Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym"

Transkrypt

1 Rozdział 4. Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym Joanna Rymaszewska Przed konsultacją Każda konsultacja budzi u pacjenta niepokój i jednocześnie nadzieję. Lekarz konsultant może zaproponować nowe możliwości rozwiązania problemu zdrowotnego chorego, ale także zrodzić obawę przed ewentualnym rozpoznaniem nowego schorzenia. Konsultacja psychiatryczna wiąże się zwykle ze szczególnymi emocjami i skojarzeniami, dlatego tak istotne jest odpowiednie przygotowanie chorego przez lekarza prowadzącego, a także naturalne traktowanie tego typu konsultacji przez personel medyczny. Pacjent powinien być poinformowany wcześniej o zgłoszeniu potrzeby konsultacji i wyrazić na nią zgodę. W przypadku większości chorych z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi konsultacja psychiatryczna kojarzy się jednoznacznie z bezsilnością lekarzy wobec przyczyny bólu. Co więcej, decyzja o wezwaniu psychiatry może być przez pacjenta interpretowana jednoznacznie jako przypisywanie jego skarg emocjom czy wyobraźni. Chory może zacząć podejrzewać, że lekarz lekceważy jego dolegliwości bólowe bądź uważa, że nie odczuwa on prawdziwego bólu. Kolejne warunki niezbędne do spełnienia, aby przeprowadzić skuteczną konsultację, to możliwie szczegółowa informacja dotycząca przyczyn zgłoszenia potrzeby konsultacji psychiatrycznej oraz dostęp do dotychczasowej dokumentacji medycznej pacjenta. Lekarz zlecający konsultację często pomija te istotne dla konsultanta elementy, tymczasem psychiatra, przystępując do konsultacji, powinien znać przyczynę wezwania. Na zleceniu powinny znaleźć się informacje, co niepokoi lekarza prowadzącego w stanie chorego, jakie objawy czy informacje od bliskich mogą sugerować tło czynnościowe dolegliwości bądź współistnienie zaburzeń psychicznych itd. Konsultant musi zapoznać się z historią dolegliwości bólowych, historią dotychczasowych chorób badanego, w tym ewentualnie leczenia psychiatrycznego w przeszłości lub obecnie, 1

2 Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym aktualnych wyników badań, konsultacji z lekarzami innych specjalności, zleconych leków i efektywności ich działania oraz codziennych obserwacji chorego (lekarskich i pielęgniarskich). Najkorzystniej jest, gdy konsultant bezpośrednio porozmawia z lekarzem prowadzącym. Dzięki temu dowie się m.in. o planach diagnostycznych, zmianie terapii lub skuteczności aktualnie prowadzonej, planowanym terminie wypisu i sytuacji społecznej chorego. Z kolei od pozostałych członków personelu medycznego (pielęgniarek, fizjoterapeutów i innych) uzyska praktyczne informacje na temat funkcjonowania chorego na oddziale, w relacjach z personelem i innymi pacjentami. Może się dowiedzieć, czy chory ma apetyt, czy lubi rozmawiać, jest aktywny i otwarty w kontaktach z innymi osobami, czy miewa gości oraz czy dobrze sypia. U pacjenta z bólem przewlekłym, w przeciwieństwie do osoby z ostrymi dolegliwościami bólowymi, można zaobserwować spontaniczne i swobodne zachowania czy ruchy ciała, które wskazywałyby na brak fizycznych dolegliwości. Personel spodziewa się u pacjenta zgłaszającego dolegliwości bólowe cierpienia i objawów ostrego bólu. Dlatego uśmiech u chorego w trakcie rozmowy z innym pacjentem lub samodzielne poruszanie się jest mylnie interpretowane jako informacja, że pacjent oszukuje. Cennych informacji może także udzielić konsultującemu psychiatrze członek rodziny badanego. Niemniej, zawsze należy zapytać chorego, czy akceptuje przeprowadzenie takiej rozmowy. Nierzadko zdarza się, że nie można uzyskać takiej zgody od pacjenta, choćby z powodu jego stanu psychicznego (psychoza, zaburzenia świadomości). W sytuacjach nagłych zdobycie ważnych informacji medycznych o chorym jest nadrzędne. Badanie psychiatryczne chorego należy przeprowadzać w możliwie ograniczonym gronie, najlepiej sam na sam, w spokojnym miejscu, w izolacji od pozostałych osób przebywających na oddziale. W sytuacji, gdy chory nie może opuszczać łóżka, a stan innych chorych na to pozwala, można poprosić ich (ewentualnie przy pomocy pielęgniarki) o chwilowe opuszczenie sali, by przeprowadzić badanie z zachowaniem pełnej intymności. Rozpoczęcie konsultacji Pierwsze wrażenie jest niezwykle ważne, a składa się na nie kilka elementarnych i oczywistych zachowań. Po pierwsze zawsze należy zapukać na salę chorych przed wejściem, po drugie oczywista jest konieczność przywitania się i przedstawienia z nazwiska oraz funkcji. Ubiór konsultanta to jego wybór, choć można się spodziewać większego zrozumienia i akceptacji przez pacjentów oddziałów somatycznych osoby ubranej w fartuch lekarski i jednoznacznie identyfikowalnej jako członek zespołu medycznego. Pozostawienie dobrego pierwszego wrażenia i zdobycie zaufania pacjenta stanowi po części o powodzeniu konsultacji. Jest to szczególnie istotne w przypadku chorych, dla których będzie to pierwszy w życiu kontakt z psychiatrą. W przypadku chorego odmawiającego poddaniu się badaniu psychiatryczne- 2

3 Joanna Rymaszewska mu należy próbować taktownie go przekonać do zmiany zdania, zapewniając o dowolności w odpowiadaniu na pytania, a także znaczeniu zlecanych konsultacji z lekarzami różnych specjalności dla całego procesu diagnostycznego i terapeutycznego. Warto wspomnieć o tym, że jest się stałym konsultantem tego oddziału, członkiem zespołu i że wielu chorych korzysta z takich konsultacji, a badany nie jest wyjątkiem. Istotnym elementem dla efektywności konsultacji może być wyjaśnienie jej przyczyny. Pacjent, który może zinterpretować wizytę psychiatry jako potencjalny powód wykluczający przeprowadzenie oczekiwanej operacji, nie będzie w pełni szczery w odpowiedziach dotyczących stanu psychicznego. Odwrotnej postawy można się spodziewać w przypadku badanego przekonanego o możliwościach uzyskania długoterminowych świadczeń czy odszkodowania. Struktura konsultacji psychiatrycznej W przypadku chorych z bólem przewlekłym konsultacje psychiatryczne mają szczególne znaczenie. U pacjentów cierpiących badanie należy rozpocząć od zebrania szczegółowego wywiadu w kierunku aktualnych dolegliwości i pozwolić im wypowiedzieć się na ten temat odpowiednio obszernie. Pytania winny dotyczyć nasilenia bólu, jego lokalizacji, czasu trwania, charakteru, zmienności, stosowanych do tej pory leków i ich skuteczności. Takie podejście pozwoli przejść na następnym etapie badania do innych problemów i pytań dotyczących stanu psychicznego. Oczywiście, nie ma jednego schematu przeprowadzania badania w ramach konsultacji psychiatrycznej, niemniej otwarte pytanie na temat obecnej sytuacji zdrowotnej chorego i przyczyn jego obecności na oddziale szpitalnym umożliwi wysłuchanie relacji chorego z obserwacją jego zachowania, tempa i jakości wypowiedzi. Takie postępowanie pozwala na łatwiejsze nawiązanie nici porozumienia z badanym, a w konsekwencji zwiększa szansę na prawidłową diagnostykę. Jednocześnie okaże się choremu zainteresowanie jego aktualnym stanem, co pozwoli na zadawanie kolejnych pytań dotyczących już bezpośrednio samopoczucia i psychopatologii. Badanie musi dotyczyć oceny występowania objawów psychozy, zaburzeń nastroju, obecności myśli samobójczych, zaburzeń lękowych, funkcji kognitywnych, ale także uzależnień, w tym m.in. od leków. Ocena bólu Ból przewlekły to nie tylko doznanie fizyczne, ale i psychiczne, na tyle złożone i subiektywne, że jego obiektywna ocena jest praktycznie niemożliwa (metody zarzucono jako nieetyczne). Ból stanowi doznanie niezwykle osobiste, na które składa się wiele czynników, np. indywidualne predyspozycje, doświadczenie życiowe, nawyki, środowisko i relacje z innymi, wiek i stan somatyczny. Jednym z najistotniejszych czynników jest samopoczucie psychiczne chorego. Niemniej, badanie charakteru, lokalizacji i nasilenia bólu oraz jego zmienności okazuje się niezbędne, by podjąć właściwe decyzje terapeutyczne. W tym celu wykorzystuje się szereg prostych narzędzi, a także bardziej zaawansowanych 3

4 Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym testów psychologicznych (np. Minnesota Multiphasic Personality Inventory MMPI) pozwalających na ocenę ilościową i jakościową bólu oraz zjawisk mu towarzyszących. Do szczegółowego monitoringu można zastosować także dziennik, którego prowadzenie zaleca się choremu. Notuje on w nim swoje dolegliwości w ciągu kolejnych dni, ich lokalizację, nasilenie i czas trwania. Znaczenie bólu przewlekłego dla dobrostanu chorego wciąż rośnie. Amerykańskie Stowarzyszenie Medyczne zaleca traktowanie bólu jako piątego objawu życiowego, po wartościach ciśnienia tętniczego, tętna, liczby oddechów i temperatury. Korzystając z arkusza rysunku bólu (Pain Drawing), można poprosić pacjenta o zaznaczenie na schematach przedstawiających sylwetkę człowieka stojącego przodem i tyłem lokalizację dolegliwości bólowych z zaznaczeniem jego typu (mdlący, kłujący, kolkowy, palący, tętniący, mrowiący, świdrujący itd.). Oznaczenia rodzaju bólu są dowolne, w schematach najczęściej korzysta się z legendy z wykorzystaniem znaków, jak zaproponowano na ryc. 1. Do oceny ilościowej stosuje się metody graficzne lub numeryczne, także słowne. Prostymi, ale przydatnymi skalami oceniającymi natężenie bólu i pozwalającymi monitorować skuteczność leczenia są skala analogowo-wzrokowa (Visual Analog Scale VAS) i skala numeryczna (Numerical Rating Scale NRS). Najczęściej stosuje się VAS w formie odcinka od 0 (brak bólu) do 10 (ból maksymalny), na którym pacjent zaznacza natężenie bólu. Na podobnej zasadzie wykorzystuje się VAS jako odcinek, na którego jednym końcu zaznaczone jest minimum, a na drugim maksimum natężenia. Wynik to liczba milimetrów lub centymetrów mierzonych od początku odcinka do miejsca zaznaczonego przez chorego. Przyjęto, że wynik 1 3 oznacza słaby, 4 6 umiarkowany, a 7 10 bardzo silny ból. Można zastosować równolegle dwie skale numeryczne (odcinki długości 10 cm): bólu (Pain Sensation Scale) i stresu bólowego (Pain Distress Scale). Na drugiej chory zaznacza nasilenie stresu związanego z odczuwaniem bólu, od 0 (brak stresu) do 10 (stres odczuwany maksymalnie). Pozwala to na szersze ujęcie problemu doznawanego bólu niż jedynie zmysłowe. Powyższe, proste narzędzia pozwalają na ocenę doznań zmysłowych bólu. Z uwagi na to, że ból jest zjawiskiem wielowymiarowym i złożonym powstało wiele bardziej dokładnych narzędzi. Kwestionariusz Melzacka (McGill-Melzack Questionnaire MPQ) pozwala ocenić natężenie bólu (jakościowe i ilościowe) poprzez wybór przez badanego słów najlepiej obrazujących aktualne odczucie. Powstały dwie polskie wersje MPQ Szczudlika i Sedlaka. Szatanik opracował zmodyfikowaną wersję MPQ zwaną Arkuszem Oceny Bólu. Kwestionariusze te zostały szeroko opisane przez Jadwigę Pyszkowską w Psychoonkologii (1999). Pacjentów, z którymi nie jest możliwy swobodny kontakt słowny (starsi, niedosłyszący, zaintubowani itd.), można badać, prosząc o odpowiedź potakującą lub negującą (TAK/NIE) na odpowiednio sformułowane pytania poprzez ruchy głową, powiekami, ręką. U osób nieprzytomnych lub bez kontaktu oce- 4

5 Joanna Rymaszewska Ryc. 1. Schemat rysowania bólu (Pain Drawing) z możliwością zaznaczenia lokalizacji, obszaru, nasilenia i rodzaju bólu: + mdlący * mrowiący # kłujący > świdrujący niewielki ++ mdlący ** mrowiący ## kłujący >> świdrujący umiarkowany +++ mdlący *** mrowiący ### kłujący >>> świdrujący silny nia się takie objawy, jak niepokój motoryczny, nadmierne pocenie, przyśpieszone tętno, oddech czy wzrost ciśnienia, które mogą świadczyć o przeżywaniu lęku czy doznawaniu silnego bólu. U osób nieprzytomnych, bez logicznego kontaktu, często wykorzystuje się także skalę Doloplus, opierającą się na danych dotyczących zachowania pacjenta z dokumentacji medycznej i obserwacji. Ocenie podlegają trzy obszary zawierające 10 pozycji ocenianych w skali od 0 do 3. Behawioralna Ocena Bólu Doloplus obejmuje: reakcje somatyczne (dolegliwości somatyczne, pozycja obronna, ochrona bolesnych miejsc, wyraz twarzy, sen), reakcje psychomotoryczne (aktywność życia codziennego, zdolność poruszania się), reakcje psychospołeczne (komunikacja, życie społeczne, problemy zachowania). 5

6 Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym W standardzie postępowania diagnostycznego musi znaleźć się czas na systematyczne monitorowanie bólu, pamiętając o tym, że ból jest zjawiskiem niezwykle dynamicznym i zmiennym w obrazie mimo chronicznego charakteru. Systematyczna obserwacja pozwala także na odpowiednią modyfikację postępowania terapeutycznego obejmującego poza farmakoterapią oddziaływania psychoterapeutyczne wobec pacjenta, a niejednokrotnie i jego bliskich. Prześledzenie wyników monitorowania bólu w dokumentacji medycznej jest dla konsultanta niezwykle pomocne. Wywiad kliniczny i psychospołeczny Podczas konsultacji psychiatrycznej lekarz ma najczęściej do czynienia ze złożoną strukturą reakcji emocjonalnych chorego obniżonym nastrojem, lękiem, agresją, drażliwością czy gniewem. Wśród przyczyn tych emocji leżą rozmaite czynniki, o które należy badanego zapytać bezpośrednio bądź pośrednio: 1) czynniki psychologiczne: cechy osobowości chorego, mechanizmy radzenia sobie ze stresem, ewentualna przeszłość chorobowa psychiatryczna, poziom wsparcia osób bliskich, niepewność co do przyszłości, lęk przed bólem, niepełnosprawnością, utratą kontroli nad ciałem, śmiercią, 2) czynniki zewnętrzne związane z chorobą: przedłużająca się diagnostyka dolegliwości bólowych, niepewność rozpoznania, niedostępność lub nieprzychylna postawa lekarzy i pozostałego personelu, nieskuteczne leczenie, brak poprawy, 3) czynniki socjalne: przedłużająca się nieobecność w pracy lub jej utrata, zmiana roli w strukturze rodziny, izolacja, ograniczenie kontaktów społecznych, 4) czynniki fizyczne: inne objawy choroby, objawy uboczne stosowanego leczenia, trudności w samoobsłudze, ograniczenia w poruszaniu się, osłabienie, wyczerpanie, bezsenność. Amerykańscy uczeni chętnie wprowadzają różnego rodzaju schematy celem uporządkowania tematu i ułatwienia jego przyswojenia odbiorcy. W przypadku obszarów, które obejmuje konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym, powstał ich schemat 4 4 (tab. 1.). Badanie psychiatryczne Podczas badania chorego należy pamiętać, że na doznania bólowe w dużym stopniu wpływa stan psychiczny. Poza szczegółowym wywiadem rodzinnym, 6

7 Joanna Rymaszewska Tabela 1. Schemat 4 4 [za: Belar i Deardoff 2008] Obszary Pacjent Rodzina System opieki zdrowotnej biologiczne afektywne poznawcze wiek, płeć, stan somatyczny, wskaźniki życiowe, wyniki badań, leki, wywiad chorobowy nastrój, afekt, odczucia dotyczące bólu, jego leczenia, dane aktualne iwprzeszłości wykształcenie, IQ, wiedza na temat bólu, jego przyczyn i leczenia, stosunek do opieki medycznej, poglądy behawioralne skargi na ból, po - jękiwanie, krzyki, stękanie, ograniczenie ruchów, zachowania unika - jące, zachowanie pasywne, inna aktywność co dzienna, intymna, poziom współpracy (compliance), także w przeszłości struktura rodziny, poziom życia, warunki domowe, choroby w rodzinie relacje w rodzinie, stosunek bliskich do pacjenta i jego problemu zdrowotnego, obciążenie rodzinne zaburzeniami afektywnymi pozycja chorego w oczach bliskich, oczekiwania wobec niego, poziom świadomości problemu i wiedzy zmiany w strukturze rodziny od czasu choroby, pozycji pacjenta w rodzinie, zmiany zachowań członków rodziny wobec pacjenta z bólem i formy zaangażowania w opiekę konstruktywne czy destrukcyjne struktura oddziału, programy terapeutyczne stosunek emocjonalny do pacjenta, jego problemów (np. ściśle biologiczne podejście, brak empatii, pasywna agresywność personelu, frustracja z powodu braku efektów leczenia) wiedza na temat bólu, rozumienie różnic między postępowaniem w bólu ostrym i przewlekłym zasady pracy w jednostce, prawne aspekty, zasady refundacji, ubezpieczenia itd., sposób bycia i zachowania personelu medycznego wobec chorych Społeczno- -kulturowe społeczne i finansowe zaplecze pacjenta, status zawodowy wpływy kulturowe i środowiskowe na emocje pacjenta wpływy kulturowe i środowiskowe kształtujące wiedzę i poglądy pacjenta zasady zatrudniania pacjentów z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi, zasady przyznawania rent i innego wsparcia chorobowym oraz pomiarami bólu należy ocenić obecność objawów psychopatologicznych. Ich wystąpienie (objawów depresyjnych, lękowych, innych) jest konsekwencją doznawanych dolegliwości i odwrotnie zły stan psychiczny pogłębia doznania bólowe. Dotychczasowe niepowodzenia w uśmierzaniu bólu mają także niebagatelne znaczenie. Nie uwzględniając czynników psychicznych (emocjonalnych, poznawczych) oraz psychospołecznych w diagnostyce i terapii bólu przewlekłego, ogranicza się szansę na skuteczne leczenie. 7

8 Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym Opis całości badania psychiatrycznego nie jest celem rozdziału, niemniej należy wspomnieć o jego kilku ważnych elementach. Powinno się zwrócić uwagę na wygląd badanego, jego zachowanie i mimikę. Ocenia się jakość kontaktu słownego, obszerność i tempo wypowiedzi oraz napęd psychomotoryczny. Badając emocje, zwraca się uwagę na afekt (lękowy, drażliwy, skłonny do spiętrzeń itp.) prezentowany podczas badania oraz nastrój chorego (obniżony, depresyjny, zmienny), zgłaszane obawy, lęki, ich treść i nasilenie. Poza objawami psychicznymi lęku ocenie podlegają także objawy somatyczne lęku, fizjologiczne, w tym ze strony układu wegetatywnego (bóle i zawroty głowy, częstomocz, dreszcze, drżenia mięśniowe, duszność, nadmierna potliwość, suchość w ustach, tachykardia, zaburzenia gastryczne itd.). Oczywiście objawy te mogą być związane ze stanem somatycznym pacjenta czy stosowanym leczeniem i dopiero stwierdzenie szeregu innych kryteriów pozwala na ustalenie rozpoznania. Towarzyszyć im mogą: uczucie stałego napięcia, niepokoju lub męczliwość i osłabienie, poczucie osamotnienia, osaczenia, bezsilność, zaburzenia koncentracji uwagi, pamięci, zaburzenia myślenia, ograniczenie zainteresowań, skupienie na sobie i swoich dolegliwościach, wreszcie poczucie winy. Niezbędnym elementem badania są pytania o myśli rezygnacyjne, myśli i tendencje samobójcze. Istotna jest ocena wglądu pacjenta i jego możliwości krytycznej oceny sytuacji. Kłopotliwe bywają pytania mające na celu stwierdzenie zaburzeń sfery seksualnej oraz spostrzegania (złudzenia patologiczne, omamy, omamy rzekome) czy myślenia (myślenie symboliczno-magiczne, deluzyjne interpretacje, urojenia). Ważne są pytania dotyczące szkodliwego używania lub uzależnienia od substancji psychoaktyw - nych oraz alkoholu. Wiedza, doświadczenie i takt konsultanta pozwalają pa - cjentowi przyjąć tego typu pytania spokojnie. Czasami okazuje się, że dzięki spotkaniu z konsultującym psychiatrą czy psychologiem pacjent może wreszcie podzielić się swoimi problemami, sam nie mając odwagi zgłaszać ich innemu lekarzowi. Można poszerzyć badanie psychiatryczne i posłużyć się jednym z kilku szeroko dostępnych skal samooceny depresji i lęku (Beck Depression Inventory BDI, Beck Anxiety Inventory BAI, Hospital Anxiety Depression Scale HADS, Geriatric Depression Scale GDS itp.). Wśród zespołów rozpoznawanych u pacjentów z bólem przewlekłym, poza depresją o różnym nasileniu, dystymią i zaburzeniem lękowym uogólnionym, diagnozuje się szkodliwe używanie lub uzależnienie od alkoholu czy substancji psychoaktywnych, zespół abstynencyjny, zaburzenia urojeniowe, zaburzenia somatyzacyjne, zaburzenia hipochondryczne, konwersyjne, zmiany osobowo - ści itd. Szereg objawów u pacjenta z bólem przewlekłym, takich jak spadek nastroju, zainteresowań, masy ciała, skupienie na swoich dolegliwościach, gorsza sprawność poznawcza, wzmożona drażliwość i zaburzenia snu, składają się na zespół z kręgu nerwicowego zwany zespołem algogennym. 8

9 Joanna Rymaszewska Rozmowa terapeutyczna Niewątpliwie istotnym czynnikiem jest samo wyobrażenie pacjenta dotyczące pochodzenia bólu, jego przyczyn i konsekwencji. Rolą lekarza, w tym konsultanta psychiatry, jest poznać te wyobrażenia oraz wyjaśniać sytuację zdrowotną na tyle jasno, na ile pozwala wiedza medyczna, prostym i zrozumiałym dla pacjenta językiem. Wyjaśnienia te są szczególnie ważne, jeśli przekonania pacjenta dotyczące choroby i pochodzenia bólu są nieuzasadnione lub wyolbrzymione. Każda rzeczowa rozmowa na temat bólu czy choroby zmniejsza napięcie i niepokój chorego, a tym samym zwiększa szansę na ograniczenie dolegliwości bólowych. Poczucie kontroli obniża niepokój, lęk, a także nasilenie bólu. Niekorzystną sytuacją jest zewnętrzne umiejscowienie kontroli u pacjenta, gdy swój stan jednoznacznie uzależnia od lekarzy, leków, losu, przeznaczenia. Zadaniem lekarza prowadzącego chorego z przewlekłymi dolegliwościami bólowymi jest wzmocnienie wewnętrznego poczucia kontroli, uświadomienie choremu, jak wiele zależy od niego samego, jego postawy, współpracy z terapeutami, aktywności, podejścia do obecnej sytuacji i przyszłości. Doświadczenia związane z doznawaniem bólu w przeszłości mają duży wpływ na odczuwanie i przeżywanie bólu aktualnie. W trakcie rozmowy konsultant może dowiedzieć się o doświadczeniach pacjenta, jego opiniach i wspomnieniach bólowych. Pamięć o bólu może być zniekształcona, wyolbrzymiona, a to rzutuje na obecną percepcję bólu. Pacjent z bólem przewlekłym ma poczucie zależności od innych, utraty autonomii oraz poczucia bezsilności. Staje się wylękniony, a swoją sytuację zaczyna oceniać jako beznadziejną. Czasem te odczucia są wywoływane czy pogłębiane bezwiednie przez personel medyczny. Komentarz skierowany do 40-letniego chorego z bólami odcinka lędźwiowego: Ma Pan kręgosłup 80-latka, z pewnością nie nastawi pacjenta optymistycznie co do perspektyw wyleczenia. Częstokroć pielęgniarki i lekarze dążą w dobrej wierze do ograniczania stosowania leków przeciwbólowych. Bywa, że sam pacjent też uważa, że powinien prosić o pomoc dopiero, jak ból stanie się nieznośny. Jest to błędne przeświadczenie, a z badań wynika, że pacjenci z bólem przewlekłym nie uzależniają się, choć tolerancja może się pojawić przy dłuższym stosowaniu. Konsultacja rozszerzona Zadaniem konsultanta jest omówienie z lekarzem prowadzącym stanu chorego z uwzględnieniem przyczyn somatycznych bólu, jego natężenia i objawów współwystępujących (m.in. lęk, depresja) oraz zaproponowanie schematu leczenia. Przy tej okazji można uzgodnić zasady postępowania z chorym z bólem przewlekłym na oddziale. Czasami potrzebna jest rozmowa z personelem, która pozwoli spojrzeć na pacjenta nieco inaczej, upodmiotowić go, choćby poprzez uświadomienie faktu, że chory ma bliskich, o których się martwi, dzieci, ulubione zajęcie czy zwierzę, za którym tęskni. W piśmiennictwie opisywane jest zjawisko nieuświadamianej, niewłaściwej postawy personelu 9

10 Konsultacja psychiatryczna pacjenta z bólem przewlekłym wobec chorych z bólem przewlekłym, których skargi są ignorowane, a leczenie przeciwbólowe redukowane do minimum bądź zlecone jedynie na życzenie. Część chorych długo nie zgłasza dolegliwości i potrzeby podania leków przeciwbólowych, a powody mogą być różne niechęć do proszenia o cokolwiek, do skupiania uwagi na sobie, wynikająca z cech charakteru. Oczywiście sytuacja może być także odwrotna i psychiatra bywa wzywany do osoby, która domaga się leków nieustannie lub, zdaniem lekarza, bezzasadnie. Zadaniem psychiatry, często trudnym do zrealizowania, jest ocena stanu psychicznego chorego pod kątem histrionicznych zachowań, obejmujących także zgłaszanie dolegliwości bólowych celem zwrócenia na siebie uwagi otoczenia, np. personelu, oraz zaproponowanie skutecznego leczenia. Niejednokrotnie w takich sytuacjach badany pozostaje w reakcji związanej z chorobą somatyczną czy sytuacją życiową. Podejmując próby zwracania na siebie uwagi poprzez skargi na ból, nieświadomie prosi o pomoc. Jeśli taka sytuacja ma miejsce, wskazana jest także rozmowa z personelem, wyjaśniająca podłoże zachowań badanego. Taka interwencja może pomóc poprawić wzajemne relacje pacjent personel i zmniejszyć powstałe napięcia. Wskazania do ponownych konsultacji Są pacjenci wymagający kolejnej konsultacji lub kilku spotkań z uwagi na potrzebę kontaktu terapeutycznego i oddziaływań psychoterapeutycznych lub z powodu zmienności objawów i stanu psychofizycznego. Pełne badanie podczas pierwszego spotkania może uniemożliwić pora dnia konsultacji czy wpływ leków. Niebagatelnym powodem jest też konieczność doboru leku i dawkowania, co wymaga czasami kolejnego badania i weryfikacji postępowania przez specjalistę. Dodatkowa literatura 1. Belar CD, Deardorff WW. Clinical Health Psychology in Medical Settings: a Practitioner s Guidebook. Second Edition. American Psychological Association, Washington de Walden-Gałuszko K, Majkowicz M. Psychologiczno-kliniczna ocena bólu przewlekłego. Wskazania dla lekarzy pierwszego kontaktu oraz poradni przeciwbólowych i paliatywnych. Akademia Medyczna w Gdańsku, Gdańsk Dworkin RH, Turk DC, Wyrwich KW i wsp. Interpreting the clinical importance of treatment outcomes in chronic pain clinical trials: IMMPACT recommendations. J Pain 2008; 9: Harris CA, D Eon JL. Psychometric properties of the Beck Depression Inventory-Second Edition (BDI-II) in individuals with chronic pain. Pain 2008; 137: Kazalska D. Psychologiczne uwarunkowania bólu przewlekłego. Konsekwencje nieleczonego bólu. Terapia 2008; 186: Pyszkowska J. Możliwości oceny bólu przewlekłego. Próba obiektywizacji oceny bólu przy pomocy zmodyfikowanego arkusza oceny bólu. Psychoonkologia 1999; 4: Schulz-Gibbins C. Psychological evaluation of the patient with chronic pain. W: Guide to Pain Management in Low-Resource Settings. Kopf A, Patel NB (red.). IASP, Seattle Turk DC, Gatchel RJ. Psychological Approaches to Pain Management: A Practitioner s Handbook. 2nd edition. Guilford Press, New York

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna

TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA. analiza psychologiczna TRUDNOŚCI WYNIKAJĄCE ZE STANU ZDROWIA i KONDYCJI UCZNIA analiza psychologiczna Beata Dobińska psycholog Zachodniopomorska Szkoła Biznesu CHOROBA PRZEWLEKŁA A FUNKCJONOWANIE DZIECKA 1569,7 tys. dzieci i

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Załącznik nr 6. Lp. Profil oraz rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil oraz rodzaj komórki

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny Wstęp do depresji Lech Gadecki specjalista psychiatra i Depresja znaczenie terminu Termin depresja jest wieloznaczny: w języku potocznym określa się nim

Bardziej szczegółowo

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia.

Jakość życia nie zależy wyłącznie od dobrostanu fizycznego, bo stan zdrowia ma wpływ na wiele aspektów życia. Jakość życia w chorobie nowotworowej Krzysztof G. Jeziorski Warszawa Definicja jakości życia WHO (1993) Poczucie jednostki co do jej pozycji życiowej w ujęciu kulturowym oraz systemu wartości, w którym

Bardziej szczegółowo

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY

BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI KONTAKT TERAPEUTYCZNY BADANIE KLINICZNE PACJENTA Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI Zbieranie wywiadu psychiatrycznego Ocena osobowości pacjenta Badanie

Bardziej szczegółowo

Jak sobie radzić ze stresem

Jak sobie radzić ze stresem Jak sobie radzić ze stresem Nie wiesz jak poradzić sobie ze stresem? Przeczytaj nasz poradnik! str. 1 Czym jest stres? Zjawisko stresu wynika z braku równowagi między oczekiwaniami kierowanymi pod adresem

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2014 r. (poz. ) Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp.

Bardziej szczegółowo

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW

WARUNKI WOBEC ŚWIADCZENIODAWCÓW YJNEJ 1 2 świadczenia w oddziale psychiatrycznym świadczenia w oddziale psychiatrycznym dla dzieci i młodzieży 4700 4701 4703 4705 oddział psychiatryczny oddział psychiatryczny dla dzieci, oddział psychiatryczny

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99);

zaburzenia zachowania (F00 odpowiadające świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) Zaburzenia psychiczne i F99); Dziennik Ustaw 51 Poz. 1386 Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI. Świadczenia szpitalne Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej Warunki realizacji świadczenia

Bardziej szczegółowo

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały:

W szpitalach psychiatrycznych organizuje się całodobowe oddziały wyspecjalizowane, takie jak oddziały: Oddzialy psychiatryczne szpitalne - Opieka całodobowa Opieka całodobowa Psychiatryczne oddziały szpitalne Psychiatryczne leczenie szpitalne powinno być stosowane tylko w przypadkach ciężkich zaburzeń psychicznych

Bardziej szczegółowo

Raport indywidualny INFORMACJE POUFNE. Jan Kowalski. Test przeprowadzony za pośrednictwem http://pracabezstresu.pl 5 stycznia 2015

Raport indywidualny INFORMACJE POUFNE. Jan Kowalski. Test przeprowadzony za pośrednictwem http://pracabezstresu.pl 5 stycznia 2015 Jan Kowalski Test przeprowadzony za pośrednictwem http://pracabezstresu.pl 5 stycznia 2015 INFORMACJE POUFNE Wprowadzenie Celem serwisu jest umożliwienie osobom zainteresowanym lub martwiącym się oszacowania

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Psychoterapia poznawczobehawioralna pacjentów z chorobami somatycznymi Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Chory somatycznie i jego sytuacja Poczucie zagrożenia Utrata kontroli Wyłączenie z ról społecznych

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna

Załącznik nr 6. Porada lekarska diagnostyczna Załącznik nr 6 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych psychiatrycznych i leczenia środowiskowego (domowego) oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 14/2012 Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu I nforma cje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

Bardziej szczegółowo

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych

Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych Jednostka dydaktyczna 1: Analiza problemów psycho-społecznych W tej jednostce dydaktycznej poznasz najbardziej powszechne problemy osób z nabytą niepełnosprawnością i ich rodzin. Nie znajdziesz tutaj rozwiązań,

Bardziej szczegółowo

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób

Ostre zatrucie spowodowane użyciem alkoholu. świadczeniu gwarantowanemu (ICD 10) nasennych (F13.3); (F10.4); lekarz specjalista w dziedzinie chorób Dziennik Ustaw 22 Poz. 1386 Załącznik nr 2 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki

Bardziej szczegółowo

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007

Ocena ogólna: Raport całkowity z okresu od 04.05.2007 do 15.11.2007 W Niepublicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej ABC medic Praktyka Grupowa Lekarzy Rodzinnych w Zielonej Górze w okresie od 04.05.2007-15.11.2007 została przeprowadzona ocena efektów klinicznych u pacjentów

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych.

Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych. Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych. Diagnoza choroby nowotworowej i leczenie onkologiczne wymagają psychicznego przystosowania do nowej sytuacji. Zarówno pacjent, jak i jego bliscy

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia29 kwietnia 2011 r. Załącznik nr 1 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać o chorobie i śmierci z pacjentami terminalnie chorymi i ich rodzinami szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest zapoznanie lekarzy i personelu medycznego

Bardziej szczegółowo

Uzależnienie od słodyczy

Uzależnienie od słodyczy Uzależnienie od słodyczy NA PRZYKŁADZIE WŁASNYM AUTORKI ARTYKUŁU Uzależnienia behawioralne - z czym to się je? Założę się, że każdy z nas zna ze swojego bliższego bądź dalszego otoczenia przykład osoby

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia..(poz. ) WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH STACJONARNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 1 Lp. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji

Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji Załącznik do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia (poz. ) Wykaz świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień oraz warunków ich realizacji L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY

BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY BLIZEJ SIEBIE DALEJ OD NARKOTYKÓW, DOPALACZY Narkotyki i prawo Posiadanie narkotyków jest czynem karalnym, ale łamanie prawa przez dziecko biorące narkotyki związane bywa także ze zdobywaniem pieniędzy.

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego

Warunki realizacji świadczenia gwarantowanego Załącznik nr 6 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH PSYCHIATRYCZNYCH I LECZENIA ŚRODOWISKOWEGO (DOMOWEGO) ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia

Bardziej szczegółowo

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Żałoba i strata. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba i strata Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Żałoba Proces psychologicznej, społecznej i somatycznej reakcji, będącej odpowiedzią na utratę i jej konsekwencje. Spełnia prawie wszystkie kryteria

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych

Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych Choroby somatyczne, izolacja społeczna, utrata partnera czy nadużywanie leków to główne przyczyny częstego występowania depresji u osób starszych 23 lutego, przypada obchodzony po raz szósty, ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym.

Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. mgr ElŜbieta Trutkowska mgr Marek Moszczak Pomiar świadczeń zdrowotnych w Psychiatrycznym Zakładzie Opiekuńczo Leczniczym. Metoda pomiaru, wyniki badań. Konferencja Jakość 2010 Warszawa, dnia 7.10.2010r.

Bardziej szczegółowo

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna.

2. Podstawą przyjęcia do ZPOP jest zdiagnozowana przewlekła choroba psychiczna. Kontakt: Punkt Pielęgniarski: (087) 562 64 83, Sekretariat: (087) 562 64 79 Kliknij po więcej informacji Regulamin Zakładu Pielęgnacyjno-Opiekuńczego Psychiatrycznego w Specjalistycznym Psychiatrycznym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LECZENIA W OŚRODKU PSYCHOTERAPII UZALEŻNIEŃ I WSPÓŁUZALEŻNIENIA KCTU

PROGRAM LECZENIA W OŚRODKU PSYCHOTERAPII UZALEŻNIEŃ I WSPÓŁUZALEŻNIENIA KCTU PROGRAM LECZENIA W OŚRODKU PSYCHOTERAPII UZALEŻNIEŃ I WSPÓŁUZALEŻNIENIA KCTU PROCES DIAGNOSTYCZNY I KONSULTACJA SPECJALISTY PSYCHOTERAPII/TERAPII UZALEŻNIEŃ > wstępna diagnoza nozologiczna > analiza kontekstu

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA

PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA PRZEDMIOT: PSYCHOLOGIA KLINICZNA I PSYCHOTERAPIA I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj modułu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ZDROWIA Warszawa. JĘ.!: 2013 Podsekretarz Stanu Aleksander Sopliński MZ-MD-P-O734O3 7-2/AT! 13 Pan Marek Michalak Rzecznik Praw Dziecka ul Przemysłowa 30/32 OO-450 Warszawa W nawiązaniu do

Bardziej szczegółowo

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39

Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10. zaburzenia nastroju (afektywne) Depresja F30-F39 Wioleta Kitowska Kategoria zaburzeń Przykład Kod ICD-10 zaburzenia psychiczne organiczne, włącznie z zespołami objawowymi Zespół czołowy F00-F09 zaburzenia psychiczne i zachowania spowodowane używaniem

Bardziej szczegółowo

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE

OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE OPIEKA NAD PACJENTEM CHORYM PRZEWLEKLE Zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy i opiekuńczo-leczniczy Zadaniem zakładu opiekuńczego jest okresowe objęcie całodobową pielęgnacją oraz kontynuacją leczenia świadczeniobiorców

Bardziej szczegółowo

Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 03-04.03.2013

Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 03-04.03.2013 Polskie Towarzystwo Interwencji Kryzysowej Oferta Edycje 1 1 Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 3-4.3.13 Wrocław Oferta Edycje 1 Informacja prasowa Polskie Towarzystwo Interwencji Kryzysowej we współpracy z Dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data...

pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... pieczątka zakładu opieki zdrowotnej lub praktyki lekarskiej Miejscowość i data... Zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia osoby ubiegającej się o skierowanie do domu pomocy społecznej osobie wymagającej

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 14 Wywiad z osobą długotrwale chorą 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu

Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu Książkę dedykuję mojemu Ojcu i Przyjacielowi psychologowi Jerzemu Imielskiemu Redakcja i korekta: Magdalena Ziarkiewicz Projekt okładki: Katarzyna Juras Copyright 2010 Wydawnictwo Naukowe Scholar, Warszawa

Bardziej szczegółowo

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII)

MZ-15. za rok 2010. kod podmiotu, który utworzył zakład (część III) Kod specjalności komórki organizacyjnej (część VIII) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej MZ-15 Adresat Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica, nr kod, miejscowość województwo Numer identyfikacyjny

Bardziej szczegółowo

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne

SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Informacje ogólne. Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne SYLABUS MODUŁU (PRZEDMIOTU) Kod PNS modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Nazwa modułu Informacje ogólne Psychiatria i pielęgniarstwo psychiatryczne Obowiązkowy Wydział Nauk o Zdrowiu Położnictwo

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 7 Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Standardy Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Standardy Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Załącznik nr 2 do ogłoszenia konkursu dla podmiotów leczniczych na wybór realizatorów świadczeń opieki zdrowotnej w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami

Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Piotr Magiera, Miko/aj Majkowicz, Iwona Trzebiatowska, Krystyna de Walden-Ga/uszko Porównanie jakości życia u chorych z zespołami depresyjnymi i białaczkami Katedra i I Klinika Chorób Psychicznych AM w

Bardziej szczegółowo

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia.

SYLABUS Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Nazwa modułu/przedmiotu : Wydział: Kierunek studiów: pecjalności: YLABU Część A - Opis przedmiotu kształcenia. Psychologia lekarska Kod modułu LK.3.D.002 I Wydział Lekarski z Oddziałem tomatologicznym

Bardziej szczegółowo

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej

Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej Edukacja włączająca w szkole ogólnodostępnej ...Dobra edukacja to edukacja włączająca, zapewniająca pełne uczestnictwo wszystkim uczniom, niezależnie od płci, statusu społecznego i ekonomicznego, rasy,

Bardziej szczegółowo

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji.

VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. VOCALMED VOCALMED jest projektem realizowanym w ramach programu Leonardo da Vinci - transfer Innowacji. Ankieta kierowana jest do osób, które miały pod opieką pacjentów mówiących innymi językami niż język

Bardziej szczegółowo

Rozwój emocjonalny i społeczny. Paula Ulrych Beata Tokarewicz

Rozwój emocjonalny i społeczny. Paula Ulrych Beata Tokarewicz Rozwój emocjonalny i społeczny w okresie dorastania Paula Ulrych Beata Tokarewicz Ogólna charakterystyka 11/12 19 lat Szeroka skala przemian, kształtowanie charakteru, próba ról Nie każdy przechodzi kryzys

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. Załącznik nr 4 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH PSYCHIATRYCZNYCH ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Małgorzata Dąbrowska-Kaczorek Lekarz specjalizujący się w psychiatrii i psychoterapii pozn-behehawioralnej Centrum Diagnozy i Terapii ADHD Zaburzenia psychiczne

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011

Standardy Grupy ds. Zdrowia. Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Standardy Grupy ds. Zdrowia Spotkanie ogólnopolskie partnerów projektu Standardy w Pomocy Warszawa, 27 września 2011 Cel główny Cel główny: optymalny stan zdrowia osób bezdomnych (świadczeniobiorców) utrzymanie

Bardziej szczegółowo

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń

Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń Załącznik nr 2 Wykaz świadczeń gwarantowanych realizowanych w warunkach stacjonarnych leczenia uzależnień oraz warunki realizacji tych świadczeń L.p. Nazwa świadczenia gwarantowanego i, Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia poradnik skrócony Nowe prawo ulepszające usługi W październiku 2012r. weszły w życie nowe przepisy prawne, których celem jest usprawnienie działania

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne w zespole depresyjnym wieku podeszłego

Problemy pielęgnacyjne w zespole depresyjnym wieku podeszłego Problemy pielęgnacyjne w zespole depresyjnym wieku podeszłego mgr Katarzyna Sachryn specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego Wojewódzki Zespół Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie Problemy

Bardziej szczegółowo

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności

MZ-15. DZIAŁ 1. Informacje ogólne o działalności MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa jednostki macierzystej Nazwa i adres poradni / gabinetu a/ nazwa: ulica, nr: kod, miejscowość: województwo: MZ-15 sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej

Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Terapia środowiskowa- leczenie domowe w schizofrenii Pośrednie formy opieki psychiatrycznej Leczenie środowiskowe zespół leczenia środowiskowego Wspieranie zdrowienia po przebytym epizodzie schizofrenii

Bardziej szczegółowo

Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych

Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych Problemy z zakresu zdrowia psychicznego uczniów gdańskich szkół z perspektywy pracy publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych dr Natalia Chojnacka Lucyna Maculewicz Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne.

WIEDZA. K_W01 Zna definicje, cele i metody żywienia klinicznego oraz sposoby oceny odżywienia w oparciu o metody kliniczne. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Żywienie kliniczne Typ studiów: doskonalące Symbol Efekty kształcenia dla studiów podyplomowych WIEDZA K_W01 Zna definicje,

Bardziej szczegółowo

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji PROGRAM POPRAWY WCZESNEGO WYKRYWANIA I DIAGNOZOWANIA NOWOTWORÓW U DZIECI W PIĘCIU WOJEWÓDZTWACH POLSKI Przykłady opóźnień w rozpoznaniu chorób nowotworowych u dzieci i młodzieży Analiza przyczyn i konsekwencji

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik do zarządzenia Prezesa Funduszu nr 9/2004 NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWARCIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROWOTNEJ

Bardziej szczegółowo

za rok 2011 Rodzaj poradni

za rok 2011 Rodzaj poradni MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA, ul. STANISŁAWA DUBOIS 5A, 00-184 WARSZAWA Nazwa jednostki macierzystej Adresat MZ-15 Nazwa i adres poradni/gabinetu 1 nazwa ulica,

Bardziej szczegółowo

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego

Termin przekazania: zgodnie z PBSSP 2016 r. Nazwa i adres przedsiębiorstwa podmiotu leczniczego. leczniczego. leczniczego MINISTERSTWO SPRAW WEWNĘTRZNYCH DEPARTAMENT ZDROWIA MSW-36 Sprawozdanie z działalności jednostki lecznictwa ambulatoryjnego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, osób uzależnionych od alkoholu oraz innych

Bardziej szczegółowo

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające

Dla używających substancji psychoaktywnych: Kody Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych odpowiadające Dziennik Ustaw 46 Poz. 1386 Załącznik nr 5 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH DZIENNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego

Bardziej szczegółowo

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna

Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Specyfika pracy z osobami bezrobotnym perspektywa psychologiczna Anna Skuzińska Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej w Elblągu Plan wystąpienia Charakterystyka psychologiczna sytuacji bez

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna

Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Promocja zdrowia i edukacja prozdrowotna Kształcenie w zakresie podstaw promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej Zdrowie, promocja zdrowia, edukacja zdrowotna, zapobieganie chorobom. Historia promocji zdrowia.

Bardziej szczegółowo

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU

Irmina Śmietańska. Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Irmina Śmietańska Klinika Anestezjologii i Intensywnej Terapii UNIWERSYTET MEDYCZNY W GDAŃSKU Iniekcje mięśniowe Patient control analgesia PCA Analgezja zewnątrzop onowa Umiarkowaniesilne dolegliwości

Bardziej szczegółowo

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii.

Pielęgniarstwo Pierwszego stopnia Praktyczny. Znajomość zagadnień z zakresu anatomii, fizjologii, psychologii, farmakologii. Nazwa jednostki prowadzącej kierunek: Nazwa kierunku: Poziom kształcenia: Profil kształcenia: Moduły wprowadzające/wymagania wstępne: Nazwa modułu / przedmiotu (przedmiot lub grupa przedmiotów) Osoby prowadzące:

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2010/2011 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V

TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA. rok III semestr V TREŚCI MERYTORYCZNE ZAJĘĆ PRAKTYCZNYCH NA KIERUNKU PIELĘGNIARSTWO I STOPNIA rok III semestr V PIELĘGNIARSTWO GERIATRYCZNE (80 godzin) (Oddział geriatrii) 1. Zasady i specyfika komunikowania się z osobą

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka

Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka Kompleksowa Ambulatoryjna Opieka Specjalistyczna nad pacjentem z Otępieniem - propozycja ekspercka D. Ryglewicz, M. Barcikowska, A. Friedman, A. Szczudlik, G.Opala Zasadnicze elementy systemu kompleksowej

Bardziej szczegółowo

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015)

MZ-15. Przekazać do dnia 2016.02.29 Za pomocą portalu http://csioz.gov.pl (z danymi za rok 2015) MINISTERSTWO ZDROWIA CENTRUM SYSTEMÓW INFORMACYJNYCH OCHRONY ZDROWIA Nazwa i adres podmiotu wykonującego działalność leczniczą. MZ-15 Numer księgi rejestrowej podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Opinia Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych nr 180/2013 z dnia 8 lipca 2013 r. o projekcie programu Program profilaktyki ryzykownego stanu psychicznego Miasto

Bardziej szczegółowo

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu.

Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Osoba, która Ci przekazała tego ebooka, lubi Cię i chce, abyś poświęcał wiele uwagi swojemu rozwojowi osobistemu. Zależy jej na Twoim sukcesie, w każdej sferze życia. Im więcej szczęśliwych ludzi na świecie,

Bardziej szczegółowo

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007

Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży. Elbląg, 27.10.2007 Przemoc seksualna w rodzinie zjawiskiem zagrożenia rozwoju dzieci i młodzieży Elbląg, 27.10.2007 . Rodzice są dla dziecka najbliższymi osobami. To oni powołują je na świat i mają dbać o zapewnienie mu

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA:. Podstawy Kod przedmiotu: 104 Rodzaj

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA Załącznik nr 9 do Zarządzenia Rektora ATH Nr 514/2011/2012z dnia 14 grudnia 2011 r. Druk DNiSS nr PK_IIIF OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA NAZWA PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA: Pielęgniarstwo specjalistyczne - Psychiatria

Bardziej szczegółowo

Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych

Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Smutni nastoletni Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Listopad 2013 Czas dorastania

Bardziej szczegółowo