Model operatora a orkiestracja sieci 1

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Model operatora a orkiestracja sieci 1"

Transkrypt

1 Wojciech CZAKON Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna im. Karola Adamieckiego w Katowicach Model operatora a orkiestracja sieci 1 Wprowadzenie Zachodzące w gospodarce kryzysy, w tym nadal odczuwalne skutki kryzysu finansowego z roku 2008, są spektakularne, medialne, jednak ich wpływ na praktykę czy teorię zarządzania jest znacznie mniejszy niż się powszechnie sądzi. To raczej globalne zmiany o charakterze ciągłym, narastającym, przyciągają uwagę. Ich wpływ jest nie tylko bieżący, ale też nie ma nadziei na jego ustanie. Literatura zarządzania strategicznego nazywa te globalne zmiany megatrendami [1], a zalicza do nich m.in. dekonstrukcję łańcuchów wartości oraz gospodarkę opartą na wiedzy. Dekonstrukcja łańcuchów wartości oznacza postępującą specjalizację przedsiębiorstw, ich koncentrację na core business przy jednoczesnym porzuceniu innych obszarów działalności, w tym upatrując możliwości uzyskania przewagi konkurencyjnej. Skutkiem postępującej specjalizacji w skali gospodarki jest gwałtowny wzrost znaczenia koordynacji działalności wielu wyspecjalizowanych przedsiębiorstw po to, by dostarczyć odbiorcom złożone produkty i usługi. Pojawia się zapotrzebowanie na nowe kompetencje menedżerskie nazywane w literaturze modelem operatora oraz orkiestracją sieci. Gospodarka oparta na wiedzy powoduje z kolei wzrost znaczenia tworzenia nowej wiedzy, ale także ochronę renty ekonomicznej, która z może płynąć z wiedzy obecnie posiadanej oraz przyszłej. Współczesne procesy innowacyjne odbywają się w przestrzeni międzyorganizacyjnej [2], a nie w ramach pojedynczej firmy. Oprócz specjalizacji w tworzeniu konkretnych innowacji powstaje więc zapotrzebowanie na kompetencję tworzenia warunków do sprawnego opracowywania, wdrażania i czerpania korzyści z innowacji w skali międzyorganizacyjnej czy też sieciowej. Celem artykułu jest przybliżenie relacji pomiędzy modelem operatora a orkiestracją sieci, której korzeni doszukiwać się trzeba w modelu dyrygenta alter ego operatora. Orkiestracja sieci zostanie zilustrowana przypadkiem WSK Rzeszów, przedsiębiorstwa spełniającego rolę orkiestratora w polskiej branży lotniczej. 1 Badania prowadzące do osiągnięcia tych rezultatów otrzymały dofinansowanie z 7. Programu Ramowego Komisji Europejskiej (Nauki Społeczno-Ekonomiczne i Humanistyczne, numer umowy ), projekt FRIDA. Prace zespołu polskiego prowadzone są pod kierunkiem Prof. AE dr hab. Wojciecha Czakona 1

2 Model operatora od dywersyfikacji do specjalizacji Model biznesu rozumiany jest jako wyraz strategii organizacji, który przejawia się celowym kształtowaniem jej łańcucha wartości po to by skutecznie eksploatować i odnawiać zasoby oraz umiejętności. Oznacza to jednoczesne występowanie trzech warunków dotyczących strategii organizacji [4], jej architektury oraz bazy zasobowej. Warunek dotyczący strategii wskazuje na świadomy wybór zakresu działalności, rozpięty na łańcuchu wartości przedsiębiorstwa. Porterowski model łańcucha wartości obejmuje: pięć działań podstawowych, bezpośrednio tworzących wartość, cztery działania wspierające, powiązania pomiędzy nimi oraz otoczeniem i wreszcie marżę. W modelu biznesu nie chodzi więc o klasycznie rozumiane wyznaczenie celów oraz zasad ich osiągania, bowiem wybory strategiczne skupiają się na działaniach, powiązaniach oraz marży. Nawet jeśli potraktować marżę jako zmienną wynikową, to jednak stanowi ona podstawowy probierz skuteczności wybranej strategii. Zatem menedżerowie kształtując model biznesu przedsiębiorstwa odpowiadają na pytanie: ile i które działania przedsiębiorstwo będzie realizowało? Jak powiązać te działania z innymi, aby tworzenie wartości było możliwie efektywne? Obserwacja megatrendów oraz ich skutków dla sposobu kształtowania strategii i rutyny działania przedsiębiorstw pozwala wyodrębnić trzy modele biznesu [3]: operatora, integratora i dyrygenta. Model operatora opisywany w literaturze jest stosunkowo bezpośrednim wyrazem dyrektywy koncentracji na core business. Operator to takie przedsiębiorstwo, które realizuje wyłącznie jedno działanie w łańcuchu wartości. Spotkać można więc: operatorów logistycznych (np. DHL, UPS), operatorów produkcyjnych (np. wytwórcy dostarczający produkty pod marką dystrybutora TESCO czy REAL), operatorów serwisu (zwykle wielu marek), operatorów badawczych (np. laboratoria testujące bezpieczeństwo nowych produktów). Operatorzy mogą także realizować działania wspierające, czego najbardziej widocznym przejawem pozostają biura rachunkowe czy firmy head-hunterskie. Jakkolwiek opis operatora poprzez proces gospodarczy, w którym się on specjalizuje jest poprawny i intuicyjnie zrozumiały, to jednak nie jest kompletny. Przecież operator nie może funkcjonować odrębnie od konkretnego łańcucha wartości. Powstaje więc pytanie o więzi, które łączą go z innymi przedsiębiorstwami. Te więzi mogą mieć charakter kapitałowy, relacyjny lub transakcyjny. O kapitałowych więziach można mówić wówczas, gdy operator pozostaje w grupie kapitałowej innych operatorów lub przedsiębiorstw realizujących odmienny model biznesu. O relacyjnych więziach mowa wówczas, gdy powiązanie opiera się na zaufaniu, doświadczeniu wzajemnej współpracy, a także kontaktach społecznych decydentów. Więzi transakcyjne występują wtedy, gdy każde zlecenie traktowane jest przez operatora jako jednorazowe i dokonywane w oparciu o cenę usługi. Nawet jeśli operator kształtując swój model biznesu nie dokonuje wyboru powiązań, to jednak efektywne funkcjonowanie łańcucha wartości wymaga, aby tę rolę koordynującą ktoś przejął. Drugi model biznesu omawiany w literaturze to model integratora, klasyczny dla wielkich przedsiębiorstw przemysłowych w dojrzałych sektorach. Integrator dokonuje zupełnie odmiennego wyboru aniżeli operator, bowiem podejmuje odpowiedzialność za cały łańcuch wartości. Nie jest więc selektywny jeśli chodzi o realizowane działania. Kluczowym wyróżnikiem modelu integratora jest rodzaj więzi, jakie kształtuje by realizować swoje cele strategiczne. Chodzi o więzi kapitałowe, bowiem 2

3 integrator opiera się na ścisłej, hierarchicznej wręcz koordynacji działań w łańcuchu wartości. Drogą do optymalizacji efektywności całego łańcucha wartości jest hierarchia, a tę uzyskuje się tworząc pojedyncze wielkie organizacje, albo wielkich rozmiarów grupy kapitałowe. Nawet w dobie kryzysu gospodarczego integrator ma przewagę nad niehierarchicznymi formami organizacji łańcucha wartości, bowiem może szybko dokonywać adaptacji do warunków otoczenia. Przekonują o tym ostatnie przykłady grup kapitałowych Ford czy Mittal, które w bardzo krótkim czasie zredukowały skalę działalności, a przez to koszty stałe w czasie kryzysu finansowego z roku 2008, uzyskując szanse przetrwania i rozwoju. O ile jednak adaptacyjność w warunkach odwrócenia trendu gospodarczego niektórym integratorom się powiodła, to jednak skala zaangażowanych zasobów, stopień rutynizacji działalności oraz wielkość organizacji obniża elastyczność i adaptacyjność. Korzyści efektywności skali i koordynacji hierarchicznej okupione są niższą innowacyjnością oraz potencjałem adaptacyjnym. Trzeci model biznesu to model dyrygenta. Takie przedsiębiorstwo podejmuje świadomy wybór skupienia się na roli koordynującej działania wielu różnych operatorów, skupiając się na efektywności działania całego łańcucha wartości ze względu na elastyczny dobór mechanizmów koordynacji. Dyrygent posługuje się więc zarówno: mechanizmem cenowym po to by wybrać najtańszego wykonawcę określonych działań; mechanizmem relacyjnym by obniżyć ryzyko zachowań oportunistycznych, a szczególnie utraty kontroli nad kluczowymi zasobami niematerialnymi; mechanizmem hierarchicznym tam, gdzie umowy dwustronne lub nawet więzi kapitałowe wymagają uzyskania pozycji dominującej i ograniczenia autonomii operatorów. Literatura często podaje przykład firmy przemysłu lekkiego działającej w branży sportowej tj. Nike Inc. jako udane zastosowanie modelu dyrygenta. Jednocześnie nie sposób nie zauważyć, że wiele branż się na nim całkowicie opiera. Na przykład branża turystyczna została zdominowana przez wielkie międzynarodowe biura turystyczne, które dyrygują zarówno usługami hotelarskimi, gastronomicznymi, logistyką jak i rozliczeniami finansowymi itd. Wielka dystrybucja detaliczna także ilustruje model dyrygenta, bowiem określa ściśle działanie operatorów produkcyjnych, logistycznych, finansowych czy marketingowych, nawiązując z poszczególnymi operatorami różnego typu więzi. W przemyśle również zachodzą tego typu zjawiska, a wydają się być funkcją stopnia złożoności produktu końcowego. Dlatego można zakładać, że im bardziej złożony produkt tym większe prawdopodobieństwo pojawienia się dyrygenta. To, co na poziomie pojedynczej organizacji może być stosunkowo prosto sparametryzowanym wyborem strategicznym, którego przejawem jest realizowany model biznesu, na poziomie międzyorganizacyjnym zakłada istnienie wielokierunkowych i złożonych relacji. Jeśli bowiem istnieją operatorzy, to ich przetrwanie w konkurencji z wielkim integratorem zależy nie tylko od innowacyjności, ale też od efektywności koordynacji ich współdziałania. Innymi słowy, operator bez dyrygenta ma niewielkie szanse w starciu z potencjałem rynkowym integratora. Wynika stąd, że w poszczególnych branżach spodziewać się można dominacji modelu biznesu integratora, szczególnie tam gdzie liczy się efekt skali, lub też dominacji modelu dyrygenta, zwłaszcza tam gdzie znaczenie ma tempo zmian technologicznych. O ile jednak model integratora pozostaje względnie dobrze rozpoznany w dorobku teorii organizacji, to zjawiska międzyorganizacyjne są względnie nowe i nadal wymagają dogłębnych badań. 3

4 Orkiestrator od modelu dyrygenta do przedsiębiorstwa sieciowego Model dyrygenta jest najbardziej charakterystycznym wyrazem nowych kompetencji potrzebnych w gospodarce sieciowej. Opiera się przecież na umiejętności koordynacji działań wielu podmiotów po to, aby dostarczyć klientowi końcowemu złożony produkt lub usługę. Ta szczególna kompetencja dostrzeżona została już we wczesnych tekstach dotyczących sieci w zarządzaniu strategicznym [5]. Zdefiniowano ją jako tworzenie sieci oraz proaktywną postawę w dbaniu o tę sieć. Oznacza to, że w modelu dyrygenta niezbędne są co najmniej następujące umiejętności: - dobór członków sieci, poprzedzony rekrutacją i spleciony z eliminacją, analogicznie do procedur zarządzania zasobami ludzkimi, - kształtowanie więzi pomiędzy członkami sieci, co oznacza zgodnie z teorią organizacji oznaczenie więzi informacyjnych, funkcjonalnych oraz hierarchicznych. Literatura sieci posługuje się w tym zakresie pojęciem network governance tj. koordynacji wielorakiej [6], - ustalenie zasad tworzenia i podziału wartości dodanej pomiędzy uczestników sieci, - reagowanie na napięcia, konflikty i dysfunkcje operacyjne. Późniejsze badania ujawniły potrzebę głębszego wpływu na kształtowanie kompetencji uczestników sieci, najczęściej funkcjonujących w modelu operatora. Jednocześnie przypisano przedsiębiorstwu pełniącemu rolę dyrygenta sieci zadania strategicznego zarządzania siecią [7]. Porzucono zatem takie pojmowanie dyrygenta, w którym jest on twórcą efemerycznych konstrukcji, organizacji wirtualnej powołanej do pojedynczego lub pojedynczych zleceń. Tworzenie kompetencji partnerów i strategia rozwoju wychodzą znacznie poza zakres transakcyjny. Opierają się na milczącym założeniu trwałości sieci. Z perspektywy analizy sieciowe podsumowuje się tę rolę stwierdzeniem o zajęciu strategicznie centralnej roli w sieci [8]. Dalsze badania nad rolą dyrygenta skupiają się już na jego związkach z innowacjami. To w tych warunkach pojawia się pojęcie orkiestracji sieci [9]. Obejmuje ono trzy podstawowe procesy: 1. Zarządzanie stabilnością sieci 2. Zarządzanie zawłaszczaniem renty 3. Zarządzanie mobilnością wiedzy. Pierwszy z wymienionych procesów został już wcześniej zauważony, a tu jedynie doprecyzowany. Chodzi w nim o kształtowanie członkostwa, tempa wzrostu oraz więzi łączących uczestniczące w sieci przedsiębiorstwa. Orkiestrator jest więc selekcjonerem, ale też określa jaka sieć powinna być i temu podporządkowuje swoje działania względem operatorów. By ten cel osiągnąć dysponuje silnym narzędziem, którym jest kształtowanie reguł zawłaszczania renty. Ten drugi proces charakterystyczny dla orkiestracji sieci, zasadza się na zasobowej teorii firmy i jej rozwinięciu w kierunku gospodarki opartej na wiedzy. W istocie przecież tylko wiedza spełnia kryteria VRIO przesądzające o wartości strategicznej zasobu. Do reguł zawłaszczania renty zalicza się mechanizmy ochrony oraz mechanizmy maksymalizacji wartości [10]. Ochrona renty ekonomicznej opiera się na ograniczeniu mobilności zasobów będących jej podstawą, a służą temu głównie: 4

5 Prawa własności intelektualnej, zabezpieczane wobec stron trzecich patentami lub zastrzeżonymi wzorami przemysłowymi czy użytkowymi, a wobec strony drugiej zabezpieczane kontraktowo odpowiednimi klauzulami poufności i niekonkurencyjności. Zabieg ten stwarza szansę quasimonopolistycznego korzystania z własności intelektualnej lub czerpania z niej pożytków na zasadzie licencji itp. Wiedza milcząca, która stanowi stosunkowo silne zabezpieczenie przed niekontrolowaną dyfuzją wiedzy, zwłaszcza jeśli ta wiedza milcząca ma dodatkowo cechę lepkości. Orkiestrator nie dąży zatem do kodyfikacji wiedzy, ale celowo pozostawia istotne jej elementy w postaci wiedzy milczącej. Maksymalizacja wartości to zabieg zupełnie odmienny, bowiem kieruje uwagę menedżerską nie na ograniczenie dostępu stron trzecich do wiedzy, ale przeciwnie do możliwie znaczącego i szybkiego tworzenia wartości na podstawie posiadanej wiedzy po to, aby wyprzedzać konkurentów. Typowe zabiegi służące realizacji tego celu to: zwiększanie tempa innowacji, kształtowanie kompetencji dynamicznych oraz budowanie architektury biznesu. Zatem orkiestrator sieci charakteryzuje się świadomym kształtowaniem i adaptacji zasad podziału tworzonej wartości. Trzeci proces typowy dla orkiestracji można rozumieć jako rozszerzenie kształtowania kompetencji operatorów współdziałających w sieci. Ten proces zorientowany jest bezpośrednio na sieć, w odróżnieniu od mechanizmu ochrony wiedzy, który zorientowany jest głównie na jej ochronę przez otoczeniem. Wiedza i kompetencje w sieci są rozproszone i ulegają zmianom. Umiejętność kształtowania tej wiedzy w sieci pozwala orkiestratorowi osiągnąć przewagę sieciową, analogicznie do przewagi monopolistycznej osiąganej w modelu integratora [9]. Najnowszy element do orkiestracji sieci dodali badacze regionalnych systemów innowacji, stosujący międzyorganizacyjny poziom analizy. Stwierdzili oni, że dla orkiestracji sieci znaczenie ma wielkość firmy, jej działalność badawczo-rozwojowa oraz zdolność absorpcyjna [11]. Jakkolwiek hipoteza kotwiczenia firm nie doczekała się jeszcze rozstrzygających testów empirycznych, to jednak prowadzone obecnie badania oraz wysoka cytowalność pierwotnych publikacji wskazują na jej antycypowaną przydatność w wyjaśnianiu orkiestracji w sieciach innowacyjnych. Od integratora do orkiestratora Modele biznesu wpisują się jednocześnie w kilka obszarów badawczych, spośród których implementacja strategii, restrukturyzacja przedsiębiorstw oraz polityka innowacyjności wydają się pełnić aktualnie kluczową rolę. Przeprowadzone przez autora badania empiryczne branży lotniczej w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem podmiotów zrzeszonych w tzw. Dolinie Lotniczej w Rzeszowie pozwalają ujawnić złożoność roli orkiestratora, a także jej dynamiczny kontekst. Podstawowym celem badań jest testowanie hipotezy kotwiczenia firm, czyli szczególnego wpływu niektórych podmiotów w sieci dla rozwoju całej populacji jej członków oraz regionu, w którym te podmioty działają. Badania prowadzono według metodyki wielokrotnego studium przypadku, z etapem analizy porównawczej i międzysektorowej. Procedura gromadzenia danych opierała się zarówno na źródłach wtórnych, głównie bazach danych publicznie dostępnych, komercyjnych oraz publikacjach prasowych, jak też na źródłach pierwotnych, gdzie wykorzystano technikę wywiadów strukturyzowanych kwestionariuszem ankiety. 5

6 Technika ta umożliwia osiągnięcie akceptowalnej zwrotności (ponad 25%), przy jednoczesnej możliwości uzyskania bogatszego zbioru danych, a także interpretacji respondentów w zakresie badanego problemu. Ponadto przeprowadzono 7 niestrukturyzowanych wywiadów celem. Wreszcie zastosowano metodę obserwacji oraz obserwacji uczestniczącej na targach oraz konferencji Doliny Lotniczej. Spełnia to wymogi triangulacji danych w badaniach jakościowych [12]. Niniejszy artykuł przedstawia esencję dotychczasowych ustaleń badawczych, znajdujących się obecnie na etapie pośrednim tj. przed analizą porównawczą oraz generowaniem uogólnionych dyrektyw polityki regionalnej. Jednym z elementów tych badań pozostaje identyfikacja takich podmiotów, które posiadają następujące cechy: 1. Tworzą sieć i przyjmują w niej postawę proaktywną, 2. Tworzą i upowszechniają kompetencje wśród partnerów, 3. Strukturyzują sieć i wyznaczają jej strategię, 4. Zajmują w sieci pozycję centralną, 5. Maja znaczne rozmiary i rozwinęły się lokalnie, 6. Posiadają wystarczający poziom zdolności absorpcyjnej w swoim obszarze technologicznym, 7. Ułatwiają dyfuzję wiedzy, 8. Przyciągają inne firmy do klastra, poprzez kreację znacznych zasobów wykwalifikowanej siły roboczej, 9. Są innowacyjne i stymulują rozwój innych podmiotów. Spośród 73 zarejestrowanych członków Doliny Lotniczej, czyli rozproszonego klastra o głównej lokalizacji w rejonie Rzeszowa i trzech mniejszych w okolicach Bielska- Białej, Świdnika oraz Warszawy (rys. 2), tylko jeden spełnia wszystkie 8 kryteriów. Identyfikację orkiestratora przeprowadzoną przez zespół badawczy potwierdzają wywiady strukturyzowane oraz niestrukturyzowane, a także dostępne źródła wtórne. Rys. 2. Rozproszenie geograficzne Klastra lotniczego Dolina Lotnicza w Polsce. Źródło: opracowanie P. Jędrysik. Tym podmiotem jest WSK Rzeszów, członek grupy kapitałowej United Technologies Corporation od roku Warto podkreślić, że Politechnika 6

7 Rzeszowska spełnia wszystkie kryteria orkiestracji sieci poza kryterium nr 3. Natomiast WSK Rzeszów, w ramach głębokiego procesu restrukturyzacji, ograniczania zatrudnienia, a także zmian związanych z adaptacja do funkcjonowania w grupie kapitałowej UTC, już w roku 2003 sfinansował inicjatywę założenia Stowarzyszenia Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego Dolina Lotnicza. W istocie zapewnił temu podmiotowi finansowanie bieżącej działalności, lokale oraz wsparcie administracyjne na wczesnym etapie organizowania, łącznie z delegowaniem kluczowych pracowników do jej struktur. Wydarzenie to interpretować należy jednocześnie jako spełnienie kryterium 1, 3 i 4. Rozmiar WSK Rzeszów przed prywatyzacją, oraz fakt 70 letniej działalności w przemyśle lotniczym, pozwalają stwierdzić spełnienie kryterium 5. Strategiczny cel rozwoju Doliny Lotniczej, inspirowany potrzebami kooperacyjnymi WSK Rzeszów potwierdza spełnienie kryterium 8. Istotniejsze znaczenie dla orkiestracji sieci mają jednakże kryteria związane z wiedzą oraz apropriacją renty. WSK Rzeszów zleca badania wiodącym wydziałom i instytutom uniwersyteckim, ze szczególnym uwzględnieniem Politechnik: Rzeszowskiej, Częstochowskiej, Warszawskiej, Lubelskiej i Śląskiej. Uczestniczy także, jako odbiorca przemysłowy w wielu projektach badawczych, w tym w projekcie kluczowym znacznej wartości pt. Nowoczesne technologie materiałowe stosowane w przemyśle lotniczym - Indywidualny projekt kluczowy realizowanym przez konsorcjum Aeronet. Opracowywane są najnowocześniejsze technologie materiałowe stosowane w silnikach lotniczych. WSK Rzeszów daje w ten sposób dowód na spełnienie kryteriów 6 i 9 dotyczących innowacyjności oraz zdolności absorpcyjnej. Kryteria 2 i 7 dotyczą tworzenia wspólnego dla uczestników sieci zasobu kompetencji i wiedzy. Realizacji tego celu służą projekty skierowane na kształcenie zawodowe średnie i wyższe. Pośród nich szczególnie podkreślić trzeba Centrum Szkolenia Operatorów, którego celem jest dostarczanie przemysłowi licznej kadry przeszkolonych operatorów wieloosiowych obrabiarek CNC. Bieżąca współpraca z Politechniką rzeszowską prowadzi do realizacji praktyk zawodowych oraz zatrudniania jej absolwentów. Z kolei współdziałanie z małymi i średnimi przedsiębiorstwami Doliny Lotniczej podnosi ich kompetencje do współdziałania z wielkim międzynarodowym koncernem. Model dyrygenta realizowany przez WSK Rzeszów nie byłby możliwy bez współdziałania z kluczowym operatorem badawczym (Politechnika Rzeszowska) oraz licznymi operatorami produkcyjnymi, wyspecjalizowanymi małymi podmiotami. Do obecnej postaci spółkę doprowadził proces restrukturyzacji oraz prywatyzacji. Jednakże przejęła ona rolę orkiestratora z własnej inicjatywy, uzyskując wcześniej zgodę koncernu, do którego należy. Orkiestracja skierowana jest na rozwój technologiczny własny, kooperantów oraz wdrażanie innowacji do globalnego łańcucha dostaw UTC. Skierowana jest także na rozwój zasobów ludzkich w regionie. Wreszcie, silne wsparcie dla Doliny Lotniczej jako instytucji klastra branżowego wskazuje na strukturyzowanie i kształtowanie strategii całej sieci. Czyni to w zamiarze osiągnięcia własnych celów strategicznych. Znaczną część badań finansują środki publiczne polskie lub europejskie. Inicjatywom promocyjnym, handlowym czy konsolidacji branży sprzyjają władze lokalne i regionalne. Koordynowanie tych wielu działań, sprzyjających rozwojowi WSK Rzeszów, dowodzi orkiestracji sieci. Pokazuje też, jak dalece orkiestracja jest procesem złożonym 7

8 Zakończenie Modelowanie przedsiębiorstwa to nie zabieg poznawczy, realizowany przez badaczy po to aby przekazać syntetyczny obraz głównych właściwości i zmiennych organizmu gospodarczego. W strategii modelowanie to takie kształtowanie łańcucha wartości oraz roli przedsiębiorstwa w tym łańcuchu, aby eksploatacja obecnie dostępnych zasobów była możliwie najbardziej efektywna, a tworzenie innowacji skuteczne. Modelowanie to zmiana. W tym sensie modele są przejściowe, bowiem dotyczą nie tylko wnętrza organizacji, ale przede wszystkim jej powiązań z otoczeniem. Można wręcz stwierdzić, że wybór modelu biznesu to wybór roli, którą przedsiębiorstwo chce i może pełnić w systemie tworzenia wartości dla klientów końcowych. Orkiestracja sieci przenosi uwagę menedżerską, ale też badawczą na taki model biznesu, w którym to kształtowanie powiązań i koordynowanie wielu działań jest źródłem renty ekonomicznej. Trwa debata w zakresie cech, które orkiestrator powinien posiadać. Badania empiryczne prowadzone przez zespół pod kierunkiem autora opierają się na eklektycznym podejściu, w którym uwzględniono wszystkie główne grupy kryteriów: dotyczące sieci, dotyczące wiedzy, dotyczące zawłaszczania renty, ale także lokalizacji. Dało to łączną liczbę 9 kryteriów, które spełnia tylko jeden podmiot w przemyśle lotniczym w Polsce. WSK Rzeszów jest najbliższy eklektycznej definicji orkiestratora. Tę rolę przychodzi jednak spełniać łatwiej, gdy funkcjonuje się w klastrze, otoczeniu bogatym nie tylko w licznych kooperantów i dostawców, ale także instytucje, w tym edukacyjne i badawcze. Warto jednak podkreślić, że podobne klastry, pod względem składu podmiotowego, występują w innych obszarach kraju. Tam jednak przedsiębiorstwa wybrały rolę integratorów, z częściowym tylko spełnieniem funkcji orkiestracji sieci. Dalsze badania, w tym podłużne, wydają się potrzebne by pełniej porównać te dwa główne wybory modeli biznesu w branży lotniczej. Po uwzględnieniu czynników właściwych branży może się okazać, że orkiestracja analogiczna jak w przypadku przemysłu lotniczego nie może być wprost replikowana na inne sektory gospodarki. Jednakże wzrost zatrudnienia, tworzonej wartości, rozwój technologiczny tego podmiotu oraz sieci, w której pełni centralną rolę, zachęca do prowadzenia dogłębnych studiów orkiestracji sieci. Literatura [1] M. Romanowska (2004), Planowanie strategiczne w przedsiębiorstwie, PWE Warszawa. [2] W. Powell, K.W. Koput, L. Smith-Doerr. Interorganizational Collaboration and the Locus of Innovation: Networks of Learning in Biotechnology. Administrative Science Quarterly 1996, Vol. 41, Nr 1, s [3] K. Obłój (2002), Tworzywo skutecznych strategii, PWE, Warszawa. [4] J. Rokita (2005), Zarządzanie strategiczne tworzenie I utrzymywanie przewagi konkurencyjnej, PWE, Warszawa. 8

9 [5] C. Jarillo (1988) 'On Strategic Networks', Strategic Management Journal, Vol. 9, Nr 1, s [6] W. Czakon (2008), Koordynacja sieci wieloraka forma organizacji, Przegląd Organizacji, Nr 9, s [7] G. Lorenzoni, C. Baden-Fuller (1995) 'Creating a Strategic Center to Manage a Web of Partners' California Management Review, Vol. 37, Nr 3, s [8] Lazerson, Lorenzoni, 1999 [9] C. Dhanaraj, A. Parkhe (2006) Orchestrating Innovation Networks, Academy of Management Review, Vol. 31, Nr 3, s [10] P. Hurmelinna-Laukkanen, K. Puumalainen, (2007) Formation of the appropriability regime: strategic and practical considerations, Innovation: Management, Policy & Practice, Vol. 9, s [11] A. Agrawal, I. Cockburn (2003) The Anchor Tenant Hypothesis: Exploring the Role of Large, Local, R&D intensive firms in Regional Innovation Systems, International Journal of Industrial Organization, Vol. 2, s [12] W. Czakon (2009), Mity o badaniach jakościowych w naukach o zarządzaniu, Przegląd Organizacji, nr 9, s Streszczenie Modele biznesu są przejawem strategii przedsiębiorstwa, jego wyborów odnośnie łańcucha wartości oraz kompetencji. Skupiający wiele uwagi w literaturze model operatora został opisany w powiązaniu z modelem dyrygenta. Scharakteryzowano cechy modelu dyrygenta i jego ewolucję w stronę orkiestracji sieci. Zilustrowano rolę orkiestratora na przykładzie WSK Rzeszów w Dolinie Lotniczej. Abstract Business models are the practical emanation of firm s strategies, their value chain and capabilities configuration. The operator model has long attracted researchers attention, here it has been described in connection with the orchestrator model. Its features are listed as well as its evolution towards network orchestration. This capability has been shown on WSK Rzeszów case in the Aviation Valley. 9

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze

Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Szukanie wspólnej wartości (korzyści) w klastrze Struktura klastrowa M. Porter - klastry to geograficzne koncentracje wzajemnie powiązanych przedsiębiorstw, wyspecjalizowanych dostawców (w tym dostawców

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Aktywne formy kreowania współpracy

Aktywne formy kreowania współpracy Projekt nr... Kształtowanie sieci współpracy na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Dolnego Śląska ze szczególnym uwzględnieniem aspektów ekonomiczno społecznych Aktywne formy kreowania współpracy Dr inż.

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe

Badania marketingowe Badania marketingowe Dr hab. prof. SGH Katedra Rynku i Marketingu SGH teresataranko@o2.pl Konsultacje pokój 302 Madalińskiego 6/8 Wtorek -15.00-16.00 Struktura problematyki 1. Definicja i funkcje badań

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Klastry wyzwania i możliwości

Klastry wyzwania i możliwości Klastry wyzwania i możliwości Stanisław Szultka Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową 29 września 2015 Klastry wyzwania nowej perspektywy 1. Klastry -> inteligentne specjalizacje 2. Organizacje klastrowe

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13

Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami... 13 Spis treści Słowo wstępne (Marek Matejun).................................................. 11 Część 1. Kierunki badań nad zarządzaniem małymi i średnimi przedsiębiorstwami.................................

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ

Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia podyplomowe TWORZENIE I ZARZĄDZANIE STRUKTURĄ KLASTROWĄ Studia objęte patronatem Doliny Lotniczej Czy chcesz poznać odpowiedzi na pytania: Co to jest inteligentna specjalizacja - IS (ang. smart

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII

WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII WSPÓŁCZESNA ANALIZA STRATEGII Przedmowa CZĘŚĆ I. WSTĘP Rozdział 1. Koncepcja strategii Rola strategii w sukcesie Główne ramy analizy strategicznej Krótka historia strategii biznesowej Zarządzanie strategiczne

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!!

Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Działania w ramach projektu Od inicjatywy klastrowej do Sopockiego Klastra Turystycznego program wsparcia i rozwoju zostały już rozpoczęte!!! Głównym celem projektu jest umożliwienie podmiotom z sopockiej

Bardziej szczegółowo

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego

Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Agro Klaster Kujawy regionalna organizacja przedsiębiorców sektora rolno-spożywczego Michał Majcherek Agro Klaster Kujawy Stowarzyszenie Na Rzecz Innowacji i Rozwoju W dzisiejszych warunkach konkurencyjność

Bardziej szczegółowo

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00

PROGRAMY SEMINARIÓW. TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk. Godziny spotkania: 10:00 13:00 PROGRAMY SEMINARIÓW TEMAT A Innowacje w biznesie przegląd dobrych praktyk 1. Pojęcia podstawowe z obszaru innowacyjnej przedsiębiorczości 2. Proces poszukiwania innowacyjności 3. Proces wprowadzania innowacji

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36

Stowarzyszenie Klastering Polski 40-010 Katowice ul. Warszawska 36 Stowarzyszenie Klastering Polski platformą współpracy międzyklastrowej Ekoinnowacje w nowej perspektywie finansowej kraju i Europie: Środowisko i energia z czego finansować projekty i z kim współpracować?

Bardziej szczegółowo

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce

Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Znaczenie klastrow dla innowacyjności gospodarki w Polsce Arkadiusz Michał Kowalski 4. OFICYNA WYDAWNICZA SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA W WARSZAWIE OFONAWTDAWN^ WARSZAWA 2013 SPIS TREŚCI wstęp : 9 1. Przedmiot,

Bardziej szczegółowo

Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS. Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego Ustalenia strategiczne

Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS. Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego Ustalenia strategiczne Jednostka Koordynująca Wdrażanie RIS Śląska Rada Innowacji - Komisja Ekspertów ds. Programu Wykonawczego 2009-2010 Ustalenia strategiczne Programu Wykonawczego 2009-2010 dla Regionalnej Strategii Innowacji

Bardziej szczegółowo

Tematyka seminariów. Logistyka. Studia stacjonarne, I stopnia. Rok II. ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15

Tematyka seminariów. Logistyka. Studia stacjonarne, I stopnia. Rok II. ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15 Tematyka seminariów Logistyka Studia stacjonarne, I stopnia Rok II ZAPISY: 18 lutego 2015 r. godz. 13.15 prof. nadzw. dr hab. Zbigniew Pastuszak tel. 537 53 61, e-mail: z.pastuszak@umcs.lublin.pl 1. Rola

Bardziej szczegółowo

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020

Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 2013 Joanna Podgórska Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości Polityka klastrowa i wsparcie inicjatyw klastrowych doświadczenia i perspektywa 2014-2020 Seminarium CATI Warszawa, 24 czerwca 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA

Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA Zestaw zagadnień egzamin dyplomowy kierunek EKONOMIA 1. System źródeł prawa i wykładnia prawa. 2. Pojęcie państwa. Cechy państwa i jego formy. Demokracja. Państwo prawa. 3. Zdolność prawna i zdolność do

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Dr Mirosław Antonowicz ALK 27.11.2013 Warszawa

Dr Mirosław Antonowicz ALK 27.11.2013 Warszawa FORUM INNOWACJI TRANSPORTOWYCH Warszawa 5.12 2013 Struktury klastrowe źródłem innowacji nowe podejście do kooperacji i konkurencji Międzynarodowe, narodowe i regionalne formy współdziałania Dr Mirosław

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu

Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu Jerzy Majchrzak Dyrektor Departamentu Innowacji i Przemysłu AUTOEVENT 2014 2 PRZEMYSŁ MOTORYZACYJNY Jeden z największych producentów samochodów i komponentów motoryzacyjnych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk

Badania Marketingowe. Kalina Grzesiuk Badania Marketingowe Kalina Grzesiuk definicja Badania marketingowe systematyczny i obiektywny proces gromadzenia, przetwarzania oraz prezentacji informacji na potrzeby podejmowania decyzji marketingowych.

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie badania poziomu integracji sieci gospodarczych w Wielkopolsce dr inż. Paulina Golińska r.

Podsumowanie badania poziomu integracji sieci gospodarczych w Wielkopolsce dr inż. Paulina Golińska r. Podsumowanie badania poziomu integracji sieci gospodarczych w Wielkopolsce dr inż. Paulina Golińska 25.03.2011 r. Wprowadzenie - luka badawcza W Wielkopolsce w przeciągu ostatnich 5 lat obserwować można

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra...

Kwestionariusz. dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012. 1. Nazwa klastra... Załącznik nr 2 do ZZW Kwestionariusz dla potrzeb realizacji benchmarkingu klastrów w Polsce edycja 2012 A. CHARAKTERYSTYKA KLASTRA 1. Nazwa klastra... 2. Rok utworzenia klastra (podjęcia inicjatywy lub

Bardziej szczegółowo

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY

KLASTER DESIGNU, INNOWACJI I MODY KLASTER Jolanta Maria Kozak Prezes TML Prezes Klastra Designu Innowacji i Mody INICJATORZY KLASTRA: INICJATORZY KLASTRA INSTYTUCJA OKOŁOBIZNESOWA, W ramach tworzonego klastra odpowiada za pozyskiwanie

Bardziej szczegółowo

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności

Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju innowacyjności Kryteria merytoryczno-techniczne dopuszczające szczególne L.p. Kryterium tak nie nie dotyczy 1 Trwałość prowadzonej działalności z zakresu innowacji

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych

Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 9 Globalizacja jako wyznacznik działań strategicznych Plan wykładu Idea globalizacji Taktyka globalizacji Podejścia globalizacji Nowe wartości

Bardziej szczegółowo

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego

Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Regionalny E-KO-SYSTEM Innowacji Województwa Śląskiego Konferencja Regionalny Ekosystem Innowacji Wspólny rynek dla biznesu i nauki Chorzów, 10 października 2012 r. RSI komunikuje politykę innowacyjną

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR R - 0000 17/14. SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 24 kwietnia 2014 r.

UCHWAŁA NR R - 0000 17/14. SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 24 kwietnia 2014 r. UCHWAŁA NR R - 0000 17/14 SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie zatwierdzenia efektów kształcenia dla kierunku studiów Logistyka (drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030

Kierunki wspierania. Wyniki projektu Insight 2030 Warszawa, 1 marca 2012 Kierunki wspierania innowacyjności ci przedsiębiorstw. Wyniki projektu Insight 2030 Beata Lubos, Naczelnik Wydziału Polityki Innowacyjności, Departament Rozwoju Gospodarki, Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r.

Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. Uchwała Nr 11/2013/II Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 21 marca 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla menedżerskich studiów podyplomowych Master of Business Administration (MBA) prowadzonych

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Rola technologii w strategicznych transformacjach organizacji. Borys Stokalski

Rola technologii w strategicznych transformacjach organizacji. Borys Stokalski Rola technologii w strategicznych transformacjach organizacji Borys Stokalski 2011 Wiodący dostawca usług doradczych i rozwiązań IT w Polsce Połączenie doświadczenia i wiedzy ekspertów branżowych i technologicznych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27

Spis treści. Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17. Iwona Kłóska... 27 CZĘŚĆ I Spis treści Zarządzanie zasobami ludzkimi w dobie kryzysu Rozdział 1 STYMULOWANIE I ZARZĄDZANIE WITALNYM POTENCJAŁEM ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANIZACJI Bohdan Borowik, Regina Borowik... 17 1. Kształtowanie

Bardziej szczegółowo

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury

Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Nauka, Biznes, Innowacje Klaster Interdyscyplinarne Partnerstwo na rzecz Innowacyjnego Rozwoju Transportu i Infrastruktury Anna Dąbrowska Fundacja Centrum Analiz Transportowych i Infrastrukturalnych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do

Innowacja. Innowacja w przedsiębiorczości. Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego rozwiązania w odniesieniu do Innowacja w przedsiębiorczości Andrzej Zakrzewski Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości andrzej.zakrzewski@inkubatory.pl Innowacja Innowacją jest wprowadzenie do praktyki nowego lub znacząco ulepszonego

Bardziej szczegółowo

KLUCZOWE INDYKATORY OSIĄGNIĘĆ O CHARAKTERZE POWSZECHNYM

KLUCZOWE INDYKATORY OSIĄGNIĘĆ O CHARAKTERZE POWSZECHNYM Spis treści Wstęp 15 KLUCZOWE INDYKATORY OSIĄGNIĘĆ O CHARAKTERZE POWSZECHNYM A.1. Płaszczyzna finansowa 19 A.1.1. Tworzenie wartości przedsiębiorstwa 19 A.1.2. Tworzenie wartości dla akcjonariuszy przez

Bardziej szczegółowo

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy

Klaster. Powiązanie kooperacyjne (PK) Inicjatywa klastrowa (IK) DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy DEFINICJE ROBOCZE najistotniejsze elementy Klaster skupisko podmiotów występujących na danym terenie, ogół podmiotów w danej branży/sektorze gospodarki itd. Powiązanie kooperacyjne (PK) podstawowy, niesformalizowany

Bardziej szczegółowo

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r.

I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020. Szczecinek, 24 września 2015r. I oś priorytetowa Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego 2014-2020 Szczecinek, 24 września 2015r. GOSPODARKA- INNOWACJE- NOWOCZESNE TECHNOLOGIE Celem głównym OP 1 jest podniesienie

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII

AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII AKADEMIA KOMERCJALIZACJI TECHNOLOGII PROGRAM SZKOLENIOWO-WARSZTATOWY GRUPY INVESTIN Termin: 24 listopada 11 grudnia 2015 Miejsce: Warszawa Centrum Przedsiębiorczości Smolna, ul. Smolna 4 Akademia Komercjalizacji

Bardziej szczegółowo

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020

Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 Wsparcie dla MŚP w ramach Programu Operacyjnego Polska Wschodnia 2014-2020 INFORMACJE OGÓLNE Dodatkowe wsparcie dla Polski Wschodniej województw: lubelskiego, podlaskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Analiza perspektyw zatrudnienia studentów i absolwentów kierunków technicznych i nauk ścisłych Stopień konkurencyjności absolwentów jest naturalną wer

Analiza perspektyw zatrudnienia studentów i absolwentów kierunków technicznych i nauk ścisłych Stopień konkurencyjności absolwentów jest naturalną wer Analiza perspektyw zatrudnienia studentów i absolwentów kierunków technicznych i nauk ścisłych Pion Współpracy i Rozwoju AGH Centrum Karier Kraków, 15 marca 2008 Analiza perspektyw zatrudnienia studentów

Bardziej szczegółowo

Bydgoski Klaster Przemysłowy

Bydgoski Klaster Przemysłowy Bydgoski Klaster Przemysłowy Hanna Wygocka Kujawsko-Pomorski Związek Pracodawców i Przedsiębiorców Łódź, dnia 20 listopada 2009 r. Plan prezentacji Podmioty realizujące projekt Przesłanki realizacji projektu

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów

Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Rola sektora kreatywnego w rozwoju miast i regionów Przemysły kreatywne stają cię coraz ważniejsze dla kształtowania rozwoju gospodarczego regionów i miast. Trudności definicyjne Działalność, która wywodzi

Bardziej szczegółowo

Wielkopolskie Centrum Klastrowe

Wielkopolskie Centrum Klastrowe Wielkopolskie Centrum Klastrowe Platforma klastrów Założenia koncepcji Brokera Technologicznego Marek Dondelewski Poznao 10.09.2012r. LMC www.ines.org.pl Program rozwoju klasteringu Program ekspercki Konsorcjum

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

Prezentacja Grupy Impel 25 września 2003

Prezentacja Grupy Impel 25 września 2003 Prezentacja Grupy Impel 25 września 2003 Grupa Impel - podstawowe informacje Największa w Polsce grupa firm świadczących usługi wspierające funkcjonowanie przedsiębiorstw i instytucji. Lider na polskim

Bardziej szczegółowo

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce

Klaster szansą dla innowacyjności w turystyce Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Klaster szansą dla

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG)

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka (IG) Priorytet 1 - Badania i rozwój nowoczesnych technologii Działanie1.1. Wsparcie badań naukowych dla budowy gospodarki opartej na wiedzy Identyfikacja kierunków prac B+R mających na celu zdynamizowanie rozwoju

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

Śląski Klaster Lotniczy

Śląski Klaster Lotniczy Śląski Klaster Lotniczy II Śląskie Forum Klastrów Zabrze, 23 listopada 2012 Krótka historia FFLB założenie Federacji Firm Lotniczych BIELSKO w Bielsku-Białej przystąpienie do Polskiej Konfederacji Pracodawców

Bardziej szczegółowo

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw

Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw Czynniki wzrostu innowacyjności regionu i przedsiębiorstw prof. dr hab. Krystyna Poznańska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Katedra Zarządzania Innowacjami Poziom innowacyjności Polski na tle UE W raporcie

Bardziej szczegółowo

Podstawy przedsiębiorczości

Podstawy przedsiębiorczości Podstawy przedsiębiorczości Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej dr Joanna Kuczewska Polskie Stowarzyszenie Badań Wspólnoty Europejskiej Uniwersytet Gdański

Bardziej szczegółowo

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze

2016 CONSULTING DLA MŚP. Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 2016 CONSULTING DLA MŚP Badanie zapotrzebowania na usługi doradcze 1 O raporcie Wraz ze wzrostem świadomości polskich przedsiębiorców rośnie zapotrzebowanie na różnego rodzaju usługi doradcze. Jednakże

Bardziej szczegółowo

Dopasowanie IT/biznes

Dopasowanie IT/biznes Dopasowanie IT/biznes Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes HARVARD BUSINESS REVIEW, 2008-11-01 Dlaczego trzeba mówić o dopasowaniu IT-biznes http://ceo.cxo.pl/artykuly/51237_2/zarzadzanie.it.a.wzrost.wartosci.html

Bardziej szczegółowo

RAMOWY PROGRAM STUDIÓW I STOPNIA KIERUNEK ZARZĄDZANIE (profil praktyczny)

RAMOWY PROGRAM STUDIÓW I STOPNIA KIERUNEK ZARZĄDZANIE (profil praktyczny) WARSZAWSKA SZKOŁA ZARZĄDZANIA SZKOŁA WYŻSZA RAMOWY PROGRAM STUDIÓW I STOPNIA KIERUNEK ZARZĄDZANIE (profil praktyczny) WYMAGANIA OGÓLNE Ilość semestrów: 6 Liczba punktów : 183 RAMOWE TREŚCI KSZTAŁCENIA

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny

Kierunki rozwoju firmy Decyzje o wyborze rynków Decyzje inwestycyjne Rozwój nowych produktów Pozycjonowanie. Marketing strategiczny Badania marketingowe dr Grzegorz Mazurek Istota badań Podejmowanie decyzji odbywa się na bazie doświadczenia, wiedzy oraz intuicji. Podejmowanie decyzji wiąże się automatycznie z ryzykiem poniesienia porażki

Bardziej szczegółowo

Projektant strategii sprzedaży

Projektant strategii sprzedaży Projektant strategii sprzedaży Informacje o usłudze Numer usługi 2016/05/02/8910/8928 Cena netto 1 850,00 zł Cena brutto 2 275,50 zł Cena netto za godzinę 115,63 zł Cena brutto za godzinę 142,22 Usługa

Bardziej szczegółowo

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.

Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2. Wielkopolski klaster chemiczny jednostek naukowo-badawczych oraz przedsiębiorstw jest projektem realizowanym w ramach Działania 2.6 Regionalne Strategie Innowacyjne i transfer wiedzy Zintegrowanego Programu

Bardziej szczegółowo

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. V. Przedsiębiorczość a innowacje

Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji. V. Przedsiębiorczość a innowacje Przedsiębiorczość w warunkach globalizacji V. Przedsiębiorczość a innowacje Tematy Innowacje w teorii przedsiębiorczości. Innowacja - co to znaczy? Innowacje a sukces w biznesie. Nowe trendy - skutki dla

Bardziej szczegółowo

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE RCITT to: Doświadczony Zespół realizujący projekty Baza kontaktów w sferze nauki i biznesu Fachowe doradztwo Otwartość na nowe pomysły

Bardziej szczegółowo

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA

ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Partnerstwo w ramach potrójnej spirali na rzecz strategii rozwoju gospodarczego ZARYS STRATEGII ROZWOJU GOSPODARCZEGO LESZNA Strategia rozwoju Leszna została opracowana w 1997r. W 2008r. Rada Miejska Leszna

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020

Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Inteligentne Mazowsze w ramach RPO WM 2014 2020 Wydział Innowacyjności i Rozwoju Departament Rozwoju Regionalnego i Funduszy Europejskich Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego w Warszawie 1 Siedlce,

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach TYTUŁ PREZENTACJI Podejście systemowe w zarządzaniu logistyką Zarządzanie łańcuchem dostaw w pionowo zintegrowanych

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO

FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO F7/8.2.1/8.5.10806 1/5 Załącznik nr 19b do SIWZ FORMULARZ AUDITU TECHNOLOGICZNEGO Auditorzy: Data auditu: Osoby zaangażowane w audit ze strony firmy: F7/8.2.1/8.5.10806 2/5 A. INFORMACJE OGÓLNE Firma:

Bardziej szczegółowo

Misja Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu

Misja Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Misja Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu Prowadzimy działalność naukowo-badawczą oraz kształcimy bazując na najnowszych osiągnięciach teorii i rozwiązaniach

Bardziej szczegółowo

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne

Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki Formalnoprawne aspekty funkcjonowania klastrów powiązania kooperacyjne Projekt Rozwój Mazowieckiego Klastra Efektywności Energetycznej i Odnawialnych

Bardziej szczegółowo

Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego

Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Polityka wspierania klastrów w województwie pomorskim Karolina N. Lipińska, Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego Seminarium dotyczące wyboru klastrów kluczowych krajowych Warszawa, 5 czerwca 2014

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku ZARZĄDZANIE (studia I stopnia) obowiązuje od 01.10.2015 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych,

Bardziej szczegółowo

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk

Kierunek studiów logistyka należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk ekonomika obronności studia pierwszego stopnia - profil ogólno akademicki specjalność obronność państwa Kierunek studiów ekonomika obronności należy do obszarów kształcenia w zakresie nauk społecznych.

Bardziej szczegółowo

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ

Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Natalia Gorynia-Pfeffer STRESZCZENIE PRACY DOKTORSKIEJ Instytucjonalne uwarunkowania narodowego systemu innowacji w Niemczech i w Polsce wnioski dla Polski Frankfurt am Main 2012 1 Instytucjonalne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW

INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW INTERIZON DOBRE PRAKTYKI ROZWOJU KLASTRÓW Marita Koszarek BSR Expertise, Politechnika Gdańska INTERIZON NAJWAŻNIEJSZE FAKTY Branża ICT: informatyka, elektronika, telekomunikacja Interizon dawniej Pomorski

Bardziej szczegółowo

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER

O nas. Małopolski. Rys. Cele fundacji EKLASTER EKLASTER O nas Fundacja eklaster powstała z inicjatywy środowisk reprezentujących MŚP oraz samorządowców i naukowców województwa małopolskiego. Duży i wciąż w niewielkim stopniu wykorzystany potencjał

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Podstawowe definicje i Dlaczego mapowanie jest potrzebne? Przykłady Klaster naturalne skupisko przestrzenne przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz

Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne. Maciej Bieńkiewicz 2012 Społeczna odpowiedzialność biznesu podejście strategiczne i operacyjne Maciej Bieńkiewicz Społeczna Odpowiedzialność Biznesu - istota koncepcji - Nowa definicja CSR: CSR - Odpowiedzialność przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej

Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Uwarunkowania i kierunki rozwoju systemów kontroli w administracji publicznej Prof AE dr hab. Wojciech Czakon Katedra Zarządzania Przedsiębiorstwem Akademia Ekonomiczna w Katowicach Program wystąpienia

Bardziej szczegółowo

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej

Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Wrocławskie Centrum Transferu Technologii Politechniki Wrocławskiej Prof. zw. dr hab. inż. Jan Koch Wrocław, 14 grudnia 2011 r. Akt powołania i statut WCTT Centrum powołano 23 marca 1995 r. WCTT jest pierwszym

Bardziej szczegółowo

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów

Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Transfer wiedzy z uczelni wyższych do przemysłu podstawą rozwiniętej gospodarki rynkowej doświadczenia zachodnich krajów Dr Marek Szarucki Katedra Analiz Strategicznych Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie

Bardziej szczegółowo

Rola Urzędu Patentowego w innowacyjnej gospodarce z punktu widzenia instytucji akademickich

Rola Urzędu Patentowego w innowacyjnej gospodarce z punktu widzenia instytucji akademickich 1 Rola Urzędu Patentowego w innowacyjnej gospodarce z punktu widzenia instytucji akademickich Konferencja Własność przemysłowa w innowacyjnej gospodarce transfer technologii z uniwersytetów do przemysłu

Bardziej szczegółowo

SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA

SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK WYDZIAŁ ZARZĄDZANIA Zagadnienia na egzamin dyplomowy studia drugiego stopnia kierunek zarządzanie w roku akademickim 2014/2015 Treści podstawowe i kierunkowe profil specjalnościowy

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej

Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Wsparcie przedsiębiorców w latach 2014-2020 możliwości pozyskania dofinansowania w nowej perspektywie unijnej Iwona Wendel Podsekretarz Stanu Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Warszawa, 22 maja 2014

Bardziej szczegółowo

Wykład 11. Alianse i relacje

Wykład 11. Alianse i relacje Dr inż. Aleksander Gwiazda Zarządzanie strategiczne Wykład 11 Alianse i relacje strategiczne Plan wykładu Idea aliansu strategicznego Formy aliansu strategicznego Idea taktyk relacyjnych Formy taktyk relacyjnych

Bardziej szczegółowo