K O L O R Y M E T R I A

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "K O L O R Y M E T R I A"

Transkrypt

1 K O L O R Y M E T R I A dr inż. Krzysztof Wandachowicz, / studenci/pomoce.html pok. 807, tel , , Literatura: 1. Żagan W.: Podstawy techniki świetlnej. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej 2005, ISBN: Bunting F., Fraser B., Murphy C.: Profesjonalne zarządzanie barwą, wydanie II. Helion 2006, ISBN: Felhorski W., Stanioch W.,: Kolorymetria trójchromatyczna. WNT, Warszawa Schanda J., Handbook of Applied Photometry, chapter 9 Colorimetry. DeCusatis Casimer (EDT). Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 1 Promieniowanie Promieniowanie to przenoszenie energii bez pośrednictwa materii. Najczęściej promieniowanie jest traktowane jako promieniowanie elektromagnetyczne, czyli takie, któremu przypisuje się naturę falową (teoria Christiana Huygensa). Teoria korpuskularna światło to przenoszenie cząstek energii (Isaac Newton). Białe światło składa się z promieniowań barwnych (Newton). Promieniowania barwne mają różne długości fali (1822, Fresnel). Max Planc w teorii kwantowej określił energię promieniowania E proporcjonalną ze stałą h do częstotliwości promieniowania v: E = h v Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 2 1

2 Promieniowanie docierające do powierzchni Ziemi zawiera różne zakresy długości fali Nazwa Długość fali λ Właściwości Gamma < 10nm towarzyszy rozpadowi pierwiastków promieniotwórczych, w reakcjach jądrowych, niszczy wszystkie żywe komórki, także nowotworowe Rentgenowskie od 1/10000nm w diagnostyce medycznej wykorzystuje się fakt, że mięśnie przepuszczają promienie do 50 nm rentgenowskie a kości pochłaniają Ultrafioletowe Widzialne Podczerwone Mikrofalowe od 100 nm do 400 nm od 380 nm do 780 nm od 700 nm do 2 mm od 0.1 mm do 30 cm Radiowe > 0.1 mm radio, telewizja UVC (100nm - 280nm) daleki nadfiolet, szkodliwe dla organizmów żywych, bakteriobójcze, powoduje raka skóry. UVB (280nm - 315nm) średni nadfiolet, opalanie, zaczerwienienie skóry. UVA (315nm - 400nm) bliski nadfiolet, opalanie (solaria), stymulowanie wytwarzania witaminy D, żółknięcie, zmniejszenie wytrzymałości i trwałości materiałów zakres promieniowania elektromagnetycznego, który ma zdolność wywoływania wrażeń wzrokowych promieniowanie nazywane cieplnym, wytwarzane przez rozgrzane ciała radary (pomiar prędkości pojazdów), podgrzewanie potraw w mikrofalówkach Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 3 Promieniowanie Światło docierające do powierzchni Ziemi zawiera pełen zakres promieniowań monochromatycznych (widmowych, czyli takich które mają różną barwę). Światło lamp cechuje się różną intensywnością promieniowań widmowych i nie zawsze pokrywa cały zakres widzialny. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 4 2

3 Oko i widzenie - Rogówka - Źrenica - Płyn wodnisty - Soczewka - Ciało szkliste - Siatkówka - Dołek środkowy - Plamka żółta Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 5 Oko i widzenie Siatkówka 130 mln fotoreceptorów, czopki (7 mln) i pręciki (120 mln) czopki i pręciki na siatkówce czopki w dołku środkowym Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 6 3

4 Oko i widzenie Rozkład czopków (cone) i pręcików (rod) na siatkówce Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 7 Oko i widzenie Ślepa plamka Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 8 4

5 Oko i widzenie Czułość widmowa fotoreceptorów Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 9 Oko i widzenie Względna widmowa skuteczność świetlna dla widzenia dziennego V(λ), dla widzenia nocnego V (λ) oraz względna widmowa skuteczność cyrkadialna C(λ). Normalny obserwator fotometryczny CIE idealny obserwator, którego krzywa względnej czułości widmowej jest zgodna z funkcją V(λ) V(λ) maksymalna czułość 555 nm V (λ) maksymalna czułość 507 nm C(λ) maksymalna czułość ok. 450 nm CIE Commission Internationale de l Eclairage (Międzynarodowa Komisja Oświetleniowa) Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 10 5

6 Oko i widzenie Zestawienie cech czopków i pręcików Cechy CZOPKI PRĘCIKI widzenie umożliwiają widzenie barwne umożliwiają widzenie w odcieniach szarości działanie rozmieszczenie połączenia nerwowe działają przy wysokich poziomach oświetlenia L > 10 cd/m 2 rozmieszczone są nierównomiernie występują najliczniej w środkowej części siatkówki w tzw. żółtej plamce (dołku środkowym) tylko czopki mają niezależne połączenia nerwowe z ośrodkami wzrokowymi w mózgu co umożliwia ostre widzenie obiektów działają przy niskich poziomach oświetlenia L < 0.01 cd/m 2 rozmieszczone są nierównomiernie występują najliczniej na obwodzie siatkówki pręciki łączone są w grupy co powoduje brak możliwości rozróżniania szczegółów Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 11 Widzenie Widzenie Zakres luminancji Opis widzenie nocne (skotopowe) L < 0,01 cd/m 2 działają tylko pręciki widzenie w skali szarości widzenie zmierzchowe (mezopowe) 0,01 < L < 10 cd/m 2 działają pręciki i czopki upośledzone widzenie barwne widzenie dzienne (fotopowe) L > 10 cd/m 2 działają tylko czopki widzenie barwne Sprawdzenie warunku na widzenie dzienne Luminancja w polu widzenia L dla materiału idealnie rozpraszającego światło: Dla rzeczywistego materiału, dla którego współczynnik odbicia ρ=0,5 najmniejsze wymagane natężenie oświetlenia E dla warunku L > 10 cd/m 2 wyniesie: π π E = L = 10 63[lx] ρ 0,5 ρ L = π Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 12 E 6

7 KOLORYMETRIA - nauka o barwie Barwa należy do subiektywnych wrażeń zmysłowych, podobnie jak dźwięk, zapach, smak i dotyk. Wrażenia te powstają pod wpływem bodźców działających na narząd zmysłów i podrażniających znajdujące się w nich receptory. W receptorach powstają impulsy nerwowe, wywołujące w mózgu odczucie odpowiednich wrażeń. Wrażenia barw są postrzegane dzięki podrażnieniu fotoreceptorów przez promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu widzialnego 380 nm 780 nm Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 13 KOLORYMETRIA - nauka o barwie Światło słoneczne stanowi mieszaninę fal elektromagnetycznych o różnej długości fali. Jest to promieniowanie złożone (złożone z różnych promieniowań monochromatycznych). Promieniowanie monochromatyczne to promieniowanie o jednej tylko częstotliwości (długości fali). Po przejściu światła białego przez pryzmat nastąpi jego rozszczepienie ponieważ promieniowanie o różnych długościach fali ulegnie innemu załamaniu i odchyleniu. Obraz powstały wskutek rozłożenia promieniowania złożonego na promieniowania monochromatyczne to widmo promieniowania. Widmo promieniowania przedstawia tzw. barwy widmowe. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 14 7

8 Wrażenie barwy Barwa swobodna to barwa, obserwowana przez otwór w przesłonie. Barwa taka nie jest zlokalizowana pod względem głębokości i nie postrzega się jej w związku z żadnym innym przedmiotem. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 15 Sąsiedztwo barw Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 16 8

9 Sąsiedztwo barw Pomimo identyczności pobudzenia receptorów siatkówki przez barwę danej plamy, jej otoczenie / sąsiedztwo wpływa na wytworzenie określonych wrażeń. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 17 Kontrast jednoczesny (symultaniczny) Dwa znaki X wydają się mieć wyraźnie różną jasność i odcień. Jednak jak widać w miejscu, w którym się stykają, są identyczne. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 18 9

10 Zjawisko hamowania obocznego Na granicy pól o różnej luminancji (barwie) receptory odbierające barwę jaśniejszą są pobudzane przez sąsiednie receptory odbierające barwę ciemniejszą. W odwrotnej sytuacji receptory odbierające barwę ciemniejszą są blokowane. Działanie takie powoduje wrażenie zwiększenia kontrastu na granicy luminancji. Inne przykłady Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 19 Wrażenie barwy Odcień (ang. hue) Obserwując w szczelinie monochromatora różne przedziały długości fali stwierdzamy, że istnieje różnica pomiędzy każdym z tych wrażeń. Doznawane wrażenia określa się nazywając promieniowania kolejno fioletowym, niebieskim, zielonym, żółtym, pomarańczowym, czerwonym. Tę cechę wrażenia wzrokowego nazywa się odcieniem. Z odcieniem związane jest pojęcie długości fali dominującej. Nasycenie (ang. saturation) Dodając do promieniowania barw widmowych coraz więcej światła białego otrzyma się promieniowanie postrzegane jako nie zmienione w odcieniu ale coraz bardzie blade. Tę cechę wrażenia wzrokowego nazywa się nasyceniem. Z nasyceniem związane jest pojęcie czystości. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 20 10

11 Wrażenie barwy Jaskrawość (ang. brightness) Aby wywołać zmianę wrażenia barwy można także zmniejszyć strumień świetlny np. odsuwając źródło światła od obserwowanej powierzchni. Nie stwierdzi się wtedy zmiany odcienia, ani zmiany nasycenia, ale odbierać się będzie wrażenie coraz słabszego światła. Tę cechę wrażenia wzrokowego nazywa się jaskrawością. Z jaskrawością związane jest pojęcie luminancji. Dla barw swobodnych zmiana trzech czynników: - odcienia, - nasycenia - i jaskrawości wyczerpuje wszystkie możliwe sposoby zmiany wrażenia barwy. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 21 Czułość widmowa fotoreceptorów Czopki zawierają trzy różne światłoczułe barwniki. Dwa z nich mają bardzo podobną czułość widmową L (Long Wave) i M (Medium Wave) trzeci z nich S (Short Wave) posiada znacznie różniącą się charakterystykę czułości. Czopki L, M i S wymieszane są na siatkówce losowo ale nie w takiej samej ilości. Stosunek liczby czopków L:M:S = 40:20:1. W centralnej części dołka środkowego (żółta plamka) nie ma czopków S. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 22 11

12 Przeciwstawność barw Teoria barw przeciwstawnych twierdzi, że fotoreceptory nie są niezależne, lecz działają w przeciwstawnych parach a komórki nerwowe generują sygnały: jasno-ciemno, czerwony-zielony, niebieski-żółty. Dwa czynniki (w uproszczeniu) umożliwiają powstanie wrażenia barwy: 1. Fotony promieniowania pobudzają trzy rodzaje czopków (S, M i L). Produkty rozpadu światłoczułych barwników generują impulsy nerwowe. Odpowiedź jest liniowo zależna od pobudzenia. 2. Impulsy z czopków przesyłane są do komórek nerwowych znajdujących się na siatkówce. Komórki nerwowe zbierają przeciwstawne sygnały pochodzące od czopków i przekształcają je w trzy, następujące informacje (odpowiedź jest silnie nieliniowa): - jaskrawość (jasno-ciemno): wzbudzenie pochodzące od czopków M i L, - barwa (czerwona lub zielona): przeciwstawność (różnica) wzbudzenia pochodząca od czopków L i M, - barwa (niebieska lub żółta): przeciwstawność (różnica) wzbudzenia pochodząca od czopków L i M w stosunku do S. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 23 Zjawisko widzenia pseudoprzestrzennego Niebieski obiekt wydaje się być dalej (za płaszczyzną, na której jest wyświetlany) a czerwony bliżej. Oko nie posiada zdolności jednoczesnego skupienia obrazu niebieskiego i czerwonego przedmiotu w dołku środkowym. Promieniowanie niebieskie B (krótkofalowe) jest silniej załamywane w układzie optycznym oka niż promieniowanie czerwone R (długofalowe). Przy widzeniu obuocznym obrazy niebieskiego obiektu (B) znajdują się bliżej siebie. Czerwony obiekt (R) wydaje się wtedy znajdować bliżej obserwatora. Norma ISO (Requirements for electronic visual displays) wprowadza wymaganie dla tekstu i grafiki zakazujące wyświetlania obiektów czerwonych i niebieskich o dużym nasyceniu na czarnym tle oraz wzajemnie czerwony na niebieskim i odwrotnie. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 24 12

13 Addytywne mieszanie barw Tworzenie wrażeń barwnych przez mieszanie w oku promieniowań odpowiadających różnym barwom. Układ barw RGB stanowią trzy bodźce barwowe odniesienia (barwy główne): czerwona, zielona i niebieska. Addytywne mieszanie barw wykorzystywane jest m.in. w: - telewizorach, - monitorach. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 25 Subtraktywne mieszanie barw Uzyskiwanie wrażeń barwnych pod wpływem promieniowania białego, z którego pochłania się kolejno promieniowania różnych barw. Jest to mieszanie barwników. Układ barw CMY stanowią trzy bodźce barwowe odniesienia (barwy główne): turkusowa (niebiesko-zielona), purpurowa i żółta. W układach CMYK dodaje się czwarty barwnik czarny. Subtraktywne mieszanie barw wykorzystywane jest w: - drukarkach, - przez malarzy. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 26 13

14 Mieszanie barw barwy dopełniające Bodźce barwowe mają swoje barwy dopełniające. W mieszaninie addytywnej dwóch barw powstaje wtedy barwa biała, a w mieszaninie subtraktywnej barwa czarna. czerwony (Red) niebieskozielony (Cyan) zielony (Green) purpurowy (Magneta) niebieski (Blue) żółty (Yellow) Np. C+M=(W-R)+(W-G)=R+G+B-R-G=B Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 27 Jak powstaje wrażenie barwy W powstaniu wrażenia barwy biorą udział trzy czynniki: - przedmiot, - światło, - obserwator. Przedmiot. Właściwości obiektu, od którego odbija się światło, lub który przepuszcza światło. Parametry: widmowy współczynnik odbicia ρ λ lub przepuszczania τ λ strumienia świetlnego. Materiały: - Aselektywne (szare), które nie zmieniają rozkładu widmowego światła odbitego, - Selektywne (barwne), które zmieniają rozkład widmowy światła odbitego. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 28 14

15 Jak powstaje wrażenie barwy Światło. Rozkład widmowy promieniowania widzialnego, które oświetla obserwowany obiekt. Obserwator. Właściwości obserwatora zaadoptowanego do danych warunków widzenia, który postrzega barwę na tle innych przedmiotów lub jako barwę swobodną. Źródło światła Przedmiot Obserwator Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 29 Prawa Grassmann a (1853r.), układ kolorymetryczny RGB 1. Każdy bodziec barwny może być odtworzony przez addytywne mieszanie trzech bodźców niezależnych. Bodźce niezależne to takie, których nie da się odtworzyć poprzez zmieszanie dwóch pozostałych. C= n R R + n G G+ n B B Nie zawsze da się uzyskać równowagę barw. Niekiedy barwę czerwoną R należy przenieść na stronę barwy C. C= n R + n R G G+ n B B W układzie kolorymetrycznym RGB CIE 1931 bodźce barwowe odniesienia stanowią barwy monochromatyczne o następujących długościach fali: R: λ = 700 nm G: λ = 546,1 nm B: λ = 435,8 nm Pole widzenia ma wielkość kątową od 1 0 do 4 0, wtedy obraz obiektu znajduje się na dołku środkowym. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 30 15

16 Prawa Grassmann a (1853r.), układ kolorymetryczny RGB 2. Dwa bodźce wywołujące takie samo wrażenie barwne, lecz posiadające różne składy widmowe w mieszaninie z trzecim bodźcem tworzą zawsze identyczne wrażenie barwne. Metameryzm (def.): bodźce barwowe o różnym składzie widmowym mogą mieć takie same składowe trójchromatyczne (taką samą barwę). Np. barwa żółta monochromatyczna (580nm) jest metameryczna z żółtą wywołaną przez mieszaninę promieniowania zielonego ( nm) i czerwonego ( nm). Metameryzm sytuacja, w której dwie próbki barwne o różnym składzie widmowym w określonych warunkach oświetleniowych dają takie samo wrażenie barwy, a różnią się barwą w innych warunkach oświetleniowych. 3. Jeżeli w mieszaninie addytywnej jeden ze składników będzie zmieniał się w sposób ciągły to barwa mieszaniny będzie się zmieniała również w sposób ciągły. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 31 Metameryzm Przedmioty mogą odbijać promieniowanie jedynie o takich długościach fal, które są obecne w widmie źródła światła. Źródło B promieniuje mniej energii w zakresie fal długich (czerwonych) niż źródło A. Próbki, które są zgodne w świetle źródła A, nie są zgodne w świetle źródła B.? Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 32 16

17 Układ kolorymetryczny RGB CIE 1931 Układ barw RGB jest układem fizjologicznym (barwy w tym układzie można odtworzyć w laboratorium). Układ RGB przyjmuje istnienie barw ujemnych w związku z tym nie może być stosowany do obliczeń kolorymetrycznych. Barwę białą (równoenergetyczną E tzn. taką, że jej rozkład widmowy ma jednakową i stałą wartość mocy promienistej dla wszystkich długości fali w zakresie widzialnym) uzyskuje się poprzez nierównomierne zmieszanie trzech bodźców głównych. Stosunki luminancji bodźców barwowych odniesienia wynoszą wtedy: ' ' ' L r :L g :L b = :4.5907: Z założenia, w każdym układzie kolorymetrycznym, suma jednostkowych ilości barw odniesieniowych odtwarza barwę idealnie achromatyczną E (barwę białą). Podstawowymi jednostkami układu trójchromatycznego są składowe trójchromatyczne R, G, B (gdzie L r, L g i L b to luminancje bodźców barwowych odniesienia odtwarzających barwę C). L L Lg Lg L L R= r = r ; G = = ; B= b = b ' L 1 ' L ' L r g b Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 33 Układ kolorymetryczny RGB CIE [E] 1[R] + 1[G] +1[B] - w jednostkach 3- chromatycznych 5,65 [E] 1[R] + 4,59 [G] +0,06 [B] - w jednostkach luminancji 1 [E] 0,3333 [R] + 0,333[G] + 0,333[B] - w jednostkach 3-chromatycznych 1 [E] 0,177 [R] + 0,812[G] + 0,011[B] - w jednostkach luminancji Współrzędne chromatyczności barwy C: C R + G + B Równanie jednostkowe: 1[C] R/C [R] + G/C [G] + B/C [B] [C] r [R] + g [G] + b [B] R G B r = ; g = ; b= ; r+ g+ b= 1 R+ G+ B R+ G+ B R+ G+ B Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 34 17

18 Układ kolorymetryczny RGB CIE 1931 Funkcje kolorymetryczne r( λ), g( λ), b( λ) b(λ) g(λ) r(λ) Funkcje kolorymetryczne powstają gdy za pomocą składowych trójchromatycznych R, G i B przedstawia się barwy widmowe (wąskie przedziały widmowe w zakresie widzialnym), które tworzą rozkład widmowy równoenergetyczny (odtwarzający barwę białą). Ponieważ odtwarza się barwy widmowe (zależne od długości fali) to funkcje kolorymetryczne są również zależne od długości fali, np.: C( λ )= n R+ n G n B C(λ )= n R+ n G n B 1 R G B1 2 R G B2 Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 35 Układ kolorymetryczny RGB CIE 1931 Dla znanego rozkładu widmowego P(λ) składowe trójchromatyczne R, G i B obliczamy z następujących równań: R = k G = k B = k P(λ) r(λ) Δλ = k P(λ) g(λ) Δλ = k P(λ) b(λ) Δλ = k P(λ) r(λ) dλ P(λ) g(λ) dλ P(λ) b(λ) dλ Przykładowe rozkłady widmowe P(λ) [W/nm] Luminancja obiektu o danym rozkładzie widmowym P(λ) będzie następująca: L= 1, 0000R + 4, 5907G+ 0, 0601B Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 36 18

19 Układ kolorymetryczny RGB CIE 1931 Barwa jako wektor w przestrzeni Brawa może być traktowana jako wektor w przestrzeni. Początek wektora ustanowiony jest w początku układu kolorymetrycznego RGB. Wektor opisujący barwę wysyłany jest w przestrzeń barw, która jest ograniczona stożkiem barw. O chromatyczności barwy mówi ślad po przejściu wektora barwy przez płaszczyznę barw. Płaszczyzna barw przecina przestrzeń barw w punktach oznaczających jednostkowe wartości składowych R, G i B. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 37 Układ kolorymetryczny RGB CIE 1931 Barwa jako wektor w przestrzeni Wektory R, G i B pokazują położenie bodźców barwowych odniesienia, które są reprezentowane przez barwy monochromatyczne R:700 nm, G: 546,1 nm, B:435,8 nm i dlatego leżą na linii barw widmowych. Addytywne mieszanie bodźców barwowych R, G, B tworzy barwy zawarte w trójkącie o wierzchołkach RGB. Wszystkie dostępne barwy pokazane są jako podstawa stożka ograniczona linią barw widmowych. Przedstawienie niektórych barw wymaga przeniesienia bodźca barwowego R na stronę odtwarzanej barwy C. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 38 19

20 Układ kolorymetryczny XYZ CIE 1931 Stworzono nowy układ kolorymetryczny XYZ CIE 1931, który nie posiada niektórych wad układu RGB. Jest to układ barw fikcyjnych, którego bodźce barwowe odniesienia nie można odtworzyć w laboratorium. Najważniejsze cechy układu: 1. Bodźce barwowe odniesienia odpowiadające barwie białej mają takie same wartości (punkt odpowiadający barwie białej znajduje się w środku trójkąta barw., 2. Jedna ze składowych jest proporcjonalna do luminancji. Funkcja kolorymetryczna nowego układu y(λ) = V(λ). Wtedy składowa 3-chromatyczna Y wyraża luminancję bodźca barwowego Y = Lc. 3. Współrzędne wszystkich barw mają wartości dodatnie. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 39 Układ kolorymetryczny XYZ CIE 1931 Przekształcenie układu RGB na układ XYZ: - składowa Y jest opisana takim samym równaniem jak luminancja w układzie RGB, co oznacza, że składowa Y jest proporcjonalna do luminancji, - dla każdej składowej XYZ suma składowych RGB daje taką samą wartość co oznacza, że bodźce barwowe odniesienia XYZ odpowiadające barwie białej mają takie same wartości. Funkcje kolorymetryczne są dodatnie, a funkcja y(λ) ma taki sam przebieg jak funkcja V(λ). z(λ) y(λ) x(λ) Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 40 20

21 Układ kolorymetryczny XYZ CIE 1931 Składowe trójchromatyczne chromatyczne : X = k Φ eλ x(λ) dλ Y = k Φ eλ y(λ) dλ Z = k Φ eλ z(λ) dλ k = 100/ Φ eλ y(λ) dλ tzn. Y = 100 Uwaga: Sumowanie w zakresie λ = ( ) nm Współrzędne chromatyczności x, y, z: X x = X + Y + Z Y y = X + Y + Z Z z = x + y + z = X + Y + Z 1 Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 41 Układ kolorymetryczny XYZ CIE 1931 Trójkąt barw. Współrzędne chromatyczności x, y, z: Linia barw widmowych. Linia purpur i trójkąt purpur. Punkt bieli: x=y=z=1/3 Gamut zakres barw określający granice możliwości odwzorowania barw przez dane urządzenie (monitor, drukarka, skaner). Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 42 21

22 Układ kolorymetryczny XYZ CIE 1931 W położenie barwy równoenergetycznej (białej). λd (punkt D) długość fali dominującej promieniowania monochromatycznego dla barwy C i wszystkich innych barw leżących na linii DW (odcień). Dla barwy C leżącej w obszarze trójkąta purpur λd jest długością fali dopełniającej. pe czystość pobudzenia. Im punkt barwy C leży bliżej punktu W, tym barwa C jest mniej czysta, im bliżej punktu D, tym jest bardziej czysta, nasycona (nasycenie). pe = CW DW y yw x x = = w yd yw xd x w Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 43 Obserwator kolorymetryczny Obserwator kolorymetryczny CIE 1931 normalny Pole widzenia 2 0 (dołek środkowy - czopki), Obserwator idealny, którego charakterystyki kolorymetryczne odpowiadają funkcjom kolorymetrycznym układu XYZ CIE x( λ), y( λ), z( λ) Obserwator kolorymetryczny CIE 1964 dodatkowy normalny Pole widzenia 10 0 (pole większe od dołka środkowego czopki i pręciki), Obserwator idealny, którego charakterystyki kolorymetryczne odpowiadają funkcjom kolorymetrycznym układu X 10 Y 10 Z 10 CIE x 10 λ 10 z10 ( ), y ( λ), ( λ) Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 44 22

23 Temperatura barwowa Rozkład widmowy ciała czarnego Ciało doskonale czarne model idealnego promiennika temperaturowego, który pochłania w całości padające nań promieniowanie. Model symulujący ciało doskonale czarne to otwór we wnęce wypełnionej rozgrzaną do temperatury T platyną. Rozkład widmowy ciała czarnego zależy od jego temperatury. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 45 Temperatura barwowa Krzywa barwy ciała czarnego krzywa łącząca punkty barwy ciała czarnego, które podgrzewa się do temperatury T. Temperatura barwowa Tb (Tc) to temperatura ciała czarnego, w której ma ono taką samą barwę jak barwa badanego obiektu. Temperatura barwowa służy do określania wrażenia barwy białej. Wrażenie barwy białej Ciepła do 3300K Neutralna 3300K 5000K Chłodna powyżej 5000K Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 46 23

24 Progowe różnice barwy Progowe (ledwo dostrzegalne) różnice barwy naniesione na wykres chromatyczności tworzą zamknięte krzywe (elipsy MacAdam a przedstawiające dziesięciokrotne progowe różnice barwy). XYZ CIE 1931 Nierównomierna przestrzeń barw. Jednakowe różnice wrażenia barwy tworzą różne pola na wykresie XYZ. Wykres chromatyczności CIE 1976 równomierny (u, v ). Równomierna przestrzeń barw CIE LUV. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 47 Temperatura barwowa Temperaturę barwową najbliższą źródeł, których punkty chromatyczności leżą poza krzywą ciała czarnego, można wyznaczyć po zlokalizowaniu takiego punktu na wykresie chromatyczności, na którym umieszczono w tym celu linie izotemperaturowe. XYZ CIE 1931 Nierównomierna przestrzeń barw. Linie izotemperaturowe przecinają krzywą barwy ciała czarnego pod różnymi kątami. Wykres chromatyczności CIE 1976 równomierny (u, v ). Linie izotemperaturowe są prostopadłe do krzywej barwy ciała czarnego. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 48 24

25 Temperatura barwowa Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 49 Iluminanty normalne CIE Iluminanty których względne rozkłady widmowe energii zostały określone przez CIE A promieniowanie ciała czarnego o temperaturze 2856K. B bezpośrednie promieniowanie słoneczne o temperaturze barwowej Tc 4874K (wycofany). C średnie światło słoneczne Tc 6774K (wycofany). D światło dzienne łącznie z obszarem nadfioletu: D55 Tc 5503K, D65 Tc 6504K, D75 Tc 7504K. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 50 25

26 Adaptacja barwowa Stałość barwy właściwość systemu wzrokowego pozwalającego na zachowanie percepcji tej samej barwy mimo zmieniających się warunków oświetlenia. Jeśli wszystkie barwy zmieniają się w podobny sposób to system wzrokowy uznaje to za zmianę właściwości oświetlenia i ignoruje ją, np. postrzeganie barw przy zmieniających się warunkach oświetlenia nie zmienia wrażenia barwy. Barwy materiału widoczne w świetle słońca i w cieniu. Próbki barwne w świetle nieboskłonu i w świetle zachodzącego słońca. Środkowe pole punkt bieli. Adaptacja barwowa najczęściej jest kojarzona z właściwością układu wzrokowego polegającego na tym, że w pewnych warunkach za barwę białą uznaje się najjaśniejszą barwę w obserwowanym obrazie, np. światła mijania pojazdów (żarówka i lampa ksenonowa), monitor z ustawionym punktem bieli 5000K i 6500K. Fotoreceptory działają w parach i są od siebie zależne. Jedna z teorii mówi, że fotoreceptory dążą do zachowania równowagi w różnych warunkach oświetlenia. Z kolei np. negatyw (lub matryca aparatu cyfrowego z ustawioną korekcją punktu bieli) do zdjęć w oświetleniu sztucznym lub dziennym zawiera trzy elementy światłoczułe będące we wzajemnie stałej relacji z brakiem możliwości dostosowania do różnych warunków oświetlenia. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 51 Wskaźnik oddawania barw Ra (CRI) Ocena właściwości źródeł światła. Określa stopień zniekształcenia kolorymetrycznego (różnice barw) czternastu próbek barwnych oświetlonych światłem pochodzących od źródła wzorcowego (iluminant normalny, indeks r) i pochodzącym od źródła badanego (indeks k). Dobór iluminantu odniesieniowego: dla Tc <5000 K rozkład widmowy ciała czarnego dla Tc >5000 K rozkład widmowy iluminantu D (D55, D65, D75) ΔE = i * 2 * * 2 * * 2 ( Ur *, i Uk ), i) + ( Vr, i Vk, i) + ( Wr, i Wk, i Ri - Szczególny wskaźnik oddawania barw dla i= R = 100 4, 6 ΔE i i Ra Ogólny wskaźnik oddawania barw dla i= Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 52 R a 1 = 8 8 i= 1 R i 26

27 Wskaźnik oddawania barw Ra (CRI) Wskaźnik oddawania barw (maks. 100) grupy: 1A Ra=90-100, 1B Ra=80-90, 2 Ra=60-80, 3 Ra=40-60, 4 Ra=20-40 Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 53 Wskaźnik oddawania barw Ra (CRI) Zniekształcenie barw przedmiotów oświetlonych przez różne źródła światła. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 54 27

28 CRV (Colour Rendering Vector) Zdolność oddawania barw źródła światła poddawanego testowi sprawdzana jest dla każdej z 215 barw i porównywana z wzorcowym źródłem światła. Na diagramie CRV zniekształcenia barwne pokazano za pomocą wektora skierowanego od naturalnej barwy (obserwacja w świetle źródła wzorcowego) do postrzeganej barwy (obserwacja w świetle źródła badanego). Kierunek wektora wskazuje kierunek odchylenia barwy. Wektor skierowany ku krawędzi okręgu oznacza wzrost nasycenia barwy, skierowany ku jego środkowi - spadek nasycenia. Początek i koniec wektora wskazują odpowiednio rzeczywistą barwę (w świetle wzorcowego źródła światła) i barwę postrzeganą (w świetle badanego źródła światła). Długość wektora pokazuje wielkość odchylenia barwy. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 55 CRV (Colour Rendering Vector) Świetlówka barwa 840 Lampa metalohalogenkowa Lampa sodowa Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 56 28

29 Równomierna przestrzeń barw CIE 1976 CIELUV Przestrzeń barw oparta na wykresie chromatyczności CIE 1976 (u v ) Przekształcenie z układu XYZ CIE 1931: Trójwymiarowa przestrzeń tworzona przez następujące wielkości: gdzie: L luminancja, Y, u, v składowa i współrzędne chromatyczności danej barwy, Yn, un, vn składowa i współrzędne chromatyczności punktu bieli (iluminantu, źródła światła, monitora). Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 57 Równomierna przestrzeń barw CIE 1976 CIELAB Trójwymiarowa przestrzeń tworzona przez następujące wielkości: gdzie: L luminancja, X, Y, Z składowe danej barwy, Xn, Yn, Zn składowe punktu bieli (iluminantu, źródła światła, monitora). Układ wykorzystuje teorię barw przeciwstawnych: jasno (L=100) ciemno (L=0); czerwony(+a) zielony(-a); niebieski(+b) żółty(-b) Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 58 29

30 Różnica barw Długość odcinka w przestrzeni trójwymiarowej pomiędzy dwiema barwami. W układzie CIELUV W układzie CIELAB Układy CIELUV oraz CIELAB nie tworzą idealnie równomiernej przestrzeni barw. Wprowadzono dwa nowe układy barw, które uwzględniają m.in. barwę i jaskrawość tła, wielkość obserwowanej próbki, odległości pomiędzy porównywanymi próbkami. CIE 1994 LCh CIEDE 2000 Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 59 Munsell system - atlas barw System barw opracowany w 1915 roku przez amerykańskiego malarza Alberta Munsell a. Na podstawie systemu Munsell a stworzono atlas barw. Barwę opisują trzy wielkości: hue (odcień), chroma (nasycenie), value (jaskrawość). Każde koło odcienia podzielone jest na pięć głównych części Yellow, Red, Purple, Blue, Green, na graniczne części wspólne YR, RP, PB, BG, GY, a każda z tych 10-ciu części na 10 elementów. Barwa opisywana jest w postaci kodu: Hue Value/Chroma np. 5 YR 8/4 jasny żółtawy róż Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 60 30

31 Natural Colour System NCS atlas barw System barw opracowany Scandinavian Colour Institute opiera się na dwóch założeniach: - istnieje sześć barw podstawowych, które nie są do siebie podobne, - każdą postrzeganą barwę można opisać poprzez podobieństwo do jednej z sześciu barw podstawowych. Sześć barw podstawowych to: biała, czarna, żółta, czerwona, niebieska, zielona. Barwa pokazywana jest w skali od 0 do 100. Przestrzeń barw NCS Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 61 Natural Colour System NCS Każda ćwiartka koła (pomiędzy barwami podstawowymi) podzielona jest na 100 równych części: np. Y90R żółty 10% z 90-cio procentową zawartością czerwonego. Zapis barwy: S czerń 10% C nasycenie 50% =40% bieli (W) Koło odcienia. Trójkąt nasycenia i jaskrawości. Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 62 31

32 Przemysłowy atlas barw RAL Już ponad 70 lat temu powstał wzornik kolorów RAL opracowany przez niemiecką Komisję Rzeszy ds. Warunków Dostaw. Pełen system zawiera około 1,7 tys. kolorów. Każdy z kolorów RAL oznaczony jest czterocyfrowym symbolem, który określa położenie w kole barw systemu. System Pantone System wzorników barwy używanych głównie przez grafików. Barwy w systemie Pantone mogą być odtworzone na maszynie drukarskiej (wydrukowane) z użyciem systemu CMYK (barw podstawowych używanych w drukarni). Do odwzorowania barw spoza gamutu CMYK system umożliwia stosowanie barw dodatkowych (spot colors). Niektóre państwa określają barwy występujące na ich flagach za pomocą systemu Pantone (Szkocja, Kanada, Korea Płdn.) Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 63 Pomiary barwy Kolorymetr trójchromatyczny Czułości widmowe fotoprzetworników muszą być zgodne z przebiegiem funkcji kolorymetrycznych. Występuje błąd dopasowania istotny przy pomiarach prom. monochromatycznego i wąskopasmowego. Składowe trójchromatyczne X, Y, Z: 830 " X = P!! x!! d! " Y = P!! y!! d! " Z = P!! z!! d! 360 Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 64 32

33 Pomiary barwy Monochromator Pomiar rozkładu widmowego Pλ promieniowania rozszczepionego na pryzmacie lub siatce dyfrakcyjnej. Siatka lub pryzmat obraca się co umożliwia uzyskanie promieniowania o danej długości fali w szczelinie wyjściowej. Duża dokładność, długi czas wykonania obliczeń. 830 X = " P!! x!! d! Y = " P!! y!! d! Z = " P!! z!! d! Spektrofotometr Pomiar rozkładu widmowego Pλ promieniowania rozszczepionego na siatce dyfrakcyjnej. Siatka jest nieruchoma. Promieniowanie odbite od siatki pada na linijkę diodową. Każda kolejna fotodioda mierzy promieniowanie o innej długości fali. Mniejsza dokładność, krótki czas wykonywania obliczeń Kolorymetria, Specjalność Technika Świetlna (pierwszy stopień studiów). Krzysztof Wandachowicz, strona 65 33

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE Barwa Barwą nazywamy rodzaj określonego ilościowo i jakościowo (długość fali, energia) promieniowania świetlnego. Głównym i podstawowym źródłem doznań barwnych jest

Bardziej szczegółowo

K O L O R Y M E T R I A

K O L O R Y M E T R I A Elektrotechnika Studia niestacjonarne K O L O R Y M E T R I A Rys. 1. Układ optyczny oka z zaznaczoną osią optyczną. Rogówka Źrenica Soczewka Jest soczewką wypukło-wklęsłą i ma kształt czaszy sferycznej.

Bardziej szczegółowo

Teoria światła i barwy

Teoria światła i barwy Teoria światła i barwy Powstanie wrażenia barwy Światło może docierać do oka bezpośrednio ze źródła światła lub po odbiciu od obiektu. Z oka do mózgu Na siatkówce tworzony pomniejszony i odwrócony obraz

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 14 PODSTAWY TEORII BARW. Plan wykładu: 1. Wrażenie widzenia barwy. Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw

WYKŁAD 14 PODSTAWY TEORII BARW. Plan wykładu: 1. Wrażenie widzenia barwy. Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw WYKŁAD 14 1. Wrażenie widzenia barwy Co jest potrzebne aby zobaczyć barwę? PODSTAWY TEOII AW Światło Przedmiot (materia) Organ wzrokowy człowieka Plan wykładu: Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw

Bardziej szczegółowo

Fotometria i kolorymetria

Fotometria i kolorymetria 12. (współrzędne i składowe trójchromatyczne promieniowania monochromatycznego; układ bodźców fizycznych RGB; krzywa barw widmowych; układ barw CIE 1931 (XYZ); alychne; układy CMY i CMYK). http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY TEORII BARW

PODSTAWY TEORII BARW WYKŁAD 12 PODSTAWY TEORII BARW Plan wykładu: Wrażenie widzenia barwy Modele liczbowe barw 1. Wrażenie widzenia barwy Co jest potrzebne aby zobaczyć barwę? Światło Przedmiot (materia) Organ wzrokowy człowieka

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko Grafika Komputerowa modele kolorów Marek Pudełko Pojęcie Barwy Barwa to wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka i zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła

Bardziej szczegółowo

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz

MODELE KOLORÓW. Przygotował: Robert Bednarz MODELE KOLORÓW O czym mowa? Modele kolorów,, zwane inaczej systemami zapisu kolorów,, są różnorodnymi sposobami definiowania kolorów oglądanych na ekranie, na monitorze lub na wydruku. Model RGB nazwa

Bardziej szczegółowo

BARWA. Barwa postrzegana opisanie cech charakteryzujących wrażenie, jakie powstaje w umyśle;

BARWA. Barwa postrzegana opisanie cech charakteryzujących wrażenie, jakie powstaje w umyśle; BARWA Barwa postrzegana opisanie cech charakteryzujących wrażenie, jakie powstaje w umyśle; Barwa psychofizyczna scharakteryzowanie bodźców świetlnych, wywołujących wrażenie barwy; ODRÓŻNIENIE BARW KOLORYMETR

Bardziej szczegółowo

Fotometria i kolorymetria

Fotometria i kolorymetria 9. (rodzaje receptorów; teoria Younga-Helmholtza i Heringa; kontrast chromatyczny i achromatyczny; dwu- i trzywariantowy system widzenia ssaków; kontrast równoczesny). http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 1. Temat: BADANIE OSTROŚCI WIDZENIA W RÓŻNYCH WARUNKACH OŚWIETLENIOWYCH

Ćwiczenie nr 1. Temat: BADANIE OSTROŚCI WIDZENIA W RÓŻNYCH WARUNKACH OŚWIETLENIOWYCH Grupa: Elektrotechnika, sem 3., wersja z dn. 03.10.2011 Podstawy Techniki Świetlnej Laboratorium Ćwiczenie nr 1. Temat: BADANIE OSTROŚCI WIDZENIA W RÓŻNYCH WARUNKACH OŚWIETLENIOWYCH Opracowanie wykonano

Bardziej szczegółowo

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga?

Zmysły. Wzrok 250 000 000. Węch 40 000 000. Dotyk 2 500 000. Smak 1 000 000. Słuch 25 000. Równowaga? Zmysły Rodzaj zmysłu Liczba receptorów Wzrok 250 000 000 Węch 40 000 000 Dotyk 2 500 000 Smak 1 000 000 Słuch 25 000 Równowaga? Fale elektromagnetyczne Wzrok Informacje kształt zbliżony do podstawowych

Bardziej szczegółowo

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7

Dzień dobry. Miejsce: IFE - Centrum Kształcenia Międzynarodowego PŁ, ul. Żwirki 36, sala nr 7 Dzień dobry BARWA ŚWIATŁA Przemysław Tabaka e-mail: przemyslaw.tabaka@.tabaka@wp.plpl POLITECHNIKA ŁÓDZKA Instytut Elektroenergetyki Co to jest światło? Światło to promieniowanie elektromagnetyczne w zakresie

Bardziej szczegółowo

Fotometria i kolorymetria

Fotometria i kolorymetria 10. Opis barwy; cechy psychofizyczne barwy; indukcja przestrzenna i czasowa; widmo bodźca a wrażenie barwne; wady postrzegania barw; testy Ishihary. http://www.if.pwr.wroc.pl/~wozniak/ Miejsce i termin

Bardziej szczegółowo

Fotometria i kolorymetria

Fotometria i kolorymetria 11. Mieszanie barw (addytywne równoczesne i następcze; subtraktywne); metameryzm; prawa rassmanna. Jednostka trójchromatyczna; równanie trójchromatyczne; przestrzeń i płaszczyzna barw; przekształcenie

Bardziej szczegółowo

Kolorymetria. Akademia Sztuk Pięknych Gdańsk październik Dr inŝ. Paweł Baranowski

Kolorymetria. Akademia Sztuk Pięknych Gdańsk październik Dr inŝ. Paweł Baranowski Kolorymetria Akademia Sztuk Pięknych Gdańsk październik 2004 Dr inŝ. Paweł Baranowski Eksperymenty Newtona Angielski fizyk Isaac Newton (1643-1727) odkrył w 1704 roku podczas badań, ze światło słoneczne,

Bardziej szczegółowo

Do opisu kolorów używanych w grafice cyfrowej śluzą modele barw.

Do opisu kolorów używanych w grafice cyfrowej śluzą modele barw. Modele barw Do opisu kolorów używanych w grafice cyfrowej śluzą modele barw. Każdy model barw ma własna przestrzeo kolorów, a co za tym idzie- własny zakres kolorów możliwych do uzyskania oraz własny sposób

Bardziej szczegółowo

Współrzędne trójchromatyczne x,y określają chromatyczność barwy, składowa Y wyznacza od razu jasność barwy.

Współrzędne trójchromatyczne x,y określają chromatyczność barwy, składowa Y wyznacza od razu jasność barwy. Współrzędne trójchromatyczne x,y określają chromatyczność barwy, składowa Y wyznacza od razu jasność barwy. Barwa achromatyczna (biała) ma w tej skali jasność Y=100, gdy zakres promieniowania obejmuje

Bardziej szczegółowo

Janusz Ganczarski CIE XYZ

Janusz Ganczarski CIE XYZ Janusz Ganczarski CIE XYZ Spis treści Spis treści..................................... 1 1. CIE XYZ................................... 1 1.1. Współrzędne trójchromatyczne..................... 1 1.2. Wykres

Bardziej szczegółowo

Kolor w grafice komputerowej. Światło i barwa

Kolor w grafice komputerowej. Światło i barwa Kolor w grafice komputerowej Światło i barwa Światło Spektrum światła białego: 400nm 700nm fiolet - niebieski - cyan - zielony - żółty - pomarańczowy - czerwony Światło białe składa się ze wszystkich długości

Bardziej szczegółowo

Kolorymetria. Wykład opracowany m.in. dzięki materiałom dra W.A. Woźniaka, za jego zgodą.

Kolorymetria. Wykład opracowany m.in. dzięki materiałom dra W.A. Woźniaka, za jego zgodą. Kolorymetria Wykład opracowany m.in. dzięki materiałom dra W.A. Woźniaka, za jego zgodą. Widmo światła białego 400-450 nm - fiolet 450-500 nm - niebieski 500-560 nm - zielony 560-590 nm - żółty 590-630

Bardziej szczegółowo

Luminancja jako jednostka udziału barwy składowej w mierzonej:

Luminancja jako jednostka udziału barwy składowej w mierzonej: Luminancja jako jednostka udziału barwy składowej w mierzonej: L : L : L 1,0000: 4,5907 :0,0601 L L : L 98,9%:1,1 % WNIOSEK: Trzeba wprowadzić skalę, w której luminancja trzech bodźców byłaby oceniana

Bardziej szczegółowo

WYKŁAD 11. Kolor. fiolet, indygo, niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy, czerwony

WYKŁAD 11. Kolor. fiolet, indygo, niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy, czerwony WYKŁAD 11 Modelowanie koloru Kolor Światło widzialne fiolet, indygo, niebieski, zielony, żółty, pomarańczowy, czerwony ~400nm ~700nm Rozróżnialność barw (przeciętna): 150 czystych barw Wrażenie koloru-trzy

Bardziej szczegółowo

Modele i przestrzenie koloru

Modele i przestrzenie koloru Modele i przestrzenie koloru Pantone - międzynarodowy standard identyfikacji kolorów do celów przemysłowych (w tym poligraficznych) opracowany i aktualizowany przez amerykańską firmę Pantone Inc. System

Bardziej szczegółowo

Akwizycja obrazów. Zagadnienia wstępne

Akwizycja obrazów. Zagadnienia wstępne Akwizycja obrazów. Zagadnienia wstępne Wykorzystane materiały: R. Tadeusiewicz, P. Korohoda, Komputerowa analiza i przetwarzanie obrazów, Wyd. FPT, Kraków, 1997 A. Przelaskowski, Techniki Multimedialne,

Bardziej szczegółowo

Tajemnice koloru, część 1

Tajemnice koloru, część 1 Artykuł pobrano ze strony eioba.pl Tajemnice koloru, część 1 Jak działa pryzmat? Dlaczego kolory na monitorze są inne niż atramenty w drukarce? Możemy na to odpowiedzieć, uświadamiając sobie, że kolory

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie barwą w fotografii

Zarządzanie barwą w fotografii 1 z 6 2010-10-12 19:45 14 czerwca 2010, 07:00 Autor: Szymon Aksienionek czytano: 2689 razy Zarządzanie barwą w fotografii Mamy możliwość używania cyfrowych aparatów fotograficznych, skanerów, monitorów,

Bardziej szczegółowo

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE

I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE I. PROMIENIOWANIE CIEPLNE - lata '90 XIX wieku WSTĘP Widmo promieniowania elektromagnetycznego zakres "pokrycia" różnymi rodzajami fal elektromagnetycznych promieniowania zawartego w danej wiązce. rys.i.1.

Bardziej szczegółowo

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D.

17. Który z rysunków błędnie przedstawia bieg jednobarwnego promienia światła przez pryzmat? A. rysunek A, B. rysunek B, C. rysunek C, D. rysunek D. OPTYKA - ĆWICZENIA 1. Promień światła padł na zwierciadło tak, że odbił się od niego tworząc z powierzchnią zwierciadła kąt 30 o. Jaki był kąt padania promienia na zwierciadło? A. 15 o B. 30 o C. 60 o

Bardziej szczegółowo

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe

Jaki kolor widzisz? Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw dopełniających. Zastosowanie/Słowa kluczowe 1 Jaki kolor widzisz? Abstrakt Doświadczenie pokazuje zjawisko męczenia się receptorów w oku oraz istnienie barw Zastosowanie/Słowa kluczowe wzrok, zmysły, barwy, czopki, pręciki, barwy dopełniające, światło

Bardziej szczegółowo

Co to jest współczynnik oddawania barw?

Co to jest współczynnik oddawania barw? Co to jest współczynnik oddawania barw? Światło i kolor Kolory są wynikiem oddziaływania oświetlenia z przedmiotami. Różne źródła światła mają różną zdolność do wiernego oddawania barw przedmiotów Oddawanie

Bardziej szczegółowo

Kurs grafiki komputerowej Lekcja 2. Barwa i kolor

Kurs grafiki komputerowej Lekcja 2. Barwa i kolor Barwa i kolor Barwa to zjawisko, które zachodzi w trójkącie: źródło światła, przedmiot i obserwator. Zjawisko barwy jest wrażeniem powstałym u obserwatora, wywołanym przez odpowiednie długości fal świetlnych,

Bardziej szczegółowo

Komunikacja Człowiek-Komputer

Komunikacja Człowiek-Komputer Komunikacja Człowiek-Komputer Kolory Wojciech Jaśkowski Instytut Informatyki Politechnika Poznańska Wersja: 4 listopada 2013 Światło Źródło: Practical Colour management R. Griffith Postrzegany kolor zależy

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory Promieniowanie elektromagnetyczne (fala elektromagnetyczna) rozchodzące się w przestrzeni zaburzenie pola elektromagnetycznego. Zaburzenie to ma charakter fali poprzecznej, w której składowa elektryczna

Bardziej szczegółowo

Temat ćwiczenia. Pomiary oświetlenia

Temat ćwiczenia. Pomiary oświetlenia POLITECHNIKA ŚLĄSKA W YDZIAŁ TRANSPORTU Temat ćwiczenia Pomiary oświetlenia Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami pomiaru natęŝenia oświetlenia oraz wyznaczania poŝądanej wartości

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do grafiki maszynowej. Wprowadzenie do percepcji wizualnej i modeli barw

Wprowadzenie do grafiki maszynowej. Wprowadzenie do percepcji wizualnej i modeli barw Wprowadzenie do grafiki maszynowej. Wprowadzenie do percepcji i modeli barw Aleksander Denisiuk Uniwersytet Warmińsko-Mazurski Olsztyn, ul. Słoneczna 54 denisjuk@matman.uwm.edu.pl 1 / 38 Wprowadzenie do

Bardziej szczegółowo

Przetwarzanie obrazów wykład 1. Adam Wojciechowski

Przetwarzanie obrazów wykład 1. Adam Wojciechowski Przetwarzanie obrazów wykład 1 Adam Wojciechowski Teoria światła i barwy Światło Spektrum światła białego: 400nm 700nm fiolet - niebieski - cyan - zielony - żółty - pomarańczowy - czerwony Światło białe

Bardziej szczegółowo

Grafika komputerowa Wykład 11 Barwa czy kolor?

Grafika komputerowa Wykład 11 Barwa czy kolor? Grafika komputerowa Wykład 11 czy kolor? Instytut Informatyki i Automatyki Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży 2 0 0 9 Spis treści Spis treści 1 2 3 Mieszanie addytywne barw

Bardziej szczegółowo

Percepcja obrazu Podstawy grafiki komputerowej

Percepcja obrazu Podstawy grafiki komputerowej Percepcja obrazu Podstawy grafiki komputerowej Światło widzialne wycinek szerokiego widma fal elektromagnetycznych 1 Narząd wzroku Narząd wzroku jest wysoko zorganizowanym analizatorem zmysłowym, którego

Bardziej szczegółowo

Teoria koloru Co to jest?

Teoria koloru Co to jest? Teoria koloru Teoria koloru Co to jest? Dział wiedzy zajmujący się powstawaniem u człowieka wrażeń barwnych oraz teoretycznymi i praktycznymi aspektami czynników zewnętrznych biorących udział w procesie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej

Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej Ćwiczenie 12 (44) Wyznaczanie długości fali świetlnej przy pomocy siatki dyfrakcyjnej Wprowadzenie Światło widzialne jest to promieniowanie elektromagnetyczne (zaburzenie poła elektromagnetycznego rozchodzące

Bardziej szczegółowo

Fotometria i kolorymetria

Fotometria i kolorymetria 13. x,y,y. Jednowymiarowe skale barw (długość fali dominującej i czystość bodźca; temperatura barwowa). Iluminanty i źródła normalne CIE. Układ CIE 1960 (u,v). Przestrzeń barw CIE 1964 (UVW). Układ CIE

Bardziej szczegółowo

Fizyczne Metody Badań Materiałów 2

Fizyczne Metody Badań Materiałów 2 Fizyczne Metody Badań Materiałów 2 Dr inż. Marek Chmielewski G.G. np.p.7-8 www.mif.pg.gda.pl/homepages/bzyk Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŚWIATŁA. Piotr Szymczyk. Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej, AGH

JAKOŚĆ ŚWIATŁA. Piotr Szymczyk. Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej, AGH JAKOŚĆ ŚWIATŁA Piotr Szymczyk Katedra Automatyki i Inżynierii Biomedycznej, AGH Kraków, 2017 Źródła światła -podział Żarowe źródła światła Żarówki tradycyjne Żarówki halogenowe Wyładowcze źródła światła

Bardziej szczegółowo

Prawo Bragga. Różnica dróg promieni 1 i 2 wynosi: s = CB + BD: CB = BD = d sinθ

Prawo Bragga. Różnica dróg promieni 1 i 2 wynosi: s = CB + BD: CB = BD = d sinθ Prawo Bragga Prawo Bragga Prawo Bragga Różnica dróg promieni 1 i 2 wynosi: s = CB + BD: CB = BD = d sinθ d - odległość najbliższych płaszczyzn, w których są ułożone atomy, równoległych do powierzchni kryształu,

Bardziej szczegółowo

Środowisko pracy Oświetlenie

Środowisko pracy Oświetlenie Środowisko pracy Oświetlenie Budowa narządu wzroku dr inż. Katarzyna Jach 1 2 Budowa oka Pręciki rozdzielczość światłoczułe odpowiedzialne za wykrywanie kształtu i ruchu Nie rozróżniają kolorów Czopki

Bardziej szczegółowo

Temat: Budowa i działanie narządu wzroku.

Temat: Budowa i działanie narządu wzroku. Temat: Budowa i działanie narządu wzroku. Oko jest narządem wzroku. Umożliwia ono rozróżnianie barw i widzenie przedmiotów znajdujących się w różnych odległościach. Oko jest umiejscowione w kostnym oczodole.

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów

Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów Cyfrowe przetwarzanie obrazów I Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów dr. inż Robert Kazała Barwa Z fizycznego punktu widzenia światło jest promieniowaniem elektromagnetycznym, które wyróżnia

Bardziej szczegółowo

GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA RASTROWA

GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA KOMPUTEROWA GRAFIKA RASTROWA GRAFIKA RASTROWA (raster graphic) grafika bitmapowa: prezentacja obrazu za pomocą pionowo-poziomej siatki odpowiednio kolorowanych pikseli na monitorze komputera, drukarce

Bardziej szczegółowo

Chemia Procesu Widzenia

Chemia Procesu Widzenia Chemia Procesu Widzenia barwy H.P. Janecki Miłe spotkanie...wykład 11 Spis treści Światło Powstawanie wrażenia barwy Barwa Modele barw 1. Model barw HSV 2. Model barw RGB 3. Sprzętowa reprezentacja barwy

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI

WYMAGANIA WSTĘPNE W ZAKRESIE WIEDZY, UMIEJĘTNOŚCI I INNYCH KOMPETENCJI WYDZIAŁ Podstawowych Problemów Techniki Zał. nr 4 do ZW 33/01 KARTA PRZEDMIOTU Nazwa w języku polskim..fotometria i kolorymetria. Nazwa w języku angielskim.photometry and colorimetry. Kierunek studiów

Bardziej szczegółowo

Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 03.11.2015 Technika Świetlna Laboratorium

Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 03.11.2015 Technika Świetlna Laboratorium 6-965 Poznań tel. (-61) 6652688 fax (-61) 6652389 Grupa: Elektrotechnika, sem 3, wersja z dn. 3.11.2 Technika Świetlna Laboratorium Ćwiczenie nr 3 Temat: BADANIE POLA WIDZENIA Opracowanie wykonano na podstawie:

Bardziej szczegółowo

Współczesne metody badań instrumentalnych

Współczesne metody badań instrumentalnych Współczesne metody badań instrumentalnych Wykład II Promieniowanie elektromagnetyczne Widmo promieniowania EM Oddziaływanie światła z materią, reflektancja, transmitancja, absorpcja Widzenie barwne, diagram

Bardziej szczegółowo

Wykład 2. Fotometria i kolorymetria

Wykład 2. Fotometria i kolorymetria Wykład 2 Fotometria i kolorymetria Fala elektromagnetyczna Fala elektromagnetyczna Światło widzialne Gwiazdy Temperatura barwowa Światło widzialne Pomiar światła - fotometria 1729 Pierre Bouger Essai

Bardziej szczegółowo

Barwy przedmiotów są wynikiem działania na oko promieniowania, które się od tych przedmiotów odbija lub jest przez nie przepuszczane.

Barwy przedmiotów są wynikiem działania na oko promieniowania, które się od tych przedmiotów odbija lub jest przez nie przepuszczane. Barwy przedmiotów są wynikiem działania na oko promieniowania, które się od tych przedmiotów odbija lub jest przez nie przepuszczane. Skład promieniowania padającego na barwną substancję może być różny,

Bardziej szczegółowo

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne.

Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. Kwantowe własności promieniowania, ciało doskonale czarne, zjawisko fotoelektryczne zewnętrzne. DUALIZM ŚWIATŁA fala interferencja, dyfrakcja, polaryzacja,... kwant, foton promieniowanie ciała doskonale

Bardziej szczegółowo

Grafika komputerowa. Adam Wojciechowski

Grafika komputerowa. Adam Wojciechowski Grafika komputerowa Adam Wojciechowski Grafika komputerowa Grafika komputerowa podstawowe pojęcia i zastosowania Grafika komputerowa - definicja Grafika komputerowa -dział informatyki zajmujący się wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Środowisko pracy Oświetlenie

Środowisko pracy Oświetlenie Środowisko pracy Oświetlenie Oświetlenie podstawowe pojęcia Światło - Energia promieniowania o długości fali 380-760 nm, zdolna pobudzić siatkówkę i wywołać wrażenie wzrokowe. dr inż. Katarzyna Jach 1

Bardziej szczegółowo

Pod wpływem enzymów forma trans- retinalu powraca do formy cis- i powoli, w ciemności, przez łączenie się z opsyną, następuje resynteza rodopsyny.

Pod wpływem enzymów forma trans- retinalu powraca do formy cis- i powoli, w ciemności, przez łączenie się z opsyną, następuje resynteza rodopsyny. Barwa, kolor, choć z pozoru cecha rzeczywista materii (przyzwyczailiśmy się, że wszystko ma swój kolor) w rzeczywistości jest cechą subiektywną. Barwa nie istnieje w rzeczywistości a jedynie powstaje wrażenie

Bardziej szczegółowo

Fizyka elektryczność i magnetyzm

Fizyka elektryczność i magnetyzm Fizyka elektryczność i magnetyzm W5 5. Wybrane zagadnienia z optyki 5.1. Światło jako część widma fal elektromagnetycznych. Fale elektromagnetyczne, które współczesny człowiek potrafi wytwarzać, i wykorzystywać

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 34. Badanie elementów optoelektronicznych

Ćwiczenie nr 34. Badanie elementów optoelektronicznych Ćwiczenie nr 34 Badanie elementów optoelektronicznych 1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z elementami optoelektronicznymi oraz ich podstawowymi parametrami, a także doświadczalne sprawdzenie

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0..

Ćwiczenie 363. Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa. Początkowa wartość kąta 0.. Nazwisko... Data... Nr na liście... Imię... Wydział... Dzień tyg.... Godzina... Polaryzacja światła sprawdzanie prawa Malusa Początkowa wartość kąta 0.. 1 25 49 2 26 50 3 27 51 4 28 52 5 29 53 6 30 54

Bardziej szczegółowo

Optyka stanowi dział fizyki, który zajmuje się światłem (także promieniowaniem niewidzialnym dla ludzkiego oka).

Optyka stanowi dział fizyki, który zajmuje się światłem (także promieniowaniem niewidzialnym dla ludzkiego oka). Optyka geometryczna Optyka stanowi dział fizyki, który zajmuje się światłem (także promieniowaniem niewidzialnym dla ludzkiego oka). Założeniem optyki geometrycznej jest, że światło rozchodzi się jako

Bardziej szczegółowo

Barwa ciepła Barwa neutralna Barwa chłodna

Barwa ciepła Barwa neutralna Barwa chłodna W sprzedaży różnych źródeł światła spotykamy pojęcie barwy światła. Najczęściej spotykane rodzaje barw światła to: biała ciepła biała naturalna biała chłodna Odbiór przestrzeni w której się znajdujemy

Bardziej szczegółowo

BADANIE OSTROŚCI WIDZENIA W RÓśNYCH WARUNKACH OŚWIETLENIOWYCH

BADANIE OSTROŚCI WIDZENIA W RÓśNYCH WARUNKACH OŚWIETLENIOWYCH ul.piotrowo a tel. (0-6) 665688 fax (0-6) 66589 STUDIA NISTACJONARN II STOPNIA wersja z dnia 0..0 KIRUNK LKTROTCHNIKA SM. Laboratorium: TCHNIKI ŚWITLNJ TMAT: BADANI OSTROŚCI WIDZNIA W RÓśNYCH WARUNKACH

Bardziej szczegółowo

Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła

Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła Ćwiczenie O3 Wyznaczanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali światła O3.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zbadanie zależności współczynnika załamania światła od długości fali

Bardziej szczegółowo

1.3. Poziom ekspozycji na promieniowanie nielaserowe wyznacza się zgodnie z wzorami przedstawionymi w tabeli 1, przy uwzględnieniu:

1.3. Poziom ekspozycji na promieniowanie nielaserowe wyznacza się zgodnie z wzorami przedstawionymi w tabeli 1, przy uwzględnieniu: Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 maja 2010 r. Wyznaczanie poziomu ekspozycji na promieniowanie optyczne 1. Promieniowanie nielaserowe 1.1. Skutki oddziaływania

Bardziej szczegółowo

WSTĘP DO GRAFIKI KOMPUTEROWEJ

WSTĘP DO GRAFIKI KOMPUTEROWEJ WSTĘP DO GRAFIKI KOMPUTEROWEJ Miłosz Michalski Institute of Physics Nicolaus Copernicus University Październik 2015 1 / 44 Plan wykładu Światło, kolor, zmysł wzroku Obraz: fotgrafia, poligrafia, grafika

Bardziej szczegółowo

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy

Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy I CO MU ZAGRAŻA Jeden z narządów zmysłów. Umożliwia rozpoznawanie kształtów, barw i ruchów. Odczytuje moc i kąt padania światła. Bardziej wyspecjalizowanie oczy pozwalają np. widzieć w ciemności. Zewnętrzne

Bardziej szczegółowo

Polecenie ŚWIATPUNKT - ŚWIATŁO PUNKTOWE

Polecenie ŚWIATPUNKT - ŚWIATŁO PUNKTOWE Polecenie ŚWIATPUNKT - ŚWIATŁO PUNKTOWE Tworzy światło punktowe emitujące światło we wszystkich kierunkach. Lista monitów Wyświetlane są następujące monity. Określ położenie źródłowe : Podaj wartości

Bardziej szczegółowo

Grupa: Elektrotechnika, Studia stacjonarne, II stopień, sem. 1. wersja z dn Laboratorium Techniki Świetlnej

Grupa: Elektrotechnika, Studia stacjonarne, II stopień, sem. 1. wersja z dn Laboratorium Techniki Świetlnej Grupa: Elektrotechnika, Studia stacjonarne, II stopień, sem. 1. wersja z dn. 29.03.2016 aboratorium Techniki Świetlnej Ćwiczenie nr 5. TEMAT: POMIAR UMIACJI MATERIAŁÓW O RÓŻYCH WŁASOŚCIACH FOTOMETRYCZYCH

Bardziej szczegółowo

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE

LASERY I ICH ZASTOSOWANIE LASERY I ICH ZASTOSOWANIE Laboratorium Instrukcja do ćwiczenia nr 3 Temat: Efekt magnetooptyczny 5.1. Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą modulowania zmiany polaryzacji światła oraz

Bardziej szczegółowo

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM

Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Jan Drzymała ANALIZA INSTRUMENTALNA SPEKTROSKOPIA W ŚWIETLE WIDZIALNYM I PODCZERWONYM Światło słoneczne jest mieszaniną fal o różnej długości i różnego natężenia. Tylko część promieniowania elektromagnetycznego

Bardziej szczegółowo

Oświetlenie obiektów 3D

Oświetlenie obiektów 3D Synteza i obróbka obrazu Oświetlenie obiektów 3D Opracowanie: dr inż. Grzegorz Szwoch Politechnika Gdańska Katedra Systemów Multimedialnych Rasteryzacja Spłaszczony po rzutowaniu obraz siatek wielokątowych

Bardziej szczegółowo

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji

7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji 7. Wyznaczanie poziomu ekspozycji Wyznaczanie poziomu ekspozycji w przypadku promieniowania nielaserowego jest bardziej złożone niż w przypadku promieniowania laserowego. Wynika to z faktu, że pracownik

Bardziej szczegółowo

WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLNEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJNEJ

WYZNACZANIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLNEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJNEJ ĆWICZEIE 8 WYZACZAIE DŁUGOŚCI FALI ŚWIETLEJ ZA POMOCĄ SIATKI DYFRAKCYJEJ Opis teoretyczny do ćwiczenia zamieszczony jest na stronie www.wtc.wat.edu.pl w dziale DYDAKTYKA FIZYKA ĆWICZEIA LABORATORYJE. Opis

Bardziej szczegółowo

TEORIA BARW (elementy) 1. Podstawowe wiadomości o barwach

TEORIA BARW (elementy) 1. Podstawowe wiadomości o barwach TEORIA BARW (elementy) 1. Podstawowe wiadomości o barwach definicja barwy (fizjologiczna) wrażenie wzrokowe powstałe w mózgu na skutek działającego na oko promieniowania 1 maszyny nie posiadają tak doskonałego

Bardziej szczegółowo

Kolorowy Wszechświat część I

Kolorowy Wszechświat część I Kolorowy Wszechświat część I Bartłomiej Zakrzewski Spoglądając w pogodną noc na niebo, łatwo możemy dostrzec, że gwiazdy (przynajmniej te najjaśniejsze) różnią się między sobą kolorami. Wśród nich znajdziemy

Bardziej szczegółowo

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski

Efekt Dopplera. dr inż. Romuald Kędzierski Efekt Dopplera dr inż. Romuald Kędzierski Christian Andreas Doppler W 1843 roku opublikował swoją najważniejszą pracę O kolorowym świetle gwiazd podwójnych i niektórych innych ciałach niebieskich. Opisał

Bardziej szczegółowo

Przenośne urządzenia pomiarowe...59. Nowy spectro-guide...59 Color-guide do małych detali...64 Color-guide do proszków... 64

Przenośne urządzenia pomiarowe...59. Nowy spectro-guide...59 Color-guide do małych detali...64 Color-guide do proszków... 64 Barwa - wprowadzenie...55 Przenośne urządzenia pomiarowe...59 Nowy spectro-guide...59 Color-guide do małych detali...64 Color-guide do proszków... 64 Wyposażenie do przenośnych urządzeń pomiarowych...66

Bardziej szczegółowo

Fizjologia czlowieka seminarium + laboratorium. M.Eng. Michal Adam Michalowski

Fizjologia czlowieka seminarium + laboratorium. M.Eng. Michal Adam Michalowski Fizjologia czlowieka seminarium + laboratorium M.Eng. Michal Adam Michalowski michal.michalowski@uwr.edu.pl michaladamichalowski@gmail.com michal.michalowski@uwr.edu.pl https://mmichalowskiuwr.wordpress.com/

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów medycznych.

Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów medycznych. Przetwarzanie obrazów medycznych Wprowadzenie do cyfrowego przetwarzania obrazów medycznych. dr. inż Robert Kazała Diagnostyka obrazowa Diagnostyka obrazowa (obrazowanie medyczne) grupa badań wykorzystująca

Bardziej szczegółowo

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA

WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA WOJSKOWA AKADEMIA TECHNICZNA INSTYTUT OPTOELEKTRONIKI LABORATORIUM DETEKCJI SYGNAŁÓW OPTYCZNYCH GRUPA:.. Skład podgrupy nr... PROTOKÓŁ DO ĆWICZENIA nr.. Temat ćwiczenia: Badanie czujnika koloru 1. 2..

Bardziej szczegółowo

Widmo fal elektromagnetycznych

Widmo fal elektromagnetycznych Czym są fale elektromagnetyczne? Widmo fal elektromagnetycznych dr inż. Romuald Kędzierski Podstawowe pojęcia związane z falami - przypomnienie pole falowe część przestrzeni objęta w danej chwili falą

Bardziej szczegółowo

Natura światła. W XVII wieku ścierały się dwa, poglądy na temat natury światła. Isaac Newton

Natura światła. W XVII wieku ścierały się dwa, poglądy na temat natury światła. Isaac Newton Natura światła W XVII wieku ścierały się dwa, poglądy na temat natury światła. Isaac Newton W swojej pracy naukowej najpierw zajmował się optyką. Pierwsze sukcesy odniósł właśnie w optyce, konstruując

Bardziej szczegółowo

Makijaż zasady ogólne

Makijaż zasady ogólne Makijaż Makijaż zasady ogólne -relatywizm barw, -światłocień, -perspektywa barwna, -podział kolorów, -technika monochromatyczna, -zasada kontrastu (kolory dopełniające się). relatywizm barw relatywizm

Bardziej szczegółowo

Wstęp do astrofizyki I

Wstęp do astrofizyki I Wstęp do astrofizyki I Wykład 2 Tomasz Kwiatkowski 12 październik 2009 r. Tomasz Kwiatkowski, Wstęp do astrofizyki I, Wykład 2 1/21 Plan wykładu Promieniowanie ciała doskonale czarnego Związek temperatury

Bardziej szczegółowo

BADANIE INTERFEROMETRU YOUNGA

BADANIE INTERFEROMETRU YOUNGA Celem ćwiczenia jest: BADANIE INTERFEROMETRU YOUNGA 1. poznanie podstawowych właściwości interferometru z podziałem czoła fali w oświetleniu monochromatycznym i świetle białym, 2. demonstracja możliwości

Bardziej szczegółowo

Rys. 1 Interferencja dwóch fal sferycznych w punkcie P.

Rys. 1 Interferencja dwóch fal sferycznych w punkcie P. Ćwiczenie 4 Doświadczenie interferencyjne Younga Wprowadzenie teoretyczne Charakterystyczną cechą fal jest ich zdolność do interferencji. Światło jako fala elektromagnetyczna również może interferować.

Bardziej szczegółowo

Algorytmy graficzne. Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 2008/091

Algorytmy graficzne. Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 2008/091 Algorytmy graficzne Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 2008/091 Zagadnienia, wykład, laboratorium Wykład: Światło i barwa. Modele barw. Charakterystyki obrazu. Reprezentacja i opis. Obrazy binarne

Bardziej szczegółowo

Problemy optyki falowej. Teoretyczne podstawy zjawisk dyfrakcji, interferencji i polaryzacji światła.

Problemy optyki falowej. Teoretyczne podstawy zjawisk dyfrakcji, interferencji i polaryzacji światła. . Teoretyczne podstawy zjawisk dyfrakcji, interferencji i polaryzacji światła. Rozwiązywanie zadań wykorzystujących poznane prawa I LO im. Stefana Żeromskiego w Lęborku 27 luty 2012 Dyfrakcja światła laserowego

Bardziej szczegółowo

Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 2013/14

Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 2013/14 Algorytmy graficzne Marcin Wilczewski Politechnika Gdańska, 213/14 1 Zagadnienia, wykład, laboratorium Wykład: Światło i barwa. Modele barw. Charakterystyki obrazu. Reprezentacja i opis. Kwantyzacja skalarna

Bardziej szczegółowo

Wyznaczenie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona

Wyznaczenie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona Politechnika Łódzka FTIMS Kierunek: Informatyka rok akademicki: 2008/2009 sem. 2. Termin: 23 III 2009 Nr. ćwiczenia: 412 Temat ćwiczenia: Wyznaczenie długości fali świetlnej metodą pierścieni Newtona Nr.

Bardziej szczegółowo

Lekcja 81. Temat: Widma fal.

Lekcja 81. Temat: Widma fal. Temat: Widma fal. Lekcja 81 WIDMO FAL ELEKTROMAGNETCZNYCH Fale elektromagnetyczne można podzielić ze względu na częstotliwość lub długość, taki podział nazywa się widmem fal elektromagnetycznych. Obejmuje

Bardziej szczegółowo

Laboratorium systemów wizualizacji informacji. Pomiary charakterystyk spektralnych elementów modułu displeja. Kolorymetria.

Laboratorium systemów wizualizacji informacji. Pomiary charakterystyk spektralnych elementów modułu displeja. Kolorymetria. Laboratorium systemów wizualizacji informacji Pomiary charakterystyk spektralnych elementów modułu displeja. Kolorymetria. Katedra Optoelektroniki i Systemów Elektronicznych, WETI, Politechnika Gdaoska

Bardziej szczegółowo

Grafika Komputerowa I

Grafika Komputerowa I Grafika Komputerowa I Email: dawid@us.edu.pl I. Fizyczne i fizjologiczne aspekty percepcji obrazów przez człowieka. budowa oka, rozdzielczość wzroku, bezwładność wzroku, zakłócenia dyfrakcyjne, adaptacja,

Bardziej szczegółowo

BADANIE I ACHROMATYZACJA PRĄŻKÓW INTERFERENCYJNYCH TWORZONYCH ZA POMOCĄ ZWIERCIADŁA LLOYDA

BADANIE I ACHROMATYZACJA PRĄŻKÓW INTERFERENCYJNYCH TWORZONYCH ZA POMOCĄ ZWIERCIADŁA LLOYDA BADANIE I ACHROMATYZACJA PRĄŻKÓW INTERFERENCYJNYCH TWORZONYCH ZA POMOCĄ ZWIERCIADŁA LLOYDA Celem ćwiczenia jest: 1. demonstracja dużej liczby prążków w interferometrze Lloyda z oświetleniem monochromatycznym,

Bardziej szczegółowo

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory

PDF stworzony przez wersję demonstracyjną pdffactory gdzie: vi prędkość fali w ośrodku i, n1- współczynnik załamania światła ośrodka 1, n2- współczynnik załamania światła ośrodka 2. Załamanie (połączone z częściowym odbiciem) promienia światła na płaskiej

Bardziej szczegółowo

Laboratorium Grafiki Komputerowej Przekształcenia na modelach barw

Laboratorium Grafiki Komputerowej Przekształcenia na modelach barw Laboratorium rafiki Komputerowej Przekształcenia na modelach barw mgr inż. Piotr Stera Politechnika Śląska liwice 2004 Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawowymi modelami barw stosowanymi

Bardziej szczegółowo