. Studia nad bezpieczeństwem

KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO MIĘDZYNARODOWE Studia stacjonarne. Semestr I. Globalizacja i regionalizacja. Metodologia badań. Studia nad bezpieczeństwem KIERUNEK: BEZPIECZEŃSTWO MIĘDZYNARODOWE Studia stacjonarne Semestr I Strona 1 Nazwa Przedmioty składowe Forma rozliczenia Liczba godzin Liczba punktów dla ECTS dla Globalizacja i regionalizacja Globalizacja

Bardziej szczegółowo

Projekt edukacyjny: O j cz y z n a t o b r z m i d u m n i e.

Projekt edukacyjny: O j cz y z n a t o b r z m i d u m n i e. Projekt edukacyjny: O j cz y z n a t o b r z m i d u m n i e. Opracowanie: Jolanta Łęcka Danuta Szymczak 1 Wstęp Patriotyzm słowo, temat, przedmiot szeregu opinii,komentarzy, jakże często nie wolnych od

Bardziej szczegółowo

OCENIANIE ARKUSZA POZIOM PODSTAWOWY

OCENIANIE ARKUSZA POZIOM PODSTAWOWY OCENIANIE ARKUSZA POZIOM PODSTAWOWY Zasady oceniania: za rozwiązanie zadań z arkusza na poziomie podstawowym można uzyskać maksymalnie 00 punktów, model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale

Bardziej szczegółowo

omawia zasady komunikowania się i współpracy w grupie, - charakteryzuje rodzinę i grupę rówieśniczą, jako małe grupy społeczne,

omawia zasady komunikowania się i współpracy w grupie, - charakteryzuje rodzinę i grupę rówieśniczą, jako małe grupy społeczne, Dział I. Podstawowe umiejętności obywatelskie. Ocena dopuszczająca - zna pojęcia: społeczeństwo, wspólnota, zbiorowość, więzi i role społeczne, obywatel, obywatelstwo, grupa społeczna, potrzeba, wolontariat,

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Karta przedmiotu Przedmiot: Nauka o państwie Przedmiot w języku angielskim: Science of State STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy obieralny

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo