OGRANICZENIA W WYKONYWANIU PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWEJ W ŚWIETLE STOSUNKÓW SĄSIEDZKICH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OGRANICZENIA W WYKONYWANIU PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWEJ W ŚWIETLE STOSUNKÓW SĄSIEDZKICH"

Transkrypt

1 OGRANICZENIA W WYKONYWANIU PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWEJ W ŚWIETLE STOSUNKÓW SĄSIEDZKICH Wszystko co po tamtej stronie płota, to twój wróg. Kot też? Też! Kot? Kici, kici 1. Powyższy cytat, to fragment słynnego dialogu z filmu Sami Swoi (reż. S. Chęciński). Głównych bohaterów filmu, Kargula i Pawlaka, łączy wzajemna wrogość, wokół której zbudowano główną oś fabuły tej kultowej polskiej komedii. Na szczęście typowy obraz stosunków sąsiedzkich różni się od tego przedstawionego w filmie. Niemniej jednak, praktycznie każdy z nas doświadczył w swoim życiu sytuacji, w której najchętniej zamieniłby sąsiada. Wystarczy, że wyobrazimy sobie studenta, który w mieszkaniu przygotowuje się do sesji egzaminacyjnej, a jego sąsiad w tym czasie urządza huczne imieniny. Frustracja, ogarniająca studenta, z całą pewnością nie jest efektem braku zaproszenia na przyjęcie Albo sytuacja, gdy w piękne, letnie popołudnie wystawiamy pranie na tarasie, podczas gdy nasz sąsiad miał w tym czasie zupełnie inne plany grilla! Większość z tych problemów rozwiąże zwykła rozmowa z sąsiadem. Życie w społeczeństwie to przecież sztuka kompromisów. Co jednak wolno nam zrobić a czego nie, gdy brakuje woli współpracy? Temat ten jest niezwykle szeroki. Dlatego też przedmiot zainteresowania niniejszego artykułu porusza jedynie niewielki wycinek problemu skupia się na prawnych barierach w wykonywaniu prawa własności nieruchomości gruntowych w świetle stosunków sąsiedzkich 2. Własność Własność stanowi fundament istnienia gospodarki wolnorynkowej i budowy demokratycznego państwa prawa. Prawo własności gwarantuje Konstytucja RP, która w art. 64 zalicza własność do podstawowych praw ekonomicznych, przysługujących każdemu. Własność podlega ochronie prawnej i co do zasady ograniczona może być tylko w drodze ustawy, z zastrzeżeniem, że akt prawny nie narusza istoty prawa własności 3. W prawie cywilnym własność traktuje się jako nadrzędne prawo rzeczowe, nieograniczone żadnym horyzontem czasowym, dziedziczne, zbywalne i podlegające egzekucji 4. Doktryna tradycyjnie ujmuje własność w postać tzw. triady uprawnień do: dysponowania rzeczą (łac. ius utendi), pobierania pożytków (łac. ius fruendi), rozporządzania rzeczą (łac. ius disponendi) 5. 1 Cytat pochodzi z pierwszej części filmu Sami Swoi (1967) Sylwestra Chęcińskiego. 2 Ustawa o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. (tekst jednolity: Dz.U nr 102 poz. 651 z późn. zm), w art. 4 ust. 1 definiuje nieruchomość gruntową jako grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności. 3 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U nr 78 poz. 483). 4 Mączyńska, E., Prystupa, M., Rygiel, K., Ile warta jest nieruchomość, Poltext, Warszawa 2004, str Kisilowska, H. (red.) Nieruchomości. Zagadnienia prawne, LexisNexis, wyd. 5, Warszawa 2009, str

2 W świetle powyższych zasad, właściciel nieruchomości ma prawo do swobodnego korzystania z rzeczy i jej używania, pobierania z niej pożytków (o ile takie przynosi) w postaci np. płodów rolnych lub czynszu dzierżawnego, jak również wyzbycia się lub obciążenia nieruchomości innymi prawami. Należy jednak zwrócić uwagę, że każdorazowo zakres tych uprawnień ogranicza art. 140 kodeksu cywilnego, na mocy którego korzystanie z rzeczy: odbywa się w granicach określonych przez ustawy, musi być zgodne z zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa 6. Powyższa norma prawna eliminuje dowolność w rozporządzaniu własnością. O ile ustawy konkretyzują ramy korzystania z rzeczy, o tyle wprowadzenie niedookreślonych zwrotów, jakimi są zastosowane klauzule generalne (zasada współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa), mogą powodować problemy interpretacyjne. Z drugiej strony, pozwalają one na uwzględnianie kryteriów pozaprawnych przy dokonywaniu oceny działań (względnie zaniechań), dzięki czemu uelastyczniają stosowanie prawa. W części kodeksu cywilnego, poświęconej własności, istotne miejsce zajmuje kwestia regulacji stosunków między nieruchomościami pozostającymi ze sobą we wzajemnym oddziaływaniu. Tę część prawa potocznie określa się mianem prawa sąsiedzkiego, do którego odnoszą się w szczególności przepisy art k.c. Celem tych regulacji jest przede wszystkim niedopuszczenie do powstawania konfliktów, wynikających z sąsiedztwa nieruchomości 7. Analizując wymienione artykuły można zauważyć, że ustawodawca uregulował kwestie korzystania z prawa własności względem nieruchomości sąsiedzkich w zakresie czterech podstawowych obszarów problemowych, takich jak: oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości (immisje), odpowiedni dostęp do drogi publicznej, korzystanie z obszarów wzdłuż granic sąsiednich nieruchomości gruntowych, kwestia rozgraniczenia gruntów. Oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości (immisje) Zgodnie z art. 144 k.c. właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by utrudniały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W doktrynie prawnej przyjęło się określać tego typu zakłócenia jako immisje. Tym mianem określa się czynności wykonywane przez właściciela gruntu, których skutki odczuwalne są na sąsiednich nieruchomościach. Mogą mieć one zarówno charakter bezpośredni (celowe skierowanie określonych substancji na grunt sąsiada), jak i pośredni (uboczny skutek działania właściciela 6 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.). 7 Doliwa, A., Prawo rzeczowe, C.H. Beck, Wyd. 2, Warszawa 2010, s

3 nieruchomości). Art. 144 k.c. porusza kwestię tzw. immisji pośrednich, które w zasadzie są prawnie dopuszczalne, chyba że ich poziom wykracza ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społecznogospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Przykładem typowych immisji pośrednich są: hałas, przenikanie gazów, pyłów, dymów, nieprzyjemnych zapachów. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, w sytuacji, gdy immisje pośrednie nabierają charakteru niedozwolonego prawem, właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przysługuje roszczenie typu negatoryjnego z tytułu art k.c. Określenie czy miara zakłóceń jest ponadprzeciętna powinno odbywać się przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych (np. z wykorzystaniem istniejących norm administracyjnych) 8. Kodeks cywilny nakłada ponadto na właścicieli nieruchomości zakaz dokonywania robót ziemnych w taki sposób, żeby powstało zagrożenie utraty oparcia sąsiednich nieruchomości (art. 147 k.c.). Przyjęło się również uważać, że przepis ten dotyczy także wykonywania robót objętych prawomocnym pozwoleniem na budowę, jak również takich robót, które nawet w dalekiej przyszłości mogą grozić utratą oparcia, przez co niebezpieczeństwo wcale nie musi mieć charakteru bezpośredniego 9. Odpowiedni dostęp do drogi publicznej W art. 145 k.c. uregulowano kwestie żądania ustanowienia służebności drogowej (droga konieczna) względem właścicieli gruntów sąsiednich, w przypadku, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich. Ustanowienie służebności drogowej odbywa się za wynagrodzeniem, a jej przeprowadzenie powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy oraz potrzeby nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej, przy najmniejszym obciążeniu gruntów, przez które droga ma prowadzić. Przepis ten pozwala właścicielowi nieruchomości na roszczenie o ustanowienie dostępu do drogi publicznej nawet w sytuacji, gdy taki dostęp posiada, jednak w świetle społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości nie jest on odpowiedni 10. Ustanowienie drogi koniecznej zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego nie jest natomiast możliwe, gdy właściciel, którego nieruchomość przylega do drogi publicznej, tak zabudowuje swoją nieruchomość, że zamyka sobie dojazd do części nieruchomości, usytuowanych w dalszej odległości od drogi - wówczas nie może żądać od sąsiadów ustanowienia służebności drogowej dla uzyskania dojazdu do tych części swej nieruchomości 11. Korzystanie z obszarów wzdłuż granic sąsiednich nieruchomości gruntowych Na wstępie przytoczono fragment kultowego dialogu z filmu Sami swoi. Trudno sobie wyobrazić, jak zachowaliby się główni bohaterowie filmu, gdyby na jednej nieruchomości rosło 8 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2002 r. (sygn. akt V CKN 1021/00). 9 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2007 r. (sygn. akt III CSK 431/06). 10 Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. (sygn. akt II CKN 786/98). 11 Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1975 r. (sygn. akt. III CRN 488/74). 3

4 drzewo owocowe, którego gałęzie zwisałyby na grunt sąsiedni. Na szczęście pomiędzy włościami Kargula i Pawlaka stał długi, drewniany płot, otoczony szerokim pasem ubitej ziemi. Jednak w wielu przypadkach, w pasie rozgraniczającym sąsiednie nieruchomości często występuje jakieś zadrzewienie. Co do zasady zarówno drzewa, jak i krzewy stanowią części składowe nieruchomości gruntowych. Jednakże, prawo do korzystania z tych rzeczy jest w pewnym stopniu ograniczone w przypadku, gdy rosną one na obszarach wzdłuż granic sąsiednich nieruchomości, a ich części przechodzą na grunt sąsiedni. W świetle art. 148 k.c. owoce opadłe z drzewa lub z krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki (o ile taki grunt nie jest użytkiem publicznym). Właścicielowi gruntu, z którego wyrasta drzewo, przysługuje jednak prawo wejścia na grunt sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się z jego drzew gałęzi lub owoców. Jeżeli dojdzie wówczas do szkody po stronie właściciela gruntu sąsiedniego, to może on żądać jej naprawienia (art. 149 k.c.). W przypadku korzeni, owoców, gałęzi przechodzących na sąsiedni grunt, właściciel tego gruntu może je odciąć i zachować dla siebie. Zanim jednak obetnie zwisające nad jego gruntem owoce lub gałęzie zobowiązany jest wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia (art. 150 k.c.). Kwestia rozgraniczenia gruntów W art k.c. unormowano kwestie sporne dotyczące ustalania granic pomiędzy nieruchomościami sąsiednimi. Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia granice sąsiedniego gruntu zostaną przekroczone (w dobrej wierze), właściciel tego gruntu może jedynie żądać wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu lub tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze. Jeżeli jednak, niezwłocznie sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda z tego tytułu, może on żądać od właściciela, który wtargnął na jego grunt, przywrócenia stanu poprzedniego. Warto również pamiętać, że prawo cywilne nakłada na właścicieli gruntów sąsiednich obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (art. 152 k.c.). Podobnie przepis art. 154 k.c. rozstrzyga kwestię utrzymywania urządzeń (np. mury, płoty, miedze, rowy), służących do wspólnego użytku i znajdujących się na granicy gruntów sąsiadujących. Podsumowanie Podstawowe prawo ekonomiczne, jakim jest prawo do własności, podlega szerokiej ochronie prawno-instytucjonalnej państwa. Legitymowanie się prawem własności w stosunku do rzeczy oznacza, że właściciel może z takiej rzeczy swobodnie korzystać oraz nią dysponować i rozporządzać. Żadne inne prawo związane z rzeczą, nie daje aż takich przywilejów. Jednakże, prawo własności można ograniczyć w drodze ustawy, jak również w przypadku, gdy czynności wykonywane na tym prawie są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia tego prawa. Rozwinięcie tych ogólnych zasad w kontekście wzajemnych oddziaływań nieruchomości, 4

5 pozostających ze sobą w sąsiedzkiej relacji, znajdziemy w prawie cywilnym. Czy ograniczanie prawa własności w ten sposób nie jest przypadkiem zbyt daleko idącą interwencją państwa w sferę podstawowych wolności, jaką m.in. jest prawo do korzystania z rzeczy? Odpowiedź wydaje się oczywista: nie! Nie jest! Prawo nie może służyć interesom pojedynczych jednostek. To właśnie regulacja kwestii wzajemnych oddziaływań pomiędzy nieruchomościami sprawia, że istota prawa własności przysługującego właścicielowi każdej z tych nieruchomości nie zostaje zachwiana. 5

Prawa rzeczowe. dr Magdalena Habdas

Prawa rzeczowe. dr Magdalena Habdas Prawa rzeczowe dr Magdalena Habdas Pojęcie rzeczy art. 45 k.c. wyłącznie przedmioty materialne na tyle wyodrębnione z przyrody, iż mogą stanowić samodzielny przedmiot obrotu Brak materialności: dobra niematerialne,

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki właścicieli lokali

Prawa i obowiązki właścicieli lokali Prawa i obowiązki właścicieli lokali Właściciel lokalu ma prawo do współ korzystania z nieruchomości wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem. Jednocześnie zobowiązany jest do uczestniczenia w kosztach zarządu

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Dr Anna Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Prawne uwarunkowania poddawania terenów ochronie instrumenty odszkodowawcze i roszczenie o wykup nieruchomości Przyroda a teren

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE Z ZAKRESU PRAWA BUDOWLANEGO PROGRAM. Brzeziny, 11-12 października 2011 roku

SZKOLENIE Z ZAKRESU PRAWA BUDOWLANEGO PROGRAM. Brzeziny, 11-12 października 2011 roku SZKOLENIE Z ZAKRESU PRAWA BUDOWLANEGO PROGRAM Brzeziny, 11-12 października 2011 roku I. Zakres zastosowania ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Art. 1 Ustawa - Prawo budowlane, zwana dalej

Bardziej szczegółowo

Pojęcie nieruchomości w świetle przepisów prawa

Pojęcie nieruchomości w świetle przepisów prawa Pojęcie nieruchomości w świetle przepisów prawa Pojecie nieruchomości w Polsce regulują przepisy ustawy Kodeks cywilny 1, o gospodarce nieruchomościami 2 oraz o własności lokali 3. Ustawa z dnia 23 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Zagadnienia wprowadzające 1. Urządzenia przesyłowe 1.1. Regulacja z art. 49 k.c. w ujęciu historycznoporównawczym

Rozdział I Zagadnienia wprowadzające 1. Urządzenia przesyłowe 1.1. Regulacja z art. 49 k.c. w ujęciu historycznoporównawczym Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I Zagadnienia wprowadzające 1. Urządzenia przesyłowe 1.1. Regulacja z art. 49 k.c. w ujęciu historycznoporównawczym 1.2. Zakres pojęcia "urządzenie przesyłowe"

Bardziej szczegółowo

Aktualne wyzwania sektora gazowego wynikające ze zmian otoczenia prawnego

Aktualne wyzwania sektora gazowego wynikające ze zmian otoczenia prawnego Aktualne wyzwania sektora gazowego wynikające ze zmian otoczenia prawnego PRAKTYCZNE ASPEKTY METODYKI WYLICZANIA WYNAGRODZEŃ DLA WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI OBJĘTYCH SŁUŻEBNOŚCIĄ PRZESYŁU dr inż. Dariusz

Bardziej szczegółowo

Prawo rzeczowe. Ograniczone prawa rzeczowe Użytkowanie

Prawo rzeczowe. Ograniczone prawa rzeczowe Użytkowanie Prawo rzeczowe Ograniczone prawa rzeczowe Użytkowanie Ograniczone prawa rzeczowe pojęcie Obciążenie prawa własności Prawa na rzeczy cudzej Ograniczony zakres uprawnień Polegają na Korzystaniu z rzeczy

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 E-SĄD ELEKTRONICZNE POSTĘPOWANIE UPOMINAWCZE Zobowiązanie stosunek cywilnoprawny

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 549/11. Dnia 24 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 549/11. Dnia 24 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt V CSK 549/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 stycznia 2013 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie

Bardziej szczegółowo

Zasiedzenie nieruchomości, terminy.

Zasiedzenie nieruchomości, terminy. WARSZAWA czerwiec 2012 Zasiedzenie nieruchomości, terminy. Marek Konrad Stachowski mstachowski@prawnakancelaria.eu Sposób w jaki można dokonać zasiedzenia nieruchomości określają przepisy art. 172 k.c.

Bardziej szczegółowo

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ str. 1 WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ NA CUDZYCH NIERUCHOMOŚCIACH Zdzisław Małecki, Magdalena Małecka-Pilujska Poznań, marzec 2007 str. 2 STRESZCZENIE Na tysiącach

Bardziej szczegółowo

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Rejent. rok 8. nr 10(90) październiki 998 r. Edward Janeczko Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Jak wiadomo, zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego

Bardziej szczegółowo

Kancelaria radców prawnych Tomasz Ogłódek Marzena Czarnecka Zapraszam

Kancelaria radców prawnych Tomasz Ogłódek Marzena Czarnecka Zapraszam Kancelaria radców prawnych Tomasz Ogłódek Marzena Czarnecka Zapraszam Radca Prawny Dr Jacek Zrałek E-mail: jacek.zralek@ocz.pl tel./ fax. (32) 253 61 83 Praktyczne aspekty służebności przesyłu Przygotowali:

Bardziej szczegółowo

Ograniczone prawo rzeczowe - służebność przesyłu

Ograniczone prawo rzeczowe - służebność przesyłu Ograniczone prawo rzeczowe - służebność przesyłu Ustanawianie ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność przesyłu dość często stwarza problem konfliktu pomiędzy właścicielem obciążanej i przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

Podziały nieruchomości spółdzielni mieszkaniowych

Podziały nieruchomości spółdzielni mieszkaniowych Podziały nieruchomości spółdzielni mieszkaniowych USTAWA z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali Art. 5. 1. Jeżeli powierzchnia nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem, w którym wyodrębniono

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/187/11 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami Miasta Gdańska

UCHWAŁA NR XIV/187/11 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami Miasta Gdańska UCHWAŁA NR XIV/187/11 RADY MIASTA GDAŃSKA z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami Miasta Gdańska Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit a ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO

II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO 1.5.POJĘCIE I PRZEDMIOT REGULACJI PRAWA RZECZOWEGO.POJĘCIA I DEFINICJE DOTYCZĄCE NIERUCHOMOŚCI. PRAWO RZECZOWE jest jednym z

Bardziej szczegółowo

Hipoteka na nieruchomości. Zakres zabezpieczenia i sposób dochodzenia wierzytelności od dłużnika hipotecznego

Hipoteka na nieruchomości. Zakres zabezpieczenia i sposób dochodzenia wierzytelności od dłużnika hipotecznego Hipoteka na nieruchomości Zakres zabezpieczenia i sposób dochodzenia wierzytelności od dłużnika hipotecznego Hipoteka jest powszechnym sposobem zabezpieczenia wierzytelności pieniężnych. O pewności zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom.

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Wykładowca: dr Janusz Orłowski Źródła zobowiązań Stosunki zobowiązaniowe w prawie cywilnym mogą powstać na podstawie:

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Znak: Fn.I.3120.1.3.2012 Kluczewsko, dnia 21 maja 2012r. INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Wójt Gminy Kluczewsko działając na podstawie art. 14j 1 i 3 w związku z art. 14b i 14 c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Kodeks cywilny własność i inne prawa rzeczowe

Kodeks cywilny własność i inne prawa rzeczowe Kodeks cywilny własność i inne prawa rzeczowe Skrypt powstał wyłącznie na podstawie ustawy Kodeks cywilny. Nie wykorzystywałem w pracach nad nim żadnego orzecznictwa ani opracowań doktrynalnych. Głównym

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia Wykaz skrótow................................. 11 Literatura podstawowa............................ 13 Wstęp....................................... 15 ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 104/V/2015 Rady Miasta Lublin. z dnia 26 marca 2015 r.

Uchwała Nr 104/V/2015 Rady Miasta Lublin. z dnia 26 marca 2015 r. Uchwała Nr 104/V/2015 Rady Miasta Lublin z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa uchwałą nr 1134/XLIII/2014 Rady Miasta Lublin z dnia 4 września 2014 r. Na

Bardziej szczegółowo

NAJEM DZIERŻAWA LEASING

NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM Tomasz A. Winiarczyk definicja najmu Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Adwokacka Adwokat Grzegorz Kołtowski

Kancelaria Adwokacka Adwokat Grzegorz Kołtowski Kancelaria Adwokacka Adwokat Grzegorz Kołtowski ul. Oławska 5 lok.5 50-123 Wrocław NIP: 611-267-04-53 e-mail: g.r.koltowski@gmail.com www.adwokat-koltowski.pl tel:. + 48 796 776 726 sporządzona w dniu:

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1996 Nr 114 poz. 542 USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93,

Bardziej szczegółowo

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia

W toku analizy przepisów prawa dotyczących autonomii pacjentów w zakresie leczenia RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-634333-X-09/ST 00-090 Warszawa Tel. centr. 0-22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 0-22 827 64 53 Pani Ewa Kopacz Minister Zdrowia W toku analizy przepisów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121)

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana

Bardziej szczegółowo

Moment otrzymania wkładu momentem zadeklarowania VAT

Moment otrzymania wkładu momentem zadeklarowania VAT Opodatkowaniu VAT podlega otrzymanie jakiejkolwiek części wkładu mieszkaniowego lub budowlanego na poczet jakiegokolwiek prawa do lokalu spółdzielczego. Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega otrzymanie jakiejkolwiek

Bardziej szczegółowo

PRAWO CYWILNE - NAJEM.DZIERŻAWA. Konspekt

PRAWO CYWILNE - NAJEM.DZIERŻAWA. Konspekt Dr hab. Grzegorz Żmij PRAWO CYWILNE - NAJEM.DZIERŻAWA I. NAJEM Konspekt 1. Najem w ogólności. a) Wprowadzenie b) Strony umowy najmu c) Zawarcie i forma umowy najmu. d) Obowiązki stron umowy najmu. e) Odstąpienie

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-654450 - I/10/AWO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CNP 82/08 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 8 stycznia 2009 r. SSN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Mirosław

Bardziej szczegółowo

PRAWO NIERUCHOMOŚCI ZBIÓR PRZEPISÓW

PRAWO NIERUCHOMOŚCI ZBIÓR PRZEPISÓW z paragra em eria PRAWO NIERUCHOMOŚCI ZBIÓR PRZEPISÓW UŻYTKOWANIE WIECZYSTE, SŁUŻEBNOŚCI, EGZEKUCJA Z NIERUCHOMOŚCI GOSPODARKA NIERUCHOMOŚCIAMI PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE KSIĘGI WIECZYSTE

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji publicznej

Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji publicznej Konferencja: Aktualne problemy dostępu do informacji publicznej, Warszawa, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego,11 stycznia 2012 r. Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 5 grudnia 2013 r. Poz. 6240 UCHWAŁA NR XLVI/254/13 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 listopada 2013 r.

Wrocław, dnia 5 grudnia 2013 r. Poz. 6240 UCHWAŁA NR XLVI/254/13 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 listopada 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 5 grudnia 2013 r. Poz. 6240 UCHWAŁA NR XLVI/254/13 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI z dnia 28 listopada 2013 r. w sprawie zasad gospodarowania mieniem gminy

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Zbycie pod warunkiem udziału w spadku obejmującym nieruchomość wywołuje jedynie skutek obligacyjny. Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) Sędzia

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI.

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI. Dz.U.1964.16.93 2012.04.28 zm. Dz.U.2011.230.1370 USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA [ ] Tytuł XI. SPRZEDAŻ [ ] DZIAŁ II. RĘKOJMIA

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. 21/07 Przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się zasadę nadrzędności, która polega na tym, że

Zadanie 1. 21/07 Przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się zasadę nadrzędności, która polega na tym, że PYTANIA TESTOWE EGZAMINU ZAWODOWEGO Z GEODEZJI GOSPODARCZEJ- LATA 2005-2012 Zadanie 1. 21/07 Przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się zasadę nadrzędności, która polega na tym, że A. działki

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Protokolant Piotr Malczewski

POSTANOWIENIE. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Protokolant Piotr Malczewski Sygn. akt V CSK 416/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 29 maja 2015 r. SSN Hubert Wrzeszcz (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSN Anna Kozłowska (sprawozdawca) Protokolant Piotr Malczewski w

Bardziej szczegółowo

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU- INFORMACJE PODSTAWOWE

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU- INFORMACJE PODSTAWOWE SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU- INFORMACJE PODSTAWOWE Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe (prawo na rzeczy cudzej) które zapewnia uprawnionemu (przedsiębiorcy przesyłowemu np. Zakładowi Energetycznemu)

Bardziej szczegółowo

PRAWO CYWILNE Szczególne rodzaje sprzedaży. Umowa przedwstępna. Konspekt

PRAWO CYWILNE Szczególne rodzaje sprzedaży. Umowa przedwstępna. Konspekt dr Grzegorz Żmij PRAWO CYWILNE Szczególne rodzaje sprzedaży. Umowa przedwstępna I. Szczególne rodzaje sprzedaży Konspekt 1. Sprzedaż konsumencka; 2. Sprzedaż na raty; 3. Sprzedaż z zastrzeżeniem prawa

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.............................................. 13 Słowo wstępne.............................................. 15 Wprowadzenie..............................................

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Radosław Żuk. Część I

Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości. Radosław Żuk. Część I Budowla jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości Radosław Żuk Część I PRZEDMIOT OPODATKOWANIA PODATKIEM OD NIERUCHOMOŚCI Istotne regulacje prawne 1) Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie

ZAGADNIENIE PRAWNE. Uzasadnienie Sygn. akt III CZP 37/14 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie o zapłatę ewentualnie o zobowiązanie do złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego z

Bardziej szczegółowo

PISEMNA INTERPRETACJA INDYWIDUALNA PRZEPISÓW PRAWA PODATKOWEGO

PISEMNA INTERPRETACJA INDYWIDUALNA PRZEPISÓW PRAWA PODATKOWEGO Leżajsk, 2015-02-17 Fn.310/1/2015 37-300 Leżajsk Reprezentowany przez: Adres do doręczeń: 00-078 Warszawa PISEMNA INTERPRETACJA INDYWIDUALNA PRZEPISÓW PRAWA PODATKOWEGO Burmistrz Leżajska, działając na

Bardziej szczegółowo

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii

21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii 21. Sprawy z zakresu geodezji i kartografii Wśród spraw z zakresu geodezji i kartografii dominowały sprawy oznaczone podsymbolem 6120, dotyczące ewidencji gruntów i budynków. Głównym zagadnieniem, poruszanym

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt I CSK 22/11 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 4 listopada 2011 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSA

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Rodzaj dokumentu Interpretacja indywidualna Sygnatura - WF-RWPIO.310.1.2013 Data - 28.03.2014 r. Autor - Prezydent Miasta Kalisza Temat - Opodatkowanie myjni podatkiem od nieruchomości Słowa kluczowe -

Bardziej szczegółowo

IAN GROUP Nieruchomości Tel fax Rzeszów

IAN GROUP Nieruchomości Tel fax Rzeszów IAN GROUP Nieruchomości Tel fax17 864 06 06 35-030 Rzeszów www.iangroup.net Ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości Ostatnio wprowadzona aktualizacja: Dz.U.

Bardziej szczegółowo

PRAWO CYWILNE Szczególne rodzaje sprzedaży. Umowa przedwstępna. Konspekt

PRAWO CYWILNE Szczególne rodzaje sprzedaży. Umowa przedwstępna. Konspekt dr hab. Grzegorz Żmij PRAWO CYWILNE Szczególne rodzaje sprzedaży. Umowa przedwstępna I. Szczególne rodzaje sprzedaży Konspekt 1. Sprzedaż konsumencka; 2. Sprzedaż na raty; 3. Sprzedaż z zastrzeżeniem prawa

Bardziej szczegółowo

Umowa najmu zagadnienia materialne i procesowe. Warszawa, 7 czerwca 2010 r. SSR RafałWagner

Umowa najmu zagadnienia materialne i procesowe. Warszawa, 7 czerwca 2010 r. SSR RafałWagner Umowa najmu zagadnienia materialne i procesowe Warszawa, 7 czerwca 2010 r. SSR RafałWagner Główne zagadnienia: różne rodzaje powództw o ustalenie żądanie eksmisji i prawo do lokalu socjalnego wzajemna

Bardziej szczegółowo

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu

Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu Jak uniknąć utraty roszczeń z najmu termin zawarcia różni się od terminu przekazania wynajmowanego lokalu. W praktyce gospodarczej zawarcie umowy wiąże się z reguły z jednoczesnym wywarciem przez nią skutków

Bardziej szczegółowo

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia

Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Jakie mogą być skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia Ewa Gadomska Prawnik z Kancelarii Prawnej Jerzy T. Pieróg Organizator przetargu w celu ochrony swojego interesu powinien sprawdzać,

Bardziej szczegółowo

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r.

BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. BL-112-233-TK/15 Warszawa, 28 maja 2015 r. INFORMACJA PRAWNA O WYROKU TRYBUNAŁU KONSTYTUCYJNEGO Z 10 LUTEGO 2015 R. (SYGN. AKT P 10/11) DOTYCZĄCYM USTAWY Z DNIA 20 LISTOPADA 1999 R. O ZMIANIE USTAWY O

Bardziej szczegółowo

USTAWA O PRZEKSZTAŁCENIU PRAWA UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO W PRAWO WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI

USTAWA O PRZEKSZTAŁCENIU PRAWA UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO W PRAWO WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI USTAWA O PRZEKSZTAŁCENIU PRAWA UŻYTKOWANIA WIECZYSTEGO W PRAWO WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI Stan prawny na dzień 24 stycznia 2013 r. (zgodność z Obwieszczeniem Marszałka Sejmu RP z dnia 15 grudnia 2011 r. w

Bardziej szczegółowo

przedstawiam następujące stanowisko:

przedstawiam następujące stanowisko: RZECZPOSPOLITA POLSKA PROKURATOR GENERALNY Warszawa, dnia grudnia 2015 r. PG VIII TK 135/15 (K 36/15) TRYBUNAŁ KONSTYTUCYJNY W związku z wnioskiem Rzecznika Praw Obywatelskich o stwierdzenie niezgodności

Bardziej szczegółowo

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny

Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Niewykonany kontrakt może zrealizować ktoś inny Wierzyciel może wystąpić do sądu o upoważnienie go do wykonania konkretnej czynności, np. otynkowania warsztatu, na koszt jego dłużnika. Po udzieleniu takiego

Bardziej szczegółowo

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt

UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt dr Grzegorz Gorczyński PRAWO CYWILNE UMOWY CYWILNOPRAWNE WPROWADZENIE (konstrukcja umowy, jej elementy, oznaczenie stron, wybrane klauzule umowne) Konspekt I. Krótkie repetytorium nt. zasady swobody umów,

Bardziej szczegółowo

1.1. Pojęcie prawa cywilnego 1.2. Stosunek cywilnoprawny 1.3. Zdarzenia powodujące powstanie stosunków cywilnoprawnych

1.1. Pojęcie prawa cywilnego 1.2. Stosunek cywilnoprawny 1.3. Zdarzenia powodujące powstanie stosunków cywilnoprawnych Podstawy prawa cywilnego z umowami w administracji. (red.), (red.) Oddawany do rąk Czytelników podręcznik stanowi syntetyczny wykład podstawowych instytucji prawa cywilnego w odniesieniu do działalności

Bardziej szczegółowo

Ograniczenia w użytkowaniu gruntów przyległych do wód, wynikające z ustawy Prawo wodne.

Ograniczenia w użytkowaniu gruntów przyległych do wód, wynikające z ustawy Prawo wodne. Ograniczenia w użytkowaniu gruntów przyległych do wód, wynikające z ustawy Prawo wodne. Lucyna Osuch-Chacińska Prawo wodne gwarantuje każdemu prawo do powszechnego korzystania ze śródlądowych powierzchniowych

Bardziej szczegółowo

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Źródła przychodów --> Katalog źrodeł przychodów

Temat Podatek dochodowy od osób fizycznych --> Źródła przychodów --> Katalog źrodeł przychodów Rodzaj dokumentu interpretacja indywidualna Sygnatura IPPB2/415-836/10-2/AS Data 2010.12.15 Referencje IPPB4/415-627/09-4/JK2, interpretacja indywidualna Autor Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie Temat

Bardziej szczegółowo

- o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 688).

- o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 688). SEJM RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ VII kadencja Prezes Rady Ministrów DSPA-140-157(7)/12 Warszawa, 30 listopada 2012 r. Pani Ewa Kopacz Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Szanowna Pani Marszałek Przekazuję

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Antoni Górski

POSTANOWIENIE. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Antoni Górski Sygn. akt IV CSK 313/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 marca 2011 r. SSN Marian Kocon (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Antoni Górski w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

O SKUTKACH PRAWNYCH IMMISJI W ŚWIETLE KODEKSU CYWILNEGO I USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 2001 R. PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA

O SKUTKACH PRAWNYCH IMMISJI W ŚWIETLE KODEKSU CYWILNEGO I USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 2001 R. PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA Uniwersytet w Białymstoku O SKUTKACH PRAWNYCH IMMISJI W ŚWIETLE KODEKSU CYWILNEGO I USTAWY Z DNIA 27 KWIETNIA 2001 R. PRAWO OCHRONY ŚRODOWISKA Przepis art. 144 k.c., jak i art. 323 ustawy z dnia 27 kwietnia

Bardziej szczegółowo

BROSZURA INFORMACYJNA ROZLICZANIE PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG PRZEZ WSPÓLNOTY MIESZKANIOWE

BROSZURA INFORMACYJNA ROZLICZANIE PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG PRZEZ WSPÓLNOTY MIESZKANIOWE BROSZURA INFORMACYJNA ROZLICZANIE PODATKU OD TOWARÓW I USŁUG PRZEZ WSPÓLNOTY MIESZKANIOWE W Dzienniku Urzędowym Ministra Finansów z dnia 2 sierpnia 2011 r. Nr 6 pod poz. 27 została opublikowana interpretacja

Bardziej szczegółowo

Prawa rzeczowe zastawnicze Księgi wieczyste

Prawa rzeczowe zastawnicze Księgi wieczyste Spółdzielcze ograniczone prawa rzeczowe Prawa rzeczowe zastawnicze Księgi wieczyste dr hab. Magdalena Habdas Spółdzielcze ograniczone prawa rzeczowe Prawa do korzystania z części składowych nieruchomości;

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 26/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 13 lipca 2011 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Krzysztof Strzelczyk (sprawozdawca) w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do REGULAMINU SKLEPU INTERNETOWEGO www.fraternity.pl Wyciąg z przepisów kodeksu cywilnego

Załącznik nr 3 do REGULAMINU SKLEPU INTERNETOWEGO www.fraternity.pl Wyciąg z przepisów kodeksu cywilnego Załącznik nr 3 do REGULAMINU SKLEPU INTERNETOWEGO www.fraternity.pl Wyciąg z przepisów kodeksu cywilnego DZIAŁ II Rękojmia za wady Art. 556. (13) Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli

Bardziej szczegółowo

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek. Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-656907-V/10/TS 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Naczelny Sąd Administracyjny Izba Ogólnoadministracyjna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY SZTABIN. z dnia... 2014 r. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości stanowiących własność

UCHWAŁA NR... RADY GMINY SZTABIN. z dnia... 2014 r. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości stanowiących własność Projekt z dnia 16 września 2014 r. Zatwierdzony przez... UCHWAŁA NR... RADY GMINY SZTABIN z dnia... 2014 r. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości stanowiących własność

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN Tadeusz Żyznowski Sygn. akt I CK 460/04 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 21 stycznia 2005 r. SSN Józef Frąckowiak (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz (sprawozdawca) SSN

Bardziej szczegółowo

OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 23 lipca 1999 r.

OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 23 lipca 1999 r. Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1999 Nr 65 poz. 746 OBWIESZCZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 23 lipca 1999 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości

USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości Kancelaria Sejmu s. 1/1 USTAWA z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości 1) Opracowano na podstawie: Dz.U. z 2005 r. Nr 175, poz. 1459, z 2007

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 19/15 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 13 maja 2015 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski Protokolant Katarzyna Bartczak

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 Rozdział 1. Prawa własności intelektualnej....................... 19 1.

Bardziej szczegółowo

Wniosek o zbadanie zgodności przepisu ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Wniosek o zbadanie zgodności przepisu ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. 02 maja 2014 r. Trybunał Konstytucyjny Al. J. Ch. Szucha 12a 00-918 Warszawa Wniosek o zbadanie zgodności przepisu ustawy z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencją o ochronie praw człowieka i

Bardziej szczegółowo

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski

w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski w kontekście odpowiedzialności cywilnej przedsiębiorcy Michał Modrzewski sytuacja prawna, w której powstaje zobowiązanie podmiotu do świadczenia odszkodowania, jest odpowiedzialnością majątkową sprawcy

Bardziej szczegółowo

Informacja o stanie mienia komunalnego Gminy Nowa Ruda

Informacja o stanie mienia komunalnego Gminy Nowa Ruda 60 Informacja o stanie mienia komunalnego Gminy Nowa Ruda I. INFORMACJE OGÓLNE. Mienie publiczne kwalifikowane jest jako mienie państwowe i mienie samorządowe. Mienie państwowe to własność i inne prawa

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt III CK 277/05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 30 listopada 2005 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Grzelka SSN Iwona

Bardziej szczegółowo

z dnia 17 października 2013 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw

z dnia 17 października 2013 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw U C H WA Ł A S E N A T U R Z E C Z Y P O S P O L I T E J P O L S K I E J z dnia 17 października 2013 r. w sprawie ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw Senat, po rozpatrzeniu

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ JELONKI

REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ JELONKI REGULAMIN TWORZENIA I WYKORZYSTANIA FUNDUSZU REMONTOWEGO SPÓŁDZIELNI MIESZKANIOWEJ JELONKI Załącznik do uchwały nr 3/2012 Rady Nadzorczej SM Jelonki z dnia 24.02.2012 r. Do użytku wewnętrznego WARSZAWA

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR X/60/2015 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO. z dnia 29 września 2015 r.

UCHWAŁA NR X/60/2015 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO. z dnia 29 września 2015 r. UCHWAŁA NR X/60/2015 RADY POWIATU JELENIOGÓRSKIEGO z dnia 29 września 2015 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Powiatu Jeleniogórskiego Na podstawie art. 12 pkt 8 lit.

Bardziej szczegółowo

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej,

D E C Y Z J A. po rozpatrzeniu wniosku Pani adres do korespondencji: o udostępnienie informacji publicznej, SKO.4103.1507.2012 Koszalin, dnia 1 czerwca 2012 roku D E C Y Z J A Na podstawie: art. 104 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity w Dz.U. z 2000r.,

Bardziej szczegółowo

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika.

Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Odszkodowanie dla pracodawcy za nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika. Zgodnie z art. 55 1¹ kodeksu pracy (dalej k.p.) pracownikowi przysługuje prawo do rozwiązanie

Bardziej szczegółowo

I. Stan faktyczny. II. Podstawa prawna. 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (Dz. U. 1964, Nr 16, poz. 93 z późn. zmianami).

I. Stan faktyczny. II. Podstawa prawna. 1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny (Dz. U. 1964, Nr 16, poz. 93 z późn. zmianami). I. Stan faktyczny. Klientowi wyrosło kilka drzew wzdłuż granicy z jego posesją na działce sąsiadki. Ich pnie był znacznie spróchniałe i były pochylone na klienta działkę 30-40 stopni od pionu. Gałęzie

Bardziej szczegółowo

Zestaw pytań egzaminacyjnych z 2014 r. Zakres 2

Zestaw pytań egzaminacyjnych z 2014 r. Zakres 2 Zestaw pytań egzaminacyjnych z 2014 r. Zakres 2 1. Proszę podać w jakich przypadkach, w jakim trybie i na jakich zasadach, może być dokonany podział nieruchomości o nieuregulowanym stanie prawnym. 2. Proszę

Bardziej szczegółowo

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru

Elementy Prawa Pracy 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia według swojego wyboru 4.3. Roszczenia pracowników w razie niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia Rozwiązanie niezwłoczne jest bezprawne we wszystkich wypadkach, gdy nastąpiło to z naruszeniem przepisów

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 10 maja 2007 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich

Warszawa, dnia 10 maja 2007 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Warszawa, dnia 10 maja 2007 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-550431-X-07/PM 00-090 Warszawa Tel. centr. 022 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 022 827 64 53 Sąd Najwyższy Izba Cywilna

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE Nr 1349/2015 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 02.06.2015 r.

ZARZĄDZENIE Nr 1349/2015 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 02.06.2015 r. ZARZĄDZENIE Nr 1349/2015 PREZYDENTA MIASTA KRAKOWA z dnia 02.06.2015 r. w sprawie nieuwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa zarządzeniem Nr 739/2009 Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 7 kwietnia

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Pan Sławomir Nowak. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej

RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich. Pan Sławomir Nowak. Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich RPO-631312-IV/12/KD 00-090 Warszawa Tel. centr. 22551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22827 64 53 Pan Sławomir Nowak Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

UCHWAŁA. Sygn. akt III CZP 33/12. Dnia 18 lipca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt III CZP 33/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 18 lipca 2012 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Proponujemy dodać artykuł 11a w rozdziale 3 projektu ustawy, o treści:

Proponujemy dodać artykuł 11a w rozdziale 3 projektu ustawy, o treści: P R O P O Z Y C J A P O P R A W K I N R 1 Proponujemy dodać artykuł 11a w rozdziale 3 projektu ustawy, o treści: W ustawie z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U z 2014 r. poz.

Bardziej szczegółowo