Marek Makowiec * ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI WSPÓŁFINANSOWANYMI Z FUNDUSZY UNIJNYCH DOŚWIADCZENIA PRAKTYCZNE

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Marek Makowiec * ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI WSPÓŁFINANSOWANYMI Z FUNDUSZY UNIJNYCH DOŚWIADCZENIA PRAKTYCZNE"

Transkrypt

1 65 Marek Makowiec * ZARZĄDZANIE PROJEKTAMI WSPÓŁFINANSOWANYMI Z FUNDUSZY UNIJNYCH DOŚWIADCZENIA PRAKTYCZNE Streszczenie W opracowaniu autor porusza zagadnienia dotyczące rangi i znaczenia projektów unijnych w przedsiębiorstwach. Dokonuje podziału projektów unijnych według różnych kryteriów, opisuje jakie konsekwencje niesie ze sobą uczestnictwo w tego typu przedsięwzięciach oraz cykl życia typowego projektu unijnego, charakteryzując precyzyjnie poszczególne etapy od działań przygotowawczych, poprzez realizację, aż do jego rozliczenia. W opracowaniu wskazano również uwagę na to, jakie działania powinien zrealizować potencjalny beneficjent pomocy, z jakimi dokumentami powinien się zapoznać. W dalszej części omówiono cechy dobrze opracowanych projektów, które predestynują ich autorów do uzyskania dofinansowania na realizację założonych przedsięwzięć. W opracowaniu opisano też listę najczęściej popełnianych błędów, które dyskwalifikują projekty z możliwości uzyskania dofinansowania. Słowa kluczowe: Projekt, cykl życia projektu unijnego, dotacje, błędy przy realizacji projektów unijnych * Mgr, asystent, doktorant, Katedra Zachowań Organizacyjnych, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie.

2 66 Marek Makowiec Wstęp W funkcjonowaniu przedsiębiorstwa można zasadniczo wyróżnić działania o charakterze rutynowym i projektowym. Rutynowo realizowane są głównie zadania związane z procesami zarządzania przedsiębiorstwem i procesami wspomagającymi. Natomiast przedsięwzięcia rozwojowe oraz procesy wytwórcze tworzące wartość dodaną, przebiegają zwykle w formule projektowej. Projekty zarówno wewnętrzne, jak też zewnętrzne (często podejmowane wraz z innymi podmiotami) przyjmują oryginalne procedury zarządzania, mają zwykle na celu sprawne osiągnięcie założonego wcześniej celu. Zadania projektowe realizuje z reguły specjalnie powołany zespół projektowy, odpowiedzialny za sukces projektu, który może następnie przełożyć się na sukces organizacji. Szczególnego rodzaju projektami są te, dzięki którym możliwe jest pozyskanie dotacji lub subwencji na rozwój i inwestycje w przedsiębiorstwach. Tego typu projekty o budżetach często przekraczających kilka a nawet kilkaset milionów złotych są z reguły realizowane przez specjalistów zewnętrznych, którzy jednak w specjalnie powołanych zespołach współpracują z pracownikami z danej organizacji. W tym przypadku oprócz całego szeregu podstawowych działań występujących w tradycyjnych projektach (np. motywowanie, koordynowanie prac zespołu projektowego, kontrola i weryfikacja odchyleń), niezbędne jest właściwe nadzorowanie szeregu działań projektowych takich, jak chociażby stała współpraca z instytucjami przydzielającymi fundusze, cykliczne sporządzanie dokumentacji służącej do rozliczenia poszczególnych etapów projektu, współpraca z zarządem i kierownictwem organizacji oraz stały monitoring wydatkowanych zgodnie z założeniami kosztów zawartych w budżecie. Wiele działań, które pojawiają się w sytuacji realizowania projektów współfinansowanych z funduszy unijnych powoduje to, że osoby zajmujące się ich wykonaniem powinny mieć specjalne przygotowanie, umiejętność aktywnej współpracy z różnymi działami w organizacji, ale także zewnętrznymi interesariuszami, często działania pod presją czasu oraz równocześnie świadomość konsekwencji podejmowanych działań, szczególnie mając na uwadze fakt, że otrzymanie środków z dotacji możliwe jest z reguły dopiero po zakończeniu i rozliczeniu projektu. Jak zatem widać, przy realizacji projektów współfinansowanych ze środków unijnych pojawia się wiele działań, które są specyficzne i często indywidualne, zasadne jest zatem omówienie poszczególnych aspektów towarzyszących realizacji tego typu inicjatyw, co może być przydatne nie tylko dla zarządzających i realizujących już takie przedsięwzięcia, ale szczególnie dla tych, którzy chcą pozyskiwać środki finansowe z takich funduszy w przyszłości. Kończący się okres programowania środków unijnych nie zamyka przed polskimi przedsiębiorcami takich dróg pozyskania dofinansowania. W kolejnym nowym okresie programowania unijnych funduszy, zaplanowanym na latach Polska również otrzyma szansę na pozyskanie z UE środków na rozwój i inwestycje w przedsiębiorstwach, więc tym bardziej zasadne jest zajmowanie się aspektami właściwego zarządzania projektami, dzięki którym możliwe jest pozyskanie zarezerwowanych w budżecie unijnym środków.

3 Zarządzanie projektami współfinansowanymi funduszy unijnych doświadczenia praktyczne 67 Projekty jako źródło sukcesu przedsiębiorstwa Zastanawiając się nad etymologią pojęcia projekt wskazać należy, że już od zamierzchłych czasów, aż do dnia dzisiejszego pojęcie to przewijało się, towarzysząc permanentnie ludzkiej aktywności. Historia realizacji projektów rozpoczęła się prawdopodobnie od polowań na mamuty, a potem rozwijała się wraz z cywilizacją pozostawiając ślady w postaci piramid, akweduktów, linii kolejowych i rakiet kosmicznych [M. Łada, A. Kozarkiewicz-Chlebowska 2005, s. 7]. Obecnie każdego dnia realizowane są tysiące projektów informatycznych, budowlanych, badawczych, restrukturyzacyjnych, unijnych itp. Wprawdzie w większości firm nadal podstawową rolę pełnią działania rutynowe i powtarzalne, ale jednak rola działań o charakterze niepowtarzalnym, jednostkowym czyli właśnie projektów nabiera coraz istotniejszego znaczenia. Realizacja projektów stała się bardzo istotnym elementem działań każdej organizacji. Przez pojęcie projektu należy rozumieć pewne przedsięwzięcie, na które składa się zespół czynności, określonych przez datę rozpoczęcia, specyficzne cele i limity, ustalone odpowiedzialności realizatorów, budżet, harmonogram działań oraz termin zakończenia [B. Tarczydło 2009, s. 92]. Analizując powyższe można stwierdzić, że projekt to wielozadaniowe zlecenie, dla którego określa się wymagania dotyczące wydajności, kosztów, czasu i zakresu oraz które wykonuje się głównie jednorazowo. Zarządzanie projektem w odróżnieniu od działań rutynowych charakteryzuje się niepowtarzalnością, powinno mieć jasno sprecyzowany cel i musi być realizowane w określonym terminie. Każdy projekt realizowany przez określone podmioty jest ulokowany w konkretnym środowisku: otoczeniu rynkowym i technologicznym, kontaktującym się z dalszym otoczeniem (tzw. światem zewnętrznym). Zarządzanie projektem jest problemem złożonym, gdyż musi pogodzić wszystkich jego interesariuszy zapewnić realizację celów projektu, oczekiwanych przez beneficjenta, jak też zadowolić jego realizatorów [J. Bizon-Górecka 2010, s. 331]. Projekty unijne jako typ projektów zindywidualizowanych Specyficznymi projektami są projekty unijne. Są to przedsięwzięcia realizowane w ramach programów operacyjnych na podstawie decyzji lub umowy o dofinansowanie. Jest to jednocześnie najmniejsza dająca się wyodrębnić jednostka stanowiąca przedmiot pomocy Funduszy Europejskich. Można je podzielić według trzech głównych kryteriów: rodzaju, pomocy publicznej oraz dochodu [A. Lewandowska, M. Janas 2009, s. 29]. Rozpatrując podział wg rodzaju, wyróżnia się wówczas projekty systemowe, a więc niedostępne dla większości beneficjentów Funduszy Europejskich, dla działań zawierających projekty systemowe nie organizuje się bowiem konkursów. Polegają one na dofinansowaniu przedsięwzięć realizowanych przez organy administracji publicznej oraz jednostki organizacyjne sektora finansów publicznych. Ich cechą wspólną jest realizacja zadań publicznych w sposób określony w innych przepisach. W ramach projektów systemowych finansowane są zatem prace związane z przygotowaniem rozwiązań obejmujących całe dzie-

4 68 Marek Makowiec dziny gospodarki i życia społecznego, np. działalność badawczo-rozwojową, urzędy pracy. Poszczególne grupy zawodowe lub pojedyncze osoby objęte zakresem projektu mogą w nim uczestniczyć i korzystać z jego efektów. W oparciu o kryterium rodzaju wyróżnia się też projekty indywidualne. Projekty indywidualne wyłaniane są przez Instytucje Zarządzające programami operacyjnymi. Zaliczają się do nich przedsięwzięcia realizowane przez beneficjentów, które są szczególnie ważne z punktu widzenia danego programu operacyjnego lub społeczności. Projekty indywidualne muszą dotyczyć przedsięwzięć o strategicznym znaczeniu dla realizacji danego programu operacyjnego. Ich wdrożenie jest niezwykle istotne z punktu widzenia osiągnięcia zakładanych wskaźników rozwoju społeczno-gospodarczego kraju. Są one umieszczane na specjalnej liście projektów. Analizując kryterium rodzajowe wyróżnia się jeszcze projekty konkursowe. Są one składane zawsze w odpowiedzi na konkurs ogłoszony dla danego działania. Plan naboru zawarty jest w harmonogramie dostępnym na stronach poszczególnych instytucji. Na konkurs projekty mogą składać wszystkie podmioty, które kwalifikują się do grupy tzw. potencjalnych beneficjentów i spełniają jednocześnie warunki określone w dokumentacji konkursowej. Wszystkie wnioski oceniane są przez specjalne grono, specjalistów w obszarze merytorycznym oraz formalnym, którzy tworzą Komisję (Zespół) Oceny Projektów. W oparciu o kryterium występowania pomocy publicznej wyróżnia się projekty objęte i nieobjęte regułami pomocy publicznej. Fundusze Europejskie są środkami publicznymi. Zgodnie z zapisami art. 87 ust. 1 Traktatu o Utworzeniu Wspólnot Europejskich (TWE), jeżeli pomoc udzielana przez państwo może zakłócić konkurencję, podlega regułom pomocy publicznej. Obecnie przyjmuje się, że projekt podlega tym regułom, jeśli spełnia wszystkie poniższe kryteria: przekazanie środków następuje na warunkach korzystniejszych niż warunki rynkowe, np. dopłata do oprocentowania kredytu, która sprawia, że jest on tańszy niż zwykły kredyt komercyjny, dobór podmiotów, które otrzymają wsparcie jest selektywny, np. preferowane są wyłącznie mikroprzedsiębiorstwa z obszarów wiejskich, przez udzielenie dotacji lub innego rodzaju pomocy następuje zakłócenie konkurencji, transfer środków wpływa na wymianę handlową pomiędzy krajami członkowskimi Unii Europejskiej. Pomoc publiczna nie jest przypisana do żadnego konkretnego typu projektu, dlatego zawsze należy badać, czy zawierane umowy lub zapisy projektu nie powodują spełnienia opisanych przesłanek. Jeżeli składany projekt zalicza się do grupy projektów objętych regułami pomocy publicznej, należy uwzględnić to we wniosku oraz przy obliczaniu należnej dotacji. Kwestie z nią związane regulowane są rozporządzeniami Ministerstwa Rozwoju Regionalnego. Odwołania do nich znajdują się w każdym Programie Operacyjnym oraz Regulaminie konkursu. Ustawą, która normuje krajowe prawo pomocowe, jest ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy pu-

5 Zarządzanie projektami współfinansowanymi funduszy unijnych doświadczenia praktyczne 69 blicznej (Dz. U. z 2007 r. nr 59, poz. 404, z późn. zm.). Ustawa ta stosuje bezpośrednio zapis art. 91 Konstytucji i oparta jest w całości na prawie pomocowym stosowanym w Unii Europejskiej. Analizując ostatnie kryterium podziału projektów unijnych wyodrębnia się projekty generujące i niegenerujące dochodu. Jeżeli dofinansowanie udzielane jest na jakikolwiek projekt obejmujący inwestycje w infrastrukturę, z której korzystanie jest odpłatne, lub też inwestycja przynosi zyski, np. z tytułu wynajmu budynków i pomieszczeń, a wartość projektu przekracza 1 mln euro, to projekt taki jest projektem generującym dochód (Rozporządzenie Rady [WE] nr 1083/2006 z dn. 11 lipca 2006 r.). Regułom dochodu podlegają jednak tylko projekty, dla których wielkość uzyskiwanych przychodów jest wyższa niż bieżące koszty utrzymania, czyli takie które generują dochód. Dla beneficjenta oznacza to, że należną dotację powinien pomniejszyć o kwotę dochodów generowanych przez projekt. Różnica pomiędzy wartością projektu, a bieżącą wartością dochodu netto z inwestycji to tzw. luka finansowa. Realizując projekt objęty regułami rozporządzenia 1083/2006, podmiot zobowiązany jest do bieżącego monitorowania poziomu uzyskiwanych dochodów z tytułu realizacji projektu. Takie projekty, to przykładowo: budowa sieci wodociągowych i kanalizacyjnych, dochody uzyskiwane z biletów sprzedawanych na koncerty odbywające się w wyremontowanym teatrze. Ostatni podział, który można zastosować wobec ogółu projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej, to podział na projekty inwestycyjne (infrastrukturalne) oraz projekty szkoleniowe i doradcze [M. Zysińska 2007, s. 38]. Te pierwsze nazywa się potocznie projektami twardymi, a drugie projektami miękkimi. Należy wspomnieć o zasadzie zakazu podwójnego dofinansowania, czyli niemożności wspierania równocześnie tego samego przedsięwzięcia z kilku źródeł lub różnych form wsparcia Unii Europejskiej. Udział w projekcie unijnym a zmiany w organizacji Z chwilą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej zmieniły się warunki funkcjonowania przedsiębiorstw. Istotną korzyścią jest możliwość uczestnictwa w programach wspólnotowych oraz dostęp do funduszy strukturalnych. Przedsiębiorcy mogą ubiegać się o wsparcie finansowe pochodzące z wielu źródeł wspólnotowych. Możliwe jest to dzięki realizacji projektów przygotowywanych przez przedsiębiorstwa i organizacje, zgodnie z obowiązującymi przepisami i w odpowiedzi na ogłaszane konkursy. Projekt unijny jest przedsięwzięciem dofinansowanym ze środków wspólnotowych dotyczącym określonego obszaru działania, rozwoju lub doskonalenia organizacji, dla której został on przygotowany [B. Tarczydło 2009, s. 92]. W przypadku projektów unijnych ich cechą charakterystyczną są m.in.: wysoka złożoność, niepowtarzalność, duże obciążenie ryzykiem, oraz unikatowy charakter produktu uzyskiwanego dzięki jego realizacji. Niepowtarzalny charakter projektu powoduje, że działania niezbędne do osiągnięcia jego końcowego celu mają wyjątkowy charakter, a ich regulacja często nie może być wspierana doświadcze-

6 70 Marek Makowiec niem z przeszłości. Planowanie tych działań z natury jest mało skuteczne. Stanowi bardziej podstawę wstępnego przygotowania warunków do realizacji projektu, niż bezwzględny układ odniesienia dla procedur kontrolnych. Specyficzny układ cech projektu powoduje, że podstawowymi parametrami celowymi w zarządzaniu przedsięwzięciami niepowtarzalnymi są: czas i koszty ich realizacji oraz spełnienie niezbędnych wymogów o charakterze użytkowym bądź jakościowym. Parametry te stają się równocześnie podstawowymi obszarami kontroli w zarządzaniu projektami [J. Skalik 2010, s. 171]. Uczestnictwo przedsiębiorstwa w realizacji projektu unijnego generuje wiele korzyści, ale również przyczynia się do stworzenia różnych problemów i trudności. Bez wątpienia znaczną korzyścią jest możliwość uzyskania w przedsiębiorstwie przydatnej wiedzy o narzędziach, metodach i procedurach nowoczesnego zarządzania, a także uzyskanie wsparcia w procesie ich wdrożenia. Dzięki uczestnictwu w takiej inicjatywnie istnieje możliwość przeszkolenia pracowników biorących udział w projekcie, co często bez dofinansowania ze środków unijnych nie było by możliwe. Jednym z ważnych czynników skuteczności i efektywności wykorzystania środków unijnych jest możliwość stworzenia odpowiedniego klimatu współpracy, ale też zdyscyplinowania osób biorących udział w takim przedsięwzięciu, co przełożyć się może bezpośrednio na poprawę relacji pomiędzy pracownikami, po zrealizowanym projekcie w organizacji. Przygotowanie i wdrożenie projektu wymaga też zaangażowania, dyscypliny oraz przejścia wielu często skomplikowanych procedur. Dużym wyzwaniem są dokumenty i związana z tym ogromna biurokracja. Wyzwaniem jest sprostanie procedurom, do których często nie ma jednoznacznych wytycznych. Obserwacje i doświadczenia praktyczne wynikające z realizacji różnych projektów nasuwają kilka istotnych wskazówek. Optymalne wydaje się metodyczne podejście i wypracowanie określonych procedur postępowania przy dostosowywaniu się do zmian niezbędnych do wdrożenia w organizacji realizującej projekt dofinansowany ze środków unijnych. Konieczna jest ścisła współpraca, inicjatywy i skłonności do poświęceń wielu osób, na płaszczyźnie intelektualnej, emocjonalnej i motorycznej. W organizacji, w której zmiana jest normą, informowanie ludzi o pojawiających się problemach skłania ich do poszukiwania optymalnych rozwiązań. Zainteresowani lepiej rozumieją wówczas określone sytuacje i efektywniej angażują się w nie. Jeśli wszyscy uznają wagę problemu, szybciej udaje się znaleźć rozwiązanie. Dodatkowo informowanie o problemach jest taktyką długofalową, która przygotowuje personel do konkretnych transformacji organizacyjnych i do permanentnych zmian [B. Tarczydło 2009, s. 99]. Cykl życia projektu unijnego Zanim przygotowany zostanie wniosek o dofinansowanie, należy wnikliwie przemyśleć, z którego programu można skorzystać i jaki typ projektu ma zostać zrealizowany. Aby ustalić, do którego konkursu złożyć Wniosek o dofinansowanie, należy określić najmniejszą jednostkę, której cel odpowiada celowi planowanego projektu (może to być np. działanie, poddziałanie, schemat, obszar wsparcia). Infor-

7 Zarządzanie projektami współfinansowanymi funduszy unijnych doświadczenia praktyczne 71 mację tę można znaleźć w dokumencie Szczegółowy Opis Priorytetów, który jest opracowany dla każdego programu z osobna. Wniosek o dofinansowanie danego projektu składa się na formularzu, który dostępny jest na stronach odpowiedniego programu. Do każdego wzoru Wniosku o dofinansowanie przygotowana została instrukcja wypełniania, którą można znaleźć na tej samej stronie. Tam również powinna znaleźć się cała dokumentacja związana z ubieganiem się o dofinansowanie. Kompletny wniosek, tj. formularz wraz z wymaganymi załącznikami, składany jest do Instytucji Wdrażającej/Pośredniczącej II stopnia, gdzie przeprowadzana jest jego ocena. O jej wynikach beneficjent jest informowany na każdym z etapów. Każdy projekt realizowany dzięki wsparciu funduszy unijnych przebiega według ustalonego schematu, który można przedstawić, jako zestawienie kolejno po sobie występujących faz 1 : 1. Przygotowanie dokumentacji. 2. Ocena projektu. 3. Umowa o dotację. 4. Realizacja projektu. 5. Rozliczenie projektu. 6. Wypłata dotacji. 7. Utrzymanie celów projektu. Przygotowanie dokumentacji Wszystko zaczyna się od skompletowania i przygotowania wymaganej dokumentacji. Podstawowym dokumentem jest Wniosek o dotację. W zależności od programu niezbędny jest również cały szereg załączników, zaświadczeń itp. Jednym z najważniejszych załączników występujących prawie zawsze jest biznesplan lub 1 Opracowano na podstawie: [Z jakich etapów składa się projekt unijny ]. w przypadku projektów systemowych studium wykonalności. Czasami różnie bywa on nazywany (plan projektu, plan operacji), a także ma różny wymagany zakres i objętość. Przygotowywanie dokumentacji aplikacyjnej należy traktować jedynie jako zakończenie procesu planowania i optymalizowania przedsięwzięcia pod kątem rzeczywistych potrzeb przedsiębiorcy oraz wymagań wybranego instrumentu wsparcia. Takie podejście pozwala na zmaksymalizowanie szans na uzyskanie dotacji. Ocena projektu Po złożeniu wniosku w odpowiedniej instytucji następuje ocena projektu. Oceny dokonują różne instytucje zależnie od konkretnego programu unijnego. Może to być na przykład Urząd Marszałkowski danego Województwa, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP), Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARIMR) lub inne. Zasady oceny są określone dla poszczególnych programów i mogą się różnić. Generalnie ocena może być dokonywana na dwa sposoby: w trybie ciągłym lub w trybie konkursowym. Tryb ciągły polega na tym, że wnioski są przyjmowane i oceniane na bieżąco dominuje zasada: kto pierwszy ten lepszy. Tryb konkursowy to taki, gdzie raz na jakiś czas ogłaszany jest nabór wniosków, w którym zainteresowani przedstawiają swoje przedsięwzięcia. Wówczas pomysł na projekt jest oceniany na tle innych projektów. Na tym etapie istotne jest wpisanie się złożonego projektu w kryteria programowe oraz dołączenie wymaganej dokumentacji. Następnie projekt podlega ocenie

8 72 Marek Makowiec pod względem formalnym i merytorycznym. Niekiedy występuje również ocena strategiczna. Ocena formalna. Na tym etapie oceny sprawdza się, czy projekt jest gotowy do wdrożenia, a beneficjent posiada wszystkie niezbędne pozwolenia. Ocenie podlega zarówno sposób złożenia wniosku, jego kompletność, jak i to, czy wnioskodawca należy do grupy uprawnionych beneficjentów. Projekty, które nie spełnią kryteriów formalnych, nie podlegają dalszej ocenie. Ocena merytoryczna. Kryteria merytoryczne różnią się w zależności od rodzaju programu operacyjnego oraz konkursu. Dzielą się na dwa rodzaje: kryteria dopuszczające oraz kryteria jakościowe. Każdy z projektów ocenianych na tym etapie musi spełnić wszystkie kryteria dopuszczające. Jednocześnie otrzymuje ocenę według kryteriów jakościowych, które są kryteriami punktowymi. W ramach oceny na tym poziomie projekt może maksymalnie uzyskać 100 punktów. Aby mógł otrzymać wsparcie, w zależności od programu operacyjnego, musi otrzymać od 30 do 60 punktów. Sposób oceny wniosku oraz dokładne kryteria oceny zawiera zawsze dokumentacja konkursowa. Ocena strategiczna. Poziom ten występuje najczęściej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych oraz w Programie Operacyjnym Kapitał Ludzki. Ocena strategiczna ma na celu wsparcie tych przedsięwzięć, które są szczególnie ważne z punktu widzenia regionu. W ramach kryteriów strategicznych projekt może uzyskać dodatkowe 20 punktów. Doświadczenie pokazuje, iż największą liczbę punktów w ocenie merytorycznej uzyskują te wnioski, które są odzwierciedleniem skrupulatnie przeprowadzonego procesu przygotowania przedsięwzięcia, jeszcze na długo przed momentem wypełniania formularza wniosku o dofinansowanie. W tym zakresie znaczenie mają również aspekty formalne, takie jak zdobycie dokumentów urzędowych, często niezbędnych już przy składaniu wniosku o dofinansowanie, które wymagają od przedsiębiorcy znacznie wcześniejszego podjęcia działań. Umowa o dotację Po pozytywnej ocenie przedsięwzięcia beneficjent zostaje zaproszony do podpisania umowy o dotację. Drugą stroną umowy jest zazwyczaj instytucja, w której następowała ocena (np. PARP, ARIMR, Urząd Marszałkowski). Umowa zobowiązuje beneficjenta do realizacji tego co było zawarte we wniosku o dotację. To zdecydowanie najważniejsza dla beneficjenta chwila. Umowa gwarantuje otrzymanie dotacji oczywiście pod warunkiem, że projekt zostanie zrealizowany dokładnie tak jak wcześniej go zaplanowano. Wniosek o dofinansowanie jest zawsze nierozerwalną częścią umowy o dofinansowanie, która jest podpisywana z instytucją publiczną. W związku z tym wszystkie opisy i deklaracje, zawarte w dokumentacji wnioskowej, stają się postanowieniami umownymi, wiążącymi strony. Zmiana tych zapisów w znaczącej części jest niedozwolona, a tam gdzie istnieje taka możliwość, musi być zaaprobowana przez instytucję udzielającą wsparcia. W związku z tym należy zwrócić uwagę na takie sformułowanie zapisów, które pozwolą na zdobycie punktów w ocenie merytorycznej, ale jednocześnie będą odpowiednie dla procesu inwestycyjnego czy samej działalności

9 Zarządzanie projektami współfinansowanymi funduszy unijnych doświadczenia praktyczne 73 bieżącej przedsiębiorstwa. Nieprzemyślane opisy mogą prowadzić do znacznych trudności w rozliczeniu dotacji. Dużo bezpieczniej jest opisać rzetelnie założenia, dotyczące realizacji inwestycji, niż przyjmować nierealistyczne zobowiązania, z których trzeba się będzie rozliczyć, zwłaszcza że instytucje udzielające wsparcia nie wyrażają później zgody na zmiany celów projektu czy znaczące zmiany wskaźników realizacji, podanych we wniosku. Przedsiębiorca, ubiegający się o wsparcie, powinien zapoznać się z umową o dofinansowanie podczas opracowywania dokumentacji wnioskowej. Błędem jest sięganie do niej dopiero po pozytywnej decyzji o otrzymaniu grantu. Dokumentacja aplikacyjna jest kluczowa nie tylko z punktu widzenia samego przyznania wsparcia, ale również w odniesieniu do procesu rozliczania grantu, czyli w rzeczywistości realnego otrzymania środków finansowych po zakończeniu projektu. W tym aspekcie istotne jest zwrócenie uwagi na zawarcie we wniosku zapisów, które zapewnią efektywne wykorzystanie przyznanej dotacji. Tutaj jest również miejsce na zagwarantowanie sobie maksymalnej swobody w zakresie dostosowywania realizowanego projektu do zmieniających się warunków rynkowych, w których działa spółka [Mapa przedsiębiorcy , s. 15]. Jak wskazano powyżej, w trakcie realizacji projektu zobowiązania przedsiębiorcy reguluje umowa o dofinansowanie, do której załącznikami jest pełna dokumentacja aplikacyjna (tzn. wniosek, biznesplan i pozostałe załączniki). Wszystkie te dokumenty łącznie określają zobowiązania przedsiębiorcy. Umowa o dofinansowanie określa w szczególności następujące obszary: opis struktury finansowania projektu maksymalną wartość dotacji i jej maksymalny udział procentowy; czas trwania projektu; warunki i harmonogram płatności; zabezpieczenia zwrotu nieprawidłowo wydatkowanych środków; zasady monitorowania i poddawania się kontroli; zasady przechowywania dokumentów; ochronę danych osobowych; obowiązki informacyjne; zasady dokonywania zmian w projekcie; sankcje za naruszenie warunków umowy. Realizacja projektu Po podpisaniu umowy beneficjent może już realizować projekt. To znaczy, że od tego momentu można dokonywać zakupów czy rozpoczynać budowę. W niektórych przypadkach (co zależy od konkretnego programu) realizację można rozpocząć już po złożeniu wniosku; bez czekania na ocenę. Należy jednak pamiętać, że wtedy realizowana inwestycja jest na własne ryzyko. W przypadku gdy rozpoczęty już projekt nie spodoba się z jakichkolwiek względów komisji oceniającej należy liczyć się z tym, że nie uzyska on dofinansowania. Z wniosku i załączników wynikają takie kwestie, jak lokalizacja, zakres rzeczowy i cel projektu, jego kosztorys, harmonogram i przede wszystkim wskaźniki projektu oraz te wszystkie elementy, które były podstawą przyznania punktów na etapie oceny merytorycznej. W trakcie realizacji projektu dopuszczalny jest pewien

10 74 Marek Makowiec zakres zmian, np. przesunięcia harmonogramu czy też określone zmiany w kosztorysie, jednakże nie mogą one zwiększyć przyznanej już dotacji oraz wymagają zawsze formy pisemnej, a w wielu wypadkach również aneksu do umowy. Niedozwolone, co do zasady, są natomiast zmiany, które powodują, iż projekt przestaje spełniać wymogi formalne, czy też zmniejsza się jego punktacja z etapu oceny merytorycznej. Wystąpienie takich okoliczności może być podstawą do rozwiązania umowy z beneficjentem oraz konieczności zwrotu otrzymanej dotacji z odsetkami [Mapa przedsiębiorcy , s. 17]. Rozliczenie projektu Po zakończeniu realizacji, czyli kiedy wszystkie zaplanowane przedsięwzięcia i zadania w projekcie udało się zrealizować należy przystąpić do rozliczenia projektu. Rozliczenie polega na wykazaniu, że projekt został zrealizowany dokładnie w zaplanowanej formie, a należności dla wykonawców i dostawców w pełni zapłacone. Najważniejszym dokumentem, który jest tworzony na tym etapie jest wniosek o płatność. Do wniosku o płatność należy załączyć szereg załączników, wśród których najważniejsze to: faktury od wykonawców i dostawców dowody zapłaty należności z tych faktur. Wypłata dotacji Po zweryfikowaniu zgodności złożonych dokumentów oraz zgodności z wnioskiem i z zaplanowanymi zadaniami (harmonogramem realizacji projektu) beneficjent może uzyskać dotację. Oczywiście wcześniej można spodziewać się kontroli w miejscu realizacji projektu. Kontrola sprawdzi czy rzeczywistość zgadza się z opisem we wniosku, spisze numery urządzeń i sprzętów zakupionych w ramach realizowanego projektu, sfotografuje je dokładnie i zrobi ich inwentaryzację. Sprawdzi także czy dokonano właściwie oznakowania zakupionych w ramach realizowanego projektu maszyn/ urządzeń lub oznakowano właściwie miejsca gdzie realizowany był projekt. Jeśli wszystkie zaplanowane działania zostały zrealizowane zgodnie z założeniem, wówczas środki finansowe trafią na konto beneficjenta. Dotacja może być odebrana, jeżeli projekt jest realizowany m.in. niezgodnie z założeniami, o których napisano we Wniosku o dofinansowanie, lub nie osiągnięto zamierzonego celu (np. nie kupiono tego, o czym pisano we wniosku, czy też nie zatrudniono tylu osób, ile zadeklarowano). Utrzymanie celów projektu Należy pamiętać, iż projekt uważa się za całkowicie zakończony i rozliczony dopiero po zakończeniu okresu trwałości inwestycji. Tak więc najpierw przedsiębiorca przeprowadza działania inwestycyjne i składa końcowy wniosek o płatność w tym momencie zaczyna płynąć okres trwałości projektu, wynoszący: 3 lata dla MŚP i 5 lat dla dużych przedsiębiorstw (moment, od którego liczy się okres trwałości, może się różnić nieznacznie w poszczególnych działaniach). Przez okres trwałości należy utrzymać cele projektu oraz środki trwałe, wartości niematerialne i prawne objęte dotacją; nie można ich w tym czasie również dzierżawić lub wynajmować. Wymiana urządzeń, co do zasady, może nastąpić jedynie w przypadku zużycia

11 Zarządzanie projektami współfinansowanymi funduszy unijnych doświadczenia praktyczne 75 i zamiany zamortyzowanych przedmiotów na nowe, spełniające co najmniej takie same parametry jak środki trwałe, nabyte w ramach projektu. Jeżeli dotacja przyznana została na nowe miejsca pracy, również muszą być one we wspomnianym okresie utrzymane. Przez ten okres można podlegać różnym kontrolom. Tak naprawdę zupełną swobodę działań beneficjent uzyskuje (najczęściej) po pięciu latach od dnia wypłaty dotacji. Aby jak najlepiej przygotować projekt, potencjalni beneficjenci powinni zapoznać się przede wszystkim z: 1. Dokumentami programowymi określającymi wielkość i zasady udzielania pomocy ze środków unijnych. Chodzi przede wszystkim o: a) Programy Operacyjne, b) Szczegółowe Opisy Prioryte- tów programów, c) Linię demarkacyjną pomiędzy Programami Operacyjnymi Polityki Spójności, Wspólnej Polityki Rolnej i Wspólnej Polityki Rybackiej; 2. Wytycznymi i innymi dokumentami, np. wytycznymi w zakresie kwalifikowalności wydatków; Aktami prawnymi regulującymi zasady udzielania pomocy finansowej w danym Programie Operacyjnym; Dokumentami związanymi z wy- borem projektów, takimi jak: regulamin przeprowadzania konkursu, wzory kart oceny formalnej i merytorycznej, wzory wniosków o dofinansowanie wraz z załącznikami; Przewodnikiem po kryteriach for- malnych i merytorycznych dla poszczególnych działań; 6. Wzorem wniosku beneficjenta o płatność; 7. Opisem Systemu Zarządzania i Kontroli Programu Operacyjnego; 8. Wzorami umów o dofinansowanie dla poszczególnych działań. Prawidłowe zdefiniowanie projektu unijnego jest kluczową czynnością dla uczynienia go możliwym do zrealizowania. Należy pamiętać, że osoba czytająca projekt powinna mieć jasne pojęcie o tym, co będzie się dokładnie działo, w jakim czasie, jak to wpłynie na organizację i co w efekcie zostanie osiągnięte. Dobrze przygotowane projekty charakteryzują się następującymi cechami, są: 1. KONKRETNE: dające odpowiedzi na wiele kluczowych pytań. Co? Kto? Gdzie? Kiedy? Jak? Po co? Dlaczego? Co zostanie zrobione lub, jaki problem będzie rozwiązany? Kto będzie to wykonywał, kto będzie realizował projekt? Gdzie będzie zlokalizowany projekt lub jego część? Jak to zostanie osiągnięte, za pomocą jakich środków, w jaki sposób? Po co ma być zrealizowany projekt, jakie są jego cele? Dlaczego ma to być zrealizowane, jakie zostaną osiągnięte efekty? 2. ŚCIŚLE OKREŚLONE W CZA- SIE: projekty mogą być rozłożone w czasie: krótkim, średnim lub długim, zależnie od wielkości. Jednakże w każdym wypadku wszystkie cele muszą być zestawione z zaplanowanym okresem przeznaczonym na ich osiągnięcie. W większości przypadków cały projekt i jego poszczególne etapy jest opisany harmonogramem realizacyjnym, który ściśle wyznacza

12 76 Marek Makowiec terminy i zakresy wykonywanych zadań. 3. PROSTE: pojedynczy projekt, nawet najbardziej skomplikowany musi zostać rozbity na kilka prostych działań. Ma to kilka zalet: umożliwia łatwiejsze planowanie i kontrolowanie każdego z nich, a także umożliwia łatwiejszą weryfikację całego potencjału, który ze sobą niesie. Co więcej, jeśli cele i działania zostały podzielone, łatwiej jest ocenić ich rezultaty. Pozwala to myśleć w kategoriach tego, co zostanie bezpośrednio i pośrednio osiągnięte w wyniku realizacji całego projektu. 4. ŁATWO PODDAJĄCE SIĘ OCE- NIE: im bardziej projekty są konkretne i proste, tym łatwiej je ocenić. Skutki wdrożenia projektu w życie, to z reguły zespół rozmaitych wskaźników określonych w trakcie przygotowywania projektu. Aplikacja im bardziej przejrzyście jest sporządzona, tym łatwiej jest wykonać ewaluację projektu (czyli sprawdzić, czy wszystkie cele i zamierzenia zostały faktycznie osiągnięte). 5. REALISTYCZNE: projekt może zostać zaprzepaszczony, jeśli stawiane cele są niemożliwe do osiągnięcia. Ustalenie zbyt wygórowanych oczekiwań może robić wrażenie na papierze. Jeżeli jednak założenia są przekoloryzowane i, mówiąc delikatnie, odbiegają od prawdy, wtedy z reguły zostaje to szybko odkryte przez osoby kontrolujące i cały projekt może zostać odrzucony. Lepiej ustalić mniejsze, konkretne i możliwe do osiągnięcia założenia, w takim wypadku osiągnięcia będą zauważalne i pojawi się też możliwość uzyskania dużo lepszych rezultatów, niż to na początku zamierzano. W takim przypadku rozliczenie całego projektu będzie też dużo łatwiejsze. 6. ELASTYCZNE: od momentu, gdy rozpocznie się implementacja (czyli wdrażanie w życie) projektu, odbywać się będą regularne kontrole, zarówno zewnętrzne jak i wewnętrzne. W rezultacie może się okazać, że niezbędne są pewne poprawki, korekty i uaktualnianie niektórych działań (zwłaszcza w przypadku, gdy część z nich zależy od pomyślnego przebiegu wcześniejszych faz). Fakt, że działania są elastyczne, nie oznacza, że mogą się one zmieniać dowolnie i przez cały czas. Powinny być modyfikowane i wprowadzane w celu dostosowania projektu do rzeczywistych potrzeb i efektywności wykonania jego poszczególnych etapów. 7. WPISUJĄCE SIĘ W CELE PRO- GRAMU: bardzo ważne jest, by przygotowany projekt spełniał możliwie jak najściślej cele Programu, do którego jest kierowany. Jest to szczególnie istotne z punktu widzenia jego oceny. Naturalnym jest, że w trakcie oceny projektu, panel ekspertów będzie zwracał baczną uwagę na to, w jakim stopniu spełnia on zakładane cele programowe. Za poszczególne kryteria przyznawane są punkty, więc im więcej złożony projekt będzie spełniał założeń programowych, tym więcej otrzyma punktów i w konsekwencji tym lepsza będzie jego ostateczna ocena. Przygotowywany projekt powinien mieć opracowany szereg różnych dokumentów opisujących jego naturę techniczno-ekonomiczną, a w tym m.in.:

13 Zarządzanie projektami współfinansowanymi funduszy unijnych doświadczenia praktyczne 77 Dokumentację techniczną i kosztorysy inwestorskie wszelkiego rodzaju projekty i dokumenty opisujące techniczną stronę projektu; Wszystkie niezbędne zezwolenia prawo polskie nakłada szereg wymogów związanych z pozyskaniem różnych pozwoleń np. budowlanych, wodnych itp., Raport oddziaływania na środowisko naturalne dokument ten odpowiada, czy i jak realizacja projektu może wpłynąć na środowisko naturalne. Oprócz wskazanych dokumentów jeszcze dodatkowo uzupełnienia Programów Operacyjnych lub uszczegółowienia oraz wytyczne do poszczególnych Działań zawierają w sobie pełny wykaz wymaganych dokumentów. Najczęstsze błędy popełniane przez beneficjentów realizujących projekty unijne Analizując najczęściej pojawiające się błędy w fazie przygotowywania wniosku, a później realizacji projektu i rozliczania umów o dofinansowanie można wskazać te, które najczęściej też są powodem nieprawidłowości i konieczności aneksowania umów o dofinansowanie, lub nawet w skrajnych przypadkach zmuszają do zaprzestania realizacji projektu. Dokładne zapoznanie się z nimi i sprawdzenie własnego projektu pod kątem wymienionych nieprawidłowości, może pozwolić na zaoszczędzenie czasu, który byłby niezbędny dla nanoszenia poprawek. Warto być uważnym, ponieważ niektóre błędy (choćby związane z brakiem odpowiedniej dokumentacji) bardzo trudno naprawić. Najczęstsze błędy popełniane przez beneficjentów w fazie realizacji i rozliczania projektów, to 2 : Pisanie wniosku zbyt specjalistycznym językiem, jak też przygotowanie wniosku opisując problem zbyt ogólnie; Niespójność Wniosku z Biznes Planem; Błędy w części finansowej; Pozostawienie pustych pól w załącznikach; Brak Formularza Oceny Oddziaływania Projektu na Środowisko; Niezgodność Wniosku z Programem; Utożsamienie terminu rozpoczęcia realizacji projektu z datą podpisania umowy; Brak ustanowienia lub niewniesienie zabezpieczenia w terminie wynikającym z umowy i w formie zaakceptowanej przez PARP; Braki potwierdzeń odbioru przez uczestników projektów wsparcia towarzyszącego (tj. materiały szkoleniowe, catering); Realizacja projektu niezgodnie z harmonogramem jego realizacji; Brak sprzętu zakupionego w ramach projektu podczas kontroli; Niewystarczający opis sprzętu (przy realizacji kilku projektów o tych samych tytułach sprzęt powinien być opisany w sposób, który umożliwi kontrolującym zidentyfikowanie z konkretnym realizowanym projektem); Brak procedur związanych z archiwizacją i przechowywaniem dokumentacji projektowej; Nie złożenie wniosku do PARP/ RIF o zaakceptowanie zmian w projekcie w trakcie jego realizacji wraz z przedstawieniem ich 2 Opracowanie własne na podstawie: [Prowadzenie i rozliczanie projektu w ramach 2009, s. 22].

14 78 Marek Makowiec zakresu i uzasadnieniem potrzeby korekty; Naruszenie ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez błędne przeprowadzenie postępowania udzielenie zamówienia, jak i zamieszczenie w SIWZ lub innej dokumentacji opisującej przedmiot zamówienia parametrów, cech i warunków utrudniających uczciwą konkurencję albo mających na celu wybór konkretnego wykonawcy lub produktu; Nieprawidłowości w zakresie informacji i promocji projektu; Rozpoczęcie realizacji projektu przed dniem rozpoczęcia okresu kwalifikowalności lub ponoszenie wydatków po dniu jego zakończenia; Uwzględnianie wydatków wynikających ze wzrostu całkowitego kosztu realizacji projektu po podpisaniu umowy o dofinansowanie jako wydatków kwalifikującymi się do objęcia wsparciem; Brak ewidencjonowania wszystkich dokumentów związanych z realizacją projektu; Nie wykonanie zaleceń pokontrolnych w terminie wskazanym w informacji pokontrolnej lub nie przedstawienie przekonującego uzasadnienia ich niewykonania; Nie przedkładanie wraz z wnioskiem o płatność końcową dokumentów potwierdzających wykonanie zakresu rzeczowego projektu, w zakresie wynikającym z wniosku o dofinansowanie; Nieprawidłowo wypełniony oraz niekompletny wniosek Beneficjenta o płatność w formie papierowej i elektronicznej; Nie złożenie wniosku o płatność końcową w terminie; Nie dostarczenie uzupełnień i niezbędnych dokumentów do wniosku o płatność; Brak tożsamości wersji papierowej wniosku o płatność z jego wersją elektroniczną. Jeśli projekt jest dobrze przemyślany jedyną przeszkodą może stać się nieumiejętność poradzenia sobie z odpowiednim wypełnieniem wielu dokumentów. Najpierw należy sporządzić wniosek wraz z rozbudowanym biznesplanem i wszystkimi załącznikami. Następnie opracowany wniosek złożyć w określonym terminie do odpowiedniej instytucji i czekać na ocenę formalną. Po pomyślnym przejściu tego etapu wniosek oceniany jest pod względem techniczno-merytorycznym, finansowym i strategicznym (zgodność ze wszystkimi strategiami i planami regionalnymi). Przy przygotowywaniu wniosku należy pamiętać o wszystkich najczęściej popełnianych błędach, aby móc ich uniknąć. Poznanie wszystkich problemów związanych z otrzymaniem i rozliczeniem dotacji nie powinno stać się czynnikiem zniechęcającym do ubiegania się o dotacje. Wprost przeciwnie, znając wszystkie zagrożenia jesteśmy wówczas świadomi, czego możemy oczekiwać i przygotowani na wszelkie trudności. Wnioski i konkluzje Każdy realizuje projekty. Bez względu na to, czy uważamy je za duże zadania, czy też za złożone operacje, projekt to każda praca wykonywana z myślą o realizacji celu w ograniczonym czasie i przy skończonych kosztach. Kiedy zmieniamy sposób, w jaki pracują ludzie, zarządzamy projektem. Kiedy planujemy i udajemy się w podróż biznesową, zarządzamy projektem.

15 Zarządzanie projektami współfinansowanymi funduszy unijnych doświadczenia praktyczne 79 Kiedy wprowadzamy do sprzedaży nowy produkt, zarządzamy projektem premiery rynkowej. W ramach projektów powstają i zmieniają się produkty, wydarzenia, procesy i organizacje. Podczas wprowadzania usprawnień projekty są narzędziem działania. Może to polegać na przenoszeniu biura pod inny adres, organizacji imprezy, łączeniu dwóch organizacji, rozpoczynaniu nowego programu szkoleniowego, opracowywaniu budżetu, tworzeniu nowego produktu, zmienianiu lub konstruowaniu witryny WWW, wprowadzaniu w życie nowego procesu itd. Szczególne znaczenie mają projekty, realizowane w ramach funduszy unijnych, dzięki którym możliwe jest realizowane szeregu innowacyjnych przedsięwzięć, które nie tylko wpływają pozytywnie na realizujące je organizacje, ale przede wszystkim mają duży wpływ na całe rzesze beneficjentów ostatecznych, bezpośrednio korzystających z ich rezultatów. W przypadku tego typu projektów nie brak też różnorodnych, pojawiających się na każdym ich etapie problemów, ale w ogólnym zarysie są one bardzo podobne do tych, które można zidentyfikować podczas realizacji typowego przedsięwzięcia, z nielicznymi wyjątkami, co zresztą wykazano w opracowaniu. Dobre zarządzanie projektem, a szczególnie tym dofinansowanym w ramach funduszy unijnych zwiększa prawdopodobieństwo sukcesu i prowadzi do lepszych wyników, niższych kosztów, mniejszego wysiłku, krótszego czasu, lepszych relacji oraz zdolności do stałego zwiększania wydajności w kolejnych projektach, ma też bardzo duży wpływ na realizujący je zespół pracowników, bezpośrednio oddziałując na zakładane cele i rezultaty. W zarządzaniu wszystkimi projektami należy dążyć do równowagi między dyscypliną a elastycznością, kładąc duży nacisk na współpracę zespołową i zaangażowanie wszystkich członków zespołu projektowego. W procesie wdrażania i późniejszej realizacji projektu unijnego występują przeszkody i zagrożenia, ale korzyści znacznie je przewyższają. Zwykle realizacji tego typu procesów towarzyszy wiele problemów i utrudnień. Nie jest to też działanie łatwe, dlatego warto skorzystać z potencjału ludzi, którzy wdrażali już tego typu przedsięwzięcia. Warunki konieczne do skutecznego przeobrażenia i dostosowania organizacji i systemu zarządzania projektem, to posiadanie odpowiednich środków finansowych, technicznych, technologicznych, ludzkich, know-how, konsekwencji w działaniu, metodycznego podejścia oraz oczywiście odpowiednia ilość czasu.

16 80 Marek Makowiec Literatura: 1. Bizon-Górecka J., Wymiary dojrzałości projektowej przedsiębiorstw, [w:] Restrukturyzacja w obliczu nowych wyzwań gospodarczych. Zarządzanie-strategia-analiza, (red.) R. Borowiecki i A. Jaki, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Katedra Ekonomiki i Organizacji Przedsiębiorstw, Fundacja Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie, Kraków Lewandowska A., Janas M., Fundusze Europejskie na badania i rozwój, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Warszawa Łada M., Kozarkiewicz-Chlebowska A., Podstawy Controllingu projektów, CBP S.C., Kraków Mapa przedsiębiorcy Przewodnik po funduszach europejskich dla przedsiębiorstw, (red.) M. Burnat-Mikosz, B. Tylman, M. Turczyka, Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, Polska Konfederacja pracodawców Prywatnych, Warszawa Prowadzenie i rozliczanie projektu w ramach działań Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka realizowanych przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości. Dla rozwoju innowacyjnej gospodarki, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa Skalik J., Funkcja kontroli w zarządzaniu projektami, [w:] Problemy zarządzania strategicznego wobec przemian w otoczeniu współczesnych przedsiębiorstw, Wydawnictwo Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra Tarczydło B., Udział w projekcie unijnym a zmiany w organizacji, [w:] Zmiana warunkiem sukcesu. Rozwój i zmiany w małych i średnich przedsiębiorstwach, (red.) J. Skalik, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław Z jakich etapów składa się projekt unijny. Obiektywne, subiektywne, praktyczne i unijne uwagi, [ ]. 9. Zysińska M., Zarządzanie projektem europejskim, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2007.

PO IG 3.3 Tworzenie systemu ułatwiającego inwestowanie w MŚP. 1. Instytucja Wdrażająca

PO IG 3.3 Tworzenie systemu ułatwiającego inwestowanie w MŚP. 1. Instytucja Wdrażająca PO IG 3.3 Tworzenie systemu ułatwiającego inwestowanie w MŚP 1. Instytucja Wdrażająca Ponieważ Działanie 3.3 Tworzenie systemu ułatwiającego inwestowanie w MŚP jest działaniem wdrażanym centralnie, wybrano

Bardziej szczegółowo

PO IG 4.3 Kredyt technologiczny

PO IG 4.3 Kredyt technologiczny 1. Instytucja Wdrażająca PO IG 4.3 Kredyt technologiczny Ponieważ Działanie 4.3 Kredyt technologiczny jest działaniem wdrażanym centralnie, wybrano dla niego jedną Instytucję Wdrażającą na cały kraj. Jest

Bardziej szczegółowo

PO IG 1.4-4.1 Wsparcie na prace badawcze i rozwojowe oraz wdroŝenie wyników prac B+R

PO IG 1.4-4.1 Wsparcie na prace badawcze i rozwojowe oraz wdroŝenie wyników prac B+R PO IG 1.4-4.1 Wsparcie na prace badawcze i rozwojowe oraz wdroŝenie wyników prac B+R 1. Instytucja WdraŜająca Działania 1.4 Wsparcie projektów celowych oraz Działanie 4.1 Wsparcie wdroŝeń wyników prac

Bardziej szczegółowo

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r.

FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET. Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości. Jelenia Góra, grudzień 2014 r. FUNDUSZ POŻYCZKOWY DLA KOBIET Ministerstwo Gospodarki Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Jelenia Góra, grudzień 2014 r. I. Fundusz pożyczkowy dla kobiet... 3 1. Termin przyjmowania wniosków... 3 2. Limity

Bardziej szczegółowo

Zmiany w Kryteriach Wyboru Projektów w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013

Zmiany w Kryteriach Wyboru Projektów w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 33/2011 z dnia 1 lipca 2011 r. Komitetu Monitorującego Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 200-2013 Zmiany w Kryteriach Wyboru Projektów w ramach Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

WYTYCZNE INSTYTUCJI ZARZĄDZAJĄCEJ W ZAKRESIE KONTROLI I MONITOROWANIA PROJEKTÓW. ZMIANY WPROWADZONE W DNIU 19.10.10r.

WYTYCZNE INSTYTUCJI ZARZĄDZAJĄCEJ W ZAKRESIE KONTROLI I MONITOROWANIA PROJEKTÓW. ZMIANY WPROWADZONE W DNIU 19.10.10r. WYTYCZNE INSTYTUCJI ZARZĄDZAJĄCEJ W ZAKRESIE KONTROLI I MONITOROWANIA PROJEKTÓW ZMIANY WPROWADZONE W DNIU 19.10.10r. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego Kraków, styczeń 2010 BUDOWA WYTYCZNYCH

Bardziej szczegółowo

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych?

POLITECHNIKA POZNAŃSKA. Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Jak przygotować dobry projekt w ramach funduszy strukturalnych? Opracowanie: Cezary Konrad Wójcik, Politechnika Poznańska 18 czerwca 2007r. 1 Pomysł na projekt Wybór r odpowiedniego programu Dostosowanie

Bardziej szczegółowo

Biuro projektu: ul. Kościuszki 4/6a, 35-030 Rzeszów, tel.: 17 852-02-12, www.irp-fundacja.pl/absolwentrzeszow, e-mail: absolwent@irp-fundacja.

Biuro projektu: ul. Kościuszki 4/6a, 35-030 Rzeszów, tel.: 17 852-02-12, www.irp-fundacja.pl/absolwentrzeszow, e-mail: absolwent@irp-fundacja. Harmonogram szkolenia zawodowego: Zarządzanie projektami europejskimi Termin realizacji: 14.02.2011 10.03.2011 Miejsce realizacji: Szkoła policealna Wizażu i Stylizacji ul. Reformacka 4, Rzeszów Data Godziny

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego z dnia 02.04.2013 r. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki.

Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego z dnia 02.04.2013 r. Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Załącznik nr 1 do Zapytania ofertowego z dnia 02.04.2013 r. Audyt powinien obejmować wydatki wszystkich kategorii kosztorysu poniesione w zakresie realizacji Projektu Efektywność energetyczna w praktyce

Bardziej szczegółowo

Regionalna Instytucja Finansująca partnerem w pozyskiwaniu dofinansowania na. Działanie 8.2 Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B

Regionalna Instytucja Finansująca partnerem w pozyskiwaniu dofinansowania na. Działanie 8.2 Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B Regionalna Instytucja Finansująca partnerem w pozyskiwaniu dofinansowania na Działanie 8.2 Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B Joanna Szalpuk Pełnomocnik Zarządu Agencja Rozwoju Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE

Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki CELE SZCZEGÓŁOWE Cele Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Cel 1: Cel 2: Cel 3: Cel 4: Cel 5: Cel 6: Celem głównym Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki jest: Wzrost poziomu zatrudnienia i spójności społecznej CELE SZCZEGÓŁOWE

Bardziej szczegółowo

Pieniądze z Unii Europejskiej w 2012 roku

Pieniądze z Unii Europejskiej w 2012 roku e-poradnik Prawo Prawo Prawo Prawo Prawo Pieniądze z Unii Europejskiej w 2012 roku Środki na założenie firmy Dotacje dla osób fizycznych Dotacje inwestycyjne dla małych i średnich firm Wsparcie w programie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O OFERENCIE

INFORMACJE O OFERENCIE INFORMACJE O OFERENCIE Doradztwo i Szkolenia Europejskie 91-426 Łódź, ul. Wierzbowa 4/20 Telefon/fax: (+42) 678 57 34, Telefon komórkowy: 604 477 754 e-mail: m.feter@dise.com.pl www: www.dise.com.pl Działalność

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: PROGRAM PRIORYTETOWY Załącznik nr 1 do uchwały Zarządu NFOŚiGW nr... z dnia... Efektywne wykorzystanie energii Część 4) LEMUR- Energooszczędne Budynki Użyteczności Publicznej 1. Cel programu

Bardziej szczegółowo

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE

DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH ZE ŚRODKÓW UE 2012 2011 Jakub Moskal Dyrektor, Departament Koordynacji Wdrażania Programów Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości DOŚWIADCZENIA PARP Z POPRZEDNIEJ PERSPEKTYWY W REALIZACJI PROGRAMÓW I PROJEKTÓW FINANSOWANYCH

Bardziej szczegółowo

Instrukcja wypełniania wniosku o wpisanie projektu do Lokalnego Programu Rewitalizacji dla Miasta Torunia na lata 2007-2015.

Instrukcja wypełniania wniosku o wpisanie projektu do Lokalnego Programu Rewitalizacji dla Miasta Torunia na lata 2007-2015. Instrukcja wypełniania wniosku o wpisanie projektu do Lokalnego Programu Rewitalizacji dla Miasta Torunia na lata 2007-2015. Ilekroć w niniejszej instrukcji jest mowa o: 1. RPO należy przez to rozumieć

Bardziej szczegółowo

PROJEKT KRYTERIÓW MERYTORYCZNYCH

PROJEKT KRYTERIÓW MERYTORYCZNYCH PROJEKT KRYTERIÓW MERYTORYCZNYCH do oceny projektów z DZIAŁANIA 1.4 Dotacje inwestycyjne w zakresie dostosowania przedsiębiorstw do wymogów ochrony środowiska oraz w zakresie odnawialnych źródeł energii

Bardziej szczegółowo

Agroturystyka Współpraca w Sieci

Agroturystyka Współpraca w Sieci Biznesplan czyli jak połapać się w sieci wydatków i planów związanych z rozwojem gospodarstwa Opracowanie: Mariusz Tatka 1 Omówienie założeń i celu biznes planu Czego dotyczy biznes plan mam pomysł, jak

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ. Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym w regulaminie KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ Część I: Kryteria formalne podlegające weryfikacji na etapie oceny merytorycznej Kryterium Czy warunek został spełniony? Okres realizacji projektu jest zgodny z okresem wskazanym

Bardziej szczegółowo

Ogłasza konkurs otwarty na składanie wniosków o dofinansowanie projektów ze środków

Ogłasza konkurs otwarty na składanie wniosków o dofinansowanie projektów ze środków Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Pomorskiego w imieniu Samorządu Województwa Pomorskiego zwanego dalej Instytucją Pośredniczącą Ogłasza konkurs otwarty

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla beneficjenta

Przewodnik dla beneficjenta Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Przewodnik dla beneficjenta Samorządy Warszawa 2014 1 Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Skutecznie i efektywnie wspieramy

Bardziej szczegółowo

LGD PERŁA JURY. Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 05-06.06.2013

LGD PERŁA JURY. Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 05-06.06.2013 LGD PERŁA JURY Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 05-06.06.2013 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 98/2015 Prezydenta Miasta Konina z dnia 24 lipca 2015 r.

Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 98/2015 Prezydenta Miasta Konina z dnia 24 lipca 2015 r. Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 98/2015 Prezydenta Miasta Konina z dnia 24 lipca 2015 r. PROCEDURA POZYSKIWANIA ŚRODKÓW FINANSOWANYCH W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO, EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU

Bardziej szczegółowo

PO IG 3.2 Wspieranie funduszy kapitału podwyższonego ryzyka

PO IG 3.2 Wspieranie funduszy kapitału podwyższonego ryzyka PO IG 3.2 Wspieranie funduszy kapitału podwyższonego ryzyka 1. Instytucja Wdrażająca Ponieważ Działanie 3.2 Wspieranie funduszy kapitału podwyższonego ryzyka jest działaniem wdrażanym centralnie, wybrano

Bardziej szczegółowo

Lp Dotychczasowy zapis Proponowany zapis Uwagi/Uzasadnienie 1 1 str. marzec 2009 r. 24 marca 2009 r.

Lp Dotychczasowy zapis Proponowany zapis Uwagi/Uzasadnienie 1 1 str. marzec 2009 r. 24 marca 2009 r. Zał. nr 1 do Komunikatu Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Mazowieckiego 2007-2013 z dnia 2009 r. w sprawie przyjęcia zmian Szczegółowego opisu priorytetów Regionalnego

Bardziej szczegółowo

Kontrole mogą być przeprowadzane w dowolnym terminie w trakcie realizacji projektu i - co ważne - przez 5 lat od dnia zakończenia jego realizacji.

Kontrole mogą być przeprowadzane w dowolnym terminie w trakcie realizacji projektu i - co ważne - przez 5 lat od dnia zakończenia jego realizacji. Kontrole mogą być przeprowadzane w dowolnym terminie w trakcie realizacji projektu i - co ważne - przez 5 lat od dnia zakończenia jego realizacji. Decydując się na realizację projektu współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH UNIJNYCH

ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH UNIJNYCH ZARZĄDZANIE FINANSAMI W PROJEKTACH UNIJNYCH zasady i procedury 17 maja 2012 BUDŻET PROJEKTU STRUKTURA BUDŻETU PROJEKTU podział na kategorie i na działania w ramach kategorii KOSZTY PROJEKTU Całkowite -

Bardziej szczegółowo

Uproszczony proces pozyskania dofinansowania z Unii Europejskiej

Uproszczony proces pozyskania dofinansowania z Unii Europejskiej Uproszczony proces pozyskania dofinansowania z Unii Europejskiej Pomysł na inwestycję Cały proces pozyskania dotacji rozpoczyna się od pomysłu na inwestycję. Musisz szczegółowo przeanalizować swoją koncepcję

Bardziej szczegółowo

Realizacja projektów unijnych w sektorze publicznym

Realizacja projektów unijnych w sektorze publicznym 1 Grzegorz Karwatowicz Marek Dominik Peda Realizacja projektów unijnych w sektorze publicznym Spis treści Realizacja projektów unijnych w sektorze publicznym Wstęp..3 Rozdział I Monitoring, ewaluacja i

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

Wsparcie Ministra Środowiska w zakresie realizacji polityki ochrony środowiska

Wsparcie Ministra Środowiska w zakresie realizacji polityki ochrony środowiska PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Wsparcie Ministra Środowiska w zakresie realizacji polityki ochrony środowiska Część 1) Ekspertyzy, opracowania, realizacja zobowiązań międzynarodowych Cel programu

Bardziej szczegółowo

ELME PRIMUS www.elme.pl info@elme.pl tel. 602 433 228 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020

ELME PRIMUS www.elme.pl info@elme.pl tel. 602 433 228 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020 Nowe zasady przyznawania dotacji unijnych perspektywa 2014-2020 Perspektywa na lata 2014-2020 będzie wdrażana w Polsce poprzez 6 krajowych programów operacyjnych zarządzanych przez Ministerstwo Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2. Wymagania dotyczące audytu projektu

Załącznik 2. Wymagania dotyczące audytu projektu W ramach Poddziałania 2.1.1. audyt zewnętrzny jest obowiązkowy w każdym projekcie. Audyt powinien obejmować wydatki wszystkich kategorii kosztorysu poniesione w zakresie realizacji projektu. Raport z audytu

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu PYTANIA ZGŁASZANE W TRAKCIE SPOTKANIA INFORMACYJNEGO W RAMACH DOKUMENTACJI KONKURSOWEJ Z PODDZIAŁANIA 6.1.1 PO KL (konkurs zamknięty nr 1/PO KL/6/E.1.1/12 na projekty

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie dokumentacji projektu UE do kontroli 0 801 2727 24 (22 654 09 35)

Przygotowanie dokumentacji projektu UE do kontroli 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Przygotowanie dokumentacji projektu UE do kontroli 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Kontrola Kontrola jest podstawowym działaniem przeprowadzanym zarówno przez Instytucję Zarządzającą, Instyrucję Pośredniczącą

Bardziej szczegółowo

Zasady związane z umowami o dofinansowanie oraz promocją projektu. Kraków, 12 marca 2012 r.

Zasady związane z umowami o dofinansowanie oraz promocją projektu. Kraków, 12 marca 2012 r. Zasady związane z umowami o dofinansowanie oraz promocją projektu Kraków, 12 marca 2012 r. Umowa o dofinansowanie Umowa o dofinansowanie projektu podpisywana jest w terminie 45 dni od wyboru do dofinansowania.

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA - FUNDUSZ)

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA - FUNDUSZ) KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA - FUNDUSZ) Konkurs nr 1/JEREMIE/RPOWK-P/2014 Nr Kryterium Opis kryterium Sposób oceny A. Dopuszczalność projektu A.1 Cele projektu wspierają

Bardziej szczegółowo

Dotacje Unijne. Dotacje Unijne na lata 2007-2013!

Dotacje Unijne. Dotacje Unijne na lata 2007-2013! Dotacje Unijne Dotacje Unijne na lata 2007-2013! Firma PM GROUP oferuje Państwu kompleksową usługę związaną z pozyskiwaniem środków z funduszy europejskich. Proces ubiegania się o dofinansowanie ze środków

Bardziej szczegółowo

Wnioskodawca złożył wniosek o dofinansowanie na odpowiednim formularzu i w formie elektronicznej lub papierowej, określonych w regulaminie konkursu.

Wnioskodawca złożył wniosek o dofinansowanie na odpowiednim formularzu i w formie elektronicznej lub papierowej, określonych w regulaminie konkursu. Kryteria formalne dla działania 2.3 Cyfrowa dostępność i użyteczność informacji sektora publicznego Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 (Do oceny formalnej zostaną dopuszczone wnioski

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK)

KRYTERIA OCENY POSREDNIKÓW FINANSOWYCH KRYTERIA WYBORU (POŻYCZKA-BANK) konkurs 1/JEREMIE/RPOWK-P/2012 Załącznik nr 1 do trybu składania wniosków o wsparcie finansowe dla Wnioskodawców ze środków Funduszu Powierniczego JEREMIE utworzonego w ramach działania 5.1. Rozwój Instytucji

Bardziej szczegółowo

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej

Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej Wrocław, 02.06.2010 Materiał prasowy Informatyzacja przedsiębiorstwa z dotacji unijnej W sprawnym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa coraz większego znaczenia nabierają zintegrowane systemy informatyczne.

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Kielcach. Nieprawidłowości w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego

Wojewódzki Urząd Pracy w Kielcach. Nieprawidłowości w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Nieprawidłowości w realizacji projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego Od początku realizacji Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki, Wojewódzki Urząd Pracy przeprowadził:

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. Praca naszym celem - projekt systemowy realizowany w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet VI Rynek pracy otwarty dla wszystkich Działanie 6.1 Poprawa dostępu do zatrudnienia oraz wspieranie

Bardziej szczegółowo

Kontrola podczas weryfikacji wniosków beneficjenta o płatność

Kontrola podczas weryfikacji wniosków beneficjenta o płatność Kontrola podczas weryfikacji wniosków beneficjenta o płatność Instytucja Pośrednicząca II stopnia dla Priorytetu III Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Co badamy? Zgodność ponoszenia wydatków z przepisami

Bardziej szczegółowo

Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe

Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe Program Erasmus + Kształcenie i szkolenia zawodowe Akcja 2 Partnerstwa Strategiczne Zasady formalne i kryteria jakościowe Warszawa, 18 lutego 2015 Wnioskowanie niezbędne kroki Zapoznanie z Przewodnikiem

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Efektywne wykorzystanie energii Część 7) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach 1. Cel programu Celem programu jest ograniczenie zużycia

Bardziej szczegółowo

ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ DORADZTWO

ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ DORADZTWO ROZWÓJ FIRMY POPRZEZ DORADZTWO Sektorowy Program Operacyjny - Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw DZIAŁANIE 2.1 : Wzrost konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw poprzez doradztwo Najczęściej

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN REKRUTACJI UCZESTNIKÓW/CZEK PROJEKTU

REGULAMIN REKRUTACJI UCZESTNIKÓW/CZEK PROJEKTU REGULAMIN REKRUTACJI UCZESTNIKÓW/CZEK PROJEKTU ROZDZIAŁ I Postanowienia ogólne 1 1. Regulamin Rekrutacji Uczestników/czek Projektu Kreowanie nowych miejsc pracy i przedsiębiorczości w woj. mazowieckim

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE

WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE WOJEWÓDZTWO PODKARPACKIE UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Załącznik nr 12 Wytyczne dla Beneficjentów w zakresie zawierania umów/porozumień o partnerstwie dla projektów realizowanych

Bardziej szczegółowo

Rozliczanie projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego 2007-13

Rozliczanie projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego 2007-13 Rozliczanie projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Świętokrzyskiego 2007-13 Przepisy prawne Rozporządzenie Komisji Europejskiej (WE) Nr 800/2008 w sprawie uznania niektórych

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

WZÓR SPRAWOZDANIE (CZĘŚCIOWE/KOŃCOWE 1) ) 2) z wykonania zadania publicznego.... (tytuł zadania publicznego) w okresie od... do...

WZÓR SPRAWOZDANIE (CZĘŚCIOWE/KOŃCOWE 1) ) 2) z wykonania zadania publicznego.... (tytuł zadania publicznego) w okresie od... do... WZÓR SPRAWOZDANIE (CZĘŚCIOWE/KOŃCOWE 1) ) 2) 1) )Niepotrzebne skreślić. Wszędzie tam gdzie występuje 1) ) należy odnieść się do polecenia Niepotrzebne skreślić. 2) Sprawozdanie częściowe i końcowe sporządzać

Bardziej szczegółowo

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU O PŁATNOŚĆ *

INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU O PŁATNOŚĆ * INSTRUKCJA WYPEŁNIANIA WNIOSKU O PŁATNOŚĆ * UWAGI OGÓLNE Formularz jest przeznaczony dla beneficjentów realizujących projekty w ramach Działania 4.3 Kredyt technologiczny Programu Operacyjnego Innowacyjna

Bardziej szczegółowo

ETAP I Ocena formalna Kryteria formalne LP Nazwa Kryterium T/N

ETAP I Ocena formalna Kryteria formalne LP Nazwa Kryterium T/N Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na wybór Pośredników Finansowych Nr 4.3/2015/ZFPJ Kryteria wyboru Pośredników Finansowych ETAP I Ocena formalna Kryteria formalne LP Nazwa Kryterium T/N 1 Wniosek

Bardziej szczegółowo

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO

IR ZWIĘKSZENIE POTENCJAŁU NAUKOWO-BADAWCZEGO Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne jednakowe dla wszystkich działań wdrażanych za pośrednictwem projektów grantowych realizowanych w trybie pozakonkursowym

Bardziej szczegółowo

Działania wdrażane przez DIP są głównie skierowane do dolnośląskich przedsiębiorców.

Działania wdrażane przez DIP są głównie skierowane do dolnośląskich przedsiębiorców. 1. Kto może otrzymać dofinansowanie? Potencjalni beneficjenci uprawnieni do bezpośredniego ubiegania się o wsparcie w ramach RPO WD 2014-2020 są wskazani w Szczegółowym Opisie Osi Priorytetowych (SzOOP),

Bardziej szczegółowo

Metodyka zarządzania projektami

Metodyka zarządzania projektami Metodyka zarządzania projektami Prof. dr hab. inż. Andrzej Karbownik Gliwice 2015 r. Wykłady: Zarządzanie projektem Andrzej Karbownik https://woiz.polsl.pl/moodle/file.php?file=/185/wyklad.pdf 2 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

Doradzamy liderom jutra. Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B

Doradzamy liderom jutra. Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B POIG Działanie 8.2 Wspieranie wdrażania elektronicznego biznesu typu B2B Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 30.04.2009 r. Plan prezentacji 1. Informacje podstawowe, w tym: cel programu

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

POMOC PUBLICZNA w projektach Life+ Zespół ds. Pomocy Publicznej,

POMOC PUBLICZNA w projektach Life+ Zespół ds. Pomocy Publicznej, POMOC PUBLICZNA w projektach Life+ Zespół ds. Pomocy Publicznej, NFOŚiGW Postanowienia wspólne Life+ W postanowieniach ogólnych umowy LIFE+, zawieranej miedzy Komisją Europejską a Beneficjentem, każdorazowo

Bardziej szczegółowo

Założenia projektu ZDOBYĆ NOWĄ PRACĘ!

Założenia projektu ZDOBYĆ NOWĄ PRACĘ! Założenia projektu ZDOBYĆ NOWĄ PRACĘ! Jednorazowa dotacja na założenie własnej działalności gospodarczej będzie przyznana 22 osobom na poziomie do 20 000 zł. Podstawowe wsparcie pomostowe będzie przyznawane

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN PRAC KOMISJI OCENIAJĄCEJ WNIOSKI O PRZYZNANIE ŚRODKÓW NA ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI w ramach projektu:,,outplacement dla armii

REGULAMIN PRAC KOMISJI OCENIAJĄCEJ WNIOSKI O PRZYZNANIE ŚRODKÓW NA ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI w ramach projektu:,,outplacement dla armii REGULAMIN PRAC KOMISJI OCENIAJĄCEJ WNIOSKI O PRZYZNANIE ŚRODKÓW NA ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI w ramach projektu:,,outplacement dla armii Działanie 8.1. Rozwój pracowników i przedsiębiorstw w regionie Programu

Bardziej szczegółowo

Zmiany w Kryteriach Wyboru Projektów w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013

Zmiany w Kryteriach Wyboru Projektów w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007-2013 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 38/2012 z dnia 1 lutego 2012 r. Komitetu Monitorującego Wielkopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007-2013 Zmiany w Kryteriach Wyboru Projektów w ramach Wielkopolskiego

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka

FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka FORMULARZ WNIOSKU Marta Wronka Wydział ds. Programu LIFE Departament Ochrony Przyrody i Edukacji Ekologicznej NA DOBRY POCZĄTEK Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1293/2013 z dnia 11

Bardziej szczegółowo

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II REGULAMIN UCZESTNICTWA W STAŻACH w ramach Projektu Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II Ilekroć w Regulaminie jest mowa o: Projekcie należy przez to rozumieć projekt p.n. Nauka i biznes

Bardziej szczegółowo

Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw (działanie 2.1 PO IR)

Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw (działanie 2.1 PO IR) Wsparcie inwestycji w infrastrukturę B+R przedsiębiorstw (działanie 2.1 PO IR) 2 Nabór wniosków Ogłoszenie o naborze 27 lipca 2015 r. Rozpoczęcie naboru 1 września 2015 r. Zakończenie naboru 30 października

Bardziej szczegółowo

Struktura wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki

Struktura wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ SPOŁECZNY Struktura wdrażania Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Instytucja Zarządzająca Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Instytucja Certyfikująca Ministerstwo Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Z Uczelni do biznesu

Z Uczelni do biznesu Ilekroć w Regulaminie jest mowa o: REGULAMIN UCZESTNICTWA W STAŻACH w ramach Projektu Z Uczelni do biznesu Projekcie należy przez to rozumieć projekt pn. Z Uczelni do biznesu, realizowany w ramach Programu

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Poprawa efektywności energetycznej Część 4) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach 1. Cel programu Celem programu jest ograniczenie zużycia

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r.

Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 26 marca 2012 r. Poz. 311 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI 1) z dnia 9 marca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r.

Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Załącznik do Uchwały nr 682/246/IV/2013 Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 4 kwietnia 2013 r. Stanowisko Instytucji Zarządzającej RPO WSL na lata 2007-2013 w zakresie korekt w okresie trwałości projektów

Bardziej szczegółowo

UMOWA NR NA OTRZYMANIE JEDNORAZOWEJ DOTACJI INWESTYCYJNEJ

UMOWA NR NA OTRZYMANIE JEDNORAZOWEJ DOTACJI INWESTYCYJNEJ Załącznik nr 8 : Umowa na otrzymanie jednorazowej dotacji inwestycyjnej UMOWA NR NA OTRZYMANIE JEDNORAZOWEJ DOTACJI INWESTYCYJNEJ w ramach Projektu NOWA PERSPEKTYWA zwanego dalej: Projektem, współfinansowanego

Bardziej szczegółowo

LGD PERŁA JURY. Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 22-23.02.2012

LGD PERŁA JURY. Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 22-23.02.2012 LGD PERŁA JURY Szkolenie z zakresu pisania wniosków o płatność dla działania Małe Projekty 22-23.02.2012 Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie

Bardziej szczegółowo

Kryteria formalne - wnioskodawca: Kwalifikowalność wnioskodawcy w ramach działania.

Kryteria formalne - wnioskodawca: Kwalifikowalność wnioskodawcy w ramach działania. Program Operacyjny Inteligentny Rozwój, 2014-2020 Kryteria wyboru projektów Kryteria formalne dla działań wdrażanych za pośrednictwem projektów realizowanych w trybie pozakonkursowym Kryteria formalne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE: Akademia języków obcych, zarządzania i przedsiębiorczości

REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE: Akademia języków obcych, zarządzania i przedsiębiorczości POSTANOWIENIA OGÓLNE REGULAMIN UCZESTNICTWA W PROJEKCIE: Akademia języków obcych, zarządzania i przedsiębiorczości 1 1. Niniejszy Regulamin określa warunki uczestnictwa w ramach projektu: Akademia języków

Bardziej szczegółowo

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ

KARTA OCENY MERYTORYCZNEJ Załącznik nr 3 do Regulaminu przyznawania środków finansowych na rozwój przedsiębiorczości w projekcie P E R S P E K T Y W Y N A ( S A M O ) Z A T R U D N I E N I E W P R O G R A M I E O U T P L A C E

Bardziej szczegółowo

Dotacje dla wiedzy i technologii

Dotacje dla wiedzy i technologii Dotacje dla wiedzy i technologii Ewelina Hutmańska, Wiceprezes Zarządu Capital-ECI sp. z o.o. Polskie firmy wciąż są wtórnymi innowatorami Ponad 34,5 mld zł wydały na innowacje firmy, zatrudniające powyżej

Bardziej szczegółowo

UMOWA O DOFINANSOWANIE PROJEKTU

UMOWA O DOFINANSOWANIE PROJEKTU UMOWA O DOFINANSOWANIE PROJEKTU Umowa o dofinansowanie Warunki podpisania umowy o dofinansowanie: potwierdzenie przyznania dofinansowania w formie Promesy premii technologicznej, podpisanie/wejście w życie

Bardziej szczegółowo

Rozliczanie projektów w ramach

Rozliczanie projektów w ramach Rozliczanie projektów w ramach Działania 8.1 i 8.2 POIG Agencja Rozwoju Pomorza S.A Gdańsk, dn. 14 października 2010 r. 1. Zasady przygotowania wniosków o płatność z uwzględnieniem obowiązujących załączników.

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne. 1 Zakres regulacji

I. Postanowienia ogólne. 1 Zakres regulacji Regulamin świadczenia pomocy publicznej w ramach Projektu Małopolski Park Technologii Informacyjnych Ośrodek Innowacyjności Krakowskiego Parku Technologicznego realizowanego w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przygotowało korektę formularza wniosku aplikacyjnego.

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przygotowało korektę formularza wniosku aplikacyjnego. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przygotowało korektę formularza wniosku aplikacyjnego. Ministerstwo Rozwoju Regionalnego przygotowuje zmianę formularza wniosku w programie Kapitał Ludzki. Jeśli uradowani

Bardziej szczegółowo

Kryteria wyboru pośredników finansowych. Produkt finansowy Pożyczka Globalna

Kryteria wyboru pośredników finansowych. Produkt finansowy Pożyczka Globalna Załącznik nr 2 do Regulaminu Konkursu na wybór Pośredników Finansowych nr 2.6/2015/FPJWW Kryteria wyboru pośredników finansowych Produkt finansowy Pożyczka Globalna ETAP I OCENA FORMALNA Kryteria formalne

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Poprawa efektywności energetycznej Część 4) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach 1. Cel programu Celem programu jest ograniczenie zużycia

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIA Z TEMATYKI FUNDUSZY UNIJNYCH

SZKOLENIA Z TEMATYKI FUNDUSZY UNIJNYCH SZKOLENIA Z TEMATYKI FUNDUSZY UNIJNYCH Nie wiesz jak pozyskać środki z UE na swoją działalność? Masz problem z rozliczeniem projektu? Mamy na to sprawdzone rozwiązania! ul. Jedności 19/2 65-018 Zielona

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie Wniosku o Dofinansowanie pod kątem wymagań procedur zawierania umów Podtytuł prezentacji

Przygotowanie Wniosku o Dofinansowanie pod kątem wymagań procedur zawierania umów Podtytuł prezentacji Przygotowanie Wniosku o Dofinansowanie pod kątem wymagań procedur zawierania umów Podtytuł prezentacji Marta Woźniak Piotr Zajączkowski Warszawa, 8 października 2015 r. ZAGADNIENIA PRZEDSTAWIONE W PREZENTACJI:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN KOMISJI OCENY WNIOSKÓW

REGULAMIN KOMISJI OCENY WNIOSKÓW REGULAMIN KOMISJI OCENY WNIOSKÓW o udzielenie wsparcia finansowego na rozwój przedsiębiorczości 1 w ramach Działania 6.2 Wsparcie oraz promocja przedsiębiorczości i samozatrudnienia Priorytetu VI Rynek

Bardziej szczegółowo

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35)

www.asap24.com.pl Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Środki Unijne TRWALE WSPIERAJĄCE ROZWÓJ PRZEDSIĘBIORSTWA 0 801 2727 24 (22 654 09 35) Właścicielu! Dyrektorze! Czy poszukujesz środków na rozwój swojej działalności? Chciałbyś sfinansować nowy projekt?

Bardziej szczegółowo

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo?

Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Czy ochrona środowiska i odnawialne źródła energii są efektywne finansowo? Dariusz Lipka, Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego S.A. Kraków, 11.12.2013 r. Specyfika projektów energetyki odnawialnej -

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU Obowiązuje od roku akademickiego: 2010/2011 Instytut Ekonomiczny Kierunek studiów: Ekonomia Kod kierunku: 04.9 Specjalność: Fundusze Unii

Bardziej szczegółowo

Data utworzenia 2010-4-20. Numer aktu 428. Kadencja Kadencja 2002-2006

Data utworzenia 2010-4-20. Numer aktu 428. Kadencja Kadencja 2002-2006 Uchwała Nr 428/10 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 20 kwietnia 2010 roku w sprawie zmiany Uchwały nr 336/10 Zarządu Województwa Małopolskiego z dnia 23 marca 2010 r. w sprawie przyjęcia Regulaminu

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE NABORU WNIOSKÓW PROGRAM MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO EDUKACJA PRIORYTET 2 EDUKACJA ARTYSTYCZNA

PODSUMOWANIE NABORU WNIOSKÓW PROGRAM MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO EDUKACJA PRIORYTET 2 EDUKACJA ARTYSTYCZNA PODSUMOWANIE NABORU WNIOSKÓW NA ROK 2015 PROGRAM MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO EDUKACJA PRIORYTET 2 EDUKACJA ARTYSTYCZNA INSTYTUCJA ZARZĄDZAJĄCA DEPARTAMENT SZKOLNICTWA ARTYSTYCZNEGO I EDUKACJI

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 Reguły prowadzenia kontroli wniosków o płatność beneficjenta. Rozdział 1 - Tryb prowadzenia kontroli wniosków o płatność beneficjenta

Załącznik nr 3 Reguły prowadzenia kontroli wniosków o płatność beneficjenta. Rozdział 1 - Tryb prowadzenia kontroli wniosków o płatność beneficjenta Załącznik nr 3 Reguły prowadzenia kontroli wniosków o płatność beneficjenta Rozdział 1 - Tryb prowadzenia kontroli wniosków o płatność beneficjenta 1) Kontrole wniosków o płatność beneficjenta są przeprowadzane

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRIORYTETOWY

PROGRAM PRIORYTETOWY PROGRAM PRIORYTETOWY Tytuł programu: Poprawa efektywności energetycznej Część 4) Inwestycje energooszczędne w małych i średnich przedsiębiorstwach 1. Cel programu Celem programu jest ograniczenie zużycia

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE NABORU WNIOSKÓW NA ROK 2015 PROGRAM MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO ROZWÓJ INFRASTRUKTURY KULTURY PRIORYTET 3

PODSUMOWANIE NABORU WNIOSKÓW NA ROK 2015 PROGRAM MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO ROZWÓJ INFRASTRUKTURY KULTURY PRIORYTET 3 PODSUMOWANIE NABORU WNIOSKÓW NA ROK 2015 PROGRAM MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO ROZWÓJ INFRASTRUKTURY KULTURY PRIORYTET 3 INFRASTRUKTURA DOMÓW KULTURY INSTYTUCJA ZARZĄDZAJĄCA NARODOWE CENTRUM

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu Proces kontroli projektów na miejscu oraz podczas wizyty monitoringowej - najczęściej wykrywane uchybienia i nieprawidłowości w ramach Priorytetu VI, VII, VIII i IX PO KL Wojewódzki Urząd Pracy w Poznaniu

Bardziej szczegółowo

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II

Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II REGULAMIN UCZESTNICTWA W STAŻACH w ramach Projektu Nauka i biznes razem dobry staż szansą innowacji II Ilekroć w Regulaminie jest mowa o: Projekcie należy przez to rozumieć projekt p.n. Nauka i biznes

Bardziej szczegółowo

SŁOWNICZEK FUNDUSZY STRUKTURALNYCH

SŁOWNICZEK FUNDUSZY STRUKTURALNYCH SŁOWNICZEK FUNDUSZY STRUKTURALNYCH Audyt działania, które mają na celu niezaleŝną ocenę funkcjonowania instytucji, legalności, rzetelności; projekty z funduszy strukturalnych podlegają audytowi zewnętrznemu

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA WYBORU OPERACJI FINANSOWYCH

KRYTERIA WYBORU OPERACJI FINANSOWYCH załącznik do Uchwały nr 32/XI/2016 Komitetu Monitorującego Regionalny Program Operacyjny Województwa Mazowieckiego na lata 2014-2020 z dnia 22 kwietnia 2016 roku KRYTERIA WYBORU OPERACJI FINANSOWYCH Działanie

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Szczegółowy opis priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Szczegółowy opis priorytetów Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka 1. Instytucja Wdrażająca PO IG 3.1 Inicjowanie działalności innowacyjnej Ponieważ Działanie 3.1 Inicjowanie działalności innowacyjnej jest działaniem wdrażanym centralnie, wybrano dla niego jedną Instytucję

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny PL04 Oszczędzanie energii i promowanie odnawialnych źródeł energii

Program Operacyjny PL04 Oszczędzanie energii i promowanie odnawialnych źródeł energii Program Operacyjny PL04 Oszczędzanie energii i promowanie odnawialnych źródeł energii Na co można uzyskać pomoc w ramach programu PL04? Do dofinansowania kwalifikują się projekty mające na celu: termomodernizację

Bardziej szczegółowo