Psychologiczne aspekty projektowania serwisów internetowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Psychologiczne aspekty projektowania serwisów internetowych"

Transkrypt

1 Uniwersytet Warszawski Wydział Historyczny Agata Zielińska Nr albumu: Psychologiczne aspekty projektowania serwisów internetowych Praca magisterska na kierunku Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo w zakresie Zarządzania informacją Praca wykonana pod kierunkiem prof. dr hab. Barbary Sosińskiej-Kalaty Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych Warszawa, listopad 2014

2 Streszczenie Praca podejmuje problematykę związaną z projektowaniem serwisów internetowych o wysokim poziomie użyteczności. Omówione zostały wybrane aspekty psychologii poznawczej, wpływające na ocenę tych serwisów przez użytkowników końcowych. Praca prezentuje zasady tworzenia użytecznych serwisów internetowych, wykorzystujące wiedzę psychologiczną o percepcji przekazów specyficznych dla internetu. Przedstawiono także próbę oceny jednej ze stosowanych metod badań nad użytecznością serwisów internetowych badania scenariuszowego. Słowa kluczowe użyteczność, usability, serwisy internetowe, projektowanie serwisów internetowych, psychologia poznawcza, badania scenariuszowe Dziedzina pracy (kody wg programu Socrates-Erasmus) 15.4 Bibliotekoznawstwo { (opcjonalnie, klasyfikator zależny od dziedziny) Klasyfikacja tematyczna Tytuł pracy w języku angielskim Psychological aspects of designing websites

3 Spis treści Wstęp Podstawowe pojęcia Pojęcie użyteczności Usability a user experience i user-centered design Kryteria użyteczności Percepcja i poznanie System wzrokowy Psychofizjologia widzenia Ruchy gałki ocznej Widzenie barwne System pamięciowy Podstawowe rodzaje pamięci Fazy procesu pamięciowego Obciążenie poznawcze Modele mentalne Reprezentacje umysłowe. Koncepcja Johnson-Lairda Modele mentalne w interakcji człowiek-komputer Zasady tworzenia użytecznych serwisów internetowych Schematy kolorów Psychologia koloru Kolor w projektowaniu serwisów internetowych Czytelność Układ serwisu Struktura serwisu Responsive web design Wybrane metody badania użyteczności Badanie scenariuszowe Użytkownicy Środowisko badawcze Przebieg badania scenariuszowego Zastosowanie badania scenariuszowego na przykładzie serwisu internetowego biblioteki Plan badania Wyniki badania Zakończenie Bibliografia... 70

4 Spis rysunków Spis tabel Indeks osobowy... 78

5 Wstęp Internet jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się nowych mediów. Trudno jest oszacować liczbę funkcjonujących obecnie serwisów internetowych z powodu szybkiego powstawania i znikania z sieci. Przyjmuje się, że ich w 2014 roku było ich ponad miliard. Dla przeciętnego użytkownika jest to przytłaczająca ilość informacji. Coraz więcej dziedzin życia przenosi się do internetu od edukacji, przez rozrywkę po zakupy. Dla niektórych sieć www jest bazą wiedzy, miejscem, w którym można znaleźć odpowiedź na każde pytanie. Wzrost liczby serwisów internetowych oraz wzrost liczby użytkowników internetu sprawia, że uzasadnione jest oczekiwanie, aby tworzenie tych pierwszych w jak największym stopniu było dopasowane do potrzeb tych drugich. Serwis użyteczny dla użytkownika pomagający mu osiągnąć zamierzone cele to serwis, który ma duże szanse odnieść sukces. Miarą takiego sukcesu jest popularność odwiedzający preferują witryny o wysokiej użyteczności. Kluczem do tego jest znalezienie odpowiedzi na pytania, w jaki sposób użytkownicy odbierają określone serwisy internetowe i w jaki sposób projekt serwisu wpływa na ich zachowania. To właśnie jest celem niniejszej pracy. W trakcie badania literatury przedmiotu sformułowano szereg zadań. Jako pierwsze przyjęto ustalenie interpretacji często różnie rozumianego pojęcia użyteczności, jego wykorzystania i odbioru w literaturze, jak również porównanie tego pojęcia z pojęciami pokrewnymi. Następnym wyznaczonym zadaniem było poddanie analizie i omówienie sposobów percepcji specyficznego medium, jakim jest internet, na podstawie literatury z dziedziny psychologii. Kolejnym zadaniem, którego realizacja oparta została na wynikach ustaleń poczynionych w ramach zadania drugiego, była próba wykorzystania teorii psychologicznych dotyczących percepcji przekazów specyficznych dla internetu, jako wsparcia dla praktycznego procesu projektowania serwisów internetowych. Uwagę skupiono na zasadach projektowania serwisów internetowych bezpośrednio dających się powiązać z aspektami psychologicznymi, nie dążono natomiast do przedstawienia całego spektrum zasad technicznych i graficznych. Ostatnim z wyznaczonych zadań jest ocena jednej z istniejących metod badania percepcji serwisów informacyjnych oraz wpływu ich konstrukcji na zachowania użytkowników, tj. tzw. badanie scenariuszowe. Do powstania niniejszej pracy wykorzystano dwie metody: analizę literatury oraz ocenę skuteczności metody badawczej. Analiza literatury została dokonana na podstawie przeglądu publikacji polsko- i anglojęzycznych odnoszących się do zjawiska użyteczności, 6

6 generalnego projektowania serwisów internetowych oraz badań psychologii poznawczej związanych z percepcją i przetwarzaniem informacji przez człowieka. Do drugiej oceny użyteczności serwisu internetowego użyto metodę eksperymentalną, opartą na badaniu scenariuszowym. Wykorzystanie tej metody miało na celu umożliwić ocenę stopnia wpływu powszechnie stosowanych w procesach projektowych sposobów badania użyteczności na poprawę jakości odbioru serwisów internetowych przez użytkowników. Poza opisanym w ostatnim rozdziale badaniem scenariuszowym w praktyce stosowane są też inne sposoby badania użyteczności. Wykorzystuje się w nich jednak specjalistyczny sprzęt i oprogramowanie (np. do eyetrackingu), niedostępne autorce pracy. Stąd do przeprowadzenia przeprowadzonego w pracy eksperymentu wybrana została jedna najpopularniejszych metod, która równocześnie nie wymaga stosowania specjalistycznych narzędzi. 7

7 1. Podstawowe pojęcia W pierwszym rozdziale poniższej pracy przedstawione zostaną najważniejsze pojęcia wraz z ich definicjami oraz omówione problemy terminologiczne. Do tych ostatnich zalicza się określanie terminów z zakresu projektowania serwisów jako mających takie samo znaczenie wyjaśnia to podrozdział drugi. Następnie na podstawie analizy literatury zostaną wybrane i opisane główne kryteria użyteczności Pojęcie użyteczności Pochodzenia pojęcia usability można doszukiwać się w związkach z angielskim określeniem user friendly, które jest definiowane jako wyrażenie używane do opisu systemów komputerowych, które są zaprojektowane w taki sposób, aby były proste w użyciu przez użytkowników bez uprzedniego przygotowania, za pomocą zrozumiałej i oczywistej interakcji między człowiekiem a komputerem (Chandor, Graham i Williamson, 1985). Z upływem czasu i rozwojem technologii informatycznej rozumienie użyteczności rozszerzało się o dodatkowe aspekty i wyszło poza ograniczenia wyrażenia przyjazne dla użytkownika. Do tej pory powstało wiele definicji omawianego pojęcia, jednakże są one mało precyzyjne i nieformalne, a z kolei badacze i organy normalizacyjne nie doszły do porozumienia w kwestii samej koncepcji usability. Kolejnym problemem związanym z pojęciem usability jest jego tłumaczenie w polskiej literaturze. Nie ma zgodności co do używanych określeń pomimo, że ich definicje są takie same lub pokrywają się ze sobą w znacznym stopniu. W niektórych publikacjach używane jest tłumaczenie funkcjonalność (Nielsen i Loranger, 2007; Nielsen i Tahir, 2006), w innych użyteczność (Rosenfeld i Morville, 2003; Kasperski i Boguska-Torbicz, 2008; Zdonek, 2010), czasami zaś pojawia się oryginalny angielski termin usability (Karwatka, 2009). W niniejszej pracy usability jest tłumaczone jako użyteczność za Angielsko-polskim słownikiem informacji naukowej i bibliotekoznawstwa (Tomaszczyk, 2009), gdyż to najbardziej przystaje do definicji, przedstawionej w dalszej części rozdziału. Termin funkcjonalność wykluczony został z powodu określania tym terminem zespołu funkcji i usług systemu, a nie łatwości, z jaką się tenże system wykorzystuje. W naukach informatycznych funkcjonalność odpowiada zdolności produktu oprogramowania do zapewnienia funkcji odpowiadających ustalonym potrzebom, w kontekście jego użycia, zgodnie z wyspecyfikowanymi założeniami. (IEEE, 2011) Co więcej, tłumaczenie usability jako funkcjonalności jest błędem z punktu widzenia dziedziny interakcji człowiek-komputer 8

8 (ang. Human-Computer Interaction HCI), ponieważ według niej funkcjonalność jest definiowana jako zakres funkcji danego programu interaktywnego, czyli nie przekłada się na satysfakcję użytkowników (Marzec, 2007, s. 16). Badanie użyteczności kształtowało się wraz z rozwojem technologii informatycznych. W literaturze pojawiła się ona już w połowie lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku (Myers, 1998). Od tej pory stworzono jej różne definicje, autorstwa zarówno naukowców jak i praktyków. Najbardziej znana jest autorstwa Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej, zawarta w normie ISO , zawierającej standardy ergonomii interakcji człowiek-komputer 1. Określa ona użyteczność jako efektywność, wydajność i satysfakcja, z jakimi dany użytkownik osiąga określone cele w poszczególnych środowiskach (Koivunen i May). Efektywność to dokładność i kompletność wykonanych zadań, wydajność oznacza relację poniesionych nakładów wobec dokładności i kompletności celów, a przez satysfakcję rozumie się komfort oraz akceptację funkcjonowania systemu przez bezpośrednich użytkowników oraz osób, których działanie systemu dotyczy (Lis i Lis, 2008). Carol Barnum podkreśla, że trzy istotne elementy tej definicji odpowiadają właściwemu użyciu produktu - określonym użytkownikom, dla których produkt jest zaprojektowany, używających go w przewidzianym celu i w odpowiednim dla niego środowisku (Barnum, 2011, s. 11). W badaniu użyteczności istotny jest aspekt sytuacyjny - w szczególności interakcja pomiędzy jego czterema komponentami: użytkownikiem, zadaniem, narzędziem i środowiskiem (Shackel, 1991). Ważne jest również to, że ocena użyteczności danego produktu zależy niemal całkowicie od subiektywnej opinii użytkownika. Definicja usability odnosząca się wyłącznie do serwisów internetowych określa omawiany termin jako szeroko pojętą dyscyplinę polegającą na stosowaniu racjonalnych zasad naukowej obserwacji, pomiaru i projektowania podczas tworzenia i modyfikowania stron internetowych w celu zwiększenia łatwości użytkowania, walorów poznawczych, przydatności oraz zmniejszenia dyskomfortu związanego z ich obsługą (Pearrow, 2002). Jeden z czołowych badaczy użyteczności, Jakob Nielsen, proponuje prostszą definicję. Według niego jest to atrybut jakości związany z tym, jak coś jest łatwe w użyciu. ( ) oznacza to, jak szybko użytkownik nauczy się z tego czegoś korzystać, jak efektywny jest podczas takiego używania, jak łatwo zapamiętywane jest to coś, na ile pozbawione jest błędów oraz jak bardzo 1 Użyteczność może odnosić się do każdej rzeczy codziennego użytku (standardy uwzględnione są w innych normach, np. ISO 20282); w poniższej pracy opisane zostały aspekty użyteczności dotyczące systemów informatycznych i serwisów internetowych. 9

9 użytkownicy lubią z tego czegoś korzystać (Nielsen i Loranger, 2007, s. 18). Z punktu widzenia badaczy HCI użyteczność to zdolność jednostki do wykonania określonych zadań lub osiągnięcia większych celów podczas używania badanej, usprawnianej lub projektowanej rzeczy (Reiss, 2012, s. 19). W rozwój badań nad użytecznością swój wkład mają również przedstawiciele bibliotekoznawstwa i nauki o informacji. Słownik z tej dziedziny definiuje użyteczność jako łatwość, z jaką interfejs komputerowy może być wydajnie i skutecznie używany, szczególnie przez początkującego. Priorytetem w projektowaniu użyteczności jest zapewnienie jasnej, logicznej nawigacji treści (Reitz). Testy użyteczności są określone jako różne techniki pomiaru i porównania łatwości, z jaką system komputerowy lub interfejs, taki jak katalog online lub strona internetowa, odpowiada potrzebom użytkowników. Zalicza się do nich grupy fokusowe, ankiety, bezpośrednią obserwację użytkowników wykonujących zadania za pomocą prototypów stron, porównywanie z istniejącymi standardami jakości oraz inne formalnie i nieformalne testy. Na podstawie porównania powyższych definicji można wysnuć wniosek, że różnice w postrzeganiu użyteczności wynikają z perspektywy badającego oraz dziedziny, jaką się zajmuje. Za Whitney Quensenbery (Quesenbery, 2004) można przyjąć, że pojęcie użyteczności może być wykorzystywane (zależnie od kontekstu) jako: cecha finalnego produktu, proces tworzenia użytecznego oprogramowania, określone techniki otrzymania użytecznego produktu, filozofia projektowania z myślą o ludziach. Dziedzina zajmująca się omawianą tematyką jest określana jako inżynieria użyteczności (ang. usability engineering). Zajmuje się ona badaniem, testowaniem i analizowaniem działań użytkowników systemu w sposób naukowy. Badacze mierzą czas potrzebny użytkownikom na poznanie systemu, wykonanie poszczególnych zadań i znalezienie informacji (Rosenfeld i Morville, 2003). W wyniku tego określane są potrzeby użytkowników oraz identyfikowane są błędy znajdujące się w projekcie. Poszczególne aspekty inżynierii użyteczności są szczegółowo opisane w późniejszych rozdziałach. 10

10 1.2. Usability a user experience i user-centered design Termin usability czasami jest mylony z pojęciami user-centered design (projektowanie zorientowane na użytkownika, UCD) i user experience (UX). W poniższym podrozdziale podjęta zostanie próba wyjaśnienia podstawowych różnic między wspomnianymi terminami. UCD jest jednocześnie techniką i ideą, która stawia potrzeby użytkownika na pierwszym miejscu oraz jest wyznaczane przez wczesne i częste kontakty z użytkownikami w celu uzyskania informacji zwrotnej i stworzenia wizji przyszłego projektu (Pearrow, 2002). Użyteczność jest podstawą i celem UCD, gdyż skupia się ono na stworzeniu produktu, spełniającego potrzeby i oczekiwania realnego użytkownika, który jest gotowy i potrafi skutecznie z niego korzystać. Przykładowy proces projektowania komercyjnego serwisu internetowego zgodny ideą UCD może przebiegać w następujący sposób: rozpoczyna się od ustalenia celu serwisu (biznesowego - w przypadku ecommerce), po czym przeprowadzana jest analiza kontekstu użytkownika, w wyniku której ustalani są adresaci usługi i ich potrzeby, ograniczenia zewnętrzne oraz umiejętności. W ramach analizy można przeprowadzić obserwację pracy użytkowników, ankiety, wywiady pogłębione. Potem powinna nastąpić analiza konkurencji, po której może być uruchomiony proces kreatywny mający na celu wygenerowanie koncepcji. Po jej zakończeniu następuje etap walidacji koncepcji, podczas którego przeprowadzane są teksty fokusowe i eksperckie. Dalszym krokiem jest skonstruowanie prototypów, które również powinny być zweryfikowane podczas testów z użytkownikami. Po ich opracowaniu można zaprojektować elementy graficzne i zaprogramować witrynę. (Karwatka, 2009) Istotne jest, aby na końcowych etapach i przed uruchomieniem serwisu również cyklicznie przeprowadzać testy. Używa się do tego wiele narzędzi, np. click-tracking, eye-tracking, badania scenariuszowe, ankiety. Zostaną one szerzej przedstawione w ostatnim rozdziale. Poprzez fazy UCD można przechodzić kilkakrotnie, a niektórzy badacze twierdzą nawet, że proces nie jest nigdy zakończony (Pearrow, 2002). Koncepcja projektowania cyklicznego, nazywana także ciągłym modyfikowaniem, sprawia, iż serwis jest dostosowywany do zmieniających się potrzeb użytkowników i nowych technologii. Przykładem powtarzania procesu UCD jest obecnie zwiększający się udział w rynku urządzeń mobilnych i, co za tym idzie, konieczność dostosowania serwisów do mniejszych ekranów. User experience jest trudniejsze do zdefiniowania, gdyż jest ono bardziej ogólnym pojęciem, zawierającym nie tylko specjalistyczne metody praktyki zawodowej, ale także 11

11 uzyskany wynik. UX jest szersze od usability, ponieważ obejmuje wszelkie aspekty interakcji końcowego użytkownika z organizacją, jej usługami i produktami (Nielsen i Norman), a także przemyślenia, spostrzeżenia i emocje będące wynikiem tejże interakcji (Tullis i Bill, 2010). Użyteczność jest jednym z siedmiu aspektów UX, zwizualizowanych przez Petera Morville w tzw. plastrze miodu user experience (zob. rysunek 1) (Morville, 2004). Pozostałe to: przydatność, atrakcyjność, dostępność, wiarygodność, odnajdywalność i wartościowość. W myśl tej koncepcji użyteczność jest konieczna, ale nie wystarczająca, gdyż metody przeniesione z dziedziny HCI nie odpowiadają wszystkim wymiarom projektowania serwisów internetowych Kryteria użyteczności Powyżej zostały przedstawione różne definicje użyteczności, jednakże nie pozwalają one odpowiedzieć na pytanie, jak ocenić czy dana strona jest użyteczna czy też nie. W tym celu teoretycy i praktycy na przestrzeni opracowali różne kryteria użyteczności, pomiaru których można dokonywać za pomocą badania fizycznego, operacyjnego, eksperymentalnego, funkcjonalnego i psychologicznego. Na początku lat dziewięćdziesiątych w badaniach używano następujących kryteriów: efektywność (ang. effectiveness) czas wykonania zadania i ilość popełnionych błędów, Rysunek 1. Morville, P. (2004). The User Experience Honeycomb. Pozyskano z: łatwość nauki (ang. learnability) wykonanie zadania bez wcześniejszego przygotowania lub zależność użytkownika od instrukcji lub kursów, 12

12 elastyczność (ang. flexibility) zależność pomyślnego wykonania zadania od warunków środowiska, postawa (ang. attitude) pozytywne nastawienie użytkownika (mierzone na podstawie kwestionariusza). (Shackel, 1991) Obecnie stosunkowo najczęściej używane jest pięć komponentów jakości autorstwa Jakoba Nielsena (Nielsen, 2012). Są to: Łatwość nauki (ang. learnability) jak łatwo jest użytkownikom wykonać podstawowe zadanie podczas pierwszego kontaktu z serwisem? Wydajność (ang. efficiency) jak szybko zadania wykonuje użytkownik, który zna już serwis? Łatwość zapamiętywania (ang. memorability) jak szybko użytkownik może osiągnąć biegłość w posługiwaniu się serwisem po dłuższej w nim nieobecności? Błędy (ang. errors) jak wiele błędów popełniają użytkownicy, jak błędy te są komunikowane oraz w jakim czasie i jak użytkownicy mogą sobie z nimi poradzić? Satysfakcja (ang. satisfaction) czy użytkownicy lubią używać serwisu? Sam autor podkreśla, że nie jest to lista wyczerpująca. Ważna jest również funkcjonalność (ang. utility), określająca czy użytkownik, któremu dedykowany jest serwis, znajdzie w nim funkcje i właściwości, których szuka. Funkcjonalność razem z użytecznością określa czy serwis jest przydatny (ang. useful). Norma ISO wyróżnia użyteczność jako jedną z charakterystyk jakości, której przyporządkowane są kryteria: zrozumiałość (ang. understandability), determinująca łatwość, z jaką funkcje systemu mogą być zrozumiane. łatwość nauki (ang. learnability), zawierająca wysiłek, z jakim różni użytkownicy (np. początkujący, zaawansowany, ekspert) uczą się funkcji systemu, operacyjność (ang. operability), czyli zdolność produktu do łatwej obsługi przez danego użytkownika w danym środowisku (Fleming). Specjaliści zajmujący się projektowaniem i badaniem użyteczności często opracowują własne kryteria na podstawie swojej praktyki zawodowej. I tak, według jednego z nich, Giles a Colborne a użyteczny produkt powinien umożliwić korzystanie określonej grupie ludzi, być łatwy w użyciu, działać szybko, być łatwy do zrozumienia, działać niezawodnie, w prosty sposób informować o błędach, udostępniać kompletne informacje, przejść testy użyteczności (Colborne, 2011). Innym często używanym zbiorem kryteriów użyteczności jest lista 5E Whitney Quensenbery (Quesenbery, 2004). Według niej projekt użyteczny to projekt: 13

13 efektywny (ang. effective), wydajny (ang. efficient), ujmujący (ang. engaging), odporny na błędy (ang. error tolerant), łatwy do nauczenia (ang. easy to learn). Efektywność pomaga w dokładnym osiągnięciu celów użytkownika. Wydajność to szybkość i dokładność, z jaką zadania są pomyślnie wykonywane. Projekt ujmujący ma wpływ na emocje użytkownika; cecha ta określa, jak przyjemny, satysfakcjonujący i interesujący jest dany serwis. W odporności na błędy znajduje się bezbłędność oraz zdolność serwisu do pomocy użytkownikowi, który błędy napotkał. Łatwość w nauczeniu się serwisu określa zarówno początkową orientację przy pierwszej wizycie jak i głębsze zrozumienie witryny. Waga każdego z powyższych kryteriów różni się w zależności od projektu, jego wymagań oraz od docelowego użytkownika. Przykładowo, w przypadku sklepu internetowego większy nacisk powinno kłaść się na odporność na błędy i łatwość nauki, ponieważ to wzbudza zaufanie klienta i pomaga odnaleźć satysfakcjonujący produkt; przyjemna oprawa wizualna jest również potrzebna, ale w mniejszym stopniu. W praktyce w żadnym przypadku nie zdarza się, aby każdy z elementów był tak samo ważny. Dlatego istotne jest testowanie serwisu z udziałem użytkowników na każdym etapie procesu projektowego. Spośród innych kryteriów użyteczności, pojawiających się w literaturze warto zwrócić uwagę na spójność, czyli powtarzalność tej samej struktury, komponentów i ogólnego wyglądu serwisów w całej sieci (Ozok i Salvendy, 2001). Uzyskuje się ją poprzez przestrzeganie standardów i zasad budowy stron internetowych. Dzięki niej użytkownik nie musi uczyć się każdej strony od nowa i nie czuje się zagubiony przy pierwszej wizycie. Obecnie znacznie łatwiej jest ją osiągnąć z powodu powszechnego wykorzystania darmowych systemów zarządzania treścią (ang. Content Management Systems - CMS), takich jak WordPress czy Joomla, których funkcjonowanie wymusza określoną budowę strony (np. kolumnową). Ze spójnością wiąże się prostota (ang. simplicity), która zwiększa użyteczność serwisu poprzez zwięzłość serwisu i brak zbędnych komponentów, co sprawia, że użytkownik może zrozumieć główne aspekty witryny w kilka sekund (Nielsen, 2000). Nawigowalność (ang. navigability) to umożliwienie użytkownikowi dotarcie do poszukiwanych przez niego informacji za pomocą różnych funkcji serwisu, takich jak wyszukiwarka, menu kontekstowe, przyciski wstecz i dalej itd. (Lee i Kozar, 2009). Chcąc 14

14 osiągnąć jak największą użyteczność, należy umożliwić użytkownikowi dotarcie do tej samej informacji różnymi drogami oraz zapewnienie mu orientacji w strukturze serwisu (np. przez nawigację okruszki chleba (ang. breadcrumbs). Kolejnym kryterium jest zapewnienie wsparcia (ang. supportability) użytkownikowi, czyli łatwych i wygodnych opcji, dzięki którym otrzymają pomoc (Lohse i Spiller, 1999), np. czat z konsultantem. Rozbudowane opcje pomocy sprawdzają się w przypadku dużych serwisów; mniejsze witryny najczęściej udostępniają podstronę z odpowiedziami na najczęściej zadawane pytania (FAQ), co jest też dobrym rozwiązaniem. Obecne standardy uwzględniają użycie nowych technik informatycznych (np. AJAX) do polepszania komfortu użytkownika i usprawniania działania strony, jednocześnie odchodząc od statyczności stron. Dlatego interakcyjność jest również ważnym kryterium użyteczności. Bierze się tu pod uwagę stosowną ilość interakcyjnych funkcji (grafik, animacji, muzyki itd.). (Jiang, Chan, Tan i Chua, 2010) Istotne jest tu, aby wykorzystywać tylko te elementy, które usprawniają komunikację pomiędzy użytkownikiem a serwisem, aby uniknąć przeładowania witryny niepotrzebnymi funkcjami. W niektórych źródłach jako kryterium pojawia się również teleobecność (ang. telepresence), która przy użyciu złożonych rozwiązań technicznych stwarza wrażenie, że użytkownik znajduje się w innym miejscu niż faktycznie jest (najprostszym przykładem jest telekonferencja). Niektórzy badacze twierdzą, że zwiększa to lojalność, powiązania emocjonalne oraz tworzy poczucie, że użytkownik jest częścią serwisu (Jungjoo, Jain i Ramamurthy, 2000). Powyższe kryterium dotyczy jednak tylko małej liczby serwisów i w skali całej sieci ma niewielkie znaczenie. Kryteriami kluczowymi dla użyteczności serwisów internetowych jest ich czytelność (ang. readability) i stosowność treści (ang. content relevance). Czytelność odnosi się do technicznych aspektów prezentowanej treści strona powinna posiadać odpowiednie marginesy (lub białą przestrzeń), używać kolorów i czcionek łatwych do odczytania oraz posiadać odpowiednią ilość komponentów dopasowanych do treści. (Nielsen, 2000) Serwis prezentujący stosowną treść dba o jej aktualność i dokładność, a dobór słów jest jasny i łatwy do zrozumienia dla docelowego użytkownika. (Venkatesh i Agarwal, 2006) Wspomniane kryteria są elementarne w korzystaniu z serwisu i najczęściej decydują o pozostaniu na stronie lub jej opuszczeniu. Trudno mówić, że serwis może być w ogóle użyteczny, jeśli jego treść jest nieczytelna lub niedopasowana do odbiorcy. Oprócz przeciętnych użytkowników projektanci coraz częściej biorą pod uwagę, że z ich serwisów korzystają ludzie starsi oraz niepełnosprawni, co sprawia, że w ramach procesu projektowego brana jest pod uwagę dostępność (ang. accessibility). Konsorcjum 15

15 W3C w ramach projektu Web Accessibility Initiative opracowało zasady i wytyczne, które umożliwiają tworzenie serwisów czytelnych dla osób niewidomych bądź o słabym wzroku, głuchych lub słabo słyszących, z zaburzeniami czynności poznawczych, niepełnosprawnych ruchowo oraz neurologicznie (Caldwell B., Cooper, Guarino Reid i Vanderheiden, 2008). Według tychże zasad strona dostępna jest: dostrzegalna (ang. perceivable) informacje i składniki interfejsu muszą być prezentowane w sposób zgodny z percepcją użytkownika (określonymi zmysłami), wykonalna (ang. operable) składniki interfejsu i nawigacja nie mogą wymagać interakcji niewykonalnej dla użytkownika, zrozumiała (ang. understandable) treść i interakcje dostępne w serwisie nie mogą wykraczać poza zakres zrozumienia użytkownika. solidna (ang. robust) treść serwisu musi być możliwa do rzetelnego zinterpretowania przez różne technologie wspomagające (Caldwell B., Cooper, Guarino Reid i Vanderheiden). Ostatnia zasada wymaga uwzględnienia tego, że użytkownicy korzystają z różnych agentów (ang. user agent) oprogramowania, które pobiera, przetwarza i ułatwia człowiekowi interakcje z zawartością Internetu (Allan, Ford, Patch i Spellman, 2013). Przykładowo, może to być czytnik ekranu, odczytujący tekst na stronie lub odtwarzacz multimediów prezentujący transkrypcję nagrania. Dodatkowo, użyteczny serwis powinien oferować interakcję z użyciem nie tylko myszy, ale również klawiatury ze względu na użytkowników ograniczonych ruchowo. Wraz ze wzrastającą liczbą sklepów internetowych i bankowości elektronicznej zwiększa się waga kryterium wiarygodności (ang. credibility). Oznacza ona, że użytkownicy nie boją się powierzać serwisowi swoich danych osobowych i przeprowadzać transakcji. Wiarygodna witryna dostarcza szczegółowe informacje dotyczące używanych zabezpieczeń (Nielsen, 2000). Spośród opisanych wyżej kryteriów użyteczności można wyróżnić jako krytyczne czytelność, spójność ogólna serwisu oraz spójność treści, gdyż od nich zależy, czy witryna będzie mogła być w ogóle odczytana. Pozostałe wymienione kryteria liczą się w mniejszym stopniu w zależności od projektu. Należy mieć na uwadze fakt, że użyteczność nie jest czymś mierzalnym obiektywnie, ale jest nierozerwalnie związana z subiektywnym wrażeniem użytkownika, dokonywanym przez interakcję ze stroną (Agarwal i Venkatesh, 2002). Dlatego 16

16 też poszczególne kryteria będą miały większą lub mniejszą wagę dla użyteczności serwisu w zależności od danego użytkownika. Należy nadmienić, że przedstawione kryteria są ogólne. Przed przystąpieniem do analizy lub rozpoczęciem testów użyteczności należy je określić dokładniej, w zależności od rodzaju serwisu i założonego celu badań. Przykładowo, spośród kryteriów wykorzystywanych w ocenach użyteczności sklepów internetowych można wymienić: asortyment serwisu, opisy towarów, procedurę zamawiania i dostawy, sposoby płatności, kontakt z klientami, jakość obsługi, marketing sklepu oraz przejrzystość i budowę strony WWW (Szewczyk, 2011). Docelowi użytkownicy serwisów bibliotecznych należą do bardzo różnych grup, dlatego projektanci starają się maksymalizować użyteczność i dostępność. W literaturze podkreśla się kilka podstawowych zasad, tyczących się usability witryn bibliotecznych i bibliotek cyfrowych: łatwość odnajdywania informacji (pochodna poprawna budowa systemów organizacji informacji, etykietowania, nawigacji i wyszukiwania), prostotę, łatwość nawigacji, przyzwyczajenia i nawyki użytkowników, odpowiednie formatowanie, szybkie ładowanie się stron (Woźniak-Kasperek, 2009). 17

17 2. Percepcja i poznanie W pierwszym rozdziale pracy wykazane zostało, że użyteczność jest pojęciem subiektywnym, zależnym od korzystającego z danego serwisu użytkownika. Z tego powodu, istotne jest wyjaśnienie działania mechanizmów kognitywnych, uczestniczących w interakcji człowiek-komputer. Witryny internetowe są odbierane głównie przez percepcję wzrokową, dlatego w pierwszej części poniższego rozdziału opisane zostanie przetwarzanie informacji przez system widzenia. Podrozdziały następne traktować będą o rodzajach pamięci i o tworzeniu modeli mentalnych i ich roli w korzystaniu z serwisów internetowych System wzrokowy Percepcja wzrokowa jest jednym z procesów poznawczych, odpowiedzialnych za pobieranie informacji z otoczenia. W pierwszej części poniższego podrozdziału przedstawione zostały aspekty psychofizjologiczne, niezbędne do zrozumienia tego zjawiska. Dalej tenże podrozdział traktuje o specyfice działania systemu wzrokowego w związku z przetwarzaniem informacji widzianej na ekranach komputerów Psychofizjologia widzenia Widzenie jest procesem skomplikowanym i składającym się z wielu elementów. Droga wzrokowa to połączenie neuronalne między oczami a mózgiem, dzięki któremu sygnały z receptorów docierają do wyspecjalizowanych w ich analizie fragmentów kory mózgowej (Młodkowski, 1998). Proces widzenia rozpoczyna się od przyjęcia (wychwycenia) bodźca za pomocą oka. Promień świetlny odbity od oświetlonego przedmiotu przenikając przez rogówkę (przezroczystą błonę oka), ulega załamaniu. Następnie promień przechodzi przez źrenicę, która dzięki odruchowi źrenicznemu reguluje wielkość strumienia świetlnego. Dalej, po przejściu przez soczewkę, obraz optyczny oglądanego obiektu powstaje na tylnej ściance oka wyłożonej siatkówką. Utworzony obraz jest odwrócony (Pastuszak, 2000). Część receptorowa siatkówki posiada dwa rodzaje komórek receptorowych: komórki nerwowe pręciko- i czopkonośne, najczęściej nazywane pręcikami i czopkami (Traczyk i Trzebski, 1980). Czopki odpowiadają za widzenie ostre (widzenie detali) i widzenie barw. Reagują tylko w dobrym świetle z powodu wysokiego progu wrażliwości. Pręciki natomiast odpowiadają za widzenie w słabym świetle. W siatkówce człowieka występuje przewaga ilościowa pręcików (120 milionów pręcików do 6,7 milionów czopków) (Strelau, 2000). 18

18 Komórki receptorowe są rozmieszczone nierównomiernie na siatkówce największa gęstość czopków występuje w dołku centralnym, gdzie nie ma zupełnie pręcików. Największa ilość tych ostatnich przypada na inną część siatkówki. Dołek centralny pozwala objąć obraz, który w normalnych warunkach odpowiada trzem, czterem znakom standardowego druku (Strelau, 2000). Dotychczasowe badania nie stwierdzają różnic w odbieraniu obrazu z tradycyjnego papieru a ekranem monitora czy nośników mobilnych. Rysunek 2. Młodkowski, J. (1998). Aktywność wizualna człowieka. Warszawa: PWN. Po etapie wychwycenia (odwróconego) obrazu przez siatkówkę, jest on przekazywany do skrzyżowania wzrokowego. Jest to struktura, w której część włókien z każdego nerwu wzrokowego, odpowiedzialna za przekazywanie bodźca z przynosowych części siatkówek, przechodzi symetrycznie na przeciwną stronę. Dzięki krzyżowaniu następuje krzyżowanie 19

19 lateralne lewa strona pola widzenia wysyła sygnały do prawej części mózgu i odwrotnie (zob. rysunek 2). Dalej sygnał nerwowy może biec w dwa obszary mózgu - do ciała kolankowego bocznego lub wzgórka czworacznego górnego. Droga zależy od rodzaju niesionej informacji. Przykładowo, informacje służące do określenia położenia przedmiotów w otoczeniu są przekazywane do wzgórka czworacznego górnego. Można to wywnioskować na podstawie włókien wychodzących z niego kierują się one do systemu kontrolującego ruchy oczu, położenie głowy oraz zmiany pozycji ciała. Z kolei ciało kolankowe boczne odpowiada za informacje na temat np. natury widzianych obiektów (Mazurek, 2001). Następnym etapem drogi wzrokowej jest promienistość wzrokowa. Po tym odcinku sygnały przedostają się do różnych miejsc w mózgu, ściśle przyporządkowanych właściwym sobie elementom pola widzenia i siatkówki. Częścią mózgu wyspecjalizowaną wyłącznie w odbiorze sygnałów wzrokowych i przetwarzaniu ich na informację obrazową o wizualnym charakterze jest kora wzrokowa mózgu (Młodkowski, 1998). Znajduje się ona w płacie potylicznym półkul lewej i prawej i jest ona ostatnim etapem drogi wzrokowej. Kora wzrokowa dzieli się na wyspecjalizowane obszary, zatem informacja wzrokowa jest poddawana obróbce w różnych jej częściach, zależnie od rodzaju. Obszar V5 kory wzrokowej jest odpowiedzialny za postrzeganie ruchu. Obszar V4 przetwarza informacje o barwie oraz w mniejszym stopniu o barwie. Obszar V3 jest odpowiedzialny za informacje związane z głębią i odległością widzianych obiektów. Obszary V2 i V1 są połączone odpowiednio z V4 i V5, zajmują się przetwarzaniem podstawowych danych na temat ruchu, głębi, barwy i kształtu (Kasperski i Boguska-Torbicz, 2008) Ruchy gałki ocznej Na odbiór informacji wzrokowej istotny wpływ mają ruchy oka. Mogą być one dowolne, jak i mimowolne (Strelau, 2000). Podstawowy podział ruchów oka uwzględnia makroruchy i mikroruchy. Pierwsze z nich przyczyniają się do powstania percepcji złożonej oraz są synchroniczne dla obu oczu. Makroruchy dzielą się na ruchy skokowe i płynne (Młodkowski, 1998). Ruchy skokowe (saccadic) związane są z dowolną zmianą fiksacją wzroku (Strelau, 2000). Trajektoria tychże ruchów tworzy linię łamaną, często przecinającą się. Wielkość odcinków między kolejnymi miejscami fiksacji jest zależna od wymiarów obserwowanego obiektu (Młodkowski, 1998). 20

20 Ruchy płynne odpowiadają za utrzymanie stabilnego obrazu widzianego obrazu na siatkówce, bez względu na zmienne okoliczności. Trajektorią ruchów płynnych może być linia obła lub falista (Młodkowski, 1998). Do ruchów płynnych zaliczane są ruchy podążające oraz ruchy kompensacyjne. Ruchy podążające (podążania, pursuit) są dowolne, ich funkcją jest kompensowanie zmian położenia obiektu w polu widzenia, przy nieruchomej głowie lub tułowiu. Ruchy kompensacyjne są mimowolne, odpowiadają za zmniejszenie wpływu ruchu głowy lub poruszającego się obiektu (Szczechura i Terelak, 1993). Drugi z podstawowych rodzajów ruchów oczu mikroruchy umożliwiają percepcję jednostkową. Dzięki niej człowiek jest w stanie rozpoznać znany obiekt od razu po zwróceniu nań uwagi (Konorski, 1968). Mikroruchy są zindywidualizowane dla każdego oka. Dzielą się na dryft, mikroskoki oraz tremor. Dokładna funkcja dryftu nie jest znana. Przypuszcza się, że ułatwia on dopasowanie konturów do pól recepcyjnych kory wzrokowej. Mikroskoki odpowiadają za korektę niedoskonałości dryftu i makroruchów. Ostatni z mikroruchów oka, tremor, posiada funkcję regeneracji substancji światłoczułej w komórkach receptorycznych, wskutek nieznacznego przesuwania się obrazu po ekranie siatkówki (Młodkowski, 1998). Innym elementem związanym z percepcją wzrokową są fiksacje, ponieważ podczas nich jednostka pobiera informacje z otoczenia. Fiksacja jest określana jako stan względnego spoczynku oka połączony z patrzeniem w konkretnym kierunku i/lub skupianiem wzroku na konkretnym obiekcie (Kunka, 2013). Przeczesywanie pola widzenia (scanning) dokonuje się punkt po punkcie, a fiksacje (lub punkty fiksacji) koncentrują się na najważniejszych miejscach obrazu. Zatrzymanie linii wzroku trwa zwykle od 50 do 200 milisekund, w zależności od warunków, bodźca i wieku jednostki 2 (Salthouse i Ellis, 1980). Wszystkie powyższe formy ruchów są niezbędne do pobrania i interpretacji informacji wzrokowej. Do stworzenia złożonego obrazu niezbędny jest mechanizm łączenia percepcji jednostkowych. W ramach niego powstają trajektorie wcześniej opisach ruchów oczu, zorganizowanych w sposób, który umożliwia optymalizację rozpoznawania widzianych obiektów. Trajektorie również zawierają wybrane w określonej kolejności punkty fiksacji, służących do tworzenia percepcji jednostkowych (Młodkowski, 1998). Na mechanizm tworzenia trajektorii ruchów oczu wpływa doświadczenie podmiotu (dopasowywanie widzianych obiektów do podobnych, zapisanych w pamięci) oraz czynniki motywacyjne, zależne od otoczenia, sytuacji i obiektu. Wymienione czynniki są operacjami 2 Podane czasy fiksacji występują u dorosłych. 21

Użyteczność stron internetowych

Użyteczność stron internetowych Użyteczność stron internetowych Użyteczność Użyteczność (ang. usability) jest to dziedzina wiedzy dotycząca interaktywnych urządzeń i aplikacji, która określa stopień, w jakim ludzie są w stanie wykonać

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady użyteczności i ich wpływ na biznes

Podstawowe zasady użyteczności i ich wpływ na biznes Podstawowe zasady użyteczności i ich wpływ na biznes Agenda: 1. Kim są Użyteczni.pl i czym się zajmują? 2. Składowe User Experience 3. Architektura informacji 4. Czym jest użyteczność 5. Podstawowe zasady

Bardziej szczegółowo

Problematyka użyteczności serwisów internetowych

Problematyka użyteczności serwisów internetowych Przykład 1 Paweł J. owalski Problematyka użyteczności serwisów internetowych wykład 10 Przykład 3 Przykład 2 Etapy projektowania serwisu internetowego projekt informacji 1. Zdefiniowanie wymagań (cel,

Bardziej szczegółowo

Metody badawcze Marta Więckowska

Metody badawcze Marta Więckowska Metody badawcze Marta Więckowska Badania wizualne pozwalają zrozumieć proces postrzegania oraz obserwować jakie czynniki wpływają na postrzeganie obrazu. Czynniki wpływające na postrzeganie obrazu to:

Bardziej szczegółowo

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe 1 Jaki kolor widzisz? Abstrakt Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw Zastosowanie/Słowa kluczowe wzrok, zmysły, barwy, czopki, pręciki, barwy dopełniające, światło

Bardziej szczegółowo

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga?

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga? Zmysły Rodzaj zmysłu Liczba receptorów Wzrok 250 000 000 Węch 40 000 000 Dotyk 2 500 000 Smak 1 000 000 Słuch 25 000 Równowaga? Fale elektromagnetyczne Wzrok Informacje kształt zbliżony do podstawowych

Bardziej szczegółowo

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy I CO MU ZAGRAŻA Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy pozwalają np. widzieć w ciemności. Zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Projektowanie interakcji

Projektowanie interakcji Projektowanie interakcji K2 User Experience www.k2.pl/ux Tytuł dokumentu: k2-projektowanie_ux-oferta.pdf Data: 21 sierpnia 2009 Przygotowany przez: Maciej Lipiec Maciej Lipiec User Experience Director

Bardziej szczegółowo

Co to jest usability?

Co to jest usability? Co to jest usability? Użyteczność produktów interaktywnych stron internetowych, programów komputerowych, telefonów komórkowych to odczuwana przez użytkowników prostota i wygoda, naturalność wykonywania

Bardziej szczegółowo

Dostępność w rozumieniu ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się

Dostępność w rozumieniu ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się Dostępność w rozumieniu ustawy o języku migowym i innych środkach komunikowania się Jacek Zadrożny informaton.pl Warszawa, dn. 8 kwietnia 2013 r. Przez środki wspierające komunikowanie się należy rozumieć

Bardziej szczegółowo

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz MODELE KOLORÓW O czym mowa? Modele kolorów,, zwane inaczej systemami zapisu kolorów,, są różnorodnymi sposobami definiowania kolorów oglądanych na ekranie, na monitorze lub na wydruku. Model RGB nazwa

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management

Bardziej szczegółowo

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania

Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Metodyka projektowania komputerowych systemów sterowania Andrzej URBANIAK Metodyka projektowania KSS (1) 1 Projektowanie KSS Analiza wymagań Opracowanie sprzętu Projektowanie systemu Opracowanie oprogramowania

Bardziej szczegółowo

Projektowanie Zorientowane na Użytkownika (UCD)

Projektowanie Zorientowane na Użytkownika (UCD) Agnieszka Porowska Kognitywistyka, UAM Tworzenie modeli mentalnych w procesie budowania stron i aplikacji webowych metodą projektowania zorientowanego na użytkownika 4 PFK, 10.01.09 Projektowanie Zorientowane

Bardziej szczegółowo

Proces projektowania i wdrożenia serwisu internetowego

Proces projektowania i wdrożenia serwisu internetowego Proces projektowania i wdrożenia serwisu internetowego Kluczowe etapy projektu 9 1 Rozwój i optymalizacja Analiza celów, potrzeb i konkurencji 8 Szkolenie IMPROVE THINK Wireframe i prototyp (UX) 2 7 Testy

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32

Analiza i projektowanie oprogramowania. Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania Analiza i projektowanie oprogramowania 1/32 Analiza i projektowanie oprogramowania 2/32 Cel analizy Celem fazy określania wymagań jest udzielenie odpowiedzi na pytanie:

Bardziej szczegółowo

Tomasz Karwatka Janmedia Interactive tkarwatka@janmedia.pl www.janmedia.pl. ecommerce w czym tkwi siła naszych rozwiązań

Tomasz Karwatka Janmedia Interactive tkarwatka@janmedia.pl www.janmedia.pl. ecommerce w czym tkwi siła naszych rozwiązań Tomasz Karwatka Janmedia Interactive tkarwatka@janmedia.pl www.janmedia.pl ecommerce w czym tkwi siła naszych rozwiązań Janmedia Interactive : eksperci ecommerce Janmedia Interactive posiada autorski system

Bardziej szczegółowo

Rola i zadania. eczeństwie wiedzy. w społecze. Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Akademia Pedagogiczna w Krakowie skorka@ap.krakow.

Rola i zadania. eczeństwie wiedzy. w społecze. Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Akademia Pedagogiczna w Krakowie skorka@ap.krakow. Rola i zadania architekta informacji w społecze eczeństwie wiedzy dr Stanisław Skórka Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Akademia Pedagogiczna w Krakowie skorka@ap.krakow.pl Architektura

Bardziej szczegółowo

Procesowa specyfikacja systemów IT

Procesowa specyfikacja systemów IT Procesowa specyfikacja systemów IT BOC Group BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management Office

Bardziej szczegółowo

Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów

Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów 1 Sposoby sprawdzania osiągnięć edukacyjnych uczniów Dla uczniów zainteresowanych przygotowywane są ćwiczenia trudniejsze, aby mogli wykazać się swoimi umiejętnościami i wiedzą. Uczniom mającym trudności

Bardziej szczegółowo

Testy z użytkownikami jako narzędzia wspomagające projektowanie interfejsów użytkownika

Testy z użytkownikami jako narzędzia wspomagające projektowanie interfejsów użytkownika Projektowanie miejsc pracy przy komputerze Testy z użytkownikami jako narzędzia wspomagające projektowanie interfejsów użytkownika dr inż. Walery Susłow mgr inż. Michał Statkiewicz Podstawowe pojęcia Interfejs

Bardziej szczegółowo

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl

omnia.pl, ul. Kraszewskiego 62A, 37-500 Jarosław, tel. +48 16 621 58 10 www.omnia.pl kontakt@omnia.pl .firma Dostarczamy profesjonalne usługi oparte o nowoczesne technologie internetowe Na wstępie Wszystko dla naszych Klientów Jesteśmy świadomi, że strona internetowa to niezastąpione źródło informacji,

Bardziej szczegółowo

Idealna strona internetowa dla Twojej firmy

Idealna strona internetowa dla Twojej firmy Katowice, 25.11.2010 r. Idealna strona internetowa dla Twojej firmy Warsztaty prowadzenie Zofia Oslislo 1 Czy potrzebuję (nowej) strony internetowej? mogę zwiększyć sprzedaż, gdy pozwolę klientom kupować

Bardziej szczegółowo

Rozdział ten zawiera informacje o sposobie konfiguracji i działania Modułu OPC.

Rozdział ten zawiera informacje o sposobie konfiguracji i działania Modułu OPC. 1 Moduł OPC Moduł OPC pozwala na komunikację z serwerami OPC pracującymi w oparciu o model DA (Data Access). Dzięki niemu można odczytać stan obiektów OPC (zmiennych zdefiniowanych w programie PLC), a

Bardziej szczegółowo

X SPOTKANIE EKSPERCKIE. System ocen pracowniczych metodą 360 stopni

X SPOTKANIE EKSPERCKIE. System ocen pracowniczych metodą 360 stopni X SPOTKANIE EKSPERCKIE System ocen pracowniczych metodą 360 stopni Warszawa, 16.09.2011 Ocena wieloźródłowa od koncepcji do rezultatów badania dr Anna Bugalska Najlepsze praktyki Instytutu Rozwoju Biznesu

Bardziej szczegółowo

Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 03.11.2015 Technika Świetlna Laboratorium

Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 03.11.2015 Technika Świetlna Laboratorium 6-965 Poznań tel. (-61) 6652688 fax (-61) 6652389 Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 3.11.2 Technika Świetlna Laboratorium Ćwiczenie nr 3 Temat: BADANIE POLA WIDZENIA Opracowanie wykonano na podstawie:

Bardziej szczegółowo

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza

Wstęp do kognitywistyki. Wykład 6: Psychologia poznawcza Wstęp do kognitywistyki Wykład 6: Psychologia poznawcza Sześciokąt nauk kognitywnych I. Psychologia poznawcza Poznanie to zdolność człowieka do odbierania informacji z otoczenia i przetwarzania ich w celu

Bardziej szczegółowo

Projektowanie architektury informacji katalogu biblioteki w oparciu o badania użytkowników Analiza przypadku

Projektowanie architektury informacji katalogu biblioteki w oparciu o badania użytkowników Analiza przypadku Projektowanie architektury informacji katalogu biblioteki w oparciu o badania użytkowników Analiza przypadku dr Stanisław Skórka Biblioteka Główna Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1. Szczegółowe założenia funkcjonalne i techniczne projektu. Projekt przewiduje realizację następujących zadań:

Załącznik nr 1. Szczegółowe założenia funkcjonalne i techniczne projektu. Projekt przewiduje realizację następujących zadań: Załącznik nr 1. Szczegółowe założenia funkcjonalne i techniczne projektu Projekt przewiduje realizację następujących zadań: 1. Dostosowanie strony BIP Miasta i Gminy Swarzędz do potrzeb osób niepełnosprawnych

Bardziej szczegółowo

Maciej Oleksy Zenon Matuszyk

Maciej Oleksy Zenon Matuszyk Maciej Oleksy Zenon Matuszyk Jest to proces związany z wytwarzaniem oprogramowania. Jest on jednym z procesów kontroli jakości oprogramowania. Weryfikacja oprogramowania - testowanie zgodności systemu

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne narzędzia w relacjach z klientami

Nowoczesne narzędzia w relacjach z klientami Nowoczesne narzędzia w relacjach z klientami Jak robić to dobrze? Plan prezentacji o o o o o Wprowadzenie Co lubią internauci Kilka ważnych zasad projektowania Różne narzędzia ale taki sam proces Postępujące

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: Komunikacja człowiek - komputer Ćwiczenie: 2 Temat ćwiczenia: Projektowanie funkcjonalne serwisów internetowych v.2.0

Przedmiot: Komunikacja człowiek - komputer Ćwiczenie: 2 Temat ćwiczenia: Projektowanie funkcjonalne serwisów internetowych v.2.0 1 Komunikacja człowiek - komputer Przedmiot: Komunikacja człowiek - komputer Ćwiczenie: 2 Temat ćwiczenia: Projektowanie funkcjonalne serwisów internetowych v.2.0 dr Artur Bartoszewski Spis treści TEORIA...

Bardziej szczegółowo

Historia okulografii. Historia okulografii. Historia okulografii. Historia okulografii. Historia okulografii. Eyetracking = Okulografia

Historia okulografii. Historia okulografii. Historia okulografii. Historia okulografii. Historia okulografii. Eyetracking = Okulografia Eyetracking = Okulografia 1879 lusterka i mikrofon (Javal) Sakkada przejście (30-120 ms) Fiksacja bezruch (200-300 ms) Co to jest? Krótka historia Metoda badania Zastosowania www.ergonomia.ioz.pwr.wroc.pl

Bardziej szczegółowo

Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych

Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych Tester oprogramowania 2014/15 Tematy prac dyplomowych 1. Projekt i wykonanie automatycznych testów funkcjonalnych wg filozofii BDD za pomocą dowolnego narzędzia Jak w praktyce stosować Behaviour Driven

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

Moduł ecommerce. Terminy: 11 i 12 marca 25 i 26 marca 15 i 16 kwietnia 25 i 26 kwietnia

Moduł ecommerce. Terminy: 11 i 12 marca 25 i 26 marca 15 i 16 kwietnia 25 i 26 kwietnia Tematy: 1. Metody monetyzacji obecności firmy B2B w Internecie i prowadzenia handlu elektronicznego (e-commerce). Trenerzy: Łukasz Kurosad/Wojciech Szymczak 2. Badania użyteczności w optymalizacji serwisów

Bardziej szczegółowo

Przyciągnij wzrok, a osiągniesz sukces!

Przyciągnij wzrok, a osiągniesz sukces! Przyciągnij wzrok, a osiągniesz sukces! Eyetracking jako narzędzie badania internetowych klientów Poznań, 30 czerwca 2007 Plan prezentacji 1. O Symetrii 2. Śledzenie wzroku jak i po co 3. Zakres zastosowań

Bardziej szczegółowo

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1)

Kognitywistyka II r. Terminy wykładów. Literatura - psychometria. Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Kognitywistyka II r Teorie inteligencji i sposoby jej pomiaru (1) Terminy wykładów 13. 03. 2008 27. 03. 2008 03. 04. 2008 17. 04. 2008 24. 04. 2008 08. 05. 2008 15. 05. 2008 29. 05. 2008 05. 06. 2008 12.

Bardziej szczegółowo

CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU

CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU www.crmvision.pl CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU www.crmvision.pl CRM VISION FUNKCJE SYSTEMU CRM Vision to nowoczesne, bezpieczne oprogramowanie wspomagające zarządzanie firmą poprzez usprawnienie przepływu

Bardziej szczegółowo

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe)

Badania eksploracyjne Badania opisowe Badania wyjaśniające (przyczynowe) Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Demografia Wydział Nauk Ekonomicznych UW Warszawa, 4 listopada 2008 Najważniejsze rodzaje badań Typy badań Podział wg celu badawczego Badania eksploracyjne

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego. Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa.

Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego. Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa. Szkoła Główna Służby Pożarniczej Zakład Ratownictwa Technicznego i Medycznego Laboratorium Bezpieczeństwa Ratownictwa Ćwiczenie nr 3 Temat: Badanie indywidualnego pola widzenia w różnych typach masek Warszawa

Bardziej szczegółowo

Nazwa firmy lub projektu: 1. Grafika

Nazwa firmy lub projektu: 1. Grafika Nazwa firmy lub projektu: Ogólne informacje o firmie i branży: Prosimy w kilku słowach opisać Państwa firmę, rodzaj produktów lub usług, elementy charakterystyczne dla Państwa branży, jej specyfikę, opis

Bardziej szczegółowo

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium Kryteria merytoryczne wyboru projektów dla poddziałania 2.3.2 Cyfrowe udostępnienie zasobów kultury Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa na lata 2014-2020 Typ projektu Cyfrowe udostępnienie zasobów kultury

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

Komunikacja człowiek - komputer. Ćwiczenie 1. Temat: ocena funkcjonalności witryny internetowej. Wykonali:... ... ... ...

Komunikacja człowiek - komputer. Ćwiczenie 1. Temat: ocena funkcjonalności witryny internetowej. Wykonali:... ... ... ... Komunikacja człowiek - komputer Ćwiczenie 1 Temat: ocena funkcjonalności witryny internetowej Wykonali:............ Zadanie: należy ocenić wybrana witrynę internetową odpowiadając na pytania z tabeli.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk

Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk Zarządzanie bezpieczeństwem informacji przegląd aktualnych standardów i metodyk dr T Bartosz Kalinowski 17 19 września 2008, Wisła IV Sympozjum Klubu Paragraf 34 1 Informacja a system zarządzania Informacja

Bardziej szczegółowo

Dostępne e-podręczniki

Dostępne e-podręczniki Warszawa, 19 czerwca 2013 r. Dostępne e-podręczniki Szkolenie dla partnerów merytorycznych projektu e-podręczniki Mikołaj Rotnicki i Piotr Witek Forum Dostępnej Cyberprzestrzeni www.fdc.org.pl Ten utwór

Bardziej szczegółowo

MNEMOTECHNIKI jako jedna z metod ułatwiających nabywanie przez dziecko umiejętności czytania i pisania

MNEMOTECHNIKI jako jedna z metod ułatwiających nabywanie przez dziecko umiejętności czytania i pisania MNEMOTECHNIKI jako jedna z metod ułatwiających nabywanie przez dziecko umiejętności czytania i pisania dr Joanna Skibska Akademia Techniczno-Humanistyczna Bielsko-Biała Wiek a zdolności uczenia się dziecka

Bardziej szczegółowo

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium. 1. Wnioskodawca przeprowadził inwentaryzację zasobów nauki objętych projektem.

Opis znaczenia kryterium. Lp. Nazwa kryterium Opis kryterium. 1. Wnioskodawca przeprowadził inwentaryzację zasobów nauki objętych projektem. Kryteria merytoryczne wyboru projektów dla poddziałania 2.3.1 Cyfrowe udostępnianie informacji sektora publicznego (ISP) ze źródeł administracyjnych oraz zasobów nauki Programu Operacyjnego Polska Cyfrowa

Bardziej szczegółowo

tel. (+48 81) 538 47 21 tel. (+48 81) 538 42 91 Wykład 30 21 Ćwiczenia Laboratorium 30 21 Projekt

tel. (+48 81) 538 47 21 tel. (+48 81) 538 42 91 Wykład 30 21 Ćwiczenia Laboratorium 30 21 Projekt tel. (+48 8) 538 47 tel. (+48 8) 538 4 9 ul. Nadbystrzycka 40, 0-68 Lublin fax (+48 8) 538 4580 Przedmiot: Rok: 3 INF I st. Projektowanie interfejsu i ergonomia systemów Semestr: VII Rodzaj zajęć i liczba

Bardziej szczegółowo

Dostępne e-podręczniki

Dostępne e-podręczniki Dostępne e-podręczniki Szkolenie dla partnerów merytorycznych projektu e-podręczniki Jacek Zadrożny i Mikołaj Rotnicki Forum Dostępnej Cyberprzestrzeni www.fdc.org.pl Łódź, 13 kwietnia 2013 r. Dostępność

Bardziej szczegółowo

Aplikacja (oprogramowanie) będzie umożliwiać przygotowanie, przeprowadzenie badania oraz analizę wyników według określonej metody.

Aplikacja (oprogramowanie) będzie umożliwiać przygotowanie, przeprowadzenie badania oraz analizę wyników według określonej metody. Załącznik nr 1 Specyfikacja przedmiotu zamówienia Aplikacja (oprogramowanie) będzie umożliwiać przygotowanie, przeprowadzenie badania oraz analizę wyników według określonej metody. Słowniczek pojęć Badanie

Bardziej szczegółowo

Standardy 5S jako podstawa bezpiecznego miejsca pracy

Standardy 5S jako podstawa bezpiecznego miejsca pracy 1 S t r o n a Standardy 5S jako podstawa bezpiecznego miejsca pracy 1. Charakterystyka standardów 5S 2. Co znaczy bezpieczne i ergonomiczne stanowisko pracy? 3. Jak standardy 5S uwzględniają bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Case study: Mobilny serwis WWW dla Kolporter

Case study: Mobilny serwis WWW dla Kolporter Case study: Mobilny serwis WWW dla Kolporter Sklep internetowy Kolporter.pl oferuje swoim Klientom blisko 100 000 produktów w tym: ksiąŝki, muzykę, film i gry. Kolporter postanowił stworzyć nowy kanał

Bardziej szczegółowo

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001

Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 iscala Informacje o wybranych funkcjach systemu klasy ERP Realizacja procedur ISO 9001 Opracował: Grzegorz Kawaler SCALA Certified Consultant Realizacja procedur ISO 9001 1. Wstęp. Wzrastająca konkurencja

Bardziej szczegółowo

Efekty kształcenia wymagane do podjęcia studiów 2 stopnia na kierunku Informatyka

Efekty kształcenia wymagane do podjęcia studiów 2 stopnia na kierunku Informatyka Efekty kształcenia wymagane do podjęcia studiów 2 stopnia na kierunku Informatyka Test kwalifikacyjny obejmuje weryfikację efektów kształcenia oznaczonych kolorem szarym, efektów: K_W4 (!), K_W11-12, K_W15-16,

Bardziej szczegółowo

System EssentioCMS. Korzyści z zastosowania EssentioCMS

System EssentioCMS. Korzyści z zastosowania EssentioCMS e-mail: info@essentio.pl System EssentioCMS Profesjonalna strona internetowa stanowi nieocenione źródło informacji o firmie, jej usługach oraz produktach. Jest najnowocześniejszym medium pozyskiwania nowych

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie. Cel programu Dlaczego badania Badania użyteczności Badania w trakcie procesu projektowego witryny

Wprowadzenie. Cel programu Dlaczego badania Badania użyteczności Badania w trakcie procesu projektowego witryny Wprowadzenie Cel programu Dlaczego badania Badania użyteczności Badania w trakcie procesu projektowego witryny Certyfikat Użyteczna Strona O PROGRAMIE: Jest inicjatywą środowiskową, mającą na celu edukację

Bardziej szczegółowo

Poziom dostępności: AAA

Poziom dostępności: AAA Poziom dostępności: AAA Zasada nr 1: Postrzegalność informacje oraz komponenty interfejsu użytkownika muszą być przedstawione użytkownikom w sposób dostępny dla ich zmysłów. Wytyczna 1.2 Media zmienne

Bardziej szczegółowo

Wstępny raport użyteczności strony internetowej www.plus.pl. www.webadviser.pl tel. +48 602 508 043 marcin.gajewski@webadviser.pl

Wstępny raport użyteczności strony internetowej www.plus.pl. www.webadviser.pl tel. +48 602 508 043 marcin.gajewski@webadviser.pl Wstępny raport użyteczności strony internetowej www.plus.pl www.webadviser.pl tel. +48 602 508 043 marcin.gajewski@webadviser.pl Spis treści 1. O webadviser 2. Wstępny raport użyteczności Paostwa strony

Bardziej szczegółowo

AUDYT DOSTĘPNOŚCI STRONY INTERNETOWEJ

AUDYT DOSTĘPNOŚCI STRONY INTERNETOWEJ Poznań, 2012-10-04 AUDYT DOSTĘPNOŚCI STRONY INTERNETOWEJ NAZWA ADRES STRONY ILOŚĆ BŁĘDÓW WCAG 33 ILOŚĆ OSTRZEŻEŃ WCAG 3 TYP DOKUMENTU UŻYTY FORMAT (X)HTML JĘZYK OWANIE STRONY Urząd Marszałkowski Województwa

Bardziej szczegółowo

User Experience. agenda. Projektowanie rozwiązań przyjaznych uŝytkownikom. Zarys user experience i usability Koncepcja user-centered design Ćwiczenie

User Experience. agenda. Projektowanie rozwiązań przyjaznych uŝytkownikom. Zarys user experience i usability Koncepcja user-centered design Ćwiczenie User Experience. Projektowanie rozwiązań przyjaznych uŝytkownikom Dnia: 26.04.2008 r. agenda Zarys user experience i usability Koncepcja user-centered design Ćwiczenie Przedstawienie wyników i podsumowanie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Projekt Czy te oczy mogą kłamac

Projekt Czy te oczy mogą kłamac Projekt Czy te oczy mogą kłamac Zajęcia realizowane metodą przewodniego tekstu Cel główny: Rozszerzenie wiedzy na temat mechanizmu widzenia. Treści kształcenia zajęć interdyscyplinarnych: Fizyka: Rozchodzenie

Bardziej szczegółowo

Komunikacja człowiek-komputer. dr Artur Bartoszewski

Komunikacja człowiek-komputer. dr Artur Bartoszewski Komunikacja człowiek-komputer dr Artur Bartoszewski Testowanie funkcjonalności Rodzaje testów 1. Analiza statystyk ruchu na stronie 2. Badania jakościowe (badania grupowe) 3. Testy funkcjonalności 4. Eyetracking

Bardziej szczegółowo

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie.

SCENARIUSZ LEKCJI. TEMAT LEKCJI: Zastosowanie średnich w statystyce i matematyce. Podstawowe pojęcia statystyczne. Streszczenie. SCENARIUSZ LEKCJI OPRACOWANY W RAMACH PROJEKTU: INFORMATYKA MÓJ SPOSÓB NA POZNANIE I OPISANIE ŚWIATA. PROGRAM NAUCZANIA INFORMATYKI Z ELEMENTAMI PRZEDMIOTÓW MATEMATYCZNO-PRZYRODNICZYCH Autorzy scenariusza:

Bardziej szczegółowo

LimeSurvey serwis do prowadzenia badań on-line

LimeSurvey serwis do prowadzenia badań on-line Aldona Zawałkiewicz Biblioteka Pedagogiczna im. gen. bryg. prof. Elżbiety Zawackiej w Toruniu LimeSurvey serwis do prowadzenia badań on-line Upowszechnienie dostępu do Internetu, a co za tym idzie łatwiejszy

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 SPIS TREŚCI WSTĘP..13 CZĘŚĆ I : PRZEZNACZENIE, PROCES I PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ MARKETINGOWYCH...17 1. TREŚĆ, PRZEZNACZENIE I PROCES BADAŃ MARKETINGOWYCH....19 1.1. Dlaczego badania marketingowe

Bardziej szczegółowo

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego

Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego Metrologia: organizacja eksperymentu pomiarowego (na podstawie: Żółtowski B. Podstawy diagnostyki maszyn, 1996) dr inż. Paweł Zalewski Akademia Morska w Szczecinie Teoria eksperymentu: Teoria eksperymentu

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po soczewkach

Przewodnik po soczewkach Przewodnik po soczewkach 1. Wchodzimy w program Corel Draw 11 następnie klikamy Plik /Nowy => Nowy Rysunek. Następnie wchodzi w Okno/Okno dokowane /Teczka podręczna/ Przeglądaj/i wybieramy plik w którym

Bardziej szczegółowo

Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na

Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na Prezentacja, którą czytacie jest jedynie zbiorem sugestii. Nie zawiera odpowiedzi na pytania wprost. Jeżeli nie wiedzielibyście jak odpowiedzieć na któreś z pytań, to poniżej macie kierunek w jakim podążać

Bardziej szczegółowo

Zasady tworzenia prezentacji multimedialnych

Zasady tworzenia prezentacji multimedialnych Zasady tworzenia prezentacji multimedialnych I. Główne zasady: prezentacja multimedialna powinna być ilustracją (uzupełnieniem) treści prezentowanych werbalnie; informacje zawarte na pojedynczym slajdzie

Bardziej szczegółowo

Poprawa Atrakcyjności Kształcenia dla Seniorów

Poprawa Atrakcyjności Kształcenia dla Seniorów Poszukiwanie Skarbów Internetu Poprawa Atrakcyjności Kształcenia dla Seniorów Narzędzie autodiagnozy Kryteria Work Package 3 Narzędzie Autodiagnozy: Kryteria Narzędzie autodiagnozy opiera się na pytaniach,

Bardziej szczegółowo

Proces badawczy schemat i zasady realizacji

Proces badawczy schemat i zasady realizacji Proces badawczy schemat i zasady realizacji Agata Górny Zaoczne Studia Doktoranckie z Ekonomii Warszawa, 14 grudnia 2014 Metodologia i metoda badawcza Metodologia Zadania metodologii Metodologia nauka

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU. Procesy poznawcze - percepcja i uwaga 1100-Ps11PP-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii.

OPIS PRZEDMIOTU. Procesy poznawcze - percepcja i uwaga 1100-Ps11PP-SJ. Wydział Pedagogiki i Psychologii. Instytut Psychologii. OPIS PRZEDMIOTU Nazwa Kod 1100-Ps11PP-SJ Poziom kształcenia: jednolite studia magisterskie Profil: Forma studiów Stacjonarne Rok/semestr I 1 nazwisko koordynatora dydaktycznych i formy zajęć Liczba punktów

Bardziej szczegółowo

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej

Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Aplikacje webowe wspomagające działalność przedsiębiorstwa na przykładzie przychodni stomatologicznej Małgorzata Barańska Wydział Informatyki i Zarządzania, Politechnika Wrocławska Beata Laszkiewicz Wydział

Bardziej szczegółowo

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU

SEGMENTACJA RYNKU A TYPY MARKETINGU SEGMENTACJA SEGMENTACJA...... to proces podziału rynku na podstawie określonych kryteriów na względnie homogeniczne rynki cząstkowe (względnie jednorodne grupy konsumentów) nazywane SEGMENTAMI, które wyznaczają

Bardziej szczegółowo

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową.

Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Metoda Krakowska Metoda opracowana przez prof. Jagodę Cieszyńską opiera się na wieloletnich doświadczeniach w pracy z dziećmi z zaburzona komunikacją językową. Jest to metoda sylabowa oparta na wspomaganiu

Bardziej szczegółowo

Pomoc. BIP strona portalu

Pomoc. BIP strona portalu Pomoc BIP strona portalu Biuletyn Informacji Publicznej powstał w celu powszechnego udostępnienia informacji publicznej w postaci elektronicznej. Głównym zadaniem portalu jest przekazywanie informacji

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności

Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Ćwiczenie 1. System jakości w laboratorium oceny żywności Powszechnie przyjmuje się, że każde laboratorium, które chce reprezentować wiarygodne dane musi wdrożyć odpowiednie procedury zapewnienia jakości.

Bardziej szczegółowo

REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy. SELEKCJA jest procesem zbierania informacji o kandydatach na uczestników

REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy. SELEKCJA jest procesem zbierania informacji o kandydatach na uczestników SPOSOBY REKRUTACJII II SELEKCJII KANDYDATÓW DO PRACY STOSOWANE PRZEZ PRACODAWCÓW REKRUTACJA to proces polegający na zainteresowaniu pewnej grupy kandydatów wolnym stanowiskiem. SELEKCJA jest procesem zbierania

Bardziej szczegółowo

Tajemnice świata zmysłów oko.

Tajemnice świata zmysłów oko. Tajemnice świata zmysłów oko. Spis treści Narządy zmysłów Zmysły u człowieka Oko Budowa oka Model budowy siatkówki Działanie oka Kolory oczu Choroby oczu Krótkowzroczność Dalekowzroczność Astygmatyzm Akomodacja

Bardziej szczegółowo

Zapewnij sukces swym projektom

Zapewnij sukces swym projektom Zapewnij sukces swym projektom HumanWork PROJECT to aplikacja dla zespołów projektowych, które chcą poprawić swą komunikację, uprościć procesy podejmowania decyzji oraz kończyć projekty na czas i zgodnie

Bardziej szczegółowo

www.plansoft.org plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Panel wyszukiwania PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW

www.plansoft.org plansoft.org Zmiany w Plansoft.org Panel wyszukiwania PLANOWANIE ZAJĘĆ, REZERWOWANIE SAL I ZASOBÓW Zmiany w Plansoft.org Panel wyszukiwania... 1 Uruchamianie panelu wyszukiwania... 2 Wyszukiwanie poleceń menu... 2 Wyszukiwanie rozkładów zajęć wykładowców... 3 Wyszukiwanie rozkładów zajęć grup i użycia

Bardziej szczegółowo

wprowadzenie do badań eyetrackingowych

wprowadzenie do badań eyetrackingowych wprowadzenie do badań eyetrackingowych prezentacja BCMM badania marketingowe sp. z o.o. 21 stycznia 2015 r. BCMM badania marketingowe sp. z o.o., 40-048 Katowice, ul. Kościuszki 23; NIP: 954-00-22-369;

Bardziej szczegółowo

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x

OKO BUDOWA I INFORMACJE. Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OKO BUDOWA I INFORMACJE Olimpia Halasz xd Bartosz Kulus ; x OCZY - narządy receptorowe umożliwiające wykrywanie kierunku padania światła i jego intensywności oraz, wraz ze wzrostem złożoności konstrukcji,

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne z informatyki dla klasy szóstej szkoły podstawowej. Dział Zagadnienia Wymagania podstawowe Wymagania ponadpodstawowe Arkusz kalkulacyjny (Microsoft Excel i OpenOffice) Uruchomienie

Bardziej szczegółowo

Tekstowe alternatywy:

Tekstowe alternatywy: Lista wymagań WCAG jakie należy spełnić na potrzeby poziomu A. Jest to lista opisująca tylko wymagania, bez szczegółowych zaleceń, w jaki sposób należy te wymagania spełnić. Część technik, dzięki którym

Bardziej szczegółowo

Zmiany wymagań normy ISO 14001

Zmiany wymagań normy ISO 14001 Zmiany wymagań normy ISO 14001 Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna (ISO) opublikowała 15 listopada br. zweryfikowane i poprawione wersje norm ISO 14001 i ISO 14004. Od tego dnia są one wersjami obowiązującymi.

Bardziej szczegółowo

REQB POZIOM PODSTAWOWY PRZYKŁADOWY EGZAMIN

REQB POZIOM PODSTAWOWY PRZYKŁADOWY EGZAMIN REQB POZIOM PODSTAWOWY PRZYKŁADOWY EGZAMIN Podziękowania REQB Poziom Podstawowy Przykładowy Egzamin Dokument ten został stworzony przez główny zespół Grupy Roboczej REQB dla Poziomu Podstawowego. Tłumaczenie

Bardziej szczegółowo

EKSPERCKA ANALIZA UŻYTECZNOŚCI. dla marki. ilość odwiedzin + 113% ilość transakcji +150% przychody +140%

EKSPERCKA ANALIZA UŻYTECZNOŚCI. dla marki. ilość odwiedzin + 113% ilość transakcji +150% przychody +140% EKSPERCKA ANALIZA UŻYTECZNOŚCI dla marki ilość odwiedzin + 113% ilość transakcji +150% przychody +140% O Kliencie Caterina to znana marka odzieżowa typu premium, posiadająca swoje sklepy stacjonarne w

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE Szkoła podstawowa I etap kształcenia: Klasy I-III Opracowanie: Justyna Tatar Zajęcia komputerowe w Szkole Podstawowej w Bukowie realizowane są wg programu

Bardziej szczegółowo

voice to see with your ears

voice to see with your ears voice to see with your ears Łukasz Trzciałkowski gr00by@mat.umk.pl 2007-10-30 Zmysł słuchu to zmysł umożliwiający odbieranie (percepcję) fal dźwiękowych. Jest on wykorzystywany przez organizmy żywe do

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASACH IV - VI Ocena celująca: uczeń swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi w rozkładzie materiału z łatwością buduje spójne zdania proste i

Bardziej szczegółowo

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn

Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Uniwersytet Technologiczno Przyrodniczy im. Jana i Jędrzeja Śniadeckich w Bydgoszczy Wydział Mechaniczny Transformacja wiedzy w budowie i eksploatacji maszyn Bogdan ŻÓŁTOWSKI W pracy przedstawiono proces

Bardziej szczegółowo

Idea of responsive web design. Roman Białek Mateusz Mikołajczak Kacper Palmowski Krzysztof Szot

Idea of responsive web design. Roman Białek Mateusz Mikołajczak Kacper Palmowski Krzysztof Szot Idea of responsive web design Roman Białek Mateusz Mikołajczak Kacper Palmowski Krzysztof Szot Czym tak właściwie jest responsive web design? Jest to podejście do projektowania stron internetowych w taki

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych

Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych Wykorzystanie standardów serii ISO 19100 oraz OGC dla potrzeb budowy infrastruktury danych przestrzennych dr inż. Adam Iwaniak Infrastruktura Danych Przestrzennych w Polsce i Europie Seminarium, AR Wrocław

Bardziej szczegółowo

Informatyka I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Informatyka I stopień (I stopień / II stopień) ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Załącznik nr 7 do Zarządzenia Rektora nr 10/12 z dnia 21 lutego 2012r. Kod Nazwa Nazwa w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Wprowadzenie do interakcji

Bardziej szczegółowo