OGRANICZENIA W WYKONYWANIU PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWEJ W ŚWIETLE STOSUNKÓW SĄSIEDZKICH

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "OGRANICZENIA W WYKONYWANIU PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWEJ W ŚWIETLE STOSUNKÓW SĄSIEDZKICH"

Transkrypt

1 OGRANICZENIA W WYKONYWANIU PRAWA WŁASNOŚCI NIERUCHOMOŚCI GRUNTOWEJ W ŚWIETLE STOSUNKÓW SĄSIEDZKICH Wszystko co po tamtej stronie płota, to twój wróg. Kot też? Też! Kot? Kici, kici 1. Powyższy cytat, to fragment słynnego dialogu z filmu Sami Swoi (reż. S. Chęciński). Głównych bohaterów filmu, Kargula i Pawlaka, łączy wzajemna wrogość, wokół której zbudowano główną oś fabuły tej kultowej polskiej komedii. Na szczęście typowy obraz stosunków sąsiedzkich różni się od tego przedstawionego w filmie. Niemniej jednak, praktycznie każdy z nas doświadczył w swoim życiu sytuacji, w której najchętniej zamieniłby sąsiada. Wystarczy, że wyobrazimy sobie studenta, który w mieszkaniu przygotowuje się do sesji egzaminacyjnej, a jego sąsiad w tym czasie urządza huczne imieniny. Frustracja, ogarniająca studenta, z całą pewnością nie jest efektem braku zaproszenia na przyjęcie Albo sytuacja, gdy w piękne, letnie popołudnie wystawiamy pranie na tarasie, podczas gdy nasz sąsiad miał w tym czasie zupełnie inne plany grilla! Większość z tych problemów rozwiąże zwykła rozmowa z sąsiadem. Życie w społeczeństwie to przecież sztuka kompromisów. Co jednak wolno nam zrobić a czego nie, gdy brakuje woli współpracy? Temat ten jest niezwykle szeroki. Dlatego też przedmiot zainteresowania niniejszego artykułu porusza jedynie niewielki wycinek problemu skupia się na prawnych barierach w wykonywaniu prawa własności nieruchomości gruntowych w świetle stosunków sąsiedzkich 2. Własność Własność stanowi fundament istnienia gospodarki wolnorynkowej i budowy demokratycznego państwa prawa. Prawo własności gwarantuje Konstytucja RP, która w art. 64 zalicza własność do podstawowych praw ekonomicznych, przysługujących każdemu. Własność podlega ochronie prawnej i co do zasady ograniczona może być tylko w drodze ustawy, z zastrzeżeniem, że akt prawny nie narusza istoty prawa własności 3. W prawie cywilnym własność traktuje się jako nadrzędne prawo rzeczowe, nieograniczone żadnym horyzontem czasowym, dziedziczne, zbywalne i podlegające egzekucji 4. Doktryna tradycyjnie ujmuje własność w postać tzw. triady uprawnień do: dysponowania rzeczą (łac. ius utendi), pobierania pożytków (łac. ius fruendi), rozporządzania rzeczą (łac. ius disponendi) 5. 1 Cytat pochodzi z pierwszej części filmu Sami Swoi (1967) Sylwestra Chęcińskiego. 2 Ustawa o gospodarce nieruchomościami z 21 sierpnia 1997 r. (tekst jednolity: Dz.U nr 102 poz. 651 z późn. zm), w art. 4 ust. 1 definiuje nieruchomość gruntową jako grunt wraz z częściami składowymi, z wyłączeniem budynków i lokali, jeżeli stanowią odrębny przedmiot własności. 3 Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U nr 78 poz. 483). 4 Mączyńska, E., Prystupa, M., Rygiel, K., Ile warta jest nieruchomość, Poltext, Warszawa 2004, str Kisilowska, H. (red.) Nieruchomości. Zagadnienia prawne, LexisNexis, wyd. 5, Warszawa 2009, str

2 W świetle powyższych zasad, właściciel nieruchomości ma prawo do swobodnego korzystania z rzeczy i jej używania, pobierania z niej pożytków (o ile takie przynosi) w postaci np. płodów rolnych lub czynszu dzierżawnego, jak również wyzbycia się lub obciążenia nieruchomości innymi prawami. Należy jednak zwrócić uwagę, że każdorazowo zakres tych uprawnień ogranicza art. 140 kodeksu cywilnego, na mocy którego korzystanie z rzeczy: odbywa się w granicach określonych przez ustawy, musi być zgodne z zasadami współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa 6. Powyższa norma prawna eliminuje dowolność w rozporządzaniu własnością. O ile ustawy konkretyzują ramy korzystania z rzeczy, o tyle wprowadzenie niedookreślonych zwrotów, jakimi są zastosowane klauzule generalne (zasada współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa), mogą powodować problemy interpretacyjne. Z drugiej strony, pozwalają one na uwzględnianie kryteriów pozaprawnych przy dokonywaniu oceny działań (względnie zaniechań), dzięki czemu uelastyczniają stosowanie prawa. W części kodeksu cywilnego, poświęconej własności, istotne miejsce zajmuje kwestia regulacji stosunków między nieruchomościami pozostającymi ze sobą we wzajemnym oddziaływaniu. Tę część prawa potocznie określa się mianem prawa sąsiedzkiego, do którego odnoszą się w szczególności przepisy art k.c. Celem tych regulacji jest przede wszystkim niedopuszczenie do powstawania konfliktów, wynikających z sąsiedztwa nieruchomości 7. Analizując wymienione artykuły można zauważyć, że ustawodawca uregulował kwestie korzystania z prawa własności względem nieruchomości sąsiedzkich w zakresie czterech podstawowych obszarów problemowych, takich jak: oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości (immisje), odpowiedni dostęp do drogi publicznej, korzystanie z obszarów wzdłuż granic sąsiednich nieruchomości gruntowych, kwestia rozgraniczenia gruntów. Oddziaływanie na sąsiednie nieruchomości (immisje) Zgodnie z art. 144 k.c. właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by utrudniały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. W doktrynie prawnej przyjęło się określać tego typu zakłócenia jako immisje. Tym mianem określa się czynności wykonywane przez właściciela gruntu, których skutki odczuwalne są na sąsiednich nieruchomościach. Mogą mieć one zarówno charakter bezpośredni (celowe skierowanie określonych substancji na grunt sąsiada), jak i pośredni (uboczny skutek działania właściciela 6 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny. (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.). 7 Doliwa, A., Prawo rzeczowe, C.H. Beck, Wyd. 2, Warszawa 2010, s

3 nieruchomości). Art. 144 k.c. porusza kwestię tzw. immisji pośrednich, które w zasadzie są prawnie dopuszczalne, chyba że ich poziom wykracza ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społecznogospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych. Przykładem typowych immisji pośrednich są: hałas, przenikanie gazów, pyłów, dymów, nieprzyjemnych zapachów. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, w sytuacji, gdy immisje pośrednie nabierają charakteru niedozwolonego prawem, właścicielowi nieruchomości sąsiedniej przysługuje roszczenie typu negatoryjnego z tytułu art k.c. Określenie czy miara zakłóceń jest ponadprzeciętna powinno odbywać się przy zastosowaniu kryteriów obiektywnych (np. z wykorzystaniem istniejących norm administracyjnych) 8. Kodeks cywilny nakłada ponadto na właścicieli nieruchomości zakaz dokonywania robót ziemnych w taki sposób, żeby powstało zagrożenie utraty oparcia sąsiednich nieruchomości (art. 147 k.c.). Przyjęło się również uważać, że przepis ten dotyczy także wykonywania robót objętych prawomocnym pozwoleniem na budowę, jak również takich robót, które nawet w dalekiej przyszłości mogą grozić utratą oparcia, przez co niebezpieczeństwo wcale nie musi mieć charakteru bezpośredniego 9. Odpowiedni dostęp do drogi publicznej W art. 145 k.c. uregulowano kwestie żądania ustanowienia służebności drogowej (droga konieczna) względem właścicieli gruntów sąsiednich, w przypadku, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich. Ustanowienie służebności drogowej odbywa się za wynagrodzeniem, a jej przeprowadzenie powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy oraz potrzeby nieruchomości nie mającej dostępu do drogi publicznej, przy najmniejszym obciążeniu gruntów, przez które droga ma prowadzić. Przepis ten pozwala właścicielowi nieruchomości na roszczenie o ustanowienie dostępu do drogi publicznej nawet w sytuacji, gdy taki dostęp posiada, jednak w świetle społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości nie jest on odpowiedni 10. Ustanowienie drogi koniecznej zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego nie jest natomiast możliwe, gdy właściciel, którego nieruchomość przylega do drogi publicznej, tak zabudowuje swoją nieruchomość, że zamyka sobie dojazd do części nieruchomości, usytuowanych w dalszej odległości od drogi - wówczas nie może żądać od sąsiadów ustanowienia służebności drogowej dla uzyskania dojazdu do tych części swej nieruchomości 11. Korzystanie z obszarów wzdłuż granic sąsiednich nieruchomości gruntowych Na wstępie przytoczono fragment kultowego dialogu z filmu Sami swoi. Trudno sobie wyobrazić, jak zachowaliby się główni bohaterowie filmu, gdyby na jednej nieruchomości rosło 8 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 maja 2002 r. (sygn. akt V CKN 1021/00). 9 Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2007 r. (sygn. akt III CSK 431/06). 10 Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1999 r. (sygn. akt II CKN 786/98). 11 Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1975 r. (sygn. akt. III CRN 488/74). 3

4 drzewo owocowe, którego gałęzie zwisałyby na grunt sąsiedni. Na szczęście pomiędzy włościami Kargula i Pawlaka stał długi, drewniany płot, otoczony szerokim pasem ubitej ziemi. Jednak w wielu przypadkach, w pasie rozgraniczającym sąsiednie nieruchomości często występuje jakieś zadrzewienie. Co do zasady zarówno drzewa, jak i krzewy stanowią części składowe nieruchomości gruntowych. Jednakże, prawo do korzystania z tych rzeczy jest w pewnym stopniu ograniczone w przypadku, gdy rosną one na obszarach wzdłuż granic sąsiednich nieruchomości, a ich części przechodzą na grunt sąsiedni. W świetle art. 148 k.c. owoce opadłe z drzewa lub z krzewu na grunt sąsiedni stanowią jego pożytki (o ile taki grunt nie jest użytkiem publicznym). Właścicielowi gruntu, z którego wyrasta drzewo, przysługuje jednak prawo wejścia na grunt sąsiedni w celu usunięcia zwieszających się z jego drzew gałęzi lub owoców. Jeżeli dojdzie wówczas do szkody po stronie właściciela gruntu sąsiedniego, to może on żądać jej naprawienia (art. 149 k.c.). W przypadku korzeni, owoców, gałęzi przechodzących na sąsiedni grunt, właściciel tego gruntu może je odciąć i zachować dla siebie. Zanim jednak obetnie zwisające nad jego gruntem owoce lub gałęzie zobowiązany jest wyznaczyć sąsiadowi odpowiedni termin do ich usunięcia (art. 150 k.c.). Kwestia rozgraniczenia gruntów W art k.c. unormowano kwestie sporne dotyczące ustalania granic pomiędzy nieruchomościami sąsiednimi. Jeżeli przy wznoszeniu budynku lub innego urządzenia granice sąsiedniego gruntu zostaną przekroczone (w dobrej wierze), właściciel tego gruntu może jedynie żądać wynagrodzenia w zamian za ustanowienie służebności gruntowej, albo wykupienia zajętej części gruntu lub tej części, która na skutek budowy straciła dla niego znaczenie gospodarcze. Jeżeli jednak, niezwłocznie sprzeciwił się przekroczeniu granicy albo grozi mu niewspółmiernie wielka szkoda z tego tytułu, może on żądać od właściciela, który wtargnął na jego grunt, przywrócenia stanu poprzedniego. Warto również pamiętać, że prawo cywilne nakłada na właścicieli gruntów sąsiednich obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych (art. 152 k.c.). Podobnie przepis art. 154 k.c. rozstrzyga kwestię utrzymywania urządzeń (np. mury, płoty, miedze, rowy), służących do wspólnego użytku i znajdujących się na granicy gruntów sąsiadujących. Podsumowanie Podstawowe prawo ekonomiczne, jakim jest prawo do własności, podlega szerokiej ochronie prawno-instytucjonalnej państwa. Legitymowanie się prawem własności w stosunku do rzeczy oznacza, że właściciel może z takiej rzeczy swobodnie korzystać oraz nią dysponować i rozporządzać. Żadne inne prawo związane z rzeczą, nie daje aż takich przywilejów. Jednakże, prawo własności można ograniczyć w drodze ustawy, jak również w przypadku, gdy czynności wykonywane na tym prawie są sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczego przeznaczenia tego prawa. Rozwinięcie tych ogólnych zasad w kontekście wzajemnych oddziaływań nieruchomości, 4

5 pozostających ze sobą w sąsiedzkiej relacji, znajdziemy w prawie cywilnym. Czy ograniczanie prawa własności w ten sposób nie jest przypadkiem zbyt daleko idącą interwencją państwa w sferę podstawowych wolności, jaką m.in. jest prawo do korzystania z rzeczy? Odpowiedź wydaje się oczywista: nie! Nie jest! Prawo nie może służyć interesom pojedynczych jednostek. To właśnie regulacja kwestii wzajemnych oddziaływań pomiędzy nieruchomościami sprawia, że istota prawa własności przysługującego właścicielowi każdej z tych nieruchomości nie zostaje zachwiana. 5

Prawo cywilne. Prawo sąsiedzkie. Immisje Wykonywanie własności nieruchomości II Nabycie i utrata własności

Prawo cywilne. Prawo sąsiedzkie. Immisje Wykonywanie własności nieruchomości II Nabycie i utrata własności Prawo cywilne Wykonywanie własności nieruchomości II Nabycie i utrata własności Prawo sąsiedzkie Ograniczenia wykonywania prawa własności nieruchomości W stosunkach sąsiedzkich Regulują konflikty interesów

Bardziej szczegółowo

Prawa rzeczowe. dr Magdalena Habdas

Prawa rzeczowe. dr Magdalena Habdas Prawa rzeczowe dr Magdalena Habdas Pojęcie rzeczy art. 45 k.c. wyłącznie przedmioty materialne na tyle wyodrębnione z przyrody, iż mogą stanowić samodzielny przedmiot obrotu Brak materialności: dobra niematerialne,

Bardziej szczegółowo

Prawa i obowiązki właścicieli lokali

Prawa i obowiązki właścicieli lokali Prawa i obowiązki właścicieli lokali Właściciel lokalu ma prawo do współ korzystania z nieruchomości wspólnej zgodnie z jej przeznaczeniem. Jednocześnie zobowiązany jest do uczestniczenia w kosztach zarządu

Bardziej szczegółowo

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa

Dr Anna Fogel. Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Dr Anna Fogel Instytut Gospodarki Przestrzennej i Mieszkalnictwa Warszawa Prawne uwarunkowania poddawania terenów ochronie instrumenty odszkodowawcze i roszczenie o wykup nieruchomości Przyroda a teren

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I. PRAWO CYWILNE CZĘŚĆ OGÓLNA

SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I. PRAWO CYWILNE CZĘŚĆ OGÓLNA SPIS TREŚCI Przedmowa... Wstęp... Wykaz skrótów... Skróty powoływanej literatury... XI XIII XV XIX CZĘŚĆ I. PRAWO CYWILNE CZĘŚĆ OGÓLNA Rozdział I. Zagadnienia wstępne... 3 1. Podziały systemu prawa i pojęcie

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE Z ZAKRESU PRAWA BUDOWLANEGO PROGRAM. Brzeziny, 11-12 października 2011 roku

SZKOLENIE Z ZAKRESU PRAWA BUDOWLANEGO PROGRAM. Brzeziny, 11-12 października 2011 roku SZKOLENIE Z ZAKRESU PRAWA BUDOWLANEGO PROGRAM Brzeziny, 11-12 października 2011 roku I. Zakres zastosowania ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Art. 1 Ustawa - Prawo budowlane, zwana dalej

Bardziej szczegółowo

Pojęcie nieruchomości w świetle przepisów prawa

Pojęcie nieruchomości w świetle przepisów prawa Pojęcie nieruchomości w świetle przepisów prawa Pojecie nieruchomości w Polsce regulują przepisy ustawy Kodeks cywilny 1, o gospodarce nieruchomościami 2 oraz o własności lokali 3. Ustawa z dnia 23 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Własność i inne prawa rzeczowe M G R J A K O B M A Z I A R Z K A T E D R A H I S T O R I I P R A W A P O L S K I E G O

Własność i inne prawa rzeczowe M G R J A K O B M A Z I A R Z K A T E D R A H I S T O R I I P R A W A P O L S K I E G O Własność i inne prawa rzeczowe M G R J A K O B M A Z I A R Z K A T E D R A H I S T O R I I P R A W A P O L S K I E G O W Y D Z I A Ł U P R A W A I A D M I N I S T R A C J I U N I W E R S Y T E T U J A

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 527/12. Dnia 12 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt IV CSK 527/12. Dnia 12 kwietnia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt IV CSK 527/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 12 kwietnia 2013 r. SSN Kazimierz Zawada (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Zbigniew Kwaśniewski SSN Marta Romańska w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Zagadnienia wprowadzające 1. Urządzenia przesyłowe 1.1. Regulacja z art. 49 k.c. w ujęciu historycznoporównawczym

Rozdział I Zagadnienia wprowadzające 1. Urządzenia przesyłowe 1.1. Regulacja z art. 49 k.c. w ujęciu historycznoporównawczym Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I Zagadnienia wprowadzające 1. Urządzenia przesyłowe 1.1. Regulacja z art. 49 k.c. w ujęciu historycznoporównawczym 1.2. Zakres pojęcia "urządzenie przesyłowe"

Bardziej szczegółowo

Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa rzeczowego Rozdział 2. Własność i stosunki własnościowe

Spis treści Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa rzeczowego Rozdział 2. Własność i stosunki własnościowe Wstęp... XIII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIX Rozdział 1. Wprowadzenie do prawa rzeczowego... 1 1. Pojęcie prawa rzeczowego... 1 I. Definicja... 1 II. Źródła prawa rzeczowego... 2 2. Prawa podmiotowe

Bardziej szczegółowo

Prawo cywilne. Nieruchomość wspólna Odrębna własność lokali - wprowadzenie

Prawo cywilne. Nieruchomość wspólna Odrębna własność lokali - wprowadzenie Prawo cywilne Odrębna własność lokali Użytkowanie wieczyste Prawo zabudowy - projekt Odrębna własność lokali - wprowadzenie Nieruchomością może być część budynku W naszym prawie - tylko lokal Nie są odrębnymi

Bardziej szczegółowo

D R K A T A R Z Y N A A N N A D A D A Ń S K A U N I W E R S Y T E T S Z C Z E C I Ń S K I

D R K A T A R Z Y N A A N N A D A D A Ń S K A U N I W E R S Y T E T S Z C Z E C I Ń S K I Ochrona własności D R K A T A R Z Y N A A N N A D A D A Ń S K A U N I W E R S Y T E T S Z C Z E C I Ń S K I Konstrukcja prawna ochrony własności OCHRONA WŁASNOŚCI Pomoc własna Ochrona sądowa Samoobrona

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz aktów prawnych Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Wprowadzenie

Spis treści Wykaz skrótów Wykaz aktów prawnych Wykaz literatury Wykaz orzecznictwa Wprowadzenie Wykaz skrótów... Wykaz aktów prawnych... Wykaz literatury... Wykaz orzecznictwa... XXXIII Wprowadzenie... XI XV XIX XLIII Rozdział I. Nieruchomość rolna jako składnik gospodarstwa rolnego... 1 1. Zagadnienia

Bardziej szczegółowo

Chojnice, dnia 23 listopada 2012r. ID

Chojnice, dnia 23 listopada 2012r. ID Chojnice, dnia 23 listopada 2012r. ID.272.39.2012 Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia publicznego na dostawę energii elektrycznej do obiektów i na potrzeby oświetlenia drogowego jednostek samorządu

Bardziej szczegółowo

Własność i inne prawa rzeczowe DR JAKOB MAZIARZ KATEDRA HISTORII PRAWA POLSKIEGO WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO

Własność i inne prawa rzeczowe DR JAKOB MAZIARZ KATEDRA HISTORII PRAWA POLSKIEGO WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO Własność i inne prawa rzeczowe DR JAKOB MAZIARZ KATEDRA HISTORII PRAWA POLSKIEGO WYDZIAŁ PRAWA I ADMINISTRACJI UNIWERSYTETU JAGIELLOŃSKIEGO Prawa rzeczowe 1. własność, 2. użytkowanie wieczyste, 3. ograniczone

Bardziej szczegółowo

POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1

POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1 POLSKIE ORZECZNICTWO DOTYCZĄCE WŁADANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1 Orzeczenie TK z dnia 8 maja 1990 r. (K 1/90) Artykuł 7 Konstytucji RP ustanawia konstytucyjną, a więc wzmożoną ochronę własności, dopuszczając

Bardziej szczegółowo

Aktualne wyzwania sektora gazowego wynikające ze zmian otoczenia prawnego

Aktualne wyzwania sektora gazowego wynikające ze zmian otoczenia prawnego Aktualne wyzwania sektora gazowego wynikające ze zmian otoczenia prawnego PRAKTYCZNE ASPEKTY METODYKI WYLICZANIA WYNAGRODZEŃ DLA WŁAŚCICIELI NIERUCHOMOŚCI OBJĘTYCH SŁUŻEBNOŚCIĄ PRZESYŁU dr inż. Dariusz

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz

UCHWAŁA. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz Sygn. akt III CZP 43/11 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 8 września 2011 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Jan Górowski (sprawozdawca) SSN Bogumiła Ustjanicz w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Prawo rzeczowe. Ograniczone prawa rzeczowe Użytkowanie

Prawo rzeczowe. Ograniczone prawa rzeczowe Użytkowanie Prawo rzeczowe Ograniczone prawa rzeczowe Użytkowanie Ograniczone prawa rzeczowe pojęcie Obciążenie prawa własności Prawa na rzeczy cudzej Ograniczony zakres uprawnień Polegają na Korzystaniu z rzeczy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote. Protokolant Izabella Janke

POSTANOWIENIE. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote. Protokolant Izabella Janke Sygn. akt V CSK 5/15 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 14 października 2015 r. SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Maria Szulc (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Protokolant Izabella

Bardziej szczegółowo

Rodzaje form działania

Rodzaje form działania Rodzaje form działania I Akty administracyjne - rodzaje Jak możemy podzielić akty administracyjne? konstytutywne i deklaratoryjne (dek. dyplom uniwersytecki, nabycie obywatelstwa) zewnętrzne i wewnętrzne

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna Owczarek Sygn. akt II CSK 573/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 7 sierpnia 2014 r. SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Anna

Bardziej szczegółowo

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie

Edward Janeczko. Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Rejent. rok 8. nr 10(90) październiki 998 r. Edward Janeczko Podatek od nabycia prawa przez zasiedzenie Jak wiadomo, zasiedzenie polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E

ZAGADNIENIE PRAWNE U Z A S A D N I E N I E 1 Sygn. akt III CZP 31/12 ZAGADNIENIE PRAWNE W sprawie z powództwa Firmy B. A. M. S. spółki jawnej z siedzibą w G. przeciwko Skarbowi Państwa - Wojewodzie Wielkopolskiemu o zapłatę na skutek apelacji powódki

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 626/12. Dnia 26 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 626/12. Dnia 26 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt II CSK 626/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 26 czerwca 2013 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Maria Szulc SSN Katarzyna Tyczka-Rote w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Prawo cywilne I. Charakterystyka I. Charakterystyka II Ogólna charakterystyka praw rzeczowych Posiadanie

Prawo cywilne I. Charakterystyka I. Charakterystyka II Ogólna charakterystyka praw rzeczowych Posiadanie Prawo cywilne I Ogólna charakterystyka praw rzeczowych Posiadanie Charakterystyka I Prawa majątkowe. Zaspokajają potrzeby gospodarcze Uprawniony ma bezpośrednią władzę nad rzeczą Inne podmioty mają obowiązek

Bardziej szczegółowo

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014

KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH. Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 KANCELARIA DORADZTWA FINANSOWO PRAWNEGO INSTYTUT BADAŃ I EKSPERTYZ GOSPODARCZYCH Przedsiębiorca dziś i jutro Edycja 2014 E-SĄD ELEKTRONICZNE POSTĘPOWANIE UPOMINAWCZE Zobowiązanie stosunek cywilnoprawny

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 549/11. Dnia 24 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 549/11. Dnia 24 stycznia 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt V CSK 549/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 24 stycznia 2013 r. SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Dończyk SSN Krzysztof Pietrzykowski w sprawie

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk. Protokolant Katarzyna Bartczak

UCHWAŁA. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk. Protokolant Katarzyna Bartczak Sygn. akt III CZP 9/14 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 6 czerwca 2014 r. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk Protokolant Katarzyna

Bardziej szczegółowo

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ

WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ INFRASTRUKTURY TECHNICZNEJ str. 1 WYBRANE UWARUNKOWANIA PRAWNE I SKUTKI ODSZKODOWAWCZE BUDOWY URZĄDZEŃ NA CUDZYCH NIERUCHOMOŚCIACH Zdzisław Małecki, Magdalena Małecka-Pilujska Poznań, marzec 2007 str. 2 STRESZCZENIE Na tysiącach

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V. Wykaz literatury... XXI

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V. Wykaz literatury... XXI Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XVII Wykaz literatury... XXI Rozdział I. Ogólne wiadomości o prawie rzeczowym... 1 1. Pojęcie i ogólna charakterystyka podmiotowych praw rzeczowych...

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote Sygn. akt III CSK 266/14 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 22 kwietnia 2015 r. SSN Anna Kozłowska (przewodniczący) SSN Marian Kocon (sprawozdawca) SSN Katarzyna Tyczka-Rote

Bardziej szczegółowo

Kancelaria radców prawnych Tomasz Ogłódek Marzena Czarnecka Zapraszam

Kancelaria radców prawnych Tomasz Ogłódek Marzena Czarnecka Zapraszam Kancelaria radców prawnych Tomasz Ogłódek Marzena Czarnecka Zapraszam Radca Prawny Dr Jacek Zrałek E-mail: jacek.zralek@ocz.pl tel./ fax. (32) 253 61 83 Praktyczne aspekty służebności przesyłu Przygotowali:

Bardziej szczegółowo

Ograniczone prawo rzeczowe - służebność przesyłu

Ograniczone prawo rzeczowe - służebność przesyłu Ograniczone prawo rzeczowe - służebność przesyłu Ustanawianie ograniczonego prawa rzeczowego jakim jest służebność przesyłu dość często stwarza problem konfliktu pomiędzy właścicielem obciążanej i przedsiębiorstwem

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 471/12. Dnia 9 października 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie:

POSTANOWIENIE. Sygn. akt V CSK 471/12. Dnia 9 października 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: Sygn. akt V CSK 471/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 października 2013 r. SSN Anna Owczarek (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Marian Kocon w sprawie z wniosku M.

Bardziej szczegółowo

Zasiedzenie nieruchomości, terminy.

Zasiedzenie nieruchomości, terminy. WARSZAWA czerwiec 2012 Zasiedzenie nieruchomości, terminy. Marek Konrad Stachowski mstachowski@prawnakancelaria.eu Sposób w jaki można dokonać zasiedzenia nieruchomości określają przepisy art. 172 k.c.

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR RADY GMINY MIELEC. z dnia..

UCHWAŁA NR RADY GMINY MIELEC. z dnia.. UCHWAŁA NR RADY GMINY MIELEC z dnia.. w sprawie określenia zasad nabywania, zbywania i obciążania nieruchomości, ich wydzierżawiania, wynajmowania lub użyczania na czas oznaczony dłuższy niż trzy lata

Bardziej szczegółowo

Podziały nieruchomości spółdzielni mieszkaniowych

Podziały nieruchomości spółdzielni mieszkaniowych Podziały nieruchomości spółdzielni mieszkaniowych USTAWA z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali Art. 5. 1. Jeżeli powierzchnia nieruchomości gruntowej zabudowanej budynkiem, w którym wyodrębniono

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z EDUKACJI PRAWNEJ (GRUPA III D E)

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z EDUKACJI PRAWNEJ (GRUPA III D E) Temat zajęć edukacyjnych Norma prawna. Przepis prawa Osiągnięcia ucznia: Pojecie prawa, normy prawnej, przepisu prawa; oceny: dopuszczający: uczeń zna pojęcia prawa, normy prawnej, przepisu prawa, innych

Bardziej szczegółowo

NORMY PRAWA CYWILNEGO

NORMY PRAWA CYWILNEGO NORMY PRAWA CYWILNEGO Norma prawna: wypowiedz językowa-> wyznaczenie jej adresata, zakres zastosowania, zakres normowania (czyny nakazane lub zakazane) Normy postępowania są tworzone także przez uczestników

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XIV/187/11 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami Miasta Gdańska

UCHWAŁA NR XIV/187/11 RADY MIASTA GDAŃSKA. z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami Miasta Gdańska UCHWAŁA NR XIV/187/11 RADY MIASTA GDAŃSKA z dnia 30 czerwca 2011 r. w sprawie zasad gospodarowania nieruchomościami Miasta Gdańska Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 9 lit a ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Hipoteka na nieruchomości. Zakres zabezpieczenia i sposób dochodzenia wierzytelności od dłużnika hipotecznego

Hipoteka na nieruchomości. Zakres zabezpieczenia i sposób dochodzenia wierzytelności od dłużnika hipotecznego Hipoteka na nieruchomości Zakres zabezpieczenia i sposób dochodzenia wierzytelności od dłużnika hipotecznego Hipoteka jest powszechnym sposobem zabezpieczenia wierzytelności pieniężnych. O pewności zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 582/11. Dnia 15 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 582/11. Dnia 15 czerwca 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt II CSK 582/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 czerwca 2012 r. SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Józef Frąckowiak SSN Anna Kozłowska w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa Wykaz skrótów Część I OGÓLNE WIADOMOŚCI O PRAWIE RZECZOWYM

Spis treści. Przedmowa Wykaz skrótów Część I OGÓLNE WIADOMOŚCI O PRAWIE RZECZOWYM Spis treści Przedmowa......................................................... 11 Wykaz skrótów...................................................... 13 Część I OGÓLNE WIADOMOŚCI O PRAWIE RZECZOWYM ROZDZIAŁ

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk

POSTANOWIENIE. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk Sygn. akt III CZP 93/11 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 9 lutego 2012 r. SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie z

Bardziej szczegółowo

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU. Służebność przesyłu. i roszczenia uzupełniające. Wzory wniosków i pozwów sądowych Przepisy. Roman Dziczek

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU. Służebność przesyłu. i roszczenia uzupełniające. Wzory wniosków i pozwów sądowych Przepisy. Roman Dziczek SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU Służebność przesyłu i roszczenia uzupełniające Wzory wniosków i pozwów sądowych Przepisy Roman Dziczek Wydanie 1, 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Bojarska Opracowanie redakcyjne:

Bardziej szczegółowo

NAJEM DZIERŻAWA LEASING

NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM DZIERŻAWA LEASING NAJEM Tomasz A. Winiarczyk definicja najmu Przez umowę najmu wynajmujący zobowiązuje się oddać najemcy rzecz do używania przez czas oznaczony lub nie oznaczony, a najemca zobowiązuje

Bardziej szczegółowo

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom.

Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak i sądom. Kwalifikacja gruntów gminnych dla celów VAT przysparza problemów zarówno organom podatkowym, jak

Bardziej szczegółowo

L.P. NAZWA AKTU PRAWNEGO LICZBA PYTAŃ

L.P. NAZWA AKTU PRAWNEGO LICZBA PYTAŃ UPRAWNIENIA BUDOWLANE 07 - LISTA AKTÓW PRAWNYCH Ustawa z dnia 07.07.99 r. Prawo budowlane. 5 7 9 0 Jednolity tekst Dz. U..90 Zmiany: Dz. U..9, Dz. U..5, Dz. U..50, Dz.U..55 Rozporządzenie Ministra Infrastruktury

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 5 grudnia 2013 r. Poz. 6240 UCHWAŁA NR XLVI/254/13 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 listopada 2013 r.

Wrocław, dnia 5 grudnia 2013 r. Poz. 6240 UCHWAŁA NR XLVI/254/13 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI. z dnia 28 listopada 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 5 grudnia 2013 r. Poz. 6240 UCHWAŁA NR XLVI/254/13 RADY GMINY ŁAGIEWNIKI z dnia 28 listopada 2013 r. w sprawie zasad gospodarowania mieniem gminy

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska

POSTANOWIENIE. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska Sygn. akt IV CSK 514/12 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 10 kwietnia 2013 r. SSN Barbara Myszka (przewodniczący) SSN Wojciech Katner (sprawozdawca) SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie z wniosku

Bardziej szczegółowo

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność

Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Temat szkolenia: Zasady wykonania zobowiązań. Skutki niewykonania umowy i odpowiedzialność Wykładowca: dr Janusz Orłowski Źródła zobowiązań Stosunki zobowiązaniowe w prawie cywilnym mogą powstać na podstawie:

Bardziej szczegółowo

LexisNexis Polska Sp. z o.o.

LexisNexis Polska Sp. z o.o. Redaktor prowadzący: Agnieszka M. Zagozda Opracowanie redakcyjne: Michał Dymiński Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski Copyright by LexisNexis Polska

Bardziej szczegółowo

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę.

4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. 4. Sprawy z zakresu wywłaszczeń 4.1. Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę. W ramach spraw wywłaszczeniowych należy przywołać mający precedensowe znaczenie

Bardziej szczegółowo

Kodeks cywilny własność i inne prawa rzeczowe

Kodeks cywilny własność i inne prawa rzeczowe Kodeks cywilny własność i inne prawa rzeczowe Skrypt powstał wyłącznie na podstawie ustawy Kodeks cywilny. Nie wykorzystywałem w pracach nad nim żadnego orzecznictwa ani opracowań doktrynalnych. Głównym

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 104/V/2015 Rady Miasta Lublin. z dnia 26 marca 2015 r.

Uchwała Nr 104/V/2015 Rady Miasta Lublin. z dnia 26 marca 2015 r. Uchwała Nr 104/V/2015 Rady Miasta Lublin z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa uchwałą nr 1134/XLIII/2014 Rady Miasta Lublin z dnia 4 września 2014 r. Na

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia

Spis treści Wykaz skrótow Literatura podstawowa Wstęp ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu oraz skutki ich ustanowienia Wykaz skrótow................................. 11 Literatura podstawowa............................ 13 Wstęp....................................... 15 ROZDZIAŁ I. Wprowadzenie funkcja zabezpieczeń kredytu

Bardziej szczegółowo

Prawo konsumenckie dla przedsiębiorców

Prawo konsumenckie dla przedsiębiorców Prawo konsumenckie dla przedsiębiorców czyli dlaczego warto dbać o konsumenta European Commission Enterprise and Industry PRAWO KONSUMENCKIE DLA Title PRZEDSIĘBIORCÓW of the presentation 22.11.2010 Date

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska

POSTANOWIENIE. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska Sygn. akt III CZ 55/13 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 22 listopada 2013 r. SSN Bogumiła Ustjanicz (przewodniczący) SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa

Bardziej szczegółowo

Wniosek o przeniesienie własności lokalu mieszkalnego na członka, któremu przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu

Wniosek o przeniesienie własności lokalu mieszkalnego na członka, któremu przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu Wniosek o przeniesienie własności lokalu mieszkalnego na członka, któremu przysługuje własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu Informacje ogólne Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu Definicja Spółdzielcze

Bardziej szczegółowo

II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO

II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO II.OTOCZENIE PRAWNE ZARZĄDZANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 1.PODSTAWY PRAWA CYWILNEGO 1.5.POJĘCIE I PRZEDMIOT REGULACJI PRAWA RZECZOWEGO.POJĘCIA I DEFINICJE DOTYCZĄCE NIERUCHOMOŚCI. PRAWO RZECZOWE jest jednym z

Bardziej szczegółowo

UŻYTKOWANIE I TIMESHARE W POLSKIM I EUROPEJSKIM PRAWIE CYWILNYM

UŻYTKOWANIE I TIMESHARE W POLSKIM I EUROPEJSKIM PRAWIE CYWILNYM UŻYTKOWANIE I TIMESHARE W POLSKIM I EUROPEJSKIM PRAWIE CYWILNYM D R K A T A R Z Y N A D A D A Ń S K A GENEZA Użytkowanie ma wielowiekową tradycję. Prawo to znane było już prawu rzymskiemu, później kodyfikacjom

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA

INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Znak: Fn.I.3120.1.3.2012 Kluczewsko, dnia 21 maja 2012r. INTERPRETACJA INDYWIDUALNA Wójt Gminy Kluczewsko działając na podstawie art. 14j 1 i 3 w związku z art. 14b i 14 c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997

Bardziej szczegółowo

Kancelaria Adwokacka Adwokat Grzegorz Kołtowski

Kancelaria Adwokacka Adwokat Grzegorz Kołtowski Kancelaria Adwokacka Adwokat Grzegorz Kołtowski ul. Oławska 5 lok.5 50-123 Wrocław NIP: 611-267-04-53 e-mail: g.r.koltowski@gmail.com www.adwokat-koltowski.pl tel:. + 48 796 776 726 sporządzona w dniu:

Bardziej szczegółowo

PRAWO CYWILNE - NAJEM.DZIERŻAWA. Konspekt

PRAWO CYWILNE - NAJEM.DZIERŻAWA. Konspekt Dr hab. Grzegorz Żmij PRAWO CYWILNE - NAJEM.DZIERŻAWA I. NAJEM Konspekt 1. Najem w ogólności. a) Wprowadzenie b) Strony umowy najmu c) Zawarcie i forma umowy najmu. d) Obowiązki stron umowy najmu. e) Odstąpienie

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sygn. akt IV CSK 92/09 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 17 lipca 2009 r. SSN Mirosława Wysocka (przewodniczący) SSN Gerard Bieniek SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia 16 zaliczenie z oceną

ćwiczenia 16 zaliczenie z oceną Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Stanisława Kalus Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb studiów:

Bardziej szczegółowo

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r.

Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Zestawienie orzecznictwa w sprawach cywilnych za październik 2014 r. Wybrane orzeczenia Sądu Najwyższego opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego Izba Cywilna zeszyt 10: 1. DOPUSZCZALNOŚĆ ZAWARCIA

Bardziej szczegółowo

Uchwała z dnia 19 listopada 2010 r., III CZP 85/10

Uchwała z dnia 19 listopada 2010 r., III CZP 85/10 Uchwała z dnia 19 listopada 2010 r., III CZP 85/10 Sędzia SN Jacek Gudowski (przewodniczący) Sędzia SN Marta Romańska (sprawozdawca) Sędzia SA Jan Kremer Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej

Bardziej szczegółowo

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02)

Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Warszawa, dnia 16 grudnia 2002 r. Opinia prawna w sprawie pytania prawnego Sądu Rejonowego w Poznaniu skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego (sygn akt. P. 28/02) Stosownie do zlecenia z dnia 18 listopada

Bardziej szczegółowo

U M O W A na sporządzanie operatów szacunkowych w 2017 roku. część nr...

U M O W A na sporządzanie operatów szacunkowych w 2017 roku. część nr... U M O W A na sporządzanie operatów szacunkowych w 2017 roku Załącznik Nr 2 Projekt część nr... zawarta w dniu... roku pomiędzy Gminą Miejską Żory reprezentowaną przez: Prezydenta Miasta Żory - mgr Waldemara

Bardziej szczegółowo

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa

Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji Narodowej Al. J. Ch. Szucha 25 00-918 Warszawa RZECZPOSPOLITA POLSKA Rzecznik Praw Obywatelskich Irena LIPOWICZ RPO-654450 - I/10/AWO 00-090 Warszawa Tel. centr. 22 551 77 00 Al. Solidarności 77 Fax 22 827 64 53 Pani Krystyna Szumilas Minister Edukacji

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca)

UCHWAŁA. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) Sygn. akt III CZP 101/12 UCHWAŁA Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 20 lutego 2013 r. SSN Jacek Gudowski (przewodniczący) SSN Teresa Bielska-Sobkowicz SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) w sprawie z

Bardziej szczegółowo

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska Sygn. akt I CSK 355/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 9 maja 2014 r. SSN Zbigniew Kwaśniewski (przewodniczący) SSN Józef Frąckowiak (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

Bardziej szczegółowo

P O S T A N O W I E N I E SĄDU REJONOWEGO W BIAŁYMSTOKU

P O S T A N O W I E N I E SĄDU REJONOWEGO W BIAŁYMSTOKU P O S T A N O W I E N I E SĄDU REJONOWEGO W BIAŁYMSTOKU z dnia 16 marca 2011 roku, sygn. akt II Ns 3145/10 Przewodniczący: SSR Adam Czech Sąd Rejonowy w Białymstoku II Wydział Cywilny po rozpoznaniu w

Bardziej szczegółowo

PRAWO NIERUCHOMOŚCI ZBIÓR PRZEPISÓW

PRAWO NIERUCHOMOŚCI ZBIÓR PRZEPISÓW z paragra em eria PRAWO NIERUCHOMOŚCI ZBIÓR PRZEPISÓW UŻYTKOWANIE WIECZYSTE, SŁUŻEBNOŚCI, EGZEKUCJA Z NIERUCHOMOŚCI GOSPODARKA NIERUCHOMOŚCIAMI PLANOWANIE I ZAGOSPODAROWANIE PRZESTRZENNE KSIĘGI WIECZYSTE

Bardziej szczegółowo

Prawo rzeczowe. repetytorium. redakcja Michał Araszkiewicz Dominika Mróz

Prawo rzeczowe. repetytorium. redakcja Michał Araszkiewicz Dominika Mróz Prawo rzeczowe repetytorium redakcja Michał Araszkiewicz Dominika Mróz Warszawa 2010 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 13 Rozdział 1 PRAWA RZECZOWE. CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA... 15 1. Rodzaje praw

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska

POSTANOWIENIE. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska Sygn. akt IV CZ 55/14 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie: Dnia 2 października 2014 r. SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Irena Gromska-Szuster (sprawozdawca) SSN Anna Kozłowska w sprawie

Bardziej szczegółowo

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121)

Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Ustawa z dnia 30 maja 2014r. o prawach konsumenta - Przepisy zmieniające Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014 r. poz. 121) Art. 556. Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana

Bardziej szczegółowo

Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji publicznej

Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji publicznej Konferencja: Aktualne problemy dostępu do informacji publicznej, Warszawa, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego,11 stycznia 2012 r. Prowadzenie badań naukowych jako podstawa żądania udzielenia informacji

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI.

USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA. Tytuł XI. Dz.U.1964.16.93 2012.04.28 zm. Dz.U.2011.230.1370 USTAWA z dnia 23 kwietnia 1964 r. KODEKS CYWILNY 1) (Dz. U. z dnia 18 maja 1964 r.) KSIĘGA TRZECIA ZOBOWIĄZANIA [ ] Tytuł XI. SPRZEDAŻ [ ] DZIAŁ II. RĘKOJMIA

Bardziej szczegółowo

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11

Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Postanowienie z dnia 4 kwietnia 2012 r., I CSK 359/11 Zbycie pod warunkiem udziału w spadku obejmującym nieruchomość wywołuje jedynie skutek obligacyjny. Sędzia SN Tadeusz Wiśniewski (przewodniczący) Sędzia

Bardziej szczegółowo

Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Bibliografia Orzecznictwo Rozdział I. Pojęcie nieruchomości gruntowej oraz jej podziału

Spis treści Przedmowa Wykaz skrótów Bibliografia Orzecznictwo Rozdział I. Pojęcie nieruchomości gruntowej oraz jej podziału Przedmowa... XI Wykaz skrótów... XV Bibliografia... XXI Orzecznictwo... XXXV Rozdział I. Pojęcie nieruchomości gruntowej oraz jej podziału... 1 1. Uwagi wprowadzające... 1 2. Wyodrębnienie oraz granice

Bardziej szczegółowo

Moment otrzymania wkładu momentem zadeklarowania VAT

Moment otrzymania wkładu momentem zadeklarowania VAT Opodatkowaniu VAT podlega otrzymanie jakiejkolwiek części wkładu mieszkaniowego lub budowlanego na poczet jakiegokolwiek prawa do lokalu spółdzielczego. Opodatkowaniu podatkiem VAT podlega otrzymanie jakiejkolwiek

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 25 lipca 2001 r.

Warszawa, 25 lipca 2001 r. Warszawa, 25 lipca 2001 r. Opinia na temat wniosku Stowarzyszenia Związek Polskich Artystów Plastyków do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 34 ust. 1 pkt 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 674/08. Dnia 15 maja 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie :

POSTANOWIENIE. Sygn. akt II CSK 674/08. Dnia 15 maja 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : Sygn. akt II CSK 674/08 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 15 maja 2009 r. SSN Helena Ciepła (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Barbara Myszka SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z wniosku Wspólnoty

Bardziej szczegółowo

USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny

USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Kancelaria Sejmu s. 1/6 Dz.U. 1996 Nr 114 poz. 542 USTAWA z dnia 23 sierpnia 1996 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny Art. 1. W ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93,

Bardziej szczegółowo

Opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia Załącznik nr 1 do SIWZ DOA-ZP-V.271.87.2014 Opis przedmiotu zamówienia Główny kod CPV: 70-00-00-00-1 usługi w zakresie nieruchomości Przedmiotem niniejszego postępowania jest: Część I: Wykonanie operatów

Bardziej szczegółowo

Nowe inwestycje liniowe oraz zaszłości inwestycyjne PROGRAM

Nowe inwestycje liniowe oraz zaszłości inwestycyjne PROGRAM Nowe inwestycje liniowe oraz zaszłości inwestycyjne PROGRAM Poniedziałek, 23 listopada 2015 r.: 9.00-9.30 rejestracja uczestników, kawa powitalna 9.30 11.00 Wiadomości wprowadzające. Możliwości prawne

Bardziej szczegółowo

Podziały nieruchomości - komentarz kod produktu: 4958 kategoria: Kategorie > WYDAWNICTWA > KSIĄŻKI > GEODEZJA

Podziały nieruchomości - komentarz kod produktu: 4958 kategoria: Kategorie > WYDAWNICTWA > KSIĄŻKI > GEODEZJA Zapraszamy do sklepu www.sklep.geoezja.pl I-NET.PL Sp.J. o. GeoSklep Olsztyn, ul. Cementowa 3/301 tel. +48 609 571 271, 89 670 11 00, 58 7 421 571 faks 89 670 11 11, 58 7421 871 e-mail sklep@geodezja.pl

Bardziej szczegółowo

Wrocław, dnia 22 czerwca 2016 r. Poz UCHWAŁA NR 149/16 RADY GMINY ZGORZELEC. z dnia 14 czerwca 2016 r.

Wrocław, dnia 22 czerwca 2016 r. Poz UCHWAŁA NR 149/16 RADY GMINY ZGORZELEC. z dnia 14 czerwca 2016 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA DOLNOŚLĄSKIEGO Wrocław, dnia 22 czerwca 2016 r. Poz. 2943 UCHWAŁA NR 149/16 RADY GMINY ZGORZELEC z dnia 14 czerwca 2016 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania

Bardziej szczegółowo

Umowa najmu zagadnienia materialne i procesowe. Warszawa, 7 czerwca 2010 r. SSR RafałWagner

Umowa najmu zagadnienia materialne i procesowe. Warszawa, 7 czerwca 2010 r. SSR RafałWagner Umowa najmu zagadnienia materialne i procesowe Warszawa, 7 czerwca 2010 r. SSR RafałWagner Główne zagadnienia: różne rodzaje powództw o ustalenie żądanie eksmisji i prawo do lokalu socjalnego wzajemna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Słowo wstępne... 15. Wprowadzenie... 17. CZĘŚĆ PIERWSZA. Umowny podział majątku wspólnego... 27 Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.............................................. 13 Słowo wstępne.............................................. 15 Wprowadzenie..............................................

Bardziej szczegółowo

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU- INFORMACJE PODSTAWOWE

SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU- INFORMACJE PODSTAWOWE SŁUŻEBNOŚĆ PRZESYŁU- INFORMACJE PODSTAWOWE Służebność przesyłu to ograniczone prawo rzeczowe (prawo na rzeczy cudzej) które zapewnia uprawnionemu (przedsiębiorcy przesyłowemu np. Zakładowi Energetycznemu)

Bardziej szczegółowo

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Józef Iwulski

POSTANOWIENIE. SSN Romualda Spyt (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Józef Iwulski Sygn. akt III SO 5/10 POSTANOWIENIE Sąd Najwyższy w składzie : Dnia 8 września 2010 r. SSN Romualda Spyt (przewodniczący) SSN Zbigniew Myszka (sprawozdawca) SSN Józef Iwulski w sprawie z wniosku Z. D.

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. 21/07 Przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się zasadę nadrzędności, która polega na tym, że

Zadanie 1. 21/07 Przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się zasadę nadrzędności, która polega na tym, że PYTANIA TESTOWE EGZAMINU ZAWODOWEGO Z GEODEZJI GOSPODARCZEJ- LATA 2005-2012 Zadanie 1. 21/07 Przy ustalaniu granic działek ewidencyjnych stosuje się zasadę nadrzędności, która polega na tym, że A. działki

Bardziej szczegółowo

Rozdział 2.1 Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu

Rozdział 2.1 Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu Rozdział 2.1 Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu USTAWA z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity) Dz.U.03.119.1116 2004.03.02 zm. Dz.U.04.19.177 2004.04.15 zm.wyn.z

Bardziej szczegółowo

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich

Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH Warszawa, /} $,

Bardziej szczegółowo

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900)

Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) Warszawa, dnia 30 czerwca 2010 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy Kodeks cywilny, ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze (druk nr 900) I. Cel i przedmiot ustawy

Bardziej szczegółowo