PORADNIK DLA BRANŻY SKÓRZANEJ. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA TEORIA I PRAKTYKA dr Justyna Ożegalska-Trybalska Anna Sowa-Jadczyk

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "PORADNIK DLA BRANŻY SKÓRZANEJ. WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA TEORIA I PRAKTYKA dr Justyna Ożegalska-Trybalska Anna Sowa-Jadczyk"

Transkrypt

1 PORADNIK DLA BRANŻY SKÓRZANEJ WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA TEORIA I PRAKTYKA dr Justyna Ożegalska-Trybalska Anna Sowa-Jadczyk

2 WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA TEORIA I PRAKTYKA PORADNIK DLA BRANŻY SKÓRZANEJ

3 Autor: Wstęp i krótka charakterystyka przemysłu skórzanego Kazimierz Nowakowski, prof. Tadeusz Sadowski Wprowadzenie dr Justyna Ożegalska-Trybalska Projektujemy. Co i jakiej podlega ochronie? Anna Sowa-Jadczyk Wykonujemy. Co i jakiej podlega ochronie? Anna Sowa-Jadczyk, dr Justyna Ożegalska-Trybalska Promujemy i reklamujemy. Ochrona oznaczeń odróżniających produkt Anna Sowa-Jadczyk Jak redagować umowy z zakresu własności intelektualnej? dr Justyna Ożegalska-Trybalska Podsumowanie Anna Sowa-Jadczyk Konsultacja branżowa: Kazimierz Nowakowski, prof. Tadeusz Sadowski, Instytut Przemysłu Skórzanego, Oddział w Krakowie Wydawca: Małopolska Agencja Rozwoju Regionalnego SA ul. Kordylewskiego 11, Kraków tel.: , fax: Zespół redakcyjny: Joanna Jakubowska-Łazęcka, Anna Frączek-Bielówka, Ewa Obara, Agata Socha Projekt graficzny i skład: Studio Actiff Wydruk: Drukarnia Know-How ISBN: Publikacja współfinansowana ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka na lata Egzemplarz bezpłatny. Kraków 2011 r.

4 Wstęp Na X Międzynarodowej Konferencji Naukowej Innowacyjne materiały i technologie w przemyśle obuwniczym i skórzanym w listopadzie 2008 r. przedstawiony został referat Prognozy rozwoju przemysłu skórzanego na tle innych sektorów gospodarki [1] bazujący na danych z lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych ubiegłego wieku oraz za lata W jego podsumowaniu autorzy stwierdzają, że znaczenie przemysłu skórzanego w gospodarce europejskiej wyrażonego udziałem w tworzeniu wartości dodanej od dłuższego czasu systematycznie spada, co jest spowodowane dużą pracochłonnością procesów produkcyjnych. W rezultacie następuje przenoszenie produkcji wyrobów skórzanych z Unii Europejskiej do krajów, w których koszty pracy są niższe. W konsekwencji, konkurencyjność cenowa wyrobów skórzanych pochodzących na przykład z Chin prowadzi do wypierania produktów wytwarzanych w krajach UE. Dalej autorzy referatu stwierdzają, że tendencja ta wydaje się być trwała, gdyż prognozy sporządzone dla Polski wskazują na dalszy spadek produkcji wyrobów skórzanych. Zdaniem autorów cytowanego referatu stanowi to odzwierciedlenie zmniejszającego się znaczenia przemysłu skórzanego na tle innych przemysłów (szczególnie zaliczanych do high-tech) w Unii Europejskiej. Ciekawą ocenę sytuacji finansowej przemysłu skórzanego w Polsce w latach przedstawili Anna Gawrońska i Rafał Cygański [2], wykorzystując analizę kapitałowo-majątkową oraz wskaźniki płynności, zadłużenia, rentowności oraz sprawności działania. Duże zagrożenie stanowi konkurencja tanich dalekowschodnich wyrobów, których cena często jest niższa niż koszt surowca.

5 W podsumowaniu autorzy podkreślają mnogość czynników wpływających na rozwój przemysłu skórzanego. Autorzy cytowanej publikacji stwierdzają, że w latach obserwujemy: spadek liczby jednostek w branży oraz ograniczenie produkcji, poprawę struktury majątku oraz źródeł jego finansowania. Zmniejszenie udziału majątku trwałego w stosunku do majątku obrotowego (poprawa elastyczności przedsiębiorstw w dostosowywaniu się do zmiennych warunków rynkowych), duże obciążenie działalności ryzykiem finansowym (od roku 2005 sytuacja zaczęła ulegać poprawie), zbyt wysoki poziom zapasów, w których jest zamrożony kapitał obrotowy, brak równowagi między kapitałem obcym a kapitałem własnym (niepokój budzi fakt, że wkład kapitału obcego pochodzi całkowicie z finansowania krótkoterminowego), osiągnięcie zdolności do generowania zysku od roku 2003 (o czym świadczą wskaźniki odnoszące się do rentowności), trudności z generowaniem przychodów z kapitału zainwestowanego w majątek, złe wykorzystanie dostępnych aktywów obrotowych. Według A. Ostapowicza, cytowanego przez A. Gawrońską i R. Cygańskiego [2] przemysł skórzany w Polsce przez kilka lat notował znaczne zmniejszenie produkcji i zatrudnienia. Po wielkim kryzysie, kiedy dramatycznie spadł eksport do wschodnich sąsiadów, przemysł skórzany poprawił swoją kondycję finansową. Zmieniła się jego struktura własnościowa obok firm powstałych z przekształceń w przemyśle państwowym zaczęły rosnąć od podstaw prywatne przedsiębiorstwa. Z czasem umocniły się one na rynku a ich marka znana jest polskim odbiorcom. Duże zagrożenie stanowi konkurencja tanich dalekowschodnich wyrobów, których cena często jest niższa niż koszt surowca. Wzrost pozycji konkurencyjnej wymaga dużych nakładów inwestycyjnych, które bardzo często ciągle przekraczają możliwości przemysłu skórzanego w Polsce.

6 Krótka charakterystyka przemysłu skórzanego Stan obecny przemysłu skórzanego w Polsce Jak dziś przedstawiają się podstawowe wskaźniki charakteryzujące przemysł skórzany w Polsce? Jaka jest jego kondycja? Jak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) o podmiotach gospodarczych w przemyśle skórzanym [3,4], w roku 2008 większość przedsiębiorstw przemysłu skórzanego stanowiły firmy małe, zatrudniające do 50 osób (81,4 %) i średnie, zatrudniające od 50 do 99 osób (10,2 %). Łącznie firmy zatrudniające mniej niż 100 pracowników stanowiły ponad 90 % ogólnej liczby podmiotów prowadzących działalność w ciągu roku w przemyśle skórzanym. Firmy te dały niecałe 50 % produkcji sprzedanej wg cen bieżących i zatrudniały około 50 % pracowników przemysłu skórzanego (tabela 1). W tym sektorze firm wydajność pracy mierzona produkcją sprzedaną na 1 zatrudnionego wyniosła w roku 2008 około 43,8 tys. zł. W tym samym okresie wskaźnik ten dla firm zatrudniających powyżej 49 osób wyniósł 114,3 tys. zł a więc był ponad dwukrotnie wyższy (patrz tabela 2). Szczególną uwagę zwraca wysoka energochłonność produkcji skór wyprawionych (ponad dwukrotnie wyższa od produkcji obuwia). W latach znaczenie produkcji skór wyprawionych i wyrobów z nich zmalało w sposób znaczny (tabela 3). Produkcja skór i obuwia w latach maleje (tabela 4). W produkcji globalnej skór wyprawionych i wyrobów z nich zanotowano spadek w roku 2005, w roku 2007 i 2008 nastąpił wzrost tej produkcji. Produkcja sprzedana skór wyprawionych i wyrobów z nich z poziomu blisko 3,5 mld zł w roku 2000 spadła do poziomu blisko 3,0 mld zł w roku 2005, aby następnie wzrosnąć do poziomu ponad 3,8 mld zł w roku W roku 2008 produkcja sprzedana spadła do wartości ok. 3,3 mld zł (tabela 5). Strukturę produkcji sprzedanej przedstawiono w tabeli 6. Produkcja sprzedana obuwia stanowi niecałe 63 % wartości produkcji sprzedanej, wyroby kaletnicze i rymarskie stanowią niecałe 24 %, zaś skóry wyprawione niecałe 14 %. Produkcja obuwia (łącznie z gumowym) na jednego mieszkańca od roku 2000 maleje i w roku 2008 osiągnęła poziom 1 pary. W tym obuwie z wierzchami wykonanymi ze skóry stanowi niecałe pół pary (tabela 7).

7 Zatrudnienie (wg stanu na koniec roku) w przemyśle skórzanym (produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich) w latach maleje od poziomu ok. 54 tys. osób w roku 2000 do około 32 tys. osób w roku Przeciętne zatrudnienie spadło z 47 tys. osób w roku 2000 do nieco ponad 29 tys. osób w roku W tym samym okresie czasu przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto wzrosło z 1164,66 zł do 1677,32 zł (tabela 8). Charakterystykę i kierunki importu i eksportu skór i artykułów z nich oraz obuwia, nakryć głowy itp. przedstawiają tabele 9 i 10. Z analizy nakładów na działalność innowacyjną (tabela 12) wynika, że na tle całego przetwórstwa przemysłowego przemysł skórzany nie wypada najgorzej. Udział nakładów na działalność badawczą i rozwojową w nakładach na działalność innowacyjną przekracza znacznie ten wskaźnik dla całego przetwórstwa przemysłowego. Wyższy jest również udział nakładów na zakup oprogramowania oraz udział nakładów inwestycyjnych na maszyny, urządzenia techniczne i narzędzia oraz środki transportu. Niestety na szkolenia personelu związane z działalnością innowacyjną w przemyśle skórzanym nie przeznacza się żadnych nakładów! Najwyższe nakłady inwestycyjne w przemyśle miały miejsce w roku Niewiele niższe były w roku 2000, natomiast w roku 2008 spadły prawie o połowę w stosunku do roku 2007 (tabela 13). W latach tylko niewiele ponad 20 % ogółu przedsiębiorstw przemysłu skórzanego zatrudniających ponad 49 osób wprowadziło innowacje produktowe i procesowe. W tym samym okresie odsetek takich przedsiębiorstw w całym przemyśle przetwórczym wyniósł prawie 38 % (tabela 14). Udział produkcji sprzedanej wyrobów nowych i istotnie ulepszonych w produkcji sprzedanej jest dla przemysłu skórzanego o połowę niższy niż dla przetwórstwa przemysłowego ogółem (tabela 15). Dane zawarte w prezentowanych tabelach w pełni potwierdzają wniosek przedstawiony przez T. Sadowskiego [5] na X Międzynarodowej Konferencji Naukowej Innowacyjne materiały i technologie w przemyśle obuwniczym i skórzanym MAT-ECO-SHOES Stwierdził on, że jednym z ważniejszych zadań stojących przed przemysłem skórzanym jest wzmacnianie pozycji konkurencyjnej na rynku europejskim i światowym. Ważnym

8 czynnikiem wzmacniania tej pozycji powinno być wdrażanie innowacji produktowych i procesowych, zaawansowanych materiałów i surowców, doskonalenie organizacji i zarządzania w przedsiębiorstwach, automatyzacja i robotyzacja procesów produkcyjnych, doskonalenie i przyspieszenie procesów projektowania nowych wyrobów poprzez szerokie wprowadzenie nowoczesnych technologii informatycznych. Wprowadzeniu wszystkich tych działań powinno sprzyjać opracowanie i rozpowszechnienie strategii rozwoju przemysłu skórzanego w Polsce. Tabela 1. Podstawowe dane o podmiotach gospodarczych w przemyśle wg liczby zatrudnionych w 2008 r. Wyszczególnienie Wskaźnik Ogółem Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich Liczba podmiotów prowadzących działalność w ciągu roku Produkcja sprzedana wg cen bieżących w mln zł 618 (100 %) 2 854,9 (100 %) 49 i mniej 503 (81,4 %) 918,2 (32,2 %) Podmioty o liczbie zatrudnionych (10,2 %) 494,6 (17,3 %) 39 (6,3 %) 570,5 (20,0 %) 10 (1,6 %) 337,9 (11,8 %) 2 (0,3 %) Brak danych 1000 i więcej 1 (0,2 %) Brak danych Krótka charakterystyka przemysłu skórzanego Przeciętne zatrudnienie w tysiącach 26,1 (100 %) 9,0 (34,5 %) 4,4 (16,9 %) 6,2 (23,8 %) 3,8 (14,6 %) Brak danych Brak danych Źródło: Dane GUS [3,4].

9 Tabela 2. Podstawowe dane o przemyśle skórzanym (dane dla podmiotów gospodarczych zatrudniających ponad 49 osób) wg sekcji, działów, grup i niektórych klas w roku 2008 (wielkości podstawowe i relacje). Wyszczególnienie Podmioty gospodarcze prowadzące działalność w ciągu roku Produkcja sprzedana w cenach bieżących w mln zł Przeciętne zatrudnienie w tys. osób Przeciętne miesięczne wynagrodzenia brutto w zł Wartość brutto środków trwałych wg stanu na dzień w bieżących cenach ewidencyjnych w mln zł Wydajność pracy mierzona produkcją sprzedaną na 1 zatrudnionego w tys. zł Zużycie energii elektrycznej na 1 zatrudnionego w MWh Energochłonność produkcji sprzedanej (zużycie energii elektrycznej na 100 zł produkcji sprzedanej w cenach bieżących (w kwh) Udział w kosztach ogółem (dla podmiotów gospodarczych prowadzących księgi rachunkowe) Zużycia materiałów i energii Usług obcych Wynagrodzeń Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich ,4 17, ,77 910,1 114,3 4,6 4,0 57,0 11,3 19,6 W tym: Produkcja skór wyprawionych 9-1,0 2213,85 94,8-16,1 9,9 64,5 7,6 18,4 Produkcja wyrobów kaletniczych i rymarskich Produkcja obuwia 19-2,6 64,5 1889,84 119, ,2 14, ,18 695,9 98,5 3,9 4,4 49,0 14,5 22,3 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS [3,4].

10 Tabela 3. Produkcja przemysłowa (w cenach producenta) w gospodarce narodowej. Rodzaje działalności przemysłowej Przetwórstwo przemysłowe W mln zł W odsetkach , , ,8 86,6 87,9 W tym produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich Źródło: Dane GUS [3,4] , , ,3 0,7 0,4 Tabela 4. Produkcja ważniejszych wyrobów (w podmiotach, w których liczba pracujących przekracza 9 osób). Wyroby Skóry bydlęce wyprawione lub skóry zwierząt jednokopytnych wyprawione bez sierści (tys. ton) 23,3 16,1 11,3 9,5 W tym: Krótka charakterystyka przemysłu skórzanego Skóry miękkie, bydlęce z pełnym licem na obuwie, oprócz skór całych (w tys. ton) 12,7 6,0 4,7 3,5 Obuwie, łącznie z gumowym (mln par) 48,7 45,5 43,6 37,7 W tym: Obuwie z wierzchami wykonanymi ze skóry (mln par) 19,6 14,9 15,2 13,7 Źródło: Dane GUS [3,4].

11 Tabela 5. Produkcja przemysłu wg sekcji i działów (w mln złotych). Sekcje i działy Produkcja globalna skór wyprawionych i wyrobów z nich 3 644, , , ,3 Produkcja sprzedana skór wyprawionych i wyrobów z nich 3 466, , , ,2 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS [3,4]. Tabela 6. Wartość produkcji sprzedanej wyrobów przemysłowych w 2008 r. w podmiotach, w których liczba pracujących przekracza 9 osób (w mln zł). Skóry wyprawione i wyroby ze skór wyprawionych Skóry wyprawione W tym: Wyroby kaletnicze i rymarskie Obuwie 2 600,3 (100 %) 357,4 (13,75 %) 613,6 (23,60 %) 1 629,3 (62,65 %) Źródło: Dane GUS [3,4]. Tabela 7. Produkcja niektórych wyrobów przemysłowych na 1 mieszkańca w parach. Wyroby Obuwie łącznie z gumowym 1,3 1,2 1,1 z,0 W tym obuwie z wierzchami wykonanymi ze skóry Źródło: Dane GUS [3,4]. 0,5 0,4 0,4 0,4

12 Tabela 8. Wskaźniki zatrudnienia w przemyśle skórzanym. Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich Pracujący w przemyśle (stan w dniu 31.12) w tysiącach osób ,9 35,7 37,2 31,9 Przeciętne zatrudnienie w przemyśle w tysiącach osób Przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w złotych 47,0 32,2 31,3 29, , , , ,32 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS [3,4]. Wyroby Tabela 9. Import i eksport (ceny bieżące) W mln zł Import Krótka charakterystyka przemysłu skórzanego Skóry i artykuły z nich Obuwie, nakrycia głowy itp Eksport Skóry i artykuły z nich Obuwie, nakrycia głowy itp Źródło: Dane GUS [3,4].

13 Tabela 10. Eksport i import wg grup krajów, sekcji i działów PKD 2004 (ceny bieżące). Wyszczególnienie Lata Ogółem Kraje rozwinięte gospodarczo Razem W tym Unia Europejska Kraje Europy Środkowo - Wschodniej Kraje rozwijające się Eksport Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich , , ,2 301,1 19, , ,5 957,3 218,7 30,1 Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich Import ,3 874,0 812,6 17,6 275, ,4 632,0 604,1 12,3 210,1 Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS [3,4]. Tabela 11. Środki automatyzacji procesów produkcyjnych w podmiotach zatrudniających ponad 49 osób stan na Sekcje i działy Linie produkcyjne Automatyczne Sterowane komputerem Centra obróbkowe Roboty i manipulatory przemysłowe Ogółem W tym roboty Komputery W sztukach Produkcja skór i wyrobów ze skór wyprawionych Źródło: Dane GUS [3,4]

14 Tabela 12. Nakłady na działalność innowacyjną w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przemyśle (dane dla podmiotów gospodarczych zatrudniających ponad 49 osób) wg rodzajów działalności innowacyjnej, sekcji i działów (ceny bieżące) w roku W tym nakłady Wyszczególnienie Przetwórstwo przemysłowe Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich Ogółem ,8 14,6 Na działalność badawczą i rozwojową 1 952,5 (9,6 %) 2,1 (14,4 %) Na zakup wiedzy ze źródeł zewnętrznych (gotowej technologii w postaci dokumentacji i praw) 242,6 (1,2 %) 0,0 (0 %) Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych GUS [3,4]. Na zakup oprogramowania 285,7 (1,4 %) 0,5 (3,4 %) W mln zł Inwestycyjne ,8 (57,3 %) 10,4 (71,2 %) 5 350,8 (26,2 %) 0,9 (6,2 %) Na szkolenie personelu związane z działalnością innowacyjną 86,0 (0,4 %) 0,0 (0 %) Tabela 13. Nakłady inwestycyjne w przemyśle wg sekcji i działów (ceny bieżące). Na marketing dotyczący nowych lub istotnie ulepszonych produktów 601,0 (2,9 %) 0,1 (0,7 %) Krótka charakterystyka przemysłu skórzanego Sekcje i działy Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich Źródło: Dane GUS [3,4]. 136,5 112,4 147,3 85,7

15 Tabela 14. Przedsiębiorstwa innowacyjne w zakresie innowacji produktowych i procesowych w przemyśle (dane dla podmiotów gospodarczych zatrudniających ponad 49 osób) wg rodzajów wprowadzanych innowacji, sekcji i działów w latach Przedsiębiorstwa, które wprowadziły innowacje w latach Wyszczególnienie Ogółem Nowe lub istotnie ulepszone produkty Razem W tym nowe dla rynku Nowe lub istotnie ulepszone procesy Przetwórstwo przemysłowe (w % ogółu przedsiębiorstw) Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich (w % ogółu przedsiębiorstw) Źródło: Dane GUS [3,4]. 37,9 30,0 18,3 29,8 20,5 15,9 8,3 13,6 Tabela 15. Udział produkcji sprzedanej wyrobów nowych i istotnie ulepszonych w produkcji sprzedanej wyrobów w przemyśle (dane dla podmiotów gospodarczych zatrudniających ponad 49 osób) w cenach bieżących Wyszczególnienie Wyroby wprowadzone na rynek w latach: w % produkcji sprzedanej wyrobów Przetwórstwo przemysłowe Produkcja skór wyprawionych i wyrobów z nich Źródło: Dane GUS [3,4]. 18,5 25,1 16,3 18,0 8,8 10,2 8,0 9,8

16 Według danych GUS na dzień r. cytowanych przez J. Tokarczyk [6] około producentów obuwia, około producentów rękawiczek, pasków i czapek skórzanych, producentów wyrobów kaletniczych i rymarskich, 347 producentów skór wyprawionych i podmiotów zajmujących się wyprawianiem i barwieniem skór futerkowych funkcjonuje na terenie całego kraju. Łącznie jest to podmiotów gospodarczych. Większość z tych podmiotów (jak podkreślono to powyżej) to firmy małe i średnie. Najsilniejsze branże tego przemysłu to produkcja obuwia, garbarstwo i futrzarstwo (garbowanie i barwienie skór futerkowych). Na terenie Polski funkcjonowało łącznie firm reprezentujących te branże. Większość z nich zlokalizowana jest na terenie województwa mazowieckiego (2 678 przedsiębiorstw 33,5 %), małopolskiego (1 892 podmioty gospodarcze 23,7 %) i śląskiego (1 645 przedsiębiorstw 20,6 %). Łącznie na terenie tych trzech województw zlokalizowanych jest prawie 78 % firm wiodących branż przemysłu skórzanego. Podsumowanie Przemysł skórzany stanowi w Polsce ważną gałąź produkcji dającą zatrudnienie około 30 tysiącom osób (tylko w firmach zatrudniających więcej niż 9 pracowników). Liczba ta w ostatnich latach zmienia się w niewielkim stopniu wykazując tendencję malejącą. Na tle całego przetwórstwa przemysłowego przemysł skórzany w zakresie nakładów na działalność innowacyjną nie prezentuje się najgorzej. Udział nakładów na działalność badawczą i rozwojową w tym przemyśle jest wyższy niż w całym sektorze przetwórstwa przemysłowego. Podobnie wyższy jest udział nakładów inwestycyjnych na maszyny, urządzenia techniczne, narzędzia oraz środki transportu. O dalszym rozwoju przemysłu skórzanego w dużej mierze zadecyduje umacnianie jego pozycji konkurencyjnej na rynku europejskim i światowym, w tym umacnianie się i dalszy rozwój polskich marek w przemyśle skórzanym. Krótka charakterystyka przemysłu skórzanego

17 Literatura 1) Biadała A., Sadowski A., Więcek J., Prognozy rozwoju przemysłu skórzanego na tle innych sektorów gospodarki, [w:] Materiały X Międzynarodowej Konferencji Naukowej Innowacyjne materiały i technologie w przemyśle obuwniczym i skórzanym, MAT-ECO-SHOES 2008, Kraków r., Instytut Przemysłu Skórzanego Oddział w Krakowie, Kraków ) Gawrońska A., Cygański R., Analiza sytuacji finansowej przemysłu skórzanego w Polsce w latach , J. Agribus. Rural Dev. 2008, 2(8), ) Praca zbiorowa, Rocznik statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej 2009, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa ) Praca zbiorowa, Rocznik statystyczny przemysłu 2009, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa ) Sadowski T., Stan i perspektywy rozwoju przemysłu obuwniczego i skórzanego w Polsce, [w:] Materiały X Międzynarodowej Konferencji Naukowej Innowacyjne materiały i technologie w przemyśle obuwniczym i skórzanym, MAT-ECO-SHOES 2008, Kraków r., Instytut Przemysłu Skórzanego Oddział w Krakowie, Kraków ) Tokarczyk J., Najwięcej firm na Śląsku i w Małopolsce; Świat Butów, nr 3, 2007 r., str.:

18 Wprowadzenie Własność intelektualna jako narzędzie zwiększania konkurencyjności przedsiębiorstw przemysłu skórzanego Prawa własności intelektualnej, chroniące różnego rodzaju wytwory intelektualne tworzone i wykorzystywane w działalności gospodarczej, odgrywają coraz ważniejszą rolę w budowaniu innowacyjnej gospodarki, której jednym z istotnych założeń jest zwiększanie innowacyjności i konkurencyjności przedsiębiorstw z różnych sektorów rynku, w tym firm przemysłu skórzanego. System własności intelektualnej oferuje bowiem atrakcyjne możliwości w zakresie ochrony, eksploatacji i komercjalizacji nowatorskich rozwiązań, zachęcające przedsiębiorstwa do inwestowania w rozwój, testowanie i wprowadzanie ich na rynek. Na gruncie prawa własności intelektualnej chronione jest szerokie spektrum dóbr niematerialnych, w tym wytwory intelektualne mające istotne znaczenie z punktu widzenia przedsiębiorstw sektora skórzanego. Należy wymienić tutaj, przede wszystkim, stosowane przez producentów skórzanych w swoich produktach wzornictwo przemysłowe, którego atrakcyjny i estetyczny wygląd jest często podstawowym czynnikiem determinującym decyzje handlowe klientów i przesądzającym o tym, że klient wybiera towar określonego przedsiębiorstwa. Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać produktu, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę, materiał wytworu lub jego ornamentację. Wszystkie te elementy są wykorzystywane we wzorach obuwia i innych produktów skórzanych, w celu nadania im ciekawego, oryginalnego, wyróżniającego i atrakcyjnego wizualnie wyglądu, który gwarantuje, że klienci zauważą dany produkt na tle szerokiej oferty innych producentów i dokonają zakupu produktu oferowanego przez konkretne przedsiębiorstwo. Im chętniej kupowane są produkty takiego przedsiębiorstwa, tym większy udział przedsiębiorstwa w rynku i silniejsza jego pozycja konkurencyjna. Obok nowatorskiego wzornictwa, na atrakcyjność oferty danego przedsiębiorstwa wpływa także funkcjonalność i wygoda obuwia skórzanego. Może ona wynikać z kształtu, budowy, zestawienia produktu, wpływających na jego użyteczność. Użyteczność rozumiana jest jako cecha pozwalająca na osiągnięcie praktycznego celu, mającego znaczenie przy korzystaniu z produktu (np. łatwy system zapinania butów, wkładka ocieplająca itp.). Tego typu cechy nadawane są produktom dzięki zastosowaniu w nich innego przedmiotu ochrony prawami własności intelektualnej, a mianowicie wzorów użytkowych. Wzorem użytkowym jest nowe i posiadające użytkowy charakter rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu, budowy lub

19 zestawienia przedmiotu o trwałej postaci. Obok wzorów przemysłowych determinujących zewnętrzny wygląd produktów, także i wzory użytkowe odgrywają więc istotną rolę w tworzeniu produktów przedsiębiorstw przemysłu skórzanego. Obok wzorów przemysłowych i wzorów użytkowych chroniących estetyczne i funkcjonalne (użytkowe) elementy wyrobów skórzanych, w przemyśle skórzanym ważną rolę odgrywają innowacyjne rozwiązania techniczne w postaci opatentowanych wynalazków, wykorzystywanych głównie na etapie technologii przygotowywania skór (farbowania, wykrawania itp.) oraz na etapie produkcji takich wyrobów, a czasami także w samych produktach. Patent może być udzielony na rozwiązanie techniczne z wszystkich dziedzin techniki, które jest nowe, posiada poziom wynalazczy i nadaje się do przemysłowego zastosowania. Aby klienci mogli z łatwością odnaleźć ofertę przedsiębiorstwa, którą wcześniej zapamiętali z uwagi na walory estetyczne lub funkcjonalne jego produktów, muszą one być możliwe do odróżnienia od towarów innych producentów. W celu odróżniania towarów pochodzących od jednego przedsiębiorstwa, od towarów produkowanych przez inne przedsiębiorstwo stosowane są w obrocie znaki towarowe, identyfikujące źródło pochodzenia towarów i usług. Znakiem towarowym może być każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw. Znaki towarowe nie tylko odróżniają towary na rynku, ale także przekazują odbiorcom informację, że wszystkie towary oznaczone danym znakiem posiadają taką samą jakość. Pełnią one także niezwykle istotną funkcję reklamową, zachęcając klientów do nabywania określonych towarów (usług) oznaczonych danym znakiem, tym samym wpływając na decyzje handlowe klientów, którzy często dokonują zakupu konkretnego produktu, tylko dlatego, że jest oznaczony znanym i dobrze kojarzącym się znakiem towarowym. Obok znaków towarowych, które identyfikują towary i usługi pochodzące od danego przedsiębiorstwa, wartościowymi oznaczeniami mogą być oznaczenia przedsiębiorstwa służące do odróżniania go od innych przedsiębiorstw na rynku, takie jak: firma, charakterystyczny skrót, domena internetowa, które mogą cieszyć się renomą i uznaniem wśród klientów. Tego typu oznaczenia, obok znaku towarowego stanowią bardzo istotne aktywa niemate-

20 rialne przedsiębiorstwa, często mające większą wartość, niż jego aktywa materialne. W zakresie oznaczeń identyfikujących przedsiębiorstwo istotną rolę odgrywa firma, tj. oznaczenie pod którym przedsiębiorca prowadzi swoją działalność. Firma stanowi odrębne dobro niematerialne przedsiębiorstwa i nie powinna być utożsamiana z wcześniej wspomnianym znakiem towarowym, który służy nie do identyfikowania przedsiębiorstwa, ale jego towarów lub usług. Z uwagi na zasygnalizowane znaczenie wskazanych wytworów intelektualnych w działalności przedsiębiorstw z branży skórzanej, niezwykle ważne jest zadbanie o ich właściwą ochronę, umożliwiającą skuteczną walkę z podmiotami, które w sposób bezprawny kopiują wzornictwo przemysłowe przedsiębiorstwa, czy podszywając się pod jego renomę i znajomość wśród klientów oznaczają swoje towary czy usługi, oznaczeniami myląco podobnymi do tych, którymi posługuje się dane przedsiębiorstwo. Najskuteczniejszą formą ochrony wynalazków wzorów przemysłowych, wzorów użytkowych, czy znaków towarowych jest uzyskanie na nie praw własności przemysłowej, udzielonych przez krajowe, czy regionalne urzędy patentowe. Prawa własności przemysłowej, jako bezwzględne prawa wyłączne, dają uprawnionemu przedsiębiorstwu monopol w zakresie korzystania z chronionego rozwiązania na rynku oraz możliwość sprzeciwiania się podmiotom, które bez ich zgody eksploatują takie rozwiązanie na rynku. Prawnie gwarantowana wyłączność w zakresie stosowania chronionego rozwiązania powoduje, że jako jedyne może oferować klientom określony produkt utożsamiający takie rozwiązanie. Taka sytuacja umożliwia wzmocnienie pozycji konkurencyjnej na rynku, a przedsiębiorstwom wchodzącym dopiero na rynek umożliwia uzyskanie takiej pozycji. Majątkowy i zbywalny charakter praw własności intelektualnej przesądza o możliwości dysponowania takimi prawami i uzyskiwania z tego tytułu korzyści ekonomicznych. Mając wyłączność w zakresie komercyjnej eksploatacji, uprawniony podmiot może przenieść na inne podmioty prawo własności intelektualnej lub udzielać innym przedsiębiorstwom zgody (licencji) na korzystanie z chronionego rozwiązania. Licencjonowanie umożliwia uzyskiwanie stałych przychodów z tytułu korzystania przez inne podmioty z jego znaków towarowych, wzorów przemysłowych lub użytkowych. Z tytułu udzielonej licencji przedsiębiorstwo może bowiem pobierać ryczałtowe lub okresowe opłaty licencyjne, które stanowić mogą niebagatelne dochody przedsiębiorstwa, niezależne od jego aktualnej kondycji i sytuacji rynkowej. Dochody z komercjalizacji praw własności intelektualnej umożliwiają zrekompensowanie nakładów poniesionych na rozwój oryginalnego wzornictwa, nowatorskich roz- Wprowadzenie Własność intelektualna

21 wiązań naukowych oraz reklamę i promocję znaków towarowych. Pozwalają także na finansowanie zarówno bieżącej działalności przedsiębiorstwa, jak i finansowanie nowych inwestycji, w tym przedsięwzięć innowacyjnych. Nowe inwestycje, umożliwiają rozwój przedsiębiorstwa, a co za tym idzie zwiększenie jego konkurencyjności i wzmocnienie pozycji na rynku. Strategie zarządzania własnością intelektualną w branży skórzanej Z uwagi na znaczenie, jakie w działalności przedsiębiorstw przemysłu skórzanego odgrywa własność intelektualna, w tym w szczególności wzory przemysłowe, wzory użytkowe, wynalazki oraz znaki towarowe, ważnym elementem strategii zwiększania ich konkurencyjności powinna być właściwie opracowana strategia w zakresie zarządzania własnością intelektualną. Jej celem powinno być wspieranie strategii biznesowej, zwiększanie wartości przedsiębiorstwa i zabezpieczenie zysków poprzez kreowanie, ochronę i komercyjną eksploatację jego kapitału intelektualnego. Efektywna strategia w zakresie własności intelektualnej powinna być dopasowana do strategii biznesowej przedsiębiorstwa i stanowić jej istotny element. Powinna ona uwzględniać rodzaj i specyfikę przemysłu skórzanego, profil przedsiębiorstwa i zakres terytorialny jego działalności, plany biznesowe, koszty produkcji oferowanych przez siebie towarów oraz ich żywotność rynkową, a także zasoby finansowe, które mogą być przeznaczone na ochronę. Przy opracowywaniu takiej strategii, należy ocenić wady i zalety różnych sposobów ochrony, pamiętając o tym, że ochrona formalna jest optymalna w odniesieniu do produktów o długiej żywotności rynkowej, umożliwiającej zwrot nakładów poniesionych na uzyskanie ochrony, podczas gdy produkty o krótkiej, sezonowej żywotności, mogą być skutecznie chronione prawami uzyskiwanymi w sposób automatyczny lub faktyczny. W tym zakresie niezwykle ważne jest uwzględnienie specyfiki przemysłu skórzanego, zwłaszcza branży obuwniczej, w której istotne znaczenie z punktu widzenia strategii w zakresie własności intelektualnej ma sezonowość produktów, zmienne gusta klientów, trendy i moda. Czynniki te powodują, że dominującą formą ochrony produktów tworzonych przez przedsiębiorstwa przemysłu

PATPOL Sp. z o.o. www.patpol.com.pl

PATPOL Sp. z o.o. www.patpol.com.pl PATPOL Sp. z o.o. 45 lat działalności 90 pracowników i 3 wyspecjalizowane działy zgrany zespół profesjonalistów - rzeczników patentowych, specjalistów z kluczowych dziedzin techniki i prawników wyspecjalizowanych

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ

Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo autorskie czy prawa własności przemysłowej? dr Anna Tischner UJ Prawo własności intelektualnej - tradycyjny podział dychotomiczny i prawa pokrewne prawa własności przemysłowej patent prawo ochronne

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ. wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ. wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Z POZYCJI PROJEKTANTA FORM PRZEMYSŁOWYCH - PROJEKTANTA OPAKOWAŃ wykład ilustrowany dr Mieczysław Piróg WZORNICTWO PRZEMYSŁOWE Wzornictwo przemysłowe zrodziło się w związku

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do własności. Dr Justyna Ożegalska- Trybalska Dr Dariusz Kasprzycki

Wprowadzenie do własności. Dr Justyna Ożegalska- Trybalska Dr Dariusz Kasprzycki Wprowadzenie do własności intelektualnej Dr Justyna Ożegalska- Trybalska Dr Dariusz Kasprzycki Własność intelektualna wytwory ludzkiego umysłu (stany faktyczne) mające charakter niematerialny nie będące

Bardziej szczegółowo

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Regulamin ochrony własności intelektualnej w Instytucie Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach Instytut Sadownictwa i Kwiaciarstwa im. Szczepana Pieniążka w Skierniewicach

Bardziej szczegółowo

http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa

http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa http://www.youtube.com/watch?v=-ly9nl8qroa Mateusz Tuński Umowa NIE dla freelancera. Umowa NIE dla freelancera. Czyli jaka? niezabezpieczająca jego interesów. O czym tutaj usłyszysz? 1. o zaletach zawierania

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE

CZĘŚĆ I. PRAWO AUTORSKIE WYDZIAŁ PRAWA UwB STUDIA NIESTACJONARNE EUROPEISTYKA I STOPNIA ROK AKAD. 2009/200 Nazwa przedmiotu: Ochrona własności Punkty ECTS: 2 intelektualnej Kod przedmiotu: 0700-EN-OWI Język przedmiotu: polski

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 9

Ochrona własności intelektualnej. Wykład 9 Ochrona własności intelektualnej Wykład 9 Podmioty praw do wynalazków Prawo do uzyskania patentu na wynalazek przysługuje: Twórcy Współtwórcom wynalazku Pracodawcy lub zamawiającemu Przedsiębiorcy lub

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne

ROZDZIAŁ I Pojęcia ogólne Załącznik do Uchwały Nr 8/2015 Senatu Akademii Muzycznej w Krakowie z dnia 18 marca 2015 roku REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI AUTORSKIMI I PRAWAMI POKREWNYMI ORAZ PRAWAMI WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ ORAZ ZASAD

Bardziej szczegółowo

Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP

Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP Horyzont 2020 dla MŚP -Fast Track to Innovationi Instrument MŚP Badanie czystości patentowej Warszawa, 21 kwietnia 2015 r. Marek Truszczyński Departament Badań Patentowych UPRP Własność intelektualna:

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 2. TREŚĆ Przedmioty prawa własności przemysłowej Pojęcia i definicje. wzorów przemysłowych

WYKŁAD 2. TREŚĆ Przedmioty prawa własności przemysłowej Pojęcia i definicje. wzorów przemysłowych WYKŁAD 2. TREŚĆ Prawo własności przemysłowej. Przedmioty prawa własności przemysłowej: wynalazki, wzory przemysłowe, wzory użytkowe, znaki towarowe, oznaczenia geograficzne, topografie układów scalonych,

Bardziej szczegółowo

Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną

Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną Kontekst prawny zarządzania własnością intelektualną adw. Eryk Kłossowski Janowski Kłossowski Dąbrowska Ignatjew s.c. CZĘŚĆ I zagadnienia teoretyczne PODSTAWY PRAWNE ustawazdnia4lutego1994r.oprawieautorskim

Bardziej szczegółowo

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej

Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Otoczenie prawne biblioteki cyfrowej Barbara Szczepańska kierownik biblioteki i zasobów informacyjnych kancelaria prawna Lovells H. Seisler sp. kom. Typy bibliotek biblioteka (tradycyjna) biblioteka wirtualna

Bardziej szczegółowo

Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej

Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej Prawne i praktyczne aspekty transferu i ochrony własności intelektualnej adw. Bartłomiej Jankowski adw. dr Rafał T. Stroiński, LL.M. Jankowski, Stroiński i Partnerzy JSLegal & Co Adwokacka spółka partnerska

Bardziej szczegółowo

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I

Prawo własności przemysłowej. Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Prawo własności przemysłowej Prawa patentowe i prawa z tym związane - I Historia 1474 ustanowiono ustawę wenecką, twórca uzyskiwał 10-cio letnią ochronę na nowy i twórczy pomysł, dotyczący urządzenia,

Bardziej szczegółowo

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj

Umowa przenosz ca autorskie prawa maj Umowa przenosząca autorskie prawa majątkowe oraz umowa licencyjna (Wzór dotyczy utworów wytworzonych w ramach projektów standardowych, innowacyjnych i ponadnarodowych)* 1 Nr umowy: zawarta w [miejsce zawarcia

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna Własność intelektualna łasności intelektualnej Prawo autorskie

Własność intelektualna Własność intelektualna łasności intelektualnej Prawo autorskie 1 Własność intelektualna to prawa związane z działalnością intelektualną w dziedzinie literackiej, artystycznej, naukowej i przemysłowej. Konwencja o ustanowieniu Światowej Organizacji Własności Intelektualnej

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr R 28/2010 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 28 maja 2010 r.

Zarządzenie Nr R 28/2010 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 28 maja 2010 r. Zarządzenie Nr R 28/2010 Rektora Politechniki Lubelskiej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie wprowadzenia Regulaminu ochrony i korzystania z własności intelektualnej w Politechnice Lubelskiej Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 15 Wykaz skrótów................................................ 13 Wprowadzenie................................................. 15 Rozdział 1. Prawa własności intelektualnej....................... 19 1.

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia

ROZDZIAŁ I Przepisy ogólne. 1. Zakres stosowania Regulaminu. 2. Stosowane określenia Załącznik do Uchwały Nr 01/10/2012 Senatu Wyższej Szkoły Artystycznej w Warszawie z dnia 1 października 2012 r. Regulamin zarządzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami własności przemysłowej

Bardziej szczegółowo

Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia

Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia Wartości niematerialne i prawne - wybrane zagadnienia dr Katarzyna Trzpioła Część I Definicja Nabyte przez jednostkę, zaliczane do aktywów trwałych prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania:

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej 24.11.2015 JUSTYNA DUDA - RZECZNIK PATENTOWY CENTRUM INNOWACJI I TRANSFERU TECHNOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ

Ochrona własności intelektualnej 24.11.2015 JUSTYNA DUDA - RZECZNIK PATENTOWY CENTRUM INNOWACJI I TRANSFERU TECHNOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ Ochrona własności intelektualnej 24.11.2015 JUSTYNA DUDA - RZECZNIK PATENTOWY CENTRUM INNOWACJI I TRANSFERU TECHNOLOGII POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ WŁASNOŚĆ INTELEKTUALNA nazwa podmiotu, usługi, logo, domena

Bardziej szczegółowo

PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa. Warszawa 22.05.2014

PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa. Warszawa 22.05.2014 PATENTOWANIE. CZY TO MA SENS W POLIGRAFII? Marcin Barycki BARYCKI Kancelaria Prawno-Patentowa Warszawa Plan prezentacji Co to jest wynalazek? Patent jak go uzyskać? Co nam daje patentowanie? Wzór użytkowy

Bardziej szczegółowo

Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię.

Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię. Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów unijnych? Brakuje niestety regulacji rozstrzygających tę kwestię. Do kogo należą prawa autorskie do utworów będących efektem projektów

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie)

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie) OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ. WYKŁAD 2 Hanna Stępniewska (Katedra Fitopatologii Leśnej UR w Krakowie) WYKŁAD 2. TREŚĆ I. Prawo własności przemysłowej. Przedmioty prawa własności przemysłowej: wynalazki,

Bardziej szczegółowo

Wzory przemysłowe. Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa

Wzory przemysłowe. Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa Wzory przemysłowe Dr Mariusz Kondrat KONDRAT Kancelaria Prawno-Patentowa Title Wzory of the przemysłowe presentation 18.05.2012. Date # 2 Co to jest wzór przemysłowy? Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce.

Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce. Ochrona własności intelektualnej w pro innowacyjnej Wielkopolsce. Urszula Walas Rzecznik patentowy FSNT NOT Fundacja Rozwoju Regionów ProRegio Poznań 26.05.2007r. Projekt współfinansowany w 75% przez Unię

Bardziej szczegółowo

Załącznik do zarządzenia Rektora nr 54/R/11 Umowa o przeniesienie praw do wyników pracy naukowo-badawczej/dyplomowej

Załącznik do zarządzenia Rektora nr 54/R/11 Umowa o przeniesienie praw do wyników pracy naukowo-badawczej/dyplomowej Załącznik do zarządzenia Rektora nr 54/R/11 Umowa o przeniesienie praw do wyników pracy naukowo-badawczej/dyplomowej zawarta w dniu... w Gdańsku pomiędzy: Uniwersytetem Gdańskim z siedzibą w Gdańsku, 80-952

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce

Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce Własność intelektualna w innowacyjnej gospodarce dr Alicja Adamczak Prezes Urzędu Patentowego RP Zielona Góra, 7 listopada 2014 r. Własność intelektualna Prawa własności przemysłowej Ochrona tajemnicy

Bardziej szczegółowo

AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE I MAJĄTKOWE ORAZ ICH OCHRONA część

AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE I MAJĄTKOWE ORAZ ICH OCHRONA część Wykład nr X Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej AUTORSKIE PRAWA OSOBISTE I MAJĄTKOWE ORAZ ICH OCHRONA część I Instytut Inżynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności przemysłowej klucz do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw

Ochrona własności przemysłowej klucz do wzrostu konkurencyjności przedsiębiorstw ochrona dóbr osobistych prawo do firmy prawo do know how prawo do baz danych prawa do nowych odmian roślin lub ras zwierząt Przedmioty ochrony własności przemysłowej RODZAJ WŁASNOW ASNOŚCI wynalazek wzór

Bardziej szczegółowo

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku

Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Komercjalizacja wiedzy w Uniwersytecie Medycznym we Wrocławiu. zasady, możliwe wsparcie i studium przypadku Justyna

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17

Spis treści. Wykaz skrótów... 13. Wprowadzenie... 17 Wykaz skrótów................................. 13 Wprowadzenie.................................. 17 Rozdział 1. Wynalazki............................ 27 1. Wprowadzenie.................................

Bardziej szczegółowo

Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną

Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną Prawne aspekty zarządzania własnością intelektualną Dr Szymon Byczko Warsztaty szkoleniowe są organizowane przez Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową w ramach projektu INNOpomorze partnerstwo dla innowacji,

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 344 Senatu SGH z dnia 24 czerwca 2015 r. infrastruktura badawcza SGH know-how Regulamin rezultat twórczy

Uchwała nr 344 Senatu SGH z dnia 24 czerwca 2015 r. infrastruktura badawcza SGH know-how Regulamin rezultat twórczy Uchwała nr 344 Senatu SGH z dnia 24 czerwca 2015 r. zmieniająca uchwałę nr 76 Senatu SGH z dnia 27 marca 2013 r. w sprawie Regulaminu zarządzania prawami autorskimi, prawami pokrewnymi i prawami własności

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 7 Wzór umowy. Nr zamówienia nadany przez Zamawiającego ZP 2/13. Wdrożenie CAF w urzędach jednostek samorządu terytorialnego

Załącznik nr 7 Wzór umowy. Nr zamówienia nadany przez Zamawiającego ZP 2/13. Wdrożenie CAF w urzędach jednostek samorządu terytorialnego Załącznik nr 7 Wzór umowy Nr zamówienia nadany przez Zamawiającego ZP 2/13 Wdrożenie CAF w urzędach jednostek samorządu terytorialnego Umowa zawarta w dniu.. w Warszawie w ramach realizacji projektu Przede

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Netter. Ośrodek Informacji Patentowej Politechniki Poznańskiej

Agnieszka Netter. Ośrodek Informacji Patentowej Politechniki Poznańskiej Agnieszka Netter Ośrodek Informacji Patentowej Politechniki Poznańskiej ŚWIAT WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ ochrona dóbr osobistych prawo do firmy prawa do nowych odmian roślin lub ras zwierząt prawo do know-how

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Szkolenie biblioteczne cz. 4. CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ BIBLIOTEKA WYDZIAŁU KULTURY FIZYCZNEJ i PROMOCJI ZDROWIA Szkolenie biblioteczne cz. 4 CO NIECO o WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ Przygotowała Beata Bekasz W Bibliotece Wydziału Kultury Fizycznej i Promocji Zdrowia

Bardziej szczegółowo

Lublin, 15.03.2012 r.

Lublin, 15.03.2012 r. Lublin, 15.03.2012 r. ochrona dóbr osobistych prawo do firmy prawo do know how prawo do baz danych prawa do nowych odmian roślin lub ras zwierząt Systemy ochrony własności przemysłowej KRAJOWY REGIONALNE

Bardziej szczegółowo

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP

Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji. Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Informacja patentowa jako źródło wspomagania innowacji Maria Fuzowska-Wójcik Danuta Rytel Urząd Patentowy RP Innowacja??? Istnieje wiele definicji terminu innowacja, jedna z nich, opracowana przez Davida

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM

REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM REGULAMIN ZARZĄDZANIA PRAWAMI WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ W GDAŃSKIM UNIWERSYTECIE MEDYCZNYM ROZDZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Podstawa prawna: art. 86e ust. 1.; 2.; 4. ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku prawo o szkolnictwie

Bardziej szczegółowo

I Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości Akademickiej. Andrzej Potempa Rzecznik Patentowy; European Patent, Trade Mark and Design Attorney

I Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości Akademickiej. Andrzej Potempa Rzecznik Patentowy; European Patent, Trade Mark and Design Attorney I Olsztyńskie Dni Przedsiębiorczości Akademickiej Własność intelektualna i jej wykorzystanie w przedsiębiorstwie Andrzej Potempa Rzecznik Patentowy; European Patent, Trade Mark and Design Attorney Tematyka

Bardziej szczegółowo

Własność intelektualna w jednostkach naukowych

Własność intelektualna w jednostkach naukowych Własność intelektualna w jednostkach naukowych Sprawne funkcjonowanie jednostek naukowych w gospodarce opartej na wiedzy oraz konkurencyjności zależy nie tylko od ilości pieniędzy przeznaczanych na badania,

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej

KONSPEKT. Wykład nr 0. Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej. Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej Wykład nr 0 Podstawy prawa i ochrona własności intelektualnej KONSPEKT wykład adów Instytut InŜynierii i Gospodarki Wodnej Zakład Gospodarki Wodnej OPRACOWAŁ dr hab.inŝ.wojciech Chmielowski prof. PK Wykład

Bardziej szczegółowo

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 15:09:38

Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 15:09:38 Jak chronić patenty i znaki towarowe 2015-06-26 15:09:38 2 W Niemczech prawa patentowe chroni patent krajowy lub patent europejski. W Niemczech uzyskanie prawnej ochrony dla własności przemysłowej uzależnione

Bardziej szczegółowo

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej. Różnice procesowe. Szkic problematyki Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji a ustawa Prawo własności przemysłowej Różnice procesowe. Szkic problematyki Zasady ochrony Ustawa Prawo własności przemysłowej chroni prawa podmiotowe, niezależnie

Bardziej szczegółowo

1.PRZEDMIOT REGULAMINU

1.PRZEDMIOT REGULAMINU Załącznik nr 1 do zarządzenia nr 2/2015 Regulamin zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz prawami własności przemysłowej oraz zasad komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych

Bardziej szczegółowo

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0

licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Prawo autorskie i licencje. Wprowadzenie Michał Andrzej Woźniak licencja: Creative Commons Uznanie autorstwa Na tych samych warunkach 4.0 Na mocy polskiego prawa autorskiego zdecydowana większość produktów

Bardziej szczegółowo

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela

Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów. Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Prawo własności intelektualnej dla ekonomistów Autor: redakcja naukowa Bogusława Gnela Autorami podręcznika są pracownicy naukowo-dydaktyczni Katedry Prawa Cywilnego i Gospodarczego oraz Katedry Prawa

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ SZKOLENIE W RAMACH PODDZIAŁANIA 1.3.2 - WSPARCIE OCHRONY WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ TWORZONEJ W JEDNOSTKACH NAUKOWYCH W WYNIKU PRAC B+R PROGRAMU INNOWACYJNA GOSPODARKA, 2007-2013 OCHRONA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ

Bardziej szczegółowo

UMOWA Nr CSIOZ/../2013

UMOWA Nr CSIOZ/../2013 UMOWA Nr CSIOZ/../2013 zawarta w dniu..2013 r. pomiędzy: z siedzibą w Warszawie (kod 00-184) przy ul. Stanisława Dubois 5A, posiadającym NIP: 5251575309, REGON: 001377706, zwanym dalej Zamawiającym, reprezentowanym

Bardziej szczegółowo

UMOWA ZLECENIA nr zawarta w dniu. pomiędzy: -a- 1 Postanowienia ogólne

UMOWA ZLECENIA nr zawarta w dniu. pomiędzy: -a- 1 Postanowienia ogólne UMOWA ZLECENIA nr zawarta w dniu pomiędzy:... Adres: NIP:. PESEL: zwaną/zwanym dalej Zleceniobiorcą, o treści następującej: -a- 1 Postanowienia ogólne 1. Przedmiotem Umowy jest realizacja zadań eksperta

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z wyników pracy intelektualnej powstałych w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie

Regulamin korzystania z wyników pracy intelektualnej powstałych w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie Regulamin korzystania z wyników pracy intelektualnej powstałych w Międzynarodowym Instytucie Biologii Molekularnej i Komórkowej w Warszawie Niniejszy regulamin został stworzony celem zapewnienia ochrony

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie w działalności Bibliotek

Prawo autorskie w działalności Bibliotek Prawo autorskie w działalności Bibliotek Marlena Jankowska adiunkt w Katedrze Prawa Cywilnego i Prawa Prywatnego Międzynarodowego, WPiA UŚ O G Ó L N O P O L S K A K O N F E R E N C J A B I B L I O T E

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie ROZDZIAŁ I. Wynalazek ROZDZIAŁ II. Patent

Spis treści Wykaz skrótów Wprowadzenie ROZDZIAŁ I. Wynalazek ROZDZIAŁ II. Patent Wykaz skrótów................................. 13 Wprowadzenie.................................. 17 ROZDZIAŁ I. Wynalazek............................ 21 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE

URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE URZĄD STATYSTYCZNY W SZCZECINIE Opracowania sygnalne Szczecin, styczeń 2010 r. DZIAŁALNOŚĆ INNOWACYJNA PRZEDSIĘBIORSTW W LATACH 2006-2008 W WOJEWÓDZTWIE ZACHODNIOPOMORSKIM Wyniki badania działalności innowacyjnej

Bardziej szczegółowo

Wzory przemysłowe i ich ochrona

Wzory przemysłowe i ich ochrona Wzory przemysłowe i ich ochrona Projekt Enterprise Europe Network Central Poland jest współfinansowany przez Komisję Europejską ze środków pochodzących z programu COSME (na lata 2014 2020) na podstawie

Bardziej szczegółowo

Licencje jako instrument transferu technologii

Licencje jako instrument transferu technologii Licencje jako instrument transferu technologii Prof. UW dr hab. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska r. Transfer technologii pojęcie transferu technologii cel transferu komercyjny badawczy wdrożenie technologii

Bardziej szczegółowo

Seminarium naukowe INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE

Seminarium naukowe INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE Seminarium naukowe INNOWACYJNE ROZWIĄZANIA BIZNESOWE realizowane w ramach projektu Więź nauki i biznesu w okresie recesji w regionach Olickim i Suwalskim" Projekt jest współfinansowany z Europejskiego

Bardziej szczegółowo

Jak moŝna chronić swój wzór przemysłowy? Na jaki wzór moŝe zostać udzielone prawo rejestracji?

Jak moŝna chronić swój wzór przemysłowy? Na jaki wzór moŝe zostać udzielone prawo rejestracji? Ochrona Własności Intelektualnej cz. II dr inŝ.tomasz Ruść Spis treści Co to jest wzór przemysłowy? Dlaczego opłaca się bronić wzór przemysłowy? Jak moŝna chronić swój wzór przemysłowy? Na jaki wzór moŝe

Bardziej szczegółowo

UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI

UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI UMOWA O ZACHOWANIU POUFNOŚCI zawartą w dniu... 2015 roku w Warszawie pomiędzy: PIT-RADWAR S.A. z siedzibą w Warszawie (04-051), przy ul. Poligonowej 30, wpisanym do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru

Bardziej szczegółowo

a z siedzibą w ( ), przy /imię nazwisko lub nazwa/ /miejscowość/ /kod pocztowy/ ul. nr / wpisanym do

a z siedzibą w ( ), przy /imię nazwisko lub nazwa/ /miejscowość/ /kod pocztowy/ ul. nr / wpisanym do Załącznik nr 10 do Regulaminu Konkursu Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych zawarta między: Skarbem Państwa - Ministerstwem Sportu i Turystyki z siedzibą w Warszawie (00-082) przy ul. Senatorskiej

Bardziej szczegółowo

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim

Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Rozwój przedsiębiorczości w województwie śląskim w kontekście CSR Działania GARR S.A. na rzecz rozwoju przedsiębiorczości w województwie śląskim Katowice, 22.11.2013 r. Główne obszary działalności DOTACJE

Bardziej szczegółowo

Strategie wspó³zawodnictwa

Strategie wspó³zawodnictwa Strategie wspó³zawodnictwa W MESE można opracować trzy podstawowe strategie: 1) niskich cen (dużej ilości), 2) wysokich cen, 3) średnich cen. STRATEGIA NISKICH CEN (DUŻEJ ILOŚCI) Strategia ta wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

Umowa zlecenia nr. zwanym dalej Wykonawcą. Przedmiot umowy

Umowa zlecenia nr. zwanym dalej Wykonawcą. Przedmiot umowy (Załącznik nr 5 do Zapytania ofertowego) Umowa zlecenia nr Zawarta w Olsztynie, dnia 2014, pomiędzy: Warmińsko- Mazurską Agencją Rozwoju Regionalnego S.A. z siedzibą w Olsztynie, przy Placu Gen. Józefa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE

Spis treści. Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE Wykaz skrótów... 19 Wstęp... 27 Część pierwsza PRAWO AUTORSKIE ROZDZIAŁ I. Ogólna charakterystyka prawa autorskiego i praw pokrewnych... 31 1. Źródła prawa autorskiego... 31 2. Rozwój prawa autorskiego

Bardziej szczegółowo

Przedmiot prawa autorskiego

Przedmiot prawa autorskiego Przedmiot prawa autorskiego każdy przejaw działalności twórczej, o charakterze indywidualnym (także program komputerowy) wyłącznie sposób wyrażenia Utwór jest przedmiotem prawa autorskiego od chwili ustalenia

Bardziej szczegółowo

Prawa autorskie w obszarze IT. izabela.adamska@cpi.gov.pl

Prawa autorskie w obszarze IT. izabela.adamska@cpi.gov.pl Prawa autorskie w obszarze IT izabela.adamska@cpi.gov.pl Źródła ochrony własności intelektualnej Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. (Dz. U. z 2000r. Nr 80, poz. 904)

Bardziej szczegółowo

Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J.

Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J. Seminarium Dyplomowe Politechnika Gdańska Wydział Elektrotechniki i Automatyki Katedra Energoelektroniki i Maszyn Elektrycznych dr hab. inż. Piotr J. Chrzan; pchrzan@pg.gda.pl Pokój EM211 ul. Jana III

Bardziej szczegółowo

OCHRONA WZORÓW PRZEMYSŁOWYCH

OCHRONA WZORÓW PRZEMYSŁOWYCH OCHRONA WZORÓW PRZEMYSŁOWYCH Piotr Godlewski, rzecznik patentowy (JWP Rzecznicy Patentowi) Praktycznie każdego dnia na rynku pojawiają się nowe produkty, w których zawarte są, bądź które same w sobie są

Bardziej szczegółowo

'MIEJSKI ZAKŁAD OCZYSZCZANIA W PRUSZKOWIE' SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ

'MIEJSKI ZAKŁAD OCZYSZCZANIA W PRUSZKOWIE' SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa REGON: 01613749400000 F-01/I-01 PKD: 3811 05-800 Pruszków ul. Stefana Bryły 6 Sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym

Bardziej szczegółowo

Spis Treści. Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość

Spis Treści. Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość Załącznik nr 1 Załącznik techniczny przedmiotu zamówienia Zakup badań w zakresie opracowania koncepcji prezentacji video tras turystycznych wraz z dostawą do siedziby Zamawiającego Spis Treści 1. Sposób

Bardziej szczegółowo

Dane kontaktowe. Rodzaj ewidencji księgowej. Część 0. Podstawowe dane o przedsiębiorstwie (c.d.) Część I. Dział 1. Rachunek zysków i strat

Dane kontaktowe. Rodzaj ewidencji księgowej. Część 0. Podstawowe dane o przedsiębiorstwie (c.d.) Część I. Dział 1. Rachunek zysków i strat GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY, al. Niepodległości 208, 00-925 Warszawa REGON: 00391131100000 F-01/I-01 PKD: 4931Z 31-060 KRAKÓW UL. ŚW. WAWRZYŃCA 13 Sprawozdanie o przychodach, kosztach i wyniku finansowym

Bardziej szczegółowo

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych

Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych Art. 41. 1. Jeżeli ustawa nie stanowi inaczej: Rozdział 5 Przejście autorskich praw majątkowych 1. autorskie prawa majątkowe mogą przejść na inne osoby w drodze dziedziczenia lub na podstawie umowy, 2.

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

UMOWA LICENCYJNA - WZÓR

UMOWA LICENCYJNA - WZÓR UMOWA LICENCYJNA - WZÓR zawarta w dniu...w(e)... pomiędzy Politechniką Wrocławską z siedzibą we Wrocławiu, 50-370, Wybrzeże Wyspiańskiego 27 reprezentowaną przez: - (osoba uprawniona w ramach danej jednostki

Bardziej szczegółowo

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych

Fiszka oferty usług proinnowacyjnych Fiszka oferty usług proinnowacyjnych I. Akredytowany wykonawca 1. Nazwa wykonawcy "MERITUM" LUBELSKA GRUPA DORADCZA SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ 2. Forma prawna prowadzonej działalności Spółka

Bardziej szczegółowo

Grażyna Gończar Konsultant ds. Funduszy UE. STRATEGOR Wielkopolskie Centrum Ekspertyz Finansowych

Grażyna Gończar Konsultant ds. Funduszy UE. STRATEGOR Wielkopolskie Centrum Ekspertyz Finansowych Grażyna Gończar Konsultant ds. Funduszy UE STRATEGOR Wielkopolskie Centrum Ekspertyz Finansowych Kilka słów o nas Nasze sukcesy i nasze doświadczenie Kredyt technologiczny w oczach przedsiębiorców 4.3

Bardziej szczegółowo

Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów

Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów 11.12.2015r. Warszawa Nowelizacjaprawaautorskiegowdziałalności Bibliotekarzy praktycznezastosowanie nowychprzepisów KORZYŚCI Przedmiotem szkolenia są zagadnienia z zakresu znowelizowanego prawa autorskiego,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR 44/2009 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 23 lipca 2009 r. REGULAMIN. korzystania ze znaku Adwokatura Polska

UCHWAŁA NR 44/2009 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 23 lipca 2009 r. REGULAMIN. korzystania ze znaku Adwokatura Polska UCHWAŁA NR 44/2009 Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej z dnia 23 lipca 2009 r. REGULAMIN korzystania ze znaku Adwokatura Polska Na podstawie 4 uchwały Nr 49/2009 Naczelnej Rady Adwokackiej z 19 czerwca

Bardziej szczegółowo

-... dane przedsiębiorcy

-... dane przedsiębiorcy -....... dane przedsiębiorcy O Ś W I A D C Z E N I E Przedsiębiorcy zwanego dalej Uczestnikiem w branżowym programie promocji branży polskich specjalności żywnościowych w ramach realizowanego przez Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość

Dotacje na innowacje Inwestujemy w waszą przyszłość Załącznik nr 1 Załącznik techniczny przedmiotu zamówienia zakup badań w zakresie opracowania wersji serwera aplikacyjnego pod aplikację wektorową i obsługi wymiany treści multimedialnych w tymże serwerze

Bardziej szczegółowo

opisy patentowe wynalazków (rejestr patentowy) opisy wzorów zdobniczych (rejestr wzorów przemysłowych)

opisy patentowe wynalazków (rejestr patentowy) opisy wzorów zdobniczych (rejestr wzorów przemysłowych) Poniżej zamieszczono pomocne definicje związane z prawem własności intelektualnej Informacja patentowa stanowi integralną część i wyspecjalizowaną dziedzinę informacji naukowo-technicznej. Obejmuje zbiór

Bardziej szczegółowo

UMOWA. Umowa na opracowanie aktualizacji systemu pn. Wirtualny spacer z RPO WL

UMOWA. Umowa na opracowanie aktualizacji systemu pn. Wirtualny spacer z RPO WL Projekt UMOWA Umowa zawarta w dniu 2013 roku w Lublinie pomiędzy: Województwem Lubelskim z siedzibą w Lublinie reprezentowanym przez: 1. -.., 2. -... zwanym w dalszej części Umowy Zamawiającym a... z siedzibą

Bardziej szczegółowo

U M O W A O D Z I E Ł O

U M O W A O D Z I E Ł O U M O W A O D Z I E Ł O Warszawa, dnia 2013 r. zawarta w dniu... roku pomiędzy Warszawską Wyższą Szkołą Informatyki z siedzibą w Warszawie przy ul. Lewartowskiego 17, reprezentowaną przez Prorektora Andrzeja

Bardziej szczegółowo

Działalność innowacyjna w Polsce

Działalność innowacyjna w Polsce GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, październik 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS AKTYWNOŚĆ INNOWACYJNA Działalność innowacyjna to całokształt działań naukowych,

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie - instrument ograniczenia czy zapewnienia dostępu do informacji?

Prawo autorskie - instrument ograniczenia czy zapewnienia dostępu do informacji? Prawo autorskie - instrument ograniczenia czy zapewnienia dostępu do informacji? Wybrane zagadnienia autorskoprawne dotyczące ce działalno alności bibliotek dr Sybilla Stanisławska awska-kloc Warszawa

Bardziej szczegółowo

MARKI, WYNALAZKI, WZORY UŻYTKOWE. OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ

MARKI, WYNALAZKI, WZORY UŻYTKOWE. OCHRONA WŁASNOŚCI PRZEMYSŁOWEJ IDŹ DO: KATALOG KSIĄŻEK: CENNIK I INFORMACJE: CZYTELNIA: Spis treści Przykładowy rozdział Katalog online Zamów drukowany katalog Zamów informacje o nowościach Zamów cennik Fragmenty książek online Do koszyka

Bardziej szczegółowo

UMOWA O DZIEŁO. zawarta w dniu roku w, pomiędzy: zamieszkałym, PESEL: NIP, w dalszej części umowy zwanym dalej Zamawiającym,

UMOWA O DZIEŁO. zawarta w dniu roku w, pomiędzy: zamieszkałym, PESEL: NIP, w dalszej części umowy zwanym dalej Zamawiającym, UMOWA O DZIEŁO zawarta w dniu roku w, pomiędzy: zamieszkałym, PESEL: NIP, w dalszej części umowy zwanym dalej Zamawiającym, a zamieszkałym, PESEL: NIP, w dalszej części umowy zwanym dalej Wykonawcą, zwane

Bardziej szczegółowo

Ochrona własności przemysłowej w pigułce

Ochrona własności przemysłowej w pigułce Ile to kosztuje? Procedury ochrony własności przemysłowej za granicą Jak długo trwa ochrona? Przedmioty własności przemysłowej Dlaczego ochrona własności przemysłowej to dobry pomysł? Ochrona własności

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH PRAWA WŁASNOŚCI INTELEKTUALNEJ I PRAWA NOWYCH TECHNOLOGII UNIWERSYTETU GDAŃSKIEGO 2015/2016 PRAWO NOWYCH TECHNOLOGII Technologie informacyjne - 23 godz. 1. Podpisy elektroniczne

Bardziej szczegółowo

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS).

Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). Kompilacja pojęć stosowanych w badaniach statystycznych statystyki publicznej na temat innowacyjności przez Główny Urząd Statystyczny (GUS). (Kompilacja dokonana przez Fundację Centrum Analiz Transportowych

Bardziej szczegółowo

Aneks pierwszy Kwestie prawne związane z otwartą nauką pytania i odpowiedzi

Aneks pierwszy Kwestie prawne związane z otwartą nauką pytania i odpowiedzi Aneks pierwszy Kwestie prawne związane z otwartą nauką pytania i odpowiedzi urzędowe dokumenty, opublikowane opisy patentowe, proste informacje prasowe. Kim jest twórca? Twórcą jest osoba, która stworzyła

Bardziej szczegółowo

Licencje Creative Commons, a publikacje naukowe Kamil Śliwowski

Licencje Creative Commons, a publikacje naukowe Kamil Śliwowski Licencje Creative Commons, a publikacje naukowe Kamil Śliwowski Prawa osobiste i majątkowe Autorskie prawa osobiste chronią nieograniczoną w czasie i nie podlegającą zrzeczeniu się lub zbyciu więź twórcy

Bardziej szczegółowo

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz

Po co nam klaster? Edyta Pęcherz Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Fundusze Europejskie dla rozwoju innowacyjnej gospodarki. Inwestujemy

Bardziej szczegółowo

Przedmioty własności przemysłowej

Przedmioty własności przemysłowej Przedmioty własności przemysłowej wynalazki wzory użytkowe znaki towarowe wzory przemysłowe topografie układów scalonych oznaczenia geograficzne patent na wynalazek prawo ochronne na wzór użytkowy prawo

Bardziej szczegółowo

UMOWA nr /DRP/2014/SING/OPER/LS Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości

UMOWA nr /DRP/2014/SING/OPER/LS Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości UMOWA nr /DRP/2014/SING/OPER/LS zawarta w dniu 20. r. w Warszawie, pomiędzy: Polską Agencją Rozwoju Przedsiębiorczości, działającą na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o utworzeniu Polskiej Agencji

Bardziej szczegółowo

U M O W A. Dotycząca realizacji filmu edukacyjnego w ramach projektu:

U M O W A. Dotycząca realizacji filmu edukacyjnego w ramach projektu: U M O W A Dotycząca realizacji filmu edukacyjnego w ramach projektu: Dać Radę w Polsce.. pozycja budżetowa F Podwykonawstwo została zawarta. w Warszawie pomiędzy: Helsińską Fundacją Praw Człowieka, ul.

Bardziej szczegółowo

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym

W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym W. - Zarządzanie kapitałem obrotowym FINANSE PRZEDSIĘBIORSTW Marek 2011 Agenda - Zarządzanie kapitałem obrotowym Znaczenie kapitału obrotowego dla firmy Cykl gotówkowy Kapitał obrotowy brutto i netto.

Bardziej szczegółowo

Prawo autorskie i licencje Creative Commons

Prawo autorskie i licencje Creative Commons Prawo autorskie i licencje Creative Commons Tradycyjny copyright Prawo autorskie (ang. copyright, symbol: ) pojęcie prawnicze oznaczające ogół praw przysługujących autorowi utworu albo przepisy upoważniające

Bardziej szczegółowo