Bazy danych. Plan wykładu. Czynniki wpływające na fizyczny projekt bazy danych. bazy danych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bazy danych. Plan wykładu. Czynniki wpływające na fizyczny projekt bazy danych. bazy danych"

Transkrypt

1 Plan wykładu Bazy danych Wykład 13: Praktyczne projektowanie i strojenie baz danych. Wstęp do transakcji. Budowa fizycznego projektu bazy danych Strojenie bazy danych Transakcje Małgorzata Krętowska 2 Czynniki wpływające na fizyczny projekt bazy danych Projektowanie fizyczne to działanie, którego celem jest nie tylko otrzymanie odpowiedniej struktury przechowywania danych, ale również dokonanie tego w sposób gwarantujący wysoką wydajność działania: Analiza zapytań i transakcji w bazie danych Zapytania należy określić: Pliki, do których zapytanie będzie uzyskiwało dostęp. Atrybuty, na których są określone warunki wyboru zapytania Atrybuty, na których są określone warunki złączeń Atrybuty, których wartości będą zwracane przez zapytanie Atrybuty z pkt. 2 i 3 są kandydatami do określenia struktur dostępu Transakcje należy określić: Pliki, które będą aktualizowane Rodzaj operacji wykonywanej na każdym pliku (wstawianie, aktualizowanie...) Atrybuty, na których są określone warunki wyboru dla operacji usuwania lub aktualizowania Atrybuty, których wartości będą zmieniane przez operację aktualizacji Atrybuty z pkt. 3 to kandydaci do struktur dostępowych. Atrybuty z pkt. 4 nie powinny być wykorzystywane do definiowania struktur dostępowych. 3 Czynniki wpływające na fizyczny projekt bazy danych Analiza spodziewanej częstotliwości wywoływania zapytań i transakcji informacje o spodziewanej częstości użycia każdego atrybutu jako atrybutu wyboru lub złączenia ( reguła około 80% czasu przetwarzania jest związane z tylko 20% zapytań i transakcji) Analiza więzów czasowych na zapytaniach i transakcjach niektóre zapytania i transakcje mogą posiadać ograniczenia co do wydajności ich działania np. transakcja ma w 95 % przypadków kończyć swoje działanie przed upływem 5 sekund i nie powinna być wykonywana dłużej niż 20 sekund. Powoduje to ustalenie priorytetów ustalania struktur dostępu do odpowiednich atrybutów Analiza spodziewanej częstotliwości operacji aktualizacji dla pliku, który podlega częstym aktualizacjom należy określić minimalną liczbę ścieżek dostępu Analiza więzów unikatowości na atrybutach ścieżki dostępu powinny zostać określone na wszystkich atrybutach klucza kandydującego (klucz główny albo więzy unikatowości). Wówczas wszystkie wartości atrybutu występują w wierzchołkach liści indeksu. 4

2 Decyzje projektowe dotyczące indeksów Atrybuty, których wartości występują w warunkach wyboru oraz te, które są kluczami lub występują w warunkach złączeń wymagają określenia ścieżek dostępu. Z drugiej strony operacje wstawiania, usuwania, aktualizacji przy obecności indeksów trwają dłużej. Określenie, czy należy indeksować dany atrybut atrybut musi być kluczem lub musi występować zapytanie wykorzystujące ten atrybut w warunku wyboru lub złączeniu. Tworzenie wielu indeksów -> niektóre zapytania mogą być przetwarzane poprzez przegląd samego indeksu, bez pobierania danych z bazy. Określenie, jaki atrybut (atrybuty) powinien być indeksowany tworzenie indeksu zbudowanego z kilku atrybutów pochodzących z jednej relacji ma sens wówczas, gdy są one uwzględniane razem w kilku zapytaniach. Kolejność atrybutów w indeksie powinna być taka sama jak w zapytaniu Decyzje projektowe dotyczące indeksów Określenie, czy należy utworzyć indeks klastrowania w przypadku każdej tabeli może istnieć tylko jeden indeks główny (atrybut jest kluczem) lub klastrowania (atrybut nie jest kluczem). Jeżeli tabela wymaga kilku indeksów decyzja o tym, który powinien być indeksem klastrowania zależy od tego, czy istnieje konieczność uporządkowania tabeli według danego atrybutu. Jeżeli odpowiedź dla zapytania ma być uzyskiwana tylko przez przegląd indeksu, nie powinien być on indeksem klastrowania -> największe korzyści przynosi indeks klastrowania, gdy pobierane są rekordy danych. Określenie, czy należy użyć indeksu mieszającego (haszowanego) zamiast drzewa SZRBD wykorzystują przeważnie B + -drzewa w celu indeksowania. Obsługują one zarówno zapytania równościowe jak też zakresowe. W przypadku indeksu mieszającego jest on wykorzystywany w warunkach równościowych, szczególnie w trakcie złączeń. 5 6 Denormalizacja Normalizacja celem jest rozdzielenie logiczne powiązanych atrybutów między tabele w celu zminimalizowania nadmiarowości, a przez to uniknięcia anomalii aktualizacji Denormalizacja zmiana logicznego projektu bazy danych na słabszą postać np. 2NF w celu uzyskania możliwości szybszego wykonywania często występujących zapytań i transakcji. Zazwyczaj projektant dodaje do tabeli atrybuty, które są wymagane w celu uzyskania odpowiedzi na zapytanie, tak aby można było uniknąć złączenia z inną tabelą. Powoduje to powstanie odpowiednich problemów z redundancją danych. Strojenie baz danych Poprawa działania bazy danych po jej wdrożeniu i uruchomieniu, mająca na celu uwzględnienie problemów i czynników, których nie uwzględniono w czasie początkowego projektowania bazy. Konieczne stałe monitorowanie działania bazy. Cele procesu strojenia: Przyspieszenie działania aplikacji Skrócenie czasu odpowiedzi na zapytania i transakcje Zwiększenie ogólnej przepustowości transakcji Decyzje związane z etapem strojenia są takie same jak decyzje podejmowane na etapie budowy projektu fizycznego, przy czym danymi wejściowymi procesu strojenia są dane zebrane w trakcie działania systemu: Rozmiary poszczególnych tabel Liczba odrębnych wartości w kolumnie Liczba powtórzeń danego zapytania lub transakcji w danym okresie czasu Czas wymagany dla różnych etapów przetwarzania zapytań i transakcji 7 8

3 Strojenie baz danych Inne informacje otrzymywane na podstawie monitorowania działania systemu bazy danych: Statystyki dotyczące składowania danych podział obszaru składowania na przestrzenie tabel i indeksów Statystyki dotyczące operacji wejścia-wyjścia i wydajności urządzeń dane związane z operacjami odczytu i zapisu na dysku, obszary dysku o największej aktywności Statystyki dotyczące przetwarzania zapytań i transakcji - czas wykonania tych operacji, czas optymalizacji zapytań Statystyki dotyczące blokad i rejestrowania zdarzeń Statystyki dotyczące indeksów np. liczba poziomów indeksu Strojenie bazy danych wiąże się z pokonywaniem następujących problemów: Unikanie zbyt częstych rywalizacji o zasoby dzielone Minimalizowanie narzutu związanego z rejestrowaniem i niepotrzebnym awaryjnym kopiowaniem danych Optymalizowanie rozmiaru bufora i szeregowanie procesów Przydzielanie zasobów takich jak dyski, pamięć RAM i procesy w sposób zapewniający jak najwydajniejsze ich wykorzystanie. Strojenie indeksów i zapytań Początkowy wybór indeksów można zmienić z następujących powodów: Określone zapytania mogą działać zbyt długo ze względu na brak indeksu Niektóre indeksy mogą w ogóle nie być używane Niektóre indeksy mogą nakładać spory narzut związany z tym, że są zdefiniowane na atrybutach często podlegających zmianom Strojenie zapytań Zapytanie generuje zbyt wiele operacji dostępu do dysku Plan zapytania ujawnia, że odpowiednie indeksy nie są używane 9 10 Strojenie projektu bazy danych Istniejące tabele mogą być łączone (denormalizacja), ponieważ niektóre atrybuty pochodzące z dwóch lub większej liczby tabel są często wymagane wspólnie. W przypadku danego zbioru tabel mogą istnieć alternatywne rozwiązania projektowe, dające w efekcie schemat w postaci 3NF lub BCNF. Partycjonowanie pionowe tabeli jeżeli tabela zawiera bardzo dużą liczbę wierszy można ją rozbić na większą liczbę tabel z podzbiorami atrybutów i replikacjami klucza tabeli. Zapytania do każdej z tabel są niezależne. Atrybuty jednej tabeli mogą być powtórzone w innej Partycjonowanie poziome podział tabeli w poziomie na kilka oddzielnych tabel np. tabela sprzedaży produktów jest podzielona na na kilka tabel w oparciu na różne linie produkcyjne 11 Systemy jedno- i wieloużytkownikowe System jednoużytkownikowy jeżeli w danym momencie z systemu może korzystać tylko jeden użytkownik System wieloużytkownikowy w danym momencie z systemu może korzystać wielu użytkowników współbieżnie. Przetwarzanie z przeplotem A B A B Przetwarzanie równoległe t 1 t2 t 3 t 4 C D CPU 1 CPU 2 czas

4 Transakcje Transakcja jest wykonywanym programem, który tworzy logiczną jednostkę przetwarzania w bazie danych. Transakcja składa się z jednej lub wielu operacji dostępu do bazy danych. Jednym ze sposobów określania zakresu transakcji jest wyróżnienie jawnych instrukcji begin i end transaction. Jeżeli operacje bazodanowe należące do transakcji nie aktualizują bazy danych, a tylko pobierają dane, o transakcji mówimy, że jest tylko do odczytu. Pożądane właściwości transakcji (ACID) atomowość (atomicity) - cała transakcja powinna zostać przeprowadzona, albo żaden z jej elementów nie zostanie uwzględniony spójność (consistency) - np. miejsce w danym rejsie lotniczym nie może być przydzielone dwóm różnym pasażerom izolacja (isolation) - brak wpływu transakcji na siebie przy jednoczesnym ich przetwarzaniu trwałość (durability) - po zakończeniu transakcji jej wynik nie może zostać utracony Problem utraconej aktualizacji T1 T2 Problem aktualizacji tymczasowej T1 T2 X:=X-N; Zapisz_element (X); Odczytaj_element (Y); X:=X+M; X:=X-N; Zapisz_element (X); Zapisz_element (Y); X:=X+M; Zapisz_element(X); Y:=Y+N; Zapisz_element (Y); Zapisz_element(X); 15 Transakcja T1 kończy się niepowodzeniem i musi zmienić wartość X z powrotem do jej oryginalnego stanu; w tym czasie T2 odczytuje jej tymczasową niepoprawną wartość 16

5 Problem błędnego podsumowania T1 X:=X-N; Zapisz_element (X); Odczytaj_element (Y); Y:=Y+N; Zapisz_element (Y); T2 Suma:=0; Odczytaj_element(A); suma:=suma+a;... suma:=suma+x; Odczytaj_element (Y); suma:=suma+y; Odczyt niepowtarzalny Występuje wówczas, gdy transakcja T1 odczytuje element dwukrotnie, czy czym element ten zostaje zmieniony przez inną transakcję T2 między tymi dwoma odczytami Przykład: T1: R(X), R(X), W(X) T2: R(X), W(X) Czas > Gdzie: R(X) odczytaj_ element X, W(X) zapisz_element X Potrzeba obsługi mechanizmów odtwarzania Po przekazaniu transakcji do wykonania, SZBD jest odpowiedzialny za zapewnienie, aby: Wszystkie operacje wykonywane w ramach transakcji zostały zakończone z powodzeniem i wyniki zapisane w bazie danych, albo Transakcja nie miała wpływu na bazę danych i inne transakcje Nie może być sytuacji, gdy pewne operacje są uwzględnione w bazie a inne nie. Taka możliwość może zachodzić w przypadku, gdy transakcja ulegnie uszkodzeniu po wykonaniu tylko części swoich operacji. Rodzaje awarii (transakcyjne, systemowe i nośników): Awaria komputera błąd sprzętowy Błąd transakcyjny lub systemowy uszkodzenie transakcji w trakcie jej wykonania np. dzielenie przez 0; błąd programisty; przerwanie transakcji przez użytkownika Potrzeba obsługi mechanizmów odtwarzania Błędy lokalne lub wyjątki wykryte przez transakcję np wymagane przez transakcję dane są niedostępne Wymuszenie sterowania współbieżnego metoda sterowania współbieżnego może zdecydować o anulowaniu transakcji i późniejszym jej wznowieniu np. stan zakleszczenia kilku transakcji Awaria dysku Problemy i katastrofy fizyczne zanik napięcia, pożar, zamontowanie nieodpowiedniej taśmy 19 20

6 Operacje związane z transakcjami Transakcja jest niepodzielną jednostką działań, które muszą być wykonane w całości lub w ogóle. Do celów odtwarzania system musi śledzić następujące operacje: ROZPOCZNIJ_TRANSAKCJĘ ODCZYTAJ lub ZAPISZ operacje odczytu i zapisu przeprowadzane na elementach bazy danych ZAKOŃCZ_TRANSAKCJĘ należy zweryfikować czy zmiany wprowadzone przez transakcję mogą zostać zatwierdzone, czy transakcja ma być anulowana ZATWIERDŹ_TRANSAKCJĘ oznaczenie udanego zakończenia transakcji WYCOFAJ nieudane zakończenie transakcji Diagram przejść stanów związanych w wykonaniem transakcji Rozpocznij transakcję Odczytaj zapisz Aktywna Zakończ transakcję Anuluj Zatwierdzona częściowo awaria Anuluj zatwierdź Zatwierdzona Zakończona Dziennik systemowy (ang. log) W celu umożliwienia odtwarzania po awariach wpływających na transakcje system przechowuje dziennik, w którym śledzi wszystkie operacje związane z transakcjami, mające wpływ na wartości elementów bazy danych. Dziennik jest przechowywany na dysku i jest okresowo archiwizowany na taśmie, w celu zabezpieczenia go przed awariami. Rodzaje wpisów do dziennika (rekordy dziennika): [rozpocznij_transakcję,t] [zapisz_element, T,X, stara wartość, nowa wartość] [odczytaj_element, T,X] [zatwierdź, T] [anuluj,t] Punkt zatwierdzenia transakcji Transakcja osiąga swój punkt zatwierdzenia, gdy wszystkie jej operacje zostaną z powodzeniem wykonane oraz ich wyniki zostaną zarejestrowane w dzienniku. Za punktem zatwierdzenia mówi się, ze transakcja została zatwierdzona, a jej działania za trwale zapisane w bazie Kolejną czynnością jest zapisanie do dziennika rekordu zatwierdzenia. Jeżeli nastąpi awaria wszystkie transakcje które rozpoczęły swoje działanie, a dla których nie ma wpisu w dzienniku należy wycofać

7 Harmonogramy (plany) transakcji Gdy transakcje są wykonywane współbieżnie w technice przeplotu, kolejność wykonywania operacji związanych z różnymi transakcjami określa się mianem harmonogramu (historii, planu). T1 X:=X-N; Przykład T2 Harmonogram S zbioru n transakcji T1, T2,.., Tn jest uporządkowaniem operacji transakcji podlegającym ograniczeniu, które określa, że dla każdej transakcji Ti należącej do harmonogramu S, operacje tej transakcji w S muszą występować w tej samej kolejności, w jakiej występują w Ti. Zapisz_element (X); Odczytaj_element (Y); Y:=Y+N; Zapisz_element (Y); Sa: r1(x); r2(x); w1(x); r1(y); w2(x); w1(y) a: anulowanie; c zatwierdzanie transakcji X:=X+M; Zapisz_element(X); Konflikt w harmonogramie Dwie operacje w transakcji są w stanie konfliktu, jeżeli spełniają wszystkie trzy z następujących warunków: Należą do różnych transakcji Uzyskują dostęp do tego samego elementu X Przynajmniej jedna z operacji jest operacją zapisz_element(); Przykład: Które operacje są w konflikcie? S: r1(x); r2(x); w1(x); r1(y); w2(x); w1(y) Harmonogram pełny Harmonogram składający się z n transakcji jest pełny, gdy: Operacje harmonogramu S są dokładnie tymi samymi operacjami, które występowały w transakcjach T1,..., Tn wliczając w to operacje zatwierdzania lub anulowania dla każdej transakcji Dla dowolnej pary operacji należących do tej samej transakcji Ti kolejność ich występowania w harmonogramie S jest taka sama jak kolejność w transakcji Ti Dla dowolnych dwóch transakcji konfliktowych jedna z nich musi występować w harmonogramie przed drugą. r1(x), w2(x) r2(x), w1(x) w1(x), w2(x) 27 28

8 Możliwości odtwarzania harmonogramów Harmonogramy odtwarzalne dla których w momencie zatwierdzenia transakcji T już nigdy nie było konieczne jej wycofanie (lub inaczej: harmonogram, który umożliwia wycofanie każdej transakcji) Harmonogram S jest odtwarzalny, jeżeli żadna transakcja T w harmonogramie S nie jest zatwierdzona do momentu, aż wszystkie transakcje T, które zapisały element odczytywany przez transakcję T, zostaną zatwierdzone. S: r1(x), w1(x), r2(x), w2(x), c1, c2 (+) S: r1(x), w1(x), r2(x), w2(x), c2, c1 (-) Harmonogramy nieodtwarzalne nie spełniają powyższego wymogu, stąd nie powinno się pozwalać na ich występowanie (Przykłady: problem aktualizacji tymczasowej i problem utraconej aktualizacji) Szeregowalność harmonogramów Pojęcie szeregowalności harmonogramów jest używane w celu identyfikowania, które harmonogramy są poprawne w przypadku, gdy wykonanie transakcji dopuszcza przeplot ich operacji. Harmonogram szeregowy harmonogram ustawiający wykonywanie transakcji w ciąg: najpierw akcje jednej transakcji, następnie akcje drugiej transakcji itd. Zakładając, że transakcje są niezależne, można założyć, że każdy harmonogram szeregowy jest poprawny Dwa harmonogramy są równoważne, jeżeli efekt realizacji obu harmonogramów jest taki sam dla każdego stanu bazy danych, tzn W1: Każda transakcja w obu planach odczytuje i zapisuje te same wartości W2: Po realizacji każdego z planów otrzymujemy ten sam stan bazy danych Przykład Zakładamy wartości początkowe x=90, y=90, n=3, m=2 Sa (szeregowy), wynik: x=89, y=93): T1:r(x), x:=x-n; w(x), r(y), y=y+n, w(y),c T2: r(x), x=x+m, w(x),c Sb (szeregowy, wynik: x=89, y=93): T1: r(x), x:=x-n; w(x), r(y), y=y+n, w(y),c T2: r(x), x=x+m, w(x),c Sc (nieszeregowy, wynik: x=92, y=93) T1:r(x), x:=x-n; w(x), r(y), y=y+n, w(y),c T2: r(x), x=x+m, w(x),c Sd (nieszeregowy, wynik: x=89, y=93) T1:r(x), x:=x-n,w(x), r(y), y=y+n, w(y),c T2: r(x), x=x+m,w(x),c Plan szeregowalny Plan (harmonogram) szeregowalny jest to plan, który jest równoważny pewnemu planowi szeregowemu (a przez to jest poprawny). Dzięki własnościom W1 i W2 plan szeregowalny zapewnia uzyskanie własności izolacji (W1) i spójności (W2). Plan szeregowalny nie daje gwarancji, że po wycofaniu transakcji nie trzeba będzie wycofywać akcji innych transakcji, co może być niewykonalne, gdy jedna z transakcji zostanie już zatwierdzona. Brak gwarancji spełnienia własności atomowości i trwałości. Sprawdzenie szeregowalności: konstrukcja grafu pierwszeństwa (inaczej grafu szeregowania) 31

9 Weryfikacja szeregowalności (algorytm tworzenia grafu pierwszeństwa) 1. Dla każdej transakcji Ti należącej do harmonogramu S utwórz w grafie pierwszeństwa wierzchołek Ti 2. Dla każdego przypadku w S, gdy Tj wykonuje operację r(x) po wykonaniu przez transakcję Ti operacji w(x), utwórz w grafie pierwszeństwa krawędź (Ti->Tj) 3. Dla każdego przypadku w S, gdy Tj wykonuje operację w(x) po wykonaniu przez transakcję Ti operacji r(x), utwórz w grafie pierwszeństwa krawędź (Ti->Tj) 4. Dla każdego przypadku w S, gdy Tj wykonuje operację w(x) po wykonaniu przez transakcję Ti operacji w(x), utwórz w grafie pierwszeństwa krawędź (Ti->Tj) 5. Harmonogram S jest szeregowalny wtedy i tylko wtedy, gdy graf pierwszeństwa nie zawiera cykli. Przykład Przykład planu nieszeregowalnego: T1: r(a), w(a), r(b), w(b) T2: r(a), w(a), r(b), w(b), Cykl w grafie pierwszeństwa: Blokady Blokady (zamki) podstawowy mechanizm zapobiegający konfliktom przy współbieżnie wykonywanych transakcjach Rodzaje blokad: Współdzielona, typu S (ang. shared lock) daje transakcji współdzielony dostęp do zasobu (kilka transakcji może jednocześnie odczytywać wiersze z tej samej tabeli). Jeśli transakcja zakłada współdzieloną blokadę, inne transakcje też mogą założyć współdzieloną blokadę, ale nie mogą założyć blokady drugiego rodzaju, tzn. wyłącznej Wyłączna, typu X (ang. exclusive lock) daje transakcji wyłączne prawo do zmian obiektu. Tylko jedna transakcja może mieć założoną wyłączną blokadę na obiekcie i w tym czasie nie może być na obiekcie założonej żadnej innej blokady, nawet współdzielonej. Istnieje metoda zakładania blokad gwarantująca powstanie i realizację planów wyłącznie szeregowalnych i odtwarzalnych protokół ścisłego blokowania dwufazowego. Protokół ścisłego blokowania dwufazowego (Strict 2PL) Każda transakcja musi uzyskać blokadę S na obiekcie zanim odczyta ten obiekt oraz blokadę X na obiekcie przed zapisaniem go. Jeśli transakcja trzyma blokadę X na obiekcie, żadna inna transakcja nie ma prawa założyć żadnej blokady na tym obiekcie Jeśli transakcja trzyma blokadę S na obiekcie, żadna inna transakcja nie ma prawa założyć blokady X na tym obiekcie Gdy transakcja nie może założyć blokady na obiekcie, może ustawić się w kolejce oczekujących transakcji stowarzyszonej z tym obiektem. Wszystkie blokady trzymane przez transakcję są zwalniane jednocześnie, w chwili, gdy transakcja kończy się 35 36

10 Protokół ścisłego blokowania dwufazowego (Strict 2PL) Można w nim wyróżnić dwie fazy: Transakcja zakłada blokady i dokonuje wymaganych odczytów i zapisów na obiektach, na których założyła blokadę Transakcja wykonuje COMMIT/ROLLBACK jednocześnie zwalniając wszystkie blokady Protokół Strict 2PL nie dopuszcza do anomalii utraconej aktualizacji, aktualizacji tymczasowej, błędnego podsumowania oraz niepowtarzalnego odczytu: Protokół blokowania dwufazowego 2PL Zamiast punktu w protokole Strict 2PL: Wszystkie blokady trzymane przez transakcję są zwalniane jednocześnie, w chwili, gdy transakcja kończy się Występuje sformułowanie: Transakcja nie może założyć żadnej nowej blokady po zwolnieniu jakiejkolwiek blokady. Protokół 2PL prowadzi do planów szeregowalnych, ale nie gwarantuje planów odtwarzalnych. Przykład: T1: R(X) W(X) a T2: R(X) W(X) c Zakleszczenia (deadlocks) Zjawisko zakleszczenia występuje wówczas, kiedy dwie lub więcej transakcji wzajemnie blokują sobie potrzebne do kontynuowania swojego działania obiekty Zakleszczenie- jest to cykl transakcji oczekujących wzajemnie na zwolnienie blokady przez inną transakcję w cyklu. Sposoby radzenia sobie z zakleszczeniami: Zapobieganie Zapobieganie Wykrywania Ustalanie limitu oczekiwania na blokadę (metoda timeout) ustalenie priorytetu między transakcjami. Nie dopuszcza się aby transakcja z wyższym priorytetem czekała na transakcje z niższym priorytetem W przypadku zakleszczenia transakcja z niższym priorytetem zostaje wycofana przez system Zakleszczenia Wykrywanie zakleszczeń polega na analizie, która transakcja oczekuje na zwolnienie blokady przez która transakcję i sprawdzaniu, czy występuje cykl Utwórz graf oczekiwań na zwolnienie blokady (węzły transakcje, krawędź Ti do Tj jeśli transakcja Ti oczekuje na zwolnienie blokady przez Tj) Co jakiś czas sprawdzaj, czy w grafie jest cykl. Jeśli jest wycofaj jedną z transakcji w cyklu Przykład: T1:S(A), R(A) S(B) T2: X(B), W(B) X(C) T3: S(C), R(C) X(A) T4: X(B) Graf oczekiwań na zwolnienie blokady: 39

Plan wykładu. Przykład. Wprowadzenie BAZY DANYCH. Transakcje Hurtownie danych

Plan wykładu. Przykład. Wprowadzenie BAZY DANYCH. Transakcje Hurtownie danych Plan wykładu 2 BAZY DANYCH Wykład 5: Transakcje. Hurtownie danych. Transakcje Hurtownie danych Małgorzata Krętowska Wydział Informatyki Politechnika Białostocka Wprowadzenie Przykład Zmiany zachodzące

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 2. Wykład 6 Transakcje

Bazy danych 2. Wykład 6 Transakcje Bazy danych 2 Wykład 6 Transakcje Transakcje Def. Transakcjami nazywamy logiczne jednostki pracy które wprowadzają zmiany do bazy danych lub które wyszukują dane O transakcjach mówimy w kontekście: aktualizacji

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Dr inż. Paweł Kasprowski

Bazy danych. Dr inż. Paweł Kasprowski Plan wykładu Bazy danych Architektura systemów zarządzania bazami danych Realizacja zapytań algebra relacji Wielodostęp do danych - transakcje Dr inż. Paweł Kasprowski pawel@kasprowski.pl Aplkacja przechowująca

Bardziej szczegółowo

I. Techniki wielowersyjne sterowania współbieżnością

I. Techniki wielowersyjne sterowania współbieżnością I. Techniki wielowersyjne sterowania współbieżnością Techniki wielowersyjne multiversion concurrency control. Technika wielowersyjna oparta na znacznikach czasu Dla każdej wersji X i elementu X przechowywane

Bardziej szczegółowo

Definicja bazy danych TECHNOLOGIE BAZ DANYCH. System zarządzania bazą danych (SZBD) Oczekiwania wobec SZBD. Oczekiwania wobec SZBD c.d.

Definicja bazy danych TECHNOLOGIE BAZ DANYCH. System zarządzania bazą danych (SZBD) Oczekiwania wobec SZBD. Oczekiwania wobec SZBD c.d. TECHNOLOGIE BAZ DANYCH WYKŁAD 1 Wprowadzenie do baz danych. Normalizacja. (Wybrane materiały) Dr inż. E. Busłowska Definicja bazy danych Uporządkowany zbiór informacji, posiadający własną strukturę i wartość.

Bardziej szczegółowo

1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1

1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1 Spis treści Przedmowa... ix Podziękowania... x Wstęp... xiii Historia serii Inside Microsoft SQL Server... xiii 1 Instalowanie i uaktualnianie serwera SQL Server 2005... 1 Wymagania SQL Server 2005...

Bardziej szczegółowo

Wrocławska Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej. Bazy danych. Dr hab. inż. Krzysztof Pieczarka. Email: krzysztof.pieczarka@gmail.

Wrocławska Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej. Bazy danych. Dr hab. inż. Krzysztof Pieczarka. Email: krzysztof.pieczarka@gmail. Wrocławska Wyższa Szkoła Informatyki Stosowanej Bazy danych Dr hab. inż. Krzysztof Pieczarka Email: krzysztof.pieczarka@gmail.com Literatura: Connoly T., Begg C., Systemy baz danych Praktyczne metody projektowania,

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BAZ DANYCH Wykład 9

PODSTAWY BAZ DANYCH Wykład 9 PODSTAWY BAZ DANYCH Wykład 9 7. Transakcje Podstawy teoretyczne 2005/2006 Wykład "Podstawy baz danych" 1 Zbiór cech transakcji Transakcja jest to zespół operacji na bazie danych (INSERT, UPDATE, DELETE

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna

Technologia informacyjna Technologia informacyjna Pracownia nr 9 (studia stacjonarne) - 05.12.2008 - Rok akademicki 2008/2009 2/16 Bazy danych - Plan zajęć Podstawowe pojęcia: baza danych, system zarządzania bazą danych tabela,

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pojęcia dotyczące relacyjnych baz danych. mgr inż. Krzysztof Szałajko

Podstawowe pojęcia dotyczące relacyjnych baz danych. mgr inż. Krzysztof Szałajko Podstawowe pojęcia dotyczące relacyjnych baz danych mgr inż. Krzysztof Szałajko Czym jest baza danych? Co rozumiemy przez dane? Czym jest system zarządzania bazą danych? 2 / 25 Baza danych Baza danych

Bardziej szczegółowo

Wykład XII. optymalizacja w relacyjnych bazach danych

Wykład XII. optymalizacja w relacyjnych bazach danych Optymalizacja wyznaczenie spośród dopuszczalnych rozwiązań danego problemu, rozwiązania najlepszego ze względu na przyjęte kryterium jakości ( np. koszt, zysk, niezawodność ) optymalizacja w relacyjnych

Bardziej szczegółowo

Część I Tworzenie baz danych SQL Server na potrzeby przechowywania danych

Część I Tworzenie baz danych SQL Server na potrzeby przechowywania danych Spis treści Wprowadzenie... ix Organizacja ksiąŝki... ix Od czego zacząć?... x Konwencje przyjęte w ksiąŝce... x Wymagania systemowe... xi Przykłady kodu... xii Konfiguracja SQL Server 2005 Express Edition...

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 2. Wykład 1

Bazy danych 2. Wykład 1 Bazy danych 2 Wykład 1 Sprawy organizacyjne Materiały i listy zadań zamieszczane będą na stronie www.math.uni.opole.pl/~ajasi E-mail: standardowy ajasi@math.uni.opole.pl Sprawy organizacyjne Program wykładu

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000

Bazy Danych. C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 Bazy Danych LITERATURA C. J. Date, Wprowadzenie do systemów baz danych, WNT - W-wa, (seria: Klasyka Informatyki), 2000 J. D. Ullman, Systemy baz danych, WNT - W-wa, 1998 J. D. Ullman, J. Widom, Podstawowy

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Rozproszona baza danych. Fragmetaryzacja. Cechy bazy rozproszonej. Replikacje (zalety) Wykład 15: Rozproszone bazy danych

Bazy danych. Plan wykładu. Rozproszona baza danych. Fragmetaryzacja. Cechy bazy rozproszonej. Replikacje (zalety) Wykład 15: Rozproszone bazy danych Plan wykładu Bazy danych Cechy rozproszonej bazy danych Implementacja rozproszonej bazy Wykład 15: Rozproszone bazy danych Małgorzata Krętowska, Agnieszka Oniśko Wydział Informatyki PB Bazy danych (studia

Bardziej szczegółowo

Currenda EPO Instrukcja Konfiguracji. Wersja dokumentu: 1.3

Currenda EPO Instrukcja Konfiguracji. Wersja dokumentu: 1.3 Currenda EPO Instrukcja Konfiguracji Wersja dokumentu: 1.3 Currenda EPO Instrukcja Konfiguracji - wersja dokumentu 1.3-19.08.2014 Spis treści 1 Wstęp... 4 1.1 Cel dokumentu... 4 1.2 Powiązane dokumenty...

Bardziej szczegółowo

Normalizacja baz danych

Normalizacja baz danych Normalizacja baz danych Definicja 1 1 Normalizacja to proces organizowania danych w bazie danych. Obejmuje to tworzenie tabel i ustanawianie relacji między tymi tabelami zgodnie z regułami zaprojektowanymi

Bardziej szczegółowo

Relacyjny model baz danych, model związków encji, normalizacje

Relacyjny model baz danych, model związków encji, normalizacje Relacyjny model baz danych, model związków encji, normalizacje Wyklad 3 mgr inż. Maciej Lasota mgr inż. Karol Wieczorek Politechnika Świętokrzyska Katedra Informatyki Kielce, 2009 Definicje Operacje na

Bardziej szczegółowo

Ustawienie na poziomie sesji (działa do zmiany lub zakończenia sesji zamknięcia połączenia).

Ustawienie na poziomie sesji (działa do zmiany lub zakończenia sesji zamknięcia połączenia). POZIOMY IZOLACJI TRANSAKCJI 1. Microsoft SQL Server 2012 (od SQL Server 2005) W systemie SQL Server można wybrać sposób sterowania współbieżnością. Podstawowy sposób to stosowanie blokad. Wykorzystywane

Bardziej szczegółowo

Bazy danych - wykład wstępny

Bazy danych - wykład wstępny Bazy danych - wykład wstępny Wykład: baza danych, modele, hierarchiczny, sieciowy, relacyjny, obiektowy, schemat logiczny, tabela, kwerenda, SQL, rekord, krotka, pole, atrybut, klucz podstawowy, relacja,

Bardziej szczegółowo

Wykład V. Indeksy. Struktura indeksu składa się z rekordów o dwóch polach

Wykład V. Indeksy. Struktura indeksu składa się z rekordów o dwóch polach Indeksy dodatkowe struktury służące przyśpieszeniu dostępu do danych o użyciu indeksu podczas realizacji poleceń decyduje SZBD niektóre systemy bazodanowe automatycznie tworzą indeksy dla kolumn o wartościach

Bardziej szczegółowo

Oracle11g: Wprowadzenie do SQL

Oracle11g: Wprowadzenie do SQL Oracle11g: Wprowadzenie do SQL OPIS: Kurs ten oferuje uczestnikom wprowadzenie do technologii bazy Oracle11g, koncepcji bazy relacyjnej i efektywnego języka programowania o nazwie SQL. Kurs dostarczy twórcom

Bardziej szczegółowo

Program nauczania. Systemy baz danych. technik informatyk 351203

Program nauczania. Systemy baz danych. technik informatyk 351203 Program nauczania Systemy baz technik informatyk 351203 Treści nauczania Lp. Temat Liczba godzin Efekty kształcenia 1. Zapoznanie z pojęciem baz 53 1. Pojęcie bazy podstawowe definicje 2 PKZ(E.b)11 2.

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Model logiczny i fizyczny. Operacje na pliku. Dyski. Mechanizmy składowania

Bazy danych. Plan wykładu. Model logiczny i fizyczny. Operacje na pliku. Dyski. Mechanizmy składowania Plan wykładu Bazy danych Wykład 10: Fizyczna organizacja danych w bazie danych Model logiczny i model fizyczny Mechanizmy składowania plików Moduł zarządzania miejscem na dysku i moduł zarządzania buforami

Bardziej szczegółowo

BAZY DANYCH wprowadzenie. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski

BAZY DANYCH wprowadzenie. Opracował: dr inż. Piotr Suchomski BAZY DANYCH wprowadzenie Opracował: dr inż. Piotr Suchomski Prowadzący Katedra Systemów Multimedialnych dr inż. Piotr Suchomski (e-mail: pietka@sound.eti.pg.gda.pl) (pok. 730) dr inż. Andrzej Leśnicki

Bardziej szczegółowo

Opisy efektów kształcenia dla modułu

Opisy efektów kształcenia dla modułu Karta modułu - Bazy Danych II 1 / 5 Nazwa modułu: Bazy Danych II Rocznik: 2012/2013 Kod: BIT-2-105-s Punkty ECTS: 4 Wydział: Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska Poziom studiów: Studia II stopnia Specjalność:

Bardziej szczegółowo

LK1: Wprowadzenie do MS Access Zakładanie bazy danych i tworzenie interfejsu użytkownika

LK1: Wprowadzenie do MS Access Zakładanie bazy danych i tworzenie interfejsu użytkownika LK1: Wprowadzenie do MS Access Zakładanie bazy danych i tworzenie interfejsu użytkownika Prowadzący: Dr inż. Jacek Habel Instytut Technologii Maszyn i Automatyzacji Produkcji Zakład Projektowania Procesów

Bardziej szczegółowo

Systemy operacyjne. wykład 11- Zakleszczenia. dr Marcin Ziółkowski. Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie

Systemy operacyjne. wykład 11- Zakleszczenia. dr Marcin Ziółkowski. Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie Systemy operacyjne wykład 11- Zakleszczenia dr Marcin Ziółkowski Instytut Matematyki i Informatyki Akademia im. Jana Długosza w Częstochowie 17grudnia2015r. POJĘCIE ZAKLESZCZENIA Zakleszczenie to zbiór

Bardziej szczegółowo

Fizyczna struktura bazy danych w SQL Serwerze

Fizyczna struktura bazy danych w SQL Serwerze Sposób przechowywania danych na dysku twardym komputera ma zasadnicze znaczenie dla wydajności całej bazy i jest powodem tworzenia między innymi indeksów. Fizyczna struktura bazy danych w SQL Serwerze

Bardziej szczegółowo

Model relacyjny. Wykład II

Model relacyjny. Wykład II Model relacyjny został zaproponowany do strukturyzacji danych przez brytyjskiego matematyka Edgarda Franka Codda w 1970 r. Baza danych według definicji Codda to zbiór zmieniających się w czasie relacji

Bardziej szczegółowo

Dokument: Zmiana stawek VAT Informacja dla dealerów

Dokument: Zmiana stawek VAT Informacja dla dealerów Informacja dla dealerów Posnet Zmiana stawek VAT w kasach Posnet Combo POSNET POLSKA S.A. ul. Municypalna 33 02-281 Warszawa Data przekazania 03.12.2010 edycja 001 Dokument: Zmiana stawek VAT Informacja

Bardziej szczegółowo

Baza danych. Baza danych to:

Baza danych. Baza danych to: Baza danych Baza danych to: zbiór danych o określonej strukturze, zapisany na zewnętrznym nośniku (najczęściej dysku twardym komputera), mogący zaspokoić potrzeby wielu użytkowników korzystających z niego

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE: Administrator baz danych. Cel szkolenia

SZKOLENIE: Administrator baz danych. Cel szkolenia SZKOLENIE: Administrator baz danych. Cel szkolenia Kurs Administrator baz danych skierowany jest przede wszystkim do osób zamierzających rozwijać umiejętności w zakresie administrowania bazami danych.

Bardziej szczegółowo

Adam Cankudis IFP UAM

Adam Cankudis IFP UAM W s t ę p d o r e l a c y j n y c h b a z d a n y c h Adam Cankudis IFP UAM B i b l i o g r a f i a T. Morzy i in., Bazy danych, [w:] Studia Informatyczne, Pierwszy stopie ń, http://wazniak.mimuw.edu.pl/

Bardziej szczegółowo

2012-01-16 PLAN WYKŁADU BAZY DANYCH INDEKSY - DEFINICJE. Indeksy jednopoziomowe Indeksy wielopoziomowe Indeksy z użyciem B-drzew i B + -drzew

2012-01-16 PLAN WYKŁADU BAZY DANYCH INDEKSY - DEFINICJE. Indeksy jednopoziomowe Indeksy wielopoziomowe Indeksy z użyciem B-drzew i B + -drzew 0-0-6 PLAN WYKŁADU Indeksy jednopoziomowe Indeksy wielopoziomowe Indeksy z użyciem B-drzew i B + -drzew BAZY DANYCH Wykład 9 dr inż. Agnieszka Bołtuć INDEKSY - DEFINICJE Indeksy to pomocnicze struktury

Bardziej szczegółowo

Hurtownie danych. Przetwarzanie zapytań. http://zajecia.jakubw.pl/hur ZAPYTANIA NA ZAPLECZU

Hurtownie danych. Przetwarzanie zapytań. http://zajecia.jakubw.pl/hur ZAPYTANIA NA ZAPLECZU Hurtownie danych Przetwarzanie zapytań. Jakub Wróblewski jakubw@pjwstk.edu.pl http://zajecia.jakubw.pl/hur ZAPYTANIA NA ZAPLECZU Magazyny danych operacyjnych, źródła Centralna hurtownia danych Hurtownie

Bardziej szczegółowo

2010-10-21 PLAN WYKŁADU BAZY DANYCH MODEL DANYCH. Relacyjny model danych Struktury danych Operacje Integralność danych Algebra relacyjna HISTORIA

2010-10-21 PLAN WYKŁADU BAZY DANYCH MODEL DANYCH. Relacyjny model danych Struktury danych Operacje Integralność danych Algebra relacyjna HISTORIA PLAN WYKŁADU Relacyjny model danych Struktury danych Operacje Integralność danych Algebra relacyjna BAZY DANYCH Wykład 2 dr inż. Agnieszka Bołtuć MODEL DANYCH Model danych jest zbiorem ogólnych zasad posługiwania

Bardziej szczegółowo

Administracja bazami danych

Administracja bazami danych Administracja bazami danych dr inż. Grzegorz Michalski Na podstawie wykładów dra inż. Juliusza Mikody Klient tekstowy mysql Program mysql jest prostym programem uruchamianym w konsoli shell do obsługi

Bardziej szczegółowo

Bazy danych 3. Normalizacja baz danych

Bazy danych 3. Normalizacja baz danych Bazy danych 3. Normalizacja baz danych P. F. Góra http://th-www.if.uj.edu.pl/zfs/gora/ 2011/12 Pierwsza postać normalna Tabela jest w pierwszej postaci normalnej (1PN), jeżeli 1. Tabela posiada klucz.

Bardziej szczegółowo

Baza danych. Modele danych

Baza danych. Modele danych Rola baz danych Systemy informatyczne stosowane w obsłudze działalności gospodarczej pełnią funkcję polegającą na gromadzeniu i przetwarzaniu danych. Typowe operacje wykonywane na danych w systemach ewidencyjno-sprawozdawczych

Bardziej szczegółowo

Systemy GIS Systemy baz danych

Systemy GIS Systemy baz danych Systemy GIS Systemy baz danych Wykład nr 5 System baz danych Skomputeryzowany system przechowywania danych/informacji zorganizowanych w pliki Użytkownik ma do dyspozycji narzędzia do wykonywania różnych

Bardziej szczegółowo

Systemy baz danych. Notatki z wykładu. http://robert.brainusers.net 17.06.2009

Systemy baz danych. Notatki z wykładu. http://robert.brainusers.net 17.06.2009 Systemy baz danych Notatki z wykładu http://robert.brainusers.net 17.06.2009 Notatki własne z wykładu. Są niekompletne, bez bibliografii oraz mogą zawierać błędy i usterki. Z tego powodu niniejszy dokument

Bardziej szczegółowo

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami

Struktura i funkcjonowanie komputera pamięć komputerowa, hierarchia pamięci pamięć podręczna. System operacyjny. Zarządzanie procesami Rok akademicki 2015/2016, Wykład nr 6 2/21 Plan wykładu nr 6 Informatyka 1 Politechnika Białostocka - Wydział Elektryczny Elektrotechnika, semestr II, studia niestacjonarne I stopnia Rok akademicki 2015/2016

Bardziej szczegółowo

RELACYJNE BAZY DANYCH

RELACYJNE BAZY DANYCH RELACYJNE BAZY DANYCH Aleksander Łuczyk Bielsko-Biała, 15 kwiecień 2015 r. Ludzie używają baz danych każdego dnia. Książka telefoniczna, zbiór wizytówek przypiętych nad biurkiem, encyklopedia czy chociażby

Bardziej szczegółowo

Projektowanie baz danych

Projektowanie baz danych Projektowanie baz danych Etapy procesu projektowania BD Określenie celów, jakim ma służyć baza danych (w kontakcie z decydentem z firmy zamawiającej projekt). Sprecyzowanie zakresu dostępnych danych, kategorii

Bardziej szczegółowo

2014-06-30 21:11 BD_1_W9

2014-06-30 21:11 BD_1_W9 Wykład 9 Niezawodność bazy danych Odtwarzanie spójnego stanu bazy Odtwarzanie stanu bazy na podstawie dziennika transakcji Odtwarzanie nośników 1 Bardzo ważną funkcją systemu zarządzania bazą danych jest

Bardziej szczegółowo

WPROWADZENIE DO BAZ DANYCH

WPROWADZENIE DO BAZ DANYCH 1 Technologie informacyjne WYKŁAD IV WPROWADZENIE DO BAZ DANYCH MAIL: WWW: a.dudek@pwr.edu.pl http://wgrit.ae.jgora.pl/ad Bazy danych 2 Baza danych to zbiór danych o określonej strukturze. zapisany na

Bardziej szczegółowo

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe

2013-04-25. Czujniki obiektowe Sterowniki przemysłowe Ogólne informacje o systemach komputerowych stosowanych w sterowaniu ruchem funkcje, właściwości Sieci komputerowe w sterowaniu informacje ogólne, model TCP/IP, protokoły warstwy internetowej i transportowej

Bardziej szczegółowo

Program wykładu. zastosowanie w aplikacjach i PL/SQL;

Program wykładu. zastosowanie w aplikacjach i PL/SQL; Program wykładu 1 Model relacyjny (10 godz.): podstawowe pojęcia, języki zapytań (algebra relacji, relacyjny rachunek krotek, relacyjny rachunek dziedzin), zależności funkcyjne i postaci normalne (BCNF,

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Pankowski www.put.poznan.pl/~tadeusz.pankowski

Tadeusz Pankowski www.put.poznan.pl/~tadeusz.pankowski Transakcje i ich właściwości Transakcje Tadeusz Pankowski wwwputpoznanpl/~tadeuszpankowski W SZBD stosuje się pojęcie transakcji jako jednostki operowania na bazie danych podlegającej sterowaniu i kontroli

Bardziej szczegółowo

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych

Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Alicja Marszałek Różne rodzaje baz danych Rodzaje baz danych Bazy danych można podzielić wg struktur organizacji danych, których używają. Można podzielić je na: Bazy proste Bazy złożone Bazy proste Bazy

Bardziej szczegółowo

Naprawa uszkodzonej bazy danych

Naprawa uszkodzonej bazy danych Naprawa uszkodzonej bazy danych mgr Grzegorz Skoczylas gskoczylas@rekord.pl Spis treści I. Powody uszkodzeń baz danych II. Ratowanie uszkodzonej bazy danych 1. Zablokuj dostęp do bazy danych 2. Wykonaj

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin 1,2 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 2. Tematyka zajęć

Liczba godzin 1,2 Organizacja zajęć Omówienie programu nauczania 2. Tematyka zajęć rzedmiot : Systemy operacyjne Rok szkolny : 015/016 Klasa : 3 INF godz. x 30 tyg.= 60 godz. Zawód : technik informatyk; symbol 35103 rowadzący : Jacek Herbut Henryk Kuczmierczyk Numer lekcji Dział Tematyka

Bardziej szczegółowo

Bazy Danych. Bazy Danych i SQL Podstawowe informacje o bazach danych. Krzysztof Regulski WIMiIP, KISiM, regulski@metal.agh.edu.pl

Bazy Danych. Bazy Danych i SQL Podstawowe informacje o bazach danych. Krzysztof Regulski WIMiIP, KISiM, regulski@metal.agh.edu.pl Bazy Danych Bazy Danych i SQL Podstawowe informacje o bazach danych Krzysztof Regulski WIMiIP, KISiM, regulski@metal.agh.edu.pl Literatura i inne pomoce Silberschatz A., Korth H., S. Sudarshan: Database

Bardziej szczegółowo

1 Zaznacz poprawne stwierdzenia dotyczące grup plików (filegroup) możemy określić do której grupy plików trafi

1 Zaznacz poprawne stwierdzenia dotyczące grup plików (filegroup) możemy określić do której grupy plików trafi 1 Zaznacz poprawne stwierdzenia dotyczące grup plików (filegroup) Tworząc tabelę nie możemy określić, do którego pliku trafi, lecz możemy określić do której grupy plików trafi Zawsze istnieje grupa zawierająca

Bardziej szczegółowo

Synchronizacja programu SigmaNEST z systemem zarządzającym produkcją za pomocą SimTrans

Synchronizacja programu SigmaNEST z systemem zarządzającym produkcją za pomocą SimTrans Synchronizacja programu z systemem zarządzającym produkcją za pomocą SimTrans 1. Wstęp Systemy do planowania zasobów przedsiębiorstwa (ang. Enterprise Resource Planning ERP) służą do wspomagania zarządzania

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy

SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy Wrocław 2007 SYSTEMY OPERACYJNE WYKLAD 6 - procesy Paweł Skrobanek C-3, pok. 323 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl www.equus.wroc.pl/studia.html 1 Zasoby: PROCES wykonujący się program ; instancja programu

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Michael J. Hernandez Bazy danych dla zwykłych śmiertelników

Księgarnia PWN: Michael J. Hernandez Bazy danych dla zwykłych śmiertelników Księgarnia PWN: Michael J. Hernandez Bazy danych dla zwykłych śmiertelników Słowo wstępne (13) Przedmowa i podziękowania (drugie wydanie) (15) Podziękowania (15) Przedmowa i podziękowania (pierwsze wydanie)

Bardziej szczegółowo

Instrukcja podwaja zarobki osób, których imiona zaczynają się P i dalsze litery alfabetu zakładamy, że takich osbób jest kilkanaście.

Instrukcja podwaja zarobki osób, których imiona zaczynają się P i dalsze litery alfabetu zakładamy, że takich osbób jest kilkanaście. Rodzaje triggerów Triggery DML na tabelach INSERT, UPDATE, DELETE Triggery na widokach INSTEAD OF Triggery DDL CREATE, ALTER, DROP Triggery na bazie danych SERVERERROR, LOGON, LOGOFF, STARTUP, SHUTDOWN

Bardziej szczegółowo

77. Modelowanie bazy danych rodzaje połączeń relacyjnych, pojęcie klucza obcego.

77. Modelowanie bazy danych rodzaje połączeń relacyjnych, pojęcie klucza obcego. 77. Modelowanie bazy danych rodzaje połączeń relacyjnych, pojęcie klucza obcego. Przy modelowaniu bazy danych możemy wyróżnić następujące typy połączeń relacyjnych: jeden do wielu, jeden do jednego, wiele

Bardziej szczegółowo

Podstawowe pakiety komputerowe wykorzystywane w zarządzaniu przedsiębiorstwem. dr Jakub Boratyński. pok. A38

Podstawowe pakiety komputerowe wykorzystywane w zarządzaniu przedsiębiorstwem. dr Jakub Boratyński. pok. A38 Podstawowe pakiety komputerowe wykorzystywane w zarządzaniu przedsiębiorstwem zajęcia 1 dr Jakub Boratyński pok. A38 Program zajęć Bazy danych jako podstawowy element systemów informatycznych wykorzystywanych

Bardziej szczegółowo

Inżynieria oprogramowania. Faza implmentacji. wykład 7

Inżynieria oprogramowania. Faza implmentacji. wykład 7 Inżynieria oprogramowania Faza implmentacji wykład 7 Charakterystyka fazy implementacji Faza określenia wymagań: CO system ma robić? Faza analizy: JAK system ma działać? Faza projektowania: JAK system

Bardziej szczegółowo

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi

Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Systemy baz danych w zarządzaniu przedsiębiorstwem W poszukiwaniu rozwiązania problemu, najbardziej pomocna jest znajomość odpowiedzi Proces zarządzania danymi Zarządzanie danymi obejmuje czynności: gromadzenie

Bardziej szczegółowo

Technologie baz danych

Technologie baz danych Plan wykładu Technologie baz danych Wykład 2: Relacyjny model danych - zależności funkcyjne. SQL - podstawy Definicja zależności funkcyjnych Reguły dotyczące zależności funkcyjnych Domknięcie zbioru atrybutów

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012

PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS PRZEDMIOTU. Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 PAŃSTWOWA WYŻSZA SZKOŁA ZAWODOWA W NOWYM SĄCZU SYLABUS Obowiązuje od roku akademickiego: 2011/2012 Instytut Techniczny Kierunek studiów: Informatyka Kod kierunku: 11.3 Specjalność: Informatyka Stosowana

Bardziej szczegółowo

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie

Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie Projekt dotyczy stworzenia zintegrowanego, modularnego systemu informatycznego wspomagającego zarządzanie pracownikami i projektami w firmie informatycznej. Zadaniem systemu jest rejestracja i przechowywanie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi zarejestrowanych transakcji przez Partnera Handlowego Online

Instrukcja obsługi zarejestrowanych transakcji przez Partnera Handlowego Online Instrukcja obsługi zarejestrowanych transakcji przez Partnera Handlowego Online Spis treści 1 SERWIS INTERNETOWY DLA PARTNERA HANDLOWEGO ONLINE... 3 2 PIERWSZY KROK: WYGENEROWANIE HASŁA I ZALOGOWANIE SIĘ

Bardziej szczegółowo

2 INSTALACJA OPROGRAMOWANIA. 3 3 GŁÓWNE OKNO PROGRAMU 3 4 MODUŁ OBSŁUGI ARCHIWUM 7

2 INSTALACJA OPROGRAMOWANIA. 3 3 GŁÓWNE OKNO PROGRAMU 3 4 MODUŁ OBSŁUGI ARCHIWUM 7 LUBUSKIE ZAKŁADY APARATÓW ELEKTRYCZNYCH LUMEL S.A. W ZIELONEJ GÓRZE PROGRAM DO KONFIGURACJI KONCENTRATORA DANYCH TYPU PD22 PD22Wiz.exe INSTRUKCJA OBSŁUGI Zielona Góra 2007 2 SPIS TREŚCI: 1 WSTĘP. 3 2 INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

S y s t e m y. B a z D a n y c h

S y s t e m y. B a z D a n y c h S y s t e m y B a z D a n y c h Wykład na przedmiot: Bazy danych Studia zaoczne i podyplomowe UAM Anna Pankowska aniap@amu.edu.pl W y k ł a d I Temat: Relacyjne bazy danych Plan wykładu: - cel stosowania

Bardziej szczegółowo

Ogólny plan przedmiotu. Strony WWW. Literatura BAZY DANYCH. Materiały do wykładu: http://aragorn.pb.bialystok.pl/~gkret

Ogólny plan przedmiotu. Strony WWW. Literatura BAZY DANYCH. Materiały do wykładu: http://aragorn.pb.bialystok.pl/~gkret Ogólny plan przedmiotu BAZY DANYCH Wykład 1: Wprowadzenie do baz danych Małgorzata Krętowska Politechnika Białostocka Wydział Informatyki Wykład : Wprowadzenie do baz danych Normalizacja Diagramy związków

Bardziej szczegółowo

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c

Rok szkolny 2015/16 Sylwester Gieszczyk. Wymagania edukacyjne w technikum. ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c Wymagania edukacyjne w technikum ADMINISTROWANIE BAZAMI DANYCH kl. 4c Lp. 1 2 4 5 Temat Zasady dotyczące zarządzania projektem podczas prac związanych z tworzeniem bazy oraz cykl życiowy bazy Modele tworzenia

Bardziej szczegółowo

TECHNIKI STEROWANIA WSPÓŁBIEŻNOŚCIĄ. I. Wybrane problemy współbieżności. Utracona aktualizacja (lost update)

TECHNIKI STEROWANIA WSPÓŁBIEŻNOŚCIĄ. I. Wybrane problemy współbieżności. Utracona aktualizacja (lost update) TECHNIKI STEROWANIA WSPÓŁBIEŻNOŚCIĄ I. Wybrane problemy współbieżności Utracona aktualizacja (lost update) Przykład: Mąż wybiera 300 zł (ze wspólnego z żoną konta) w bankomacie A, w tym samym czasie żona

Bardziej szczegółowo

Problemy optymalizacji, rozbudowy i integracji systemu Edu wspomagającego e-nauczanie i e-uczenie się w PJWSTK

Problemy optymalizacji, rozbudowy i integracji systemu Edu wspomagającego e-nauczanie i e-uczenie się w PJWSTK Problemy optymalizacji, rozbudowy i integracji systemu Edu wspomagającego e-nauczanie i e-uczenie się w PJWSTK Paweł Lenkiewicz Polsko Japońska Wyższa Szkoła Technik Komputerowych Plan prezentacji PJWSTK

Bardziej szczegółowo

Tadeusz Pankowski www.put.poznan.pl/~tadeusz.pankowski

Tadeusz Pankowski www.put.poznan.pl/~tadeusz.pankowski : idea Indeksowanie: Drzewo decyzyjne, przeszukiwania binarnego: F = {5, 7, 10, 12, 13, 15, 17, 30, 34, 35, 37, 40, 45, 50, 60} 30 12 40 7 15 35 50 Tadeusz Pankowski www.put.poznan.pl/~tadeusz.pankowski

Bardziej szczegółowo

Wymagania dotyczące oprogramowania bazodanowego

Wymagania dotyczące oprogramowania bazodanowego Nr i data umowy o dofinansowanie projektu w ramach RPO WO 2007 2013 w ramach: Osi priorytetowej RPOP.02.02.00 Społeczeństwo informacyjne Działania RPOP.02.02.00 Moduły informacyjne, platformy e-usługi

Bardziej szczegółowo

Microsoft Access materiały pomocnicze do ćwiczeń cz. 1

Microsoft Access materiały pomocnicze do ćwiczeń cz. 1 Microsoft Access materiały pomocnicze do ćwiczeń cz. 1 I. Tworzenie bazy danych za pomocą kreatora Celem ćwiczenia jest utworzenie przykładowej bazy danych firmy TEST, zawierającej informacje o pracownikach

Bardziej szczegółowo

PLAN ZARZĄDZANIA KONFIGURACJĄ OPROGRAMOWANIA PROJEKT WERSJA

PLAN ZARZĄDZANIA KONFIGURACJĄ OPROGRAMOWANIA PROJEKT <NAZWA PROJEKTU> WERSJA <NUMER WERSJI DOKUMENTU> Załącznik nr 4.6 do Umowy nr 35-ILGW-253-.../20.. z dnia... MINISTERSTWO FINANSÓW DEPARTAMENT INFORMATYKI PLAN ZARZĄDZANIA KONFIGURACJĄ OPROGRAMOWANIA PROJEKT WERSJA

Bardziej szczegółowo

Internetowe bazy danych

Internetowe bazy danych Wyższa Szkoła Technologii Teleinformatycznych w Świdnicy Internetowe bazy danych wykład 3 dr inż. Jacek Mazurkiewicz e-mail: Jacek.Mazurkiewicz@pwr.wroc.pl Typy tabel MySQL domyślny MyISAM inne możliwe:

Bardziej szczegółowo

Technologia informacyjna (IT - Information Technology) dziedzina wiedzy obejmująca:

Technologia informacyjna (IT - Information Technology) dziedzina wiedzy obejmująca: 1.1. Podstawowe pojęcia Technologia informacyjna (IT - Information Technology) dziedzina wiedzy obejmująca: informatykę (włącznie ze sprzętem komputerowym oraz oprogramowaniem używanym do tworzenia, przesyłania,

Bardziej szczegółowo

Architektura i mechanizmy systemu

Architektura i mechanizmy systemu Architektura i mechanizmy systemu Warsztaty Usługa powszechnej archiwizacji Michał Jankowski, PCSS Maciej Brzeźniak, PCSS Plan prezentacji Podstawowe wymagania użytkowników - cel => Funkcjonalnośd i cechy

Bardziej szczegółowo

Algorytmy Równoległe i Rozproszone Część VI - Systemy rozproszone, podstawowe pojęcia

Algorytmy Równoległe i Rozproszone Część VI - Systemy rozproszone, podstawowe pojęcia Algorytmy Równoległe i Rozproszone Część VI - Systemy rozproszone, podstawowe pojęcia Łukasz Kuszner pokój 209, WETI http://www.kaims.pl/ kuszner/ kuszner@kaims.pl Oficjalna strona wykładu http://www.kaims.pl/

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. wprowadzenie teoretyczne. Piotr Prekurat 1

Bazy danych. wprowadzenie teoretyczne. Piotr Prekurat 1 Bazy danych wprowadzenie teoretyczne Piotr Prekurat 1 Baza danych Jest to zbiór danych lub jakichkolwiek innych materiałów i elementów zgromadzonych według określonej systematyki lub metody. Zatem jest

Bardziej szczegółowo

Opis podstawowych modułów

Opis podstawowych modułów Opis podstawowych modułów Ofertowanie: Moduł przeznaczony jest dla działów handlowych, pozwala na rejestrację historii wysłanych ofert i istotnych zdarzeń w kontaktach z kontrahentem. Moduł jest szczególnie

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do projektowania i wykorzystania baz danych. Katarzyna Klessa

Wprowadzenie do projektowania i wykorzystania baz danych. Katarzyna Klessa Wprowadzenie do projektowania i wykorzystania baz danych Katarzyna Klessa POWTÓRKA Z PIERWSZYCH ZAJĘĆ Lista słówek - do zapamiętania na początek Z podstaw SQL: CREATE - Tworzenie tabeli, czyli Coś czego

Bardziej szczegółowo

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości

Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości Budowa aplikacji ASP.NET współpracującej z bazą dany do obsługi przesyłania wiadomości Rozpoczniemy od zaprojektowania bazy danych w programie SYBASE/PowerDesigner umieszczamy dwie Encje (tabele) prawym

Bardziej szczegółowo

Projektowanie struktury danych

Projektowanie struktury danych Jarosław aw Kuchta Rozproszonych Projektowanie qhta@eti.pg.gda.pl J.Kuchta@eti.pg.gda.pl Zagadnienia Sposoby zapisu danych zewnętrznych Odwzorowanie dziedziny problemu w dziedzinę danych Normalizacja relacyjnej

Bardziej szczegółowo

Transakcje Wykład z bazy danych dla studen

Transakcje Wykład z bazy danych dla studen Transakcje Wykład z bazy danych dla studentów matematyki 19 kwietnia 2015 Transakcje Jedno z podstawowych pojęć współczesnych systemów baz danych. Umożliwiaja współbieżny dostęp do baz danych dostarczajac

Bardziej szczegółowo

Galileo - encyklopedia internetowa Plan testów

Galileo - encyklopedia internetowa Plan testów Galileo - encyklopedia internetowa Plan testów Sławomir Pawlewicz Alan Pilawa Joanna Sobczyk Matek Sobierajski 5 czerwca 2006 1 Spis treści 1 Wprowadzenie 3 1.1 Cel..........................................

Bardziej szczegółowo

STROJENIE BAZ DANYCH: INDEKSY. Cezary Ołtuszyk coltuszyk.wordpress.com

STROJENIE BAZ DANYCH: INDEKSY. Cezary Ołtuszyk coltuszyk.wordpress.com STROJENIE BAZ DANYCH: INDEKSY Cezary Ołtuszyk coltuszyk.wordpress.com Plan spotkania I. Wprowadzenie do strojenia baz danych II. III. IV. Mierzenie wydajności Jak SQL Server przechowuje i czyta dane? Budowa

Bardziej szczegółowo

Bazy danych. Plan wykładu. Diagramy ER. Podstawy modeli relacyjnych. Podstawy modeli relacyjnych. Podstawy modeli relacyjnych

Bazy danych. Plan wykładu. Diagramy ER. Podstawy modeli relacyjnych. Podstawy modeli relacyjnych. Podstawy modeli relacyjnych Plan wykładu Bazy danych Wykład 9: Przechodzenie od diagramów E/R do modelu relacyjnego. Definiowanie perspektyw. Diagramy E/R - powtórzenie Relacyjne bazy danych Od diagramów E/R do relacji SQL - perspektywy

Bardziej szczegółowo

Projektowanie bazy danych przykład

Projektowanie bazy danych przykład Projektowanie bazy danych przykład Pierwszą fazą tworzenia projektu bazy danych jest postawienie definicji celu, założeń wstępnych i określenie podstawowych funkcji aplikacji. Każda baza danych jest projektowana

Bardziej szczegółowo

INTERNETOWE BAZY DANYCH materiały pomocnicze - wykład X

INTERNETOWE BAZY DANYCH materiały pomocnicze - wykład X Wrocław 2006 INTERNETOWE BAZY DANYCH materiały pomocnicze - wykład X Paweł Skrobanek C-3, pok. 323 e-mail: pawel.skrobanek@pwr.wroc.pl INTERNETOWE BAZY DANYCH PLAN NA DZIŚ zajęcia 1: 2. Procedury składowane

Bardziej szczegółowo

Szpieg 2.0 Instrukcja użytkownika

Szpieg 2.0 Instrukcja użytkownika Szpieg 2.0 Instrukcja użytkownika Spis treści: Wstęp: 1. Informacje o programie 2. Wymagania techniczne Ustawienia: 3. Połączenie z bazą danych 4. Konfiguracja email 5. Administracja Funkcje programu:

Bardziej szczegółowo

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS. Krok po kroku

Monitoring procesów z wykorzystaniem systemu ADONIS. Krok po kroku z wykorzystaniem systemu ADONIS Krok po kroku BOC Information Technologies Consulting Sp. z o.o. e-mail: boc@boc-pl.com Tel.: (+48 22) 628 00 15, 696 69 26 Fax: (+48 22) 621 66 88 BOC Management Office

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Zagadnienia ogólne

Rozdział I Zagadnienia ogólne Załączniki do decyzji nr 2/11 Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia 3 stycznia 2011 r. (poz. ) Załącznik nr 1 Instrukcja zarządzania systemem teleinformatycznym służącym do przetwarzania danych

Bardziej szczegółowo

III. Dane podstawowe definiowanie organizacji

III. Dane podstawowe definiowanie organizacji Ćwiczenia z użytkowania systemu MFG/PRO 1 III. Dane podstawowe definiowanie organizacji 1.1.1 Kartoteka kodów statusów zapasów Kod statusu zapasów określa parametry statusu zapasów w zakresie: Dostępne

Bardziej szczegółowo

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE INFORMACJĄ W BAZIE DNYCH. podstawowe pojęcia.

ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE INFORMACJĄ W BAZIE DNYCH. podstawowe pojęcia. ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE INFORMACJĄ W BAZIE DNYCH. podstawowe pojęcia. 1. Definicja bazy danych, Baza danych to uporządkowany zbiór danych z pewnej dziedziny tematycznej, zorganizowany w sposób ułatwiający

Bardziej szczegółowo