ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO NR 80

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO NR 80"

Transkrypt

1 GLOTTODYDAKTYKA 5 1

2 ZESZYTY NAUKOWE UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO NR 80 2

3 SERIA FILOLOGICZNA GLOTTODYDAKTYKA 5 pod redakcją naukową ZOFII CZAPIGI EWY DŹWIERZYŃSKIEJ GRZEGORZA A. ZIĘTALI MARII KOSSAKOWSKIEJ-MARAS ANNY RUDYK WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW

4 Recenzowali prof. dr hab. EWA KOMOROWSKA prof. dr hab. TADEUSZ SZCZERBOWSKI Redakcja czasopisma Redaktor naczelny prof. dr hab. Zofia CZAPIGA Redaktor językowy dr hab., prof. UR Ewa DŹWIERZYŃSKA Redaktor tematyczny dr Grzegorz ZIĘTALA Rada naukowa prof. dr hab. Irina LYSAKOWA Rosyjski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. A.I. Hercena, Sankt Petersburg (Rosja) prof. dr hab. Eva KOLLAROWA Uniwersytet Katolicki w Rużomberku, Rużomberk (Słowacja) prof. dr hab. Ludmila Ivanovna KHARCHENKOVA Sankt Petersburski Uniwersytet Humanistyczny, Sankt Petersburg (Rosja) prof. dr hab. Ewa KOMOROWSKA Uniwersytet Szczeciński, Szczecin (Polska) prof. dr hab. Tatiana Yurevna TAMBOVKINA Bałtycki Uniwersytet Federalny im. I. Kanta, Kaliningrad (Rosja) prof. dr hab. Erzsebet Csekene JONAS Szkoła Wyższa w Nyiregyhazie, Nyiregyhaza (Węgry) dr hab. Maria MOCARZ Katolicki Uniwersytet Lubelski im. Jana Pawła II, Lublin (Polska) doc. dr Valentina BENIGNI Uniwersytet Roma Tre, Rzym (Włochy) dr Marika KALYUGA Macquarie University, Sydney (Australia) Opracowanie techniczne KRYSTYNA BARAN Łamanie ANDRZEJ LEWANDOWSKI Projekt okładki JERZY TOMALA Copyright by Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego Rzeszów 2013 ISSN ISSN WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO Rzeszów, ul. prof. S. Pigonia 6, tel , tel./fax wydanie I wersja elektroniczna; format B5; ark. wyd. 10,20; ark. druk. 11,875; zlec. red. 113/2013 4

5 Z E S Z Y T Y N A U K O W E UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO SERIA FILOLOGICZNA ZESZYT 80/2013 GLOTTODYDAKTYKA 5 SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I. PROBLEMY JĘZYKOZNAWSTWA PORÓWNAWCZEGO Dorota CHUDYK Rosyjskie i polskie konstrukcje porównawcze z przymiotnikami nazywającymi barwę pomarańczową (semantyka, struktura, składnia)... 9 Artur CZAPIGA Struktura aktu mowy aprobaty (na materiale języka polskiego, rosyjskiego i angielskiego) Zofia CZAPIGA O przysłowiach ze znaczeniem szczęścia (na materiale Rosyjsko-polskiego słownika paremiologicznego) Anna FEDAS Doniesienia o katastrofie pod Smoleńskiem w prasie polskiej i angielskiej. Analiza porównawcza treści tytułów Marcin GRYGIEL Affirmation marking by means of the conjunction i in Slavic Marcin GRYGIEL Similarity constructions as a way of expressing affirmation Jolanta KUR-KONONOWICZ O nazwach krzewów w języku rosyjskim XIX wieku Тамара МАТВЕЕВА, Антонина ЮДИНА Отражение национальной картины мира в устойчивых сравнениях Maria PUK Angielskie ekwiwalenty przekładowe rosyjskiego modulantu несомненно

6 Anna RUDYK Rosyjskie ekwiwalenty przekładowe polskiego afektonimu kochanie Anna STASIENKO Pусское и польское словообразовательные гнезда с существительным зима / zima в качестве исходного слова CZĘŚĆ II. NAUCZANIE JĘZYKÓW OBCYCH Katarzyna BUCZEK, Joanna SMOŁA Nauczanie ortografii na zajęciach z PNJR na pierwszym roku znak miękki rozdzielający w rzeczownikach Małgorzata DZIEDZIC Nauczanie sprawności produktywnych z wykorzystaniem multimediów Małgorzata DZIEDZIC Przyswajanie języka rosyjskiego jako obcego z wykorzystaniem narzędzi technologii informacyjnej w opinii uczniów (wyniki badań ankietowych) Marzanna KAROLCZUK Praktyki pedagogiczne studenta w gimnazjum na lekcji języka rosyjskiego (drugiego obcego). Opracowanie badań własnych Maria KOSSAKOWSKA-MARAS Русское чаепитие как элемент русской языковой картины мира в процессе формирования СКК Magdalena WOŚ Native speakers w nauczaniu języków obcych za czy przeciw? Anna ŻARSKA Способы выражения любви молодыми людьми на родном и иностранном языках (на материале польского и русского языков) CZĘŚĆ III. RECENZJE Artur CZAPIGA Recenzja książki Małgorzaty Borek Uczucia i emocje w rosyjskich i polskich metaforach. Aspekt lingwistyczny, Katowice 2012, 271 ss. ISBN Jolanta KUR-KONONOWICZ Recenzja książki W świecie Słowian. Szkice z dziejów leksykologii i leksykografii pod red. H. Chodurskiej, A. Mażulis-Frydel, A. Radzik, Kraków 2013, 184 ss., ISBN

7 CZĘŚĆ I PROBLEMY JĘZYKOZNAWSTWA PORÓWNAWCZEGO 7

8

9 Z E S Z Y T Y N A U K O W E UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO SERIA FILOLOGICZNA ZESZYT 80/2013 GLOTTODYDAKTYKA 5 Dorota CHUDYK Katedra Filologii Rosyjskiej Uniwersytetu Rzeszowskiego ROSYJSKIE I POLSKIE KONSTRUKCJE PORÓWNAWCZE Z PRZYMIOTNIKAMI NAZYWAJĄCYMI BARWĘ POMARAŃCZOWĄ (SEMANTYKA, STRUKTURA, SKŁADNIA) Słowa kluczowe: konstrukcja porównawcza, barwa, pomarańczowy, obiekt porównywany, obiekt porównujący, funktor, podstawa porównania W niniejszym tekście rozpatrujemy wyrażenia porównawcze, w których podstawą porównania są przymiotnikowe wykładniki barwy pomarańczowej rosyjski оранжевый i polski pomarańczowy, a także utworzone od nich przymiotniki złożone nazywające różne jej odcienie. Konstrukcja porównawcza to część zdania składająca się z formy rzeczownika, przymiotnika lub przysłówka (pojedynczej lub z wyrazami zależnymi) wprowadzana za pomocą spójników porównawczych. W języku rosyjskim są to spójniki: как, что (устар.), чем, нежели, как и, словно, точно, будто, как будто (бы), словно как, natomiast w polskim: jak, jakby, jak gdyby, na kształt, niby, podobny, na podobieństwo itp. 1 Używa się ich w celu obrazowej, wyrazistej charakterystyki przedmiotu lub jego cechy poprzez porównanie przedmiotu z przedmiotem, cechy z cechą lub z innym przedmiotem, który jest typowym wykładnikiem tej cechy, a także stanu z innym stanem 2. Porównanie w tym przypadku zakłada nie tyle konfrontację dwóch obiektów, co porównywanie ich własności (ewentualnie czynności). Jest to więc po- 1 Энциклопедия. Русский язык, под ред. Караулова Ю.Н., Москва 2003, s Е. Е. Королева, Компаративные образы в идиолекте, Казань 2003, s

10 równywanie ich realnych lub fikcyjnych cech (bądź określonych stanów, czynności), których są nosicielami lub które są im przypisywane 3. Ze względu na wyróżniającą je dużą obrazowość nazywa się je często porównaniami obrazowymi lub metaforycznymi. U podstaw takich konstrukcji leżą różnego typu obrazy komparatywne, dzięki którym porównania wyrażają nacjonalne stereotypy myślenia, indywidualne spojrzenie na otaczający świat (odzwierciedlające gospodarczą i intelektualną sferę działalności człowieka, wydarzenia, świat przyrody ożywionej i nieożywionej, wyobrażenia o statusie społecznym, etnonimy itp.) 4. Człon porównywany i porównujący należą przy tym do różnych klas obiektów. Biorąc pod uwagę funkcję, którą pełni porównanie, konstrukcje porównawcze dzielimy na konstrukcje upodobnienia (Майор и автоматчики подвели танксиста, тот хрипло и чисто дышал, мелко стучали зубы, как будто его голого ледяной водой окатили (Ю. Бондарев)), konstrukcje odpowiadania (Гдажданского мужества у Гумилева было больше, чем требуется (И. Одоевцева)) oraz konstrukcje uogólnienia doświadczeń (И даже во сне буду ждать, как всегда ждал наяву, счастливых неожиданностей и перемен (К. Паустовский)) 5. Używane w różnego typu tekstach wyrażenia porównawcze różnią się od siebie stopniem zespolenia składników. Wyróżnia się trzy takie stopnie, a tym samym trzy rodzaje takich wyrażeń: 1. Pierwszą grupę stanowią połączenia z zerowym stopniem zespolenia składników są to porównania indywidualne, autorskie, wykorzystywane przez twórcę w celu dokładniejszego przekazania czytelnikowi swoich uczuć i emocji. 2. Druga grupa to właściwe porównania frazeologiczne są to porównania przyjęte w danym języku, notowane w słownikach, utrwalone w użyciu. Jak w przypadku wszystkich frazemów 6, wśród których wyrażenia porównawcze stanowią grupę szczególną, ich sens mieści się w zakresie znaczeniowym wyrazu dominującego semantycznie. Członem dominującym jest w nich wyraz porównywany. 3. Trzecia grupa to desemantyzowane obrazowe wyrażenia porównawcze. Znaczenie takiego wyrażenia różni się od znaczenia wchodzących w jego skład komponentów 7. Takie wyrażenie ma właściwie charakter idiomatyczny. 3 W. Wysoczański, Językowy obraz świata w porównaniach zleksykalizowanych na materiale wybranych języków, Wrocław 2005, s Е. Е. Королева, Компаративные..., s М. В. Погорелова, Типология сложных сравнительных конструкций, ВЕСТНИК ВГУ. Серия: Филология. Журналистика, Воронеж 2004, 2, s Inaczej połączenie frazeologiczne utrwalone połączenie wyrazów, których sens mieści się w zakresie znaczeniowym wyrazu dominującego semantycznie, jakkolwiek całe połączenie jest nieregularne znaczeniowo. Por. A. Lewicki, M. Pajdzińska, Frazeologia [w:] Współczesny język polski, pod red. J. Bartmińskiego, Lublin 2001, s И.В. Назарова, Десамантизованные сравнения в системе образных средств русского и французского языков, 10

11 Ze względu na swoją strukturę zewnętrzną wyrażenia porównawcze dzielą się na pełne i niepełne 8. W skład porównania pełnego wchodzą cztery elementy: a) człon porównywany, b) człon porównujący, c) podstawa porównania, d) i / lub wyróżnik porównania 9. Celem naszych rozważań jest: 1. określenie klas semantycznych obiektów porównywanych, 2. określenie klas semantycznych obiektów porównujących, 3. opis struktury gramatycznej wyrażeń porównawczych w obydwu językach, 4. opis funkcji składniowych analizowanych porównań. 1. Podstawa porównania W niniejszym szkicu rozpatrywać będziemy pełne konstrukcje porównawcze o różnym stopniu zespolenia komponentów, w których funkcję podstawy porównania pełnią rosyjskie i polskie przymiotnikowe wykładniki barwy pomarańczowej. Jako źródło materiału językowego posłużyły dostępne w Internecie korpusy słownikowe Национальный корпус русского языка oraz Narodowy Korpus Języka Polskiego 10. Barwa to wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła. Główny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy promieniowania świetlnego, w drugiej kolejności ilość energii świetlnej oraz obecność innych barw w polu widzenia obserwatora, a także jego cechy osobnicze, jak zdrowie, samopoczucie, nastrój, a nawet doświadczenie i wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku. Zjawisko to 8 О.П. Разумова, О.П. Разумова, Градуальность признака и оценка в образных сравнениях, Минск 1997, с. 2 [автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук]; В.В. Неверова, Функционирование компаративных структур в интенсифицированном высказывании (на материале французского языка) [w:] Функциональнограмматичиское исследование романских языков, Санкт-Петербург 2001, с ; Ледовская Н.Н., Категория оценки и степени качества имен прилагательных [w:] Сборник научных трудов. Серия «Гуманитарные науки», вып. 10, Ставрополь 2003, 9 Wymienione składniki są przez językoznawców określane różnymi terminami. Człon porównywany (z łac. comparandum) i człon porównujący (comparatum) noszą także odpowiednio nazwy: relat i referent, element porównywany i element porównujący, część porównywana i przedmiot porównania, a w językoznawstwie rosyjskim: subiekt i obiekt porównania. Podstawę porównania (tertium comparationis) nazywa się także ogólną cechą wspólną i określnikiem, natomiast wyróżnik porównania określa się terminami łącznik porównania, komparator, spójnik porównujący. Podaję za: W. Wysoczański, Językowy..., s

12 w języku polskim określane jest za pomocą dwóch polskich leksemów kolor i barwa. Mogą one występować wymiennie w wielu kontekstach. Według Słownika języka polskiego kolor jest postrzeganą optycznie właściwością przedmiotu zależną od stopnia pochłaniania, rozpraszania, lub przepuszczania promieni świetlnych 11. Bardzo podobną definicję formułuje autor Innego słownika języka polskiego M. Bańko kolor to odbierana wzrokowo cecha danej rzeczy, zależna nie od jej kształtu, ale od tego jak odbija ona światło 12. Kolor jest właściwością wszystkich obiektów materialnych. Własność koloru może przysługiwać danemu obiektowi trwale albo ulegać zmianie: jaśnieć, ciemnieć, przekształcać się w inny typ, itp. Zależy to od rodzaju obiektu i ujęcia tego faktu przez nadawcę 13. Wyobrażenie o kolorze jako cesze przedmiotów otaczającej nas rzeczywistości formułuje się u człowieka na podstawie wieloletniego osobistego doświadczenia i znajduje odzwierciedlenie w języku w połączeniach rzeczownika z przymiotnikiem oznaczającym kolor: niebieskie morze, zielone jabłko, biała ściana, czerwona flaga itp. Kolor traktowany jest więc jak fizyczna cecha obiektu, podobnie jak rozmiar, waga, materiał, z którego został wykonany itp. 14 Kolory dzieli się zazwyczaj na chromatyczne i achromatyczne. Jedną z barw chromatycznych jest barwa pomarańczowa. Jest to kolor, który powstaje po zmieszaniu dwóch barw podstawowych: czerwonej i żółtej. Jak podkreśla R. Tokarski, status nazwy pomarańczowy jako przykładu barwy mieszanej nie wzbudza poważniejszych wątpliwości i kłopotów interpretacyjnych, zarówno ze względu na oczywistość dwu składników prymarnych, żółtego i czerwonego, jak też z powodu braku ewentualnych pytań o dominację którejś ze składowych podstawowych nazw barw. Pomarańczowy konotuje niemal wyłącznie konotacje ciepła, w mniejszym może stopniu blasku oraz pochodne od nich, np. radości, które tworzą konotacyjne jądro barwy żółtej i czerwieni 15. Pomarańczowy jest jednym z najradośniejszych kolorów. Wprowadza wesoły nastrój, kojarzy się z żywością owoców, kolorowymi ptakami, motylami, kwiatami. Pomarańczowy jest barwą obywatelskiego protestu. Na całym świecie pomarańczowe ruchy kontestacyjne walczą z arogancją władzy i nudą oficjalnych komunikatów, z przemocą i kłamstwem w życiu publicznym, z państwową propagandą i skompromitowanymi autorytetami. W walce tej pomarańczowa barwa 11 Mały słownik języka polskiego, pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, Warszawa 1993, s Inny słownik języka polskiego, pod red. M. Bańki, t.1, Warszawa 2000, s M. Ampel-Rudolf, Kolory. Z badań leksykalnych i składniowo-semantycznych języka polskiego, Rzeszów 1994, s Ч.А. Измайлов, Психофизиология цветового зрения, Москва 1989, с R. Tokarski, Semantyka barw we współczesnej polszczyźnie, Lublin 1995, s

13 oznacza wyrzeczenie się przemocy w życiu politycznym. W scenografii ulicznych demonstracji jest elementem karnawałowej strategii ośmieszania i prowokacji. I chociaż występuje w tej roli od ponad 50 lat, dla uczestników protestów nie jest symbolem uniwersalnym. Holendrom przypomina wyłącznie o wolnym państwie krasnoludków z początku lat siedemdziesiątych, Polacy widzą w niej znak Pomarańczowej Alternatywy następnej dekady, dla Ukraińców jest godłem uczestników Pomarańczowej Rewolucji z 2004 roku, Izraelczycy kojarzą ją z oporem przed ewakuacją osiedli żydowskich ze Strefy Gazy w 2005 roku, Duńczycy, bojkotujący Igrzyska Olimpijskie w Pekinie w 2008 roku, używają jej, mając na względzie konflikt w Tybecie i prawa człowieka w Chinach 16. Językowymi wykładnikami tej barwy są przymiotniki оранжевый i pomarańczowy. Definicje słownikowe wskazują na bezpośredni związek tej barwy z jej naturalnym prototypem owocem pomarańczy: оранжевый ра нжевый, цвета апельсина, красножелтый, жарко й 17 ; имеющий цвет апельсина, желтый с красным оттенком 18 ; густо-жёлтый с красноватым оттенком, цвета апельсина 19, желтый с красноватым оттенком, цвета апельсина 20 ; pomarańczowy mający kolor dojrzałych owoców pomarańczy 21 ; ma kolor żółtoczerwony, taki jak dojrzała pomarańcza 22 ; koloru żółtego z odcieniem czerwonym, takiego jak pomarańcza 23. W języku polskim widać wyraźny związek pomiędzy nazwą owocu i nazwą barwy. Przymiotnik pomarańczowy pochodzi od rzeczownika pomarańcza, przy czym swoim zakresem znaczeniowym obejmuje nie tylko charakterystyczną żółtoczerwoną barwę, lecz także związki z całą rośliną (drzewo pomarańczowe, gaj pomarańczowy) lub jej owocem (sok pomarańczowy, skórka pomarańczowa). Na podstawie analizy zapisów słownikowych można z dużym prawdopodobieństwem przyjąć, że przymiotnik pomarańczowy w odniesieniu do barwy pojawił się w polszczyźnie na pocz. XVIII wieku, a rzeczownik podstawowy pomarańcza sto lat wcześniej 24. Pochodzą od włoskiego wyrażenia pomo 16 A. Czyżewski, Kolor pomarańczowy. Barwa obywatelskiego protestu, Midrasz 2009/12, s В. Даль, Толковый словарь живого великорусского языка, 18 Т.Ф. Ефремов, Новый словарь русского языка. Толково-словообразовательный, 19 С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова, Толковый словарь русского языка, all-russian/russian-dictionary 20 Д.Н. Ушаков, Большой толковый словарь современного русского языка, 21 Słownik języka polskiego, 22 Inny słownik języka polskiego, pod red. M. Bańki, t. 2, Warszawa 2000, s Wielki słownik języka polskiego, 24 K. Długosz-Kurczabowa, Pomarańczowy, 13

14 d Arancio znaczącego właśnie tyle, co pomarańcza 25. Niekiedy w języku polskim używa się nieodmiennego przymiotnika oranż, którego źródłosłów jest taki sam jak rosyjskiego оранжевый. Rosyjska nazwa owocu апельсин i nazwa barwy оранжевый mają różne rdzenie i różne pochodzenie. Rzeczownik апельсин pochodzi od holenderskiego appelsien, które razem z niemieckim Sineser Apfel pochodzą z kolei od francuskiego pomme de Sine i znaczą tyle co chiński owoc. Nazwa wzięła się stąd, że pomarańcze zostały przywiezione do Europy przez Portugalczyków właśnie z Chin. Natomiast przymiotnik оранжевый jest późnym zapożyczeniem z francuskiego od orange аnельсин, prawdopodobnie za pośrednictwem niemieckiego orange 26. Przymiotniki оранжевый i pomarańczowy mogą być podstawą zarówno rosyjskich, jak i polskich konstrukcji porównawczych, chociaż występują w tej funkcji dość rzadko. W rozpatrywanych konstrukcjach występują przede wszystkim przymiotniki oznaczające barwę pomarańczową bez wskazania na jej odcień, ale również takie, które poprzez złożenie z innym wyrazem mogą wskazywać na: domieszkę innych kolorów, zwłaszcza żółtego i czerwonego, np.: (...) а с потолка на цепях свисал бронзовый светильник, источающий желтоватооранжевый, как солнце ветреным вечером, свет (...) (Лазарчук), Все стволы и ветви без листьев были сплошь покрыты живыми цветами (...) тончайших оттенков от нежно-розового до кроваво-красного, от прозрачно-голубого, как дымка, до эмалево-синего и от желто-оранжевого, как золото, до густо-зеленого, как изумруд. (Адамов), Огромный извивающийся столб дыма прелестного цвета, а ниже, сквозь дым, огромное пламя цветауже совсем сказочного, красно-оранжевого, точно яркой киноварью нарисованного. (Бунин), skojarzenie z innym przedmiotem, materiałem, substancją, np.: Только глаза вскинет, незнакомые, стеклянно-оранжевые, как у голубей, (...) (Вишневецкая). 2. Obiekty porównywane Obiekty porównywane użyte w konstrukcjach z przymiotnikami оранжевый i pomarańczowy oraz przymiotnikami nazywającymi dodatkowe odcienie tej barwy należą do następujących grup semantycznych: 25 K. Mazur, Skąd się wzięło słowo pomarańcza?, baza_ archiwum.php?pozycja=40&akcja 26 М. Фасмер, Этимологический словарь русского языка, 14

15 1. Nazwy osób i części ludzkiego ciała Олег оранжевый как факел, глаза стеклянно-оранжевые как у голубей, волосы оранжевые как корки, czupryny pomarańczowe jak ogień, 2. Nazwy przedmiotów фон в студии оранжевый как бы отсветы мятежного пламени, фуражка оранжевая, как солнце, kula pomarańczowa jak górne płomienie ogniska, Stolica Belgii pomarańczowa jak tulipany, 3. Nazwy gwiazd i planet (księżyc, słońce) шар солнца оранжевый как желток, луна оранжевая как большой апельсин, księżyc pomarańczowy jak Lampa Alladyna, 4. Nazwy kolorów цвет желто-оранжевый как золото, красно- -оранжевый точно яркой киноварью нарисованный, 5. Nazwy różnego typu substancji, przede wszystkim cieczy водa оранжевая как занявшаяся заря, 6. Nazwy roślin, ich części i owoców апельсин оранжевый как солнце вечером, 7. Nazwy związane z ogniem i światłem свет желтовато-оранжевый как солнце ветреным вечером. Udział procentowy poszczególnych grup obiektów porównywanych w rosyjskich i polskich konstrukcjach omawianego typu ilustruje tabela 1. Tabela 1. Grupy semantyczne obiektów porównywanych w konstrukcjach porównawczych z przymiotnikami оранжевый, pomarańczowy Grupy semantyczne obiektów porównywanych % j. ros. % j. pol. Nazwy osób i części ludzkiego ciała 27,5 43 Nazwy przedmiotów 16,5 27 Nazwy gwiazd i planet 16,5 15 Nazwy kolorów 16,5 15 Nazwy różnego typu substancji 11 0 Nazwy roślin, ich części i owoców 11 0 Nazwy związane z ogniem i światłem 11 0 Razem Funktory Obiekty porównujące wprowadzane są za pomocą funktorów porównawczych, którymi są przede wszystkim rosyjskie как i polskie jak. Podobną funkcję pełnią rosyjskie funktory: словно, точно, будто, ровно, i polskie: jakby, niby, niczym, które, choć występują w podobnych kontekstach, to używane są znacznie rzadziej. W omawianych tu rosyjskich wyrażeniach zdecydowanie dominuje как, tylko raz użyto funktora точно i również raz как бы. W polskich konstrukcjach wystąpił wyłącznie funktor jak, np.: Огромный извивающийся 15

16 столб дыма прелестного цвета, а ниже, сквозь дым, огромное пламя цвета уже совсем сказочного, красно-оранжевого, точно яркой киноварью нарисованного. (Бунин), У ведущего и фон в студии оранжевый как бы отсветы мятежного пламени. (Костенко-Попова). 4. Obiekty porównujące Obiekty porównujące w konstrukcjach z przymiotnikiem оранжевый należą do następujących grup semantycznych: 1. Nazwy roślin, ich części i owoców оранжевая как большой апельсин (луна), pomarańczka (kolor), pomarańcza (kolor), tulipany (stolica Belgii), 2. Nazwy związane z ogniem i światłem оранжевый как бы отсветы мятежного пламени (фон в студии), оранжевый как факел (человек), Lampa Alladyna (księżyc), górne płomienie ogniska (kula), ogień (czupryny), 3. Nazwy gwiazd i planet желтовато-оранжевый как солнце ветреным вечером (свет), оранжевый как солнце (фуражка), как солнце вечером (апельсин), 4. Nazwy metali, minerałów oraz wykonanych z nich przedmiotów желтооранжевый как золото (цвет), красно-оранжевый точно яркой киноварью нарисованный (цвет), 5. Nazwy zwierząt стеклянно-оранжевые как у голубей (глаза), 6. Nazwy substancji оранжевый как желток (шар солнца), 7. Nazwy przedmiotów оранжевые как корки (волосы), 8. Nazwy zjawisk przyrody оранжевая как занявшаяся заря (вода), Udział procentowy poszczególnych grup obiektów porównujących w rosyjskich i polskich konstrukcjach omawianego typu ilustruje tabela 2. Tabela 2. Grupy semantyczne obiektów porównujących w konstrukcjach porównawczych z przymiotnikami оранжевый, pomarańczowy Grupy semantyczne obiektów porównujących % j. ros. % j. pol. 1 Nazwy gwiazd i planet Nazwy związane z ogniem i światłem 16, Nazwy metali, minerałów oraz wykonanych z nich przedmiotów 16,5 0 4 Nazwy zwierząt 8,4 0 5 Nazwy roślin, ich części i owoców 8,4 0 6 Nazwy substancji 8,4 0 7 Nazwy przedmiotów 8,4 0 8 Nazwy zjawisk przyrody 8,4 0 Razem

17 Formalnie obiekt porównujący może przybierać różnorodną formę: pojedynczego rzeczownika w mianowniku lub przypadkach zależnych z przyimkami, pojedynczego przymiotnika lub imiesłowu przymiotnikowego oraz związków wyrazowych, w których funkcję głównego komponentu pełni rzeczownik lub przymiotnik (imiesłów przymiotnikowy). W szczegółach przedstawia się to następująco: 1. Obiekt porównujący wyrażony jest rzeczownikiem w mianowniku lub związkiem rzeczownikowym i może przybierać następującą strukturę: rosyjskie i polskie: S n, np.: оранжевый как солнце, как золото, как корки, как желток, как факел; pomarańczowy jak pomarańczka, pomarańcza, tulipany, ogień, tylko rosyjskie: a) Adj + S n, np.: оранжевый как большой апельсин, как занявшаяся заря, b) S n + Adj g + S g, np. оранжевый как бы отсветы мятежного пламени, c) S n + S i, np. оранжевый, как солнце вечером, d) S n + Adj i + S i, np. желтовато-оранжевый как солнце ветреным вечером, tylko polskie: a) S n + S g, np. pomarańczowy jak Lampa Alladyna, b) Adj + S n + S g, np. pomarańczowy jak górne płomienie ogniska, 2. Obiekt wyrażony jest przymiotnikiem (imiesłowem przymiotnikowym) lub związkiem wyrazowym z przymiotnikiem (imiesłowem przymiotnikowym w funkcji członu głównego i może przybierać następującą formę: tylko rosyjskie Adj + Adj i + S i, np.: красно-оранжевый точно яркой киноварью нарисованный. 3. Obiekt porównujący wyrażony jest rzeczownikiem w przypadku zależnym bądź wyrażeniem przyimkowym z rzeczownikiem w przypadku zależnym w funkcji członu głównego i może przybierać następująca strukturę tylko rosyjskie: y + S g, np.: стеклянно-оранжевые как у голубей. 5. Funkcje składniowe Przymiotnik będący podstawą rozpatrywanych związków porównawczych w zdaniu może pełnić następujące funkcje: 17

18 1. Orzecznika w orzeczeniu imiennym, łącznik natomiast może być wyrażony: а) czasownikiem być (быть) w różnych formach (również zerowej), np.: A do tego wszystkiego stolica Belgii została w nocy z soboty na niedzielę podbita przez kibiców z Holandii. Była pomarańczowa jak tulipany. (Gazeta Wyborcza), Czupryny pomarańczowe jak ogień. (Białołęcka), b) niepełnoznacznym czasownikiem казаться, np.: В розоватом свете лампочки под бумажным колпаком волосы его казались такими же оранжевыми, как корки, запутавшиеся в них. (Лавренев), 2. Przydawki, w tym apozytywnej przy: а) podmiocie, np.: Над крышами домов поднялась оранжевая, как большой апельсин, луна. (Носов), На голове Титаника красовалась оранжевая, как солнце, фуражка Кати Черепановой. (Черных); (...) oczom chłopca i dziewczynki ukazały się dwie świecące poświatą kule jedna niebieska, niczym woda w górskim strumieniu, a druga pomarańczowa jak górne płomienie ogniska. (www.forumowisko.pl), b) dopełnieniu: bliższym, np.: Только глаза вскинет, незнакомые, стекляннооранжевые, как у голубей, (...) (Вишневецкая), В закутке, где (...) с потолка на цепях свисал бронзовый светильник, источающий желтоватооранжевый, как солнце ветреным вечером, свет, они сели друг против друга и долго молчали. (Лазарчук), dalszym, w formie: dopełniacza, np.: Все стволы и ветви (...) покрыты живыми цветами, (...) тончайших оттенков от нежно-розового до кровавокрасного, от прозрачно-голубого, как дымка, до эмалево-синего и от желто-оранжевого, как золото, до густо-зеленого, как изумруд. (Адамов), biernika, np.: Он смотрел на оранжевый, как желток, шар солнца в сером тумане. (Хазанов), Ей, наверное, было радостно смотреть на него приближающегося, огромного, оранжевого, как факел. (Токарев), miejscownika, np.: На воде, такой же оранжевой, как занявшаяся заря, показался моторный катер (Казанцев). Podsumowując: 1. Podstawą porównania w analizowanych konstrukcjach komparatywnych są rosyjskie i polskie przymiotniki nazywające kolor pomarańczowy, w tym przymiotniki złożone ze znaczeniem dodatkowego odcienia. 2. Obiektami porównywanymi są w obydwu porównywanych językach nazwy osób i części ludzkiego ciała, nazwy przedmiotów oraz nazwy gwiazd 18

19 i planet, a w języku rosyjskim także nazwy kolorów, substancji, nazwy roślin, ich części i owoców oraz nazwy związane z ogniem i światłem. 3. Obiektami porównującymi są w analizowanych rosyjskich i polskich konstrukcjach nazwy gwiazd i planet oraz nazwy związane z ogniem i światłem. W języku rosyjskim funkcję tę pełnią również nazwy zwierząt, nazwy roślin, ich części i owoców oraz nazwy substancji. 4. Z punktu widzenia struktury obiekty porównujące mogą przybierać formę pojedynczego rzeczownika w mianowniku lub przypadkach zależnych z przyimkami, pojedynczego przymiotnika lub imiesłowu przymiotnikowego oraz związków wyrazowych, w których funkcję głównego komponentu pełni rzeczownik lub przymiotnik (imiesłów przymiotnikowy). 5. Przymiotnik będący podstawą rozpatrywanych konstrukcji porównawczych w zdaniu może pełnić następujące funkcje: orzecznika w orzeczeniu imiennym oraz przydawki przy podmiocie i dopełnieniu. 6. Na podstawie przeanalizowanego materiału językowego można powiedzieć, że tendencje do tworzenia porównań omawianego typu są w porównywanych językach podobne. S rzeczownik Adj przymiotnik n mianownik g dopełniacz i narzędnik Stosowane skróty RUSSIAN AND POLISH COMPARATIVE CONSTRUCTIONS WITH ADJECTIVES DENOTING ORANGE COLOUR (THE SEMANTICS AND STRUCTURE) Summary Key words: comparison structure, colour, orange, compared object, comparing object, functor, base of comparison The article presents the contrastive analysis of comparison structures, which intensify the feature. The basis of the comparison are adjectives denoting orange colour. The semantic and structural features of Russian and Polish comparison collocations of different types have been analysed. 19

20 Z E S Z Y T Y N A U K O W E UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO SERIA FILOLOGICZNA ZESZYT 80/2013 GLOTTODYDAKTYKA 5 Artur CZAPIGA Katedra Filologii Rosyjskiej Uniwersytetu Rzeszowskiego STRUKTURA AKTU MOWY APROBATY (NA MATERIALE JĘZYKA POLSKIEGO, ROSYJSKIEGO I ANGIELSKIEGO) Słowa kluczowe: akty mowy, akt aprobaty, struktura aktu mowy Podstawą dla niniejszych rozważań jest teoria aktów mowy w ujęciu zaproponowanym przez J. Searle a 1, jednak z pewnymi modyfikacjami, zwłaszcza dotyczącymi motywacji taksonomii aktów mowy z perspektywy pełnionych przez nie funkcji pragmatycznych 2. Klasyfikacja aktów mowy to kontinuum, w którym trudno o jednoznaczny podział na łatwo dające się zdefiniować i nieprzenikające się klasy, a każda interpretacja ma charakter arbitralny 3. Aprobata wyrażona bezpośrednio, tj. za pomocą jawnych środków językowych, zawiera leksem aprobuję w języku polskim, одобряю w języku rosyjskim oraz approve w angielskim lub, zdecydowanie częściej, ich ekwiwalenty znaczeniowe 4. Celem niniejszej analizy jest przebadanie wypowiedzi realizujących wspomniany akt mowy, a następnie próba odtworzenia jego struktury. Z punktu widzenia badań pragmatycznych ciekawe będzie również poszukiwanie elementów konstytutywnych i fakultatywnych dla danego aktu. Materiał faktograficzny pochodzi z ankiet, przeprowadzonych w języku polskim, rosyjskim i angielskim na grupach rodzimych użytkowników badanych 1 J.R. Searle, Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language, Cambridge A. Awdiejew, Klasyfikacja funkcji pragmatycznych, Polonica IX, 1983, s ; E. Komorowska, Metafunkcje: pytania, akceptacji i przeczenia jako wykładniki siły illokucyjnej wypowiedzi, Slavica Stetinensia Nr 5, 1995, s A. Czamara, Wartościujący akt illokucyjny, Polonica XVIII, 1977, s Dotychczasowe badania autora pozwalają wysnuć wniosek, że użytkownicy opisywanych języków rzadko sięgają po czasowniki aprobować, одобрять, to approve, nawet jeśli chodzi o wyrażenie aprobaty w sytuacji formalnej. 20

Gramatyka praktyczna języka rosyjskiego. z ćwiczeniami

Gramatyka praktyczna języka rosyjskiego. z ćwiczeniami Gramatyka praktyczna języka rosyjskiego z ćwiczeniami NR 151 Gramatyka praktyczna języka rosyjskiego z ćwiczeniami Jolanta Lubocha-Kruglik Oksana Małysa Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Katowice 2014

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych

Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Wprowadzenie do logiki Język jako system znaków słownych Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl język system znaków słownych skoro system, to musi być w tym jakiś porządek;

Bardziej szczegółowo

Słowa jako zwierciadło świata

Słowa jako zwierciadło świata SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa modułu Typ modułu Słowa jako zwierciadło świata do wyboru 3 Instytut Instytut Nauk HumanistycznoSpołecznych i Turystyki 4 5 Kod modułu Kierunek, specjalność, poziom

Bardziej szczegółowo

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY

PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY NR 134 Katarzyna Kwapisz Osadnik PODSTAWOWE WIADOMOŚCI Z GRAMATYKI POLSKIEJ I WŁOSKIEJ SZKIC PORÓWNAWCZY Wydawnictwo Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

SYLLABUS. Leksykologia i leksykografia

SYLLABUS. Leksykologia i leksykografia SYLLABUS Lp. Element Opis 1 2 Nazwa Typ Leksykologia i leksykografia Obowiązkowy 3 Instytut Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki 4 5 Kod Kierunek, specjalność, poziom i profil PPWSZ-FP-1-45-s

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa Nr 45 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana Pawła II w Białymstoku Przedmiotowy system oceniania JĘZYK ANGIELSKI

Szkoła Podstawowa Nr 45 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana Pawła II w Białymstoku Przedmiotowy system oceniania JĘZYK ANGIELSKI Szkoła Podstawowa Nr 45 z Oddziałami Integracyjnymi im. Jana Pawła II w Białymstoku Przedmiotowy system oceniania JĘZYK ANGIELSKI Normy wymagań na oceny w klasie IV Ocena dopuszczająca W zakresie gramatyki

Bardziej szczegółowo

Spis treści 5. Spis treści. Przedmowa Przedmowa do wydania II Część pierwsza MORFOLOGIA

Spis treści 5. Spis treści. Przedmowa Przedmowa do wydania II Część pierwsza MORFOLOGIA Spis treści 5 Spis treści Przedmowa... 13 Przedmowa do wydania II... 14 Część pierwsza MORFOLOGIA 1. RZECZOWNIK... 17 1.1. Podział rzeczowników... 17 1.2. Rodzaj... 17 1.2.1. Rodzaj męsko-żeński... 18

Bardziej szczegółowo

Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Debiuty Naukowe. Leksykon tekst wyraz

Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Debiuty Naukowe. Leksykon tekst wyraz Katedra Języków Specjalistycznych Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i Debiuty Naukowe III Leksykon tekst wyraz WARSZAWA 2009-1 - Seria Debiuty Naukowe Redaktor tomu

Bardziej szczegółowo

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni

NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę. Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni NaCoBeZu na co będę zwracać uwagę Wymagania do cyklu lekcji dotyczących składni Wypowiedzenie umiem odróżnić zdanie od równoważnika zdania umiem zastąpić zdania ich równoważnikami umiem wyjaśnić, czym

Bardziej szczegółowo

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko

Pojęcie Barwy. Grafika Komputerowa modele kolorów. Terminologia BARWY W GRAFICE KOMPUTEROWEJ. Marek Pudełko Grafika Komputerowa modele kolorów Marek Pudełko Pojęcie Barwy Barwa to wrażenie psychiczne wywoływane w mózgu człowieka i zwierząt, gdy oko odbiera promieniowanie elektromagnetyczne z zakresu światła

Bardziej szczegółowo

Kryteria ocen z języka polskiego dla klasy V szkoły podstawowej

Kryteria ocen z języka polskiego dla klasy V szkoły podstawowej Kryteria ocen z języka polskiego dla klasy V szkoły podstawowej 1. Kształcenie literackie i kulturalne: Ocena dopuszczająca- uczeń: - poprawnie czyta i wygłasza tekst poetycki - wyodrębnia elementy świata

Bardziej szczegółowo

Język francuski Przedmiotowe zasady oceniania

Język francuski Przedmiotowe zasady oceniania Język francuski Przedmiotowe zasady oceniania I. Podstawy prawne: 1 Rozporządzenie MEN z dnia 23 grudnia 2008 roku w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

GH - Charakterystyka arkuszy egzaminacyjnych.

GH - Charakterystyka arkuszy egzaminacyjnych. GH - Charakterystyka arkuszy egzaminacyjnych. A. Arkusz standardowy GH-A, B, C oraz arkusze przystosowane: GH-A4, GH-A5, GH-A6. Zestaw zadań z zakresu przedmiotów humanistycznych, skonstruowany wokół tematu

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2015/2016 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) Wymagania szczegółowe 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne

Bardziej szczegółowo

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje; SZCZEGÓŁOWE WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE II w I okresie Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: opanował technikę czytania; śledzi tok lekcji, zapamiętuje najważniejsze informacje;

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. Poziomy wymagań:

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. Poziomy wymagań: WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa III Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO - potrafi poprawnie operować niedużą ilością najprostszych struktur gramatycznych - potrafi budować zdania ale

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE

PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE PODSTAWY BARWY, PIGMENTY CERAMICZNE Barwa Barwą nazywamy rodzaj określonego ilościowo i jakościowo (długość fali, energia) promieniowania świetlnego. Głównym i podstawowym źródłem doznań barwnych jest

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Załącznik Nr 1.11 pieczątka jednostki organizacyjnej OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Nazwa

Bardziej szczegółowo

Evolution plus 1 PLAN WYNIKOWY UNIT 1. Środki językowe. Umiejętności językowe wg NPP. Macmillan Polska 2014

Evolution plus 1 PLAN WYNIKOWY UNIT 1. Środki językowe. Umiejętności językowe wg NPP. Macmillan Polska 2014 1 Evolution plus 1 PLAN WYNIKOWY WYMAGANIA PODSTAWOWE WYMAGANIA PONADPODSTAWOWE UNIT 1 Zna zaimki osobowe w liczbie pojedynczej (I, you) i zazwyczaj prawidłowo używa ich w zdaniach. Przeważnie poprawnie

Bardziej szczegółowo

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ

ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ ANDRZEJ L. ZACHARIASZ TEORIA POZNANIA JAKO RELATYSTYCZNA KONCEPCJA PRAWDY TEORETYCZNEJ WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU RZESZOWSKIEGO RZESZÓW 2011 Recenzował prof. dr hab. TADEUSZ BUKSIŃSKI Opracowanie redakcyjne

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V

Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V Wymagania edukacyjne z języka polskiego w klasie V WYMAGANIA NA OCENĘ CELUJĄCĄ Jak na ocenę bardzo dobrą oraz: -uczeń bierze udział i osiąga sukcesy w konkursach szkolnych i międzyszkolnych, -posiada rozszerzone

Bardziej szczegółowo

2. Nabieramy umiejętności korzystania ze słowników

2. Nabieramy umiejętności korzystania ze słowników a. 2. Nabieramy umiejętności korzystania ze słowników Uczeń: i. a) Wiadomości zna rodzaje słowników i encyklopedii, zna budowę encyklopedii i słowników, zna zasady korzystania z encyklopedii i słowników,

Bardziej szczegółowo

Konsultacje obowiązkowe

Konsultacje obowiązkowe SYLABUS MODUŁU KSZTAŁCENIA Lp. Element Opis 1 Nazwa modułu Leksykologia i leksykografia 2 Instytut Humanistyczny 3 Kod PPWSZ - FP - 1 523 s 4 Kierunek, poziom i profil filologia polska, studia pierwszego

Bardziej szczegółowo

2. Zdanie z orzeczeniem przymiotnikowym (model podstawowy, negacja, pytania) Przysłówki stopnia (,,,,, ) Inne formy wyrażające stopień Zaimek

2. Zdanie z orzeczeniem przymiotnikowym (model podstawowy, negacja, pytania) Przysłówki stopnia (,,,,, ) Inne formy wyrażające stopień Zaimek ZAGADNIENIA GRAMATYCZNE 1. Szyk zdania chińskiego Zdanie z orzeczeniem czasownikowym (model podstawowy, negacja) Pytania (pytania uzupełniające, pytania rozstrzygające) Zaimki osobowe i Zaimek pytający

Bardziej szczegółowo

CZĘŚCI MOWY (Partes orationis) podstawowe kategorie wyrazów w języku

CZĘŚCI MOWY (Partes orationis) podstawowe kategorie wyrazów w języku Jerzy Gwiazda SKŁADNIA ŁACIŃSKA próba opracowania wybranych elementów gramatyki języka łacińskiego z zakresu składni bądź elementów gramatyki pomocnych w rozumieniu składni CZĘŚCI MOWY (Partes orationis)

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO.

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO. WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO klasa I gimnazjum Mgr Magdalena Mazanek Mgr Magdalena Pajor GRAMATYKA I SŁOWNICTWO - potrafi poprawnie operować niedużą ilością poznanych struktur gramatycznych

Bardziej szczegółowo

Wymogi edukacyjne na poszczególne oceny z języka hiszpańskiego w klasie IIIA, IIIC

Wymogi edukacyjne na poszczególne oceny z języka hiszpańskiego w klasie IIIA, IIIC Wymogi edukacyjne na poszczególne oceny z języka hiszpańskiego w klasie IIIA, IIIC Wymogi edukacyjne na poszczególne oceny: celująca: Kryteria jak na ocenę bardzo dobrą, a ponadto zakres wiedzy i umiejętności

Bardziej szczegółowo

Koło Naukowe BAJT Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Język bez granic WARSZAWA 2011 - 1 -

Koło Naukowe BAJT Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i. Język bez granic WARSZAWA 2011 - 1 - Koło Naukowe BAJT Wydział Lingwistyki Stosowanej U n i w e r s y t e t W a r s z a w s k i Język bez granic WARSZAWA 2011-1 - Redaktor tomu Język bez granic Dr Marek Łukasik Projekt okładki Marzena Łukasik

Bardziej szczegółowo

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67

Spis treści. ROZDZIAŁ 2 Wzajemne oddziaływanie między leksykonem a innymi środkami służącymi kodowaniu informacji... 67 Spis treści Wykaz skrótów... 11 Przedmowa... 15 Podziękowania... 17 ROZDZIAŁ 1 Wprowadzenie: założenia metodologiczne i teoretyczne... 19 1. Cel i układ pracy...... 19 2. Język jako przedmiot badań...

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO - POZIOM PODSTAWOWY WIADOMOŚCI O EPOCE wiadomości Określa ramy czasowe i genezę nazwy epoki. Wymienia głównych reprezentantów omawianych kierunków literackich. Wymienia

Bardziej szczegółowo

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka

Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka Osiągnięcia edukacyjne dla dzieci z oddziału przedszkolnego na rok szkolny 2014/2015 Oczekiwane efekty aktywności społecznej dziecka podaje swoje dane osobowe swobodnie wypowiada się na temat swojej rodziny

Bardziej szczegółowo

Konwersatorium tematyczne VI Kod przedmiotu

Konwersatorium tematyczne VI Kod przedmiotu tematyczne VI - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu tematyczne VI Kod przedmiotu 08.0-WH-HistT-konwtem6,st.2014-K-S14_pNadGen1F1QK Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny Językoznawstwo Profil

Bardziej szczegółowo

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej

Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Jadwiga Daszykowska Jakość życia w perspektywie pedagogicznej Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2007 Copyright by Jadwiga Daszykowska Copyright by Oficyna Wydawnicza

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla uczniów gimnazjum klasy I - III Odpowiedzi ustne, prace klasowe i sprawdziany są oceniane punktowo, a punkty są przeliczane następująco zgodnie z Szkolnym

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W OZIMKU

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W OZIMKU PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKÓW OBCYCH W SZKOLE PODSTAWOWEJ NR 3 W OZIMKU OPRACOWANIE ANNA MAZUR EWA KWIATKOWSKA OBSZARY AKTYWNOŚCI UCZNIA PODLEGAJĄCE OCENIE I ICH KRYTERIA Nauka języków obcych

Bardziej szczegółowo

Cel nauczania realizowany jest poprzez rozwijanie sprawności językowych w następującym zakresie:

Cel nauczania realizowany jest poprzez rozwijanie sprawności językowych w następującym zakresie: PROGRAM NAUKI JĘZYKA ROSYJSKIEGO Kurs na poziomie D (dla zaawansowanych) J. rosyjski w biznesie Celem nauczania jest wykształcenie u studentów kompetencji językowej i komunikacyjnej umożliwiającej im porozumiewanie

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY II GIMNAZJUM STOPIEŃ CELUJĄCY Rozumienie ze słuchu: bezbłędne rozumienie tekstu, uczeń potrafi zrozumieć ogólny sens i kluczowe informacje różnorodnych

Bardziej szczegółowo

Uczniowie czują potrzebę zaspokajania naturalnej ciekawości świata, wyrażania swoich emocji, zdobywania i pogłębiania wiedzy.

Uczniowie czują potrzebę zaspokajania naturalnej ciekawości świata, wyrażania swoich emocji, zdobywania i pogłębiania wiedzy. Autorski program nauczania opracowany w ramach projektu Urzędu Marszałkowskiego Województwa Kujawsko-Pomorskiego pt. "Coaching i tutoring w stronę nowoczesnej pracy dydaktycznej. ADRESAT Uczniowie klasy

Bardziej szczegółowo

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym

Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym UNIWERSYTET IM. ADAMA MICKIEWICZA W POZNANIU SERIA PSYCHOLOGIA I PEDAGOGIKA NR 166 KINGA KUSZAK Kompetencje komunikacyjne dzieci w okresie późnego dzieciństwa w aspekcie rozwojowym POZNAŃ 2011 3 Spis treści

Bardziej szczegółowo

Cele uczenia się Język Niemiecki Poziom A1 Celem nauki języka niemieckiego na poziomie A1 jest nabycie podstawowej sprawności słuchania, mówienia,

Cele uczenia się Język Niemiecki Poziom A1 Celem nauki języka niemieckiego na poziomie A1 jest nabycie podstawowej sprawności słuchania, mówienia, Cele uczenia się Język Niemiecki Poziom A1 Celem nauki języka niemieckiego na poziomie A1 jest nabycie podstawowej sprawności słuchania, mówienia, czytania oraz pisania zgodnym z CEFR (Common European

Bardziej szczegółowo

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej

Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej Michał Szczyszek Zakład Frazeologii i Kultury Języka Polskiego UAM Proponowana lista zagadnień i proponowany rozkład materiału przedmiotu Internacjonalizacja komunikacji językowej 1. Zjawiska globalizacji

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE I OCENIANIE DLA KLASY I. Poziom opanowania umiejętności. Kryteria: Uczeń: Poziom wykraczający. Poziom rozszerzający

WYMAGANIA EDUKACYJNE I OCENIANIE DLA KLASY I. Poziom opanowania umiejętności. Kryteria: Uczeń: Poziom wykraczający. Poziom rozszerzający WYMAGANIA EDUKACYJNE I OCENIANIE DLA KLASY I Dziedzina edukacji Zakres umiejętności (sprawności językowe) opanowania umiejętności Kryteria: JĘZYK ANGIELSKI witanie i przedstawianie się, żegnanie się, rozpoznawanie

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych Język obcy I (kontynuacja)

Wymagania edukacyjne niezbędne do uzyskania poszczególnych śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych Język obcy I (kontynuacja) Język obcy I (kontynuacja) Osiągnięcia Ocena - dopuszczający (poziom rozszerzający) uczeń rozumie autentyczne przekazy słowne, odbierane za pośrednictwem mediów (np. audycje radiowe, telewizyjne, prasa,

Bardziej szczegółowo

Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2

Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2 Filozofia z elementami logiki Język jako system znaków słownych część 2 Mariusz Urbański Instytut Psychologii UAM Mariusz.Urbanski@.edu.pl Rozkład jazdy 1 Pojęcie znaku 2 Funkcje wypowiedzi językowych

Bardziej szczegółowo

Gramatyka. języka rosyjskiego z ćwiczeniami

Gramatyka. języka rosyjskiego z ćwiczeniami Gramatyka języka rosyjskiego z ćwiczeniami Autor Dorota Dziewanowska Projekt graficzny okładki i strony tytułowej Krzysztof Kiełbasiński Ilustracje Maja Chmura (majachmura@wp.pl) Krzysztof Kiełbasiński

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE IV

KRYTERIA OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE IV KRYTERIA OCEN Z JĘZYKA POLSKIEGO W KLASIE IV OCENA NIEDOSTATECZNA: Ocenę niedostateczną otrzymuje uczeń, który: - Nawet przy pomocy nauczyciela nie potrafi wykonać najprostszych zadań objętych programem

Bardziej szczegółowo

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej

Referat: Krytyczne czytanie w polonistycznej edukacji wczesnoszkolnej Propozycje zintegrowanych programów edukacji zatwierdzone przez Ministra Edukacji Narodowej do użytku szkolnego odpowiadają założeniom uprzednio opracowanej przez MEN Podstawie programowej kształcenia

Bardziej szczegółowo

Klasa 6: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który:

Klasa 6: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Klasa 6: Ocenę dopuszczającą otrzymuje uczeń, który: Częściowo poprawnie stosuje czas Present Simple. Opowiada o sobie i swojej rodzinie. Stosuje podstawowe słownictwo. Częściowo poprawnie stosuje czas

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY VI

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY VI PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA I WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO DLA KLASY VI I. PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA 1. Obszary podlegające ocenianiu: sprawdziany, zadania klasowe, dyktanda, kartkówki,

Bardziej szczegółowo

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY...

I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY... I. DLACZEGO I DLA KOGO NAPISAŁEM TĘ KSIĄŻKĘ?.... 13 II. JĘZYK OSOBNICZY A JĘZYK SYTUACYJNY............ 17 1. Niepowtarzalność języka każdego z nas.................. 17 1.1. Nasz język indywidualny...........................

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 CZĘŚĆ 1. JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ GH-P2 KWIECIEŃ 2016 Zadanie 1. (0 1) 9) wyciąga wnioski wynikające z przesłanek

Bardziej szczegółowo

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO

STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO STANDARDY WYMAGAO EGZAMINACYJNYCH Z JĘZYKA OBCEGO NOWOŻYTNEGO I. Zdający zna: 1) proste struktury leksykalno- -gramatyczne umożliwiające formułowanie wypowiedzi poprawnych pod względem fonetycznym, ortograficznym,

Bardziej szczegółowo

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy:

W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: Wykład nr 2 W obrębie polskiego języka narodowego należy wydzielić dwa systemy: a) polszczyznę ogólną (zwaną literacką); b)polszczyznę gwarową (gwary ludowe). Jest to podział dokonany ze względu na zasięg

Bardziej szczegółowo

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY VI

KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY VI Ocena celująca KRYTERIA OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO DLA KLASY VI Poziom kompetencji językowej ucznia wykracza poza wiadomości i umiejętności przewidziane dla klasy szóstej. - uczeń potrafi przyjąć

Bardziej szczegółowo

Gatunkowe zróżnicowanie wypowiedzi

Gatunkowe zróżnicowanie wypowiedzi Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Pojęcie tekstu/wypowiedzi 2 Pojęcie tekstu definicja Jerzego Bartmińskiego i Stanisławy Niebrzegowskiej-Bartmińskiej Tekst ponadzdaniowa jednostka językowa,

Bardziej szczegółowo

Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu

Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu Gramatyka opisowa języka polskiego - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Gramatyka opisowa języka polskiego Kod przedmiotu 09.3-WH-FiP-GOP-1-K-S14_pNadGen0FA8C Wydział Kierunek Wydział Humanistyczny

Bardziej szczegółowo

Język a a komunikacja 2628. Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej

Język a a komunikacja 2628. Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej Język a a komunikacja 2628 Tłumacz wobec problemów kulturowych Monografia z cyklu Język trzeciego tysiąclecia pod redakcją Marii Piotrowskiej Kraków 2010 Spis treści Słowo wstępne.................................

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej.

Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. Wymagania edukacyjne na poszczególne oceny z języka angielskiego dla klas VI szkoły podstawowej. 1. Skala ocen : GRAMATYKA I SŁOWNICTWO 6 Uczeń bardzo swobodnie operuje strukturami gramatycznymi określonymi

Bardziej szczegółowo

Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna

Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna Karta przedmiotu KIERUNEK FILOLOGIA, SPECJALNOŚĆ FILOLOGIA SŁOWIAŃSKA Wspólnotowy ruch graniczny i administracja celna studia pierwszego stopnia/profil ogólnoakademicki Przedmiot: Gramatyka kontrastywna

Bardziej szczegółowo

NORMA A INTERPRETACJA

NORMA A INTERPRETACJA GRAŻYNA HABRAJSKA NORMA A INTERPRETACJA Opublikowano w: Norma a komunikacja, Wrocław 2009, s. 37-50 DOPEŁNIENIE SENSU Musi Pan kochać swoją żonę! Proces rozumienia zakłada odzyskanie przez odbiorcę sensu

Bardziej szczegółowo

Katedra Filologii Rosyjskiej Filologia rosyjska studia I stopnia

Katedra Filologii Rosyjskiej Filologia rosyjska studia I stopnia Załącznik nr 4 SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2015-2018 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu GRAMATYKA OPISOWA JĘZYKA ROSYJSKIEGO/filologiczny Kod

Bardziej szczegółowo

Świat wokół nas opisujemy przedmioty

Świat wokół nas opisujemy przedmioty Świat wokół nas opisujemy przedmioty 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: zna formę opisu przedmiotu, zna wyrazy oceniające i opisujące przedmiot, zna wyrazy o zabarwieniu dodatnim i ujemnym. b) Umiejętności

Bardziej szczegółowo

Klasyfikacja tradycyjna Klasyfikacja Zygmunta Saloniego Przykład analizy. Części mowy. Anna Kozłowska. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Klasyfikacja tradycyjna Klasyfikacja Zygmunta Saloniego Przykład analizy. Części mowy. Anna Kozłowska. Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego 1 Klasyfikacja tradycyjna 2 3 Pojęcie części mowy. Kryteria klasyfikacji Cześć mowy klasa leksemów o wspólnych cechach semantycznych / fleksyjnych / składniowych.

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z języków obcych dla klas IV VI szkoły podstawowej

Przedmiotowy system oceniania z języków obcych dla klas IV VI szkoły podstawowej Przedmiotowy system oceniania z języków obcych dla klas IV VI szkoły podstawowej 1. ZASADY OGÓLNE: Przedmiotowy system oceniania z języków obcych został opracowany zgodnie ze szczegółowymi warunkami i

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów Przedmowa... 11

SPIS TREŚCI. Wykaz skrótów Przedmowa... 11 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... 9 Przedmowa... 11 1. Wprowadzenie... 13 1.1. Przedmiot i zadania składni... 13 1.2. Składniki... 14 1.3. Zależność syntaktyczna (składniowa) i jej typy... 14 1.4. Konstrukcje

Bardziej szczegółowo

Cele uczenia się Język Niemiecki Poziom B1

Cele uczenia się Język Niemiecki Poziom B1 Cele uczenia się Język Niemiecki Poziom B1 Celem nauki języka niemieckiego na poziomie B1 jest nabycie sprawności słuchania, mówienia, czytania oraz pisania zgodnym z CEFR (Common European Framework of

Bardziej szczegółowo

VOICES 4 KRYTERIA OCENIANIA. I semestr

VOICES 4 KRYTERIA OCENIANIA. I semestr VOICES 4 KRYTERIA OCENIANIA I semestr Ocena Umiejętności ucznia 6 posiada wiadomości i umiejętności znacznie wykraczające poza program nauczania odnosi sukcesy w szkolnych i pozaszkolnych konkursach przedmiotowych

Bardziej szczegółowo

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z NOWĄ ERĄ 2016/2017 JĘZYK POLSKI ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ Copyright by Nowa Era Sp. z o.o. Zadanie 1. (0 1) 2) wyszukuje w wypowiedzi potrzebne informacje [ ]. PP Zadanie

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. i umiejętności wynikających z programu nauczania.

Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. i umiejętności wynikających z programu nauczania. Przedmiotowy system oceniania z wiedzy o społeczeństwie. Cele oceniania na lekcjach wos. 1. Ustalenie stopnia opanowania przez ucznia wiadomości i umiejętności wynikających z programu nauczania. 2. Uzyskanie

Bardziej szczegółowo

Egzamin Gimnazjalny z WSiP MAJ 2015 Analiza wyników próbnego egzaminu gimnazjalnego Część humanistyczna z zakresu języka polskiego Klasa 1

Egzamin Gimnazjalny z WSiP MAJ 2015 Analiza wyników próbnego egzaminu gimnazjalnego Część humanistyczna z zakresu języka polskiego Klasa 1 Egzamin Gimnazjalny z WSiP MAJ 2015 Analiza wyników próbnego egzaminu gimnazjalnego Część humanistyczna z zakresu języka polskiego Klasa 1 Arkusz egzaminu próbnego składał się z 22 zadań różnego typu.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK FRANCUSKI ZASADY OCENIANIA NA LEKCJI JĘZYKA OBCEGO Nauczanie języka obcego w gimnazjum ma doprowadzić do osiągnięcia kompetencji komunikacyjnej pozwalającej sprostać

Bardziej szczegółowo

Części mowy - powtórzenie

Części mowy - powtórzenie Części mowy - powtórzenie Język polski Klasa I Gim Plan Nieodmienne części mowy: 1. przysłówek 2. przyimek 3. spójnik 4. partykuła 5. wykrzyknik Odmienne części mowy: 1. rzeczownik 2. przymiotnik 3. liczebnik

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego dla klasy 1a Gimnazjum Publicznego. im. Jana Pawła II w Żarnowcu w roku szkolnym 2014/2015

Wymagania edukacyjne z języka niemieckiego dla klasy 1a Gimnazjum Publicznego. im. Jana Pawła II w Żarnowcu w roku szkolnym 2014/2015 bardzo Rozdział 1 Kontakte stosować formy powitania i pożegnania stosownie do pory dnia przedstawić podstawowe informacje o sobie imię, pochodzenie, miejsce zamieszkania, wiek, zainteresowania zastosować

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języków obcych dla klas IV VI szkoły podstawowej oraz I III gimnazjum

Wymagania edukacyjne z języków obcych dla klas IV VI szkoły podstawowej oraz I III gimnazjum Wymagania edukacyjne z języków obcych dla klas IV VI szkoły podstawowej oraz I III gimnazjum 1. ZASADY OGÓLNE: Wymagania edukacyjne z języków obcych zostały opracowane zgodnie ze szczegółowymi warunkami

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z języka polskiego dla klasy V. Szkoła Podstawowa nr 3 w Ozimku Wiesława Sękowska

Przedmiotowy system oceniania z języka polskiego dla klasy V. Szkoła Podstawowa nr 3 w Ozimku Wiesława Sękowska Szkoła Podstawowa nr 3 w Ozimku Wiesława Sękowska Przedmiotowy system oceniania z języka polskiego dla klasy V 1.Przedmiotem oceny z języka polskiego są: - opanowane wiadomości przewidziane w programie

Bardziej szczegółowo

Poznajemy rodzaje podmiotu

Poznajemy rodzaje podmiotu Poznajemy rodzaje podmiotu 1. Cele lekcji a) Wiadomości Uczeń: wie, jaką funkcję w zdaniu pełni podmiot, zna definicję podmiotu, zna rodzaje podmiotów, wymienia przypadki, w których występują różne typy

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów :

Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: II. Podręcznik: III.Tematyka realizowanych modułów : Wymagania edukacyjne z języka angielskiego dla klas czwartych I. Program nauczania: Program nauczania języka angielskiego dla II etapu edukacyjnego (szkoła podstawowa, klasy IV VI), autorzy: Ewa Piotrowska

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Lektorat języka niemieckiego II Przedmiot w języku angielskim: Kod przedmiotu: Typ przedmiotu/modułu: obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU gramatyka opisowa języka polskiego (fleksja) / k, 1, II. prof. dr hab. Andrzej S. Dyszak

OPIS PRZEDMIOTU gramatyka opisowa języka polskiego (fleksja) / k, 1, II. prof. dr hab. Andrzej S. Dyszak Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu OPIS PRZEDMIOTU gramatyka opisowa języka polskiego (fleksja) 09.03.20/ k, 1, II Humanistyczny Instytut/Katedra Instytut Filologii Polskiej i Kulturoznawstwa Specjalność/specjalizacja

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI. Kryteria oceniania w klasach II - III Gimnazjum (dla początkujących)

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI. Kryteria oceniania w klasach II - III Gimnazjum (dla początkujących) PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA JĘZYK NIEMIECKI Kryteria oceniania w klasach II - III Gimnazjum (dla początkujących) 1. Co podlega ocenianiu osiągnięć edukacyjnych uczniów odpowiedzi ustne kartkówki prace

Bardziej szczegółowo

Kultura logiczna Klasyczny rachunek zdań 1/2

Kultura logiczna Klasyczny rachunek zdań 1/2 Kultura logiczna Klasyczny rachunek zdań /2 Bartosz Gostkowski bgostkowski@gmail.com Kraków 22 III 2 Plan wykładu: Zdanie w sensie logicznym Klasyczny rachunek zdań reguły słownikowe reguły składniowe

Bardziej szczegółowo

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU:

S Y L A B U S NAZWA PRZEDMIOTU: S Y L A B U S Druk DNiSS nr 11D NAZWA PRZEDMIOTU: Akwizycja języków słowiańskich Kod przedmiotu: - Rodzaj przedmiotu: kierunkowy; obowiązkowy Wydział: Wydział Humanistyczno-Społeczny Kierunek: filologia

Bardziej szczegółowo

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja

Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Główne problemy kognitywistyki: Reprezentacja Wykład 4 Reprezentacja a koncepcje rozszerzonego umysłu i rozszerzonego narzędzia Andrzej Klawiter http://www.amu.edu.pl/~klawiter klawiter@amu.edu.pl Rozszerzone

Bardziej szczegółowo

Program merytoryczny Konkursu Języka Rosyjskiego dla uczniów gimnazjum w roku szkolnym 2011/2012

Program merytoryczny Konkursu Języka Rosyjskiego dla uczniów gimnazjum w roku szkolnym 2011/2012 Program merytoryczny Konkursu Języka Rosyjskiego dla uczniów gimnazjum w roku szkolnym 2011/2012 Temat przewodni konkursu: Dwie stolice Moskwa i Sankt-Petersburg Cele Konkursu Języka Rosyjskiego: 1. popularyzacja

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe kryteria ocen z języka polskiego w klasie pierwszej gimnazjum

Szczegółowe kryteria ocen z języka polskiego w klasie pierwszej gimnazjum Szczegółowe kryteria ocen z języka polskiego w klasie pierwszej gimnazjum Ocena Kształcenie literackie i językowe Nauka o języku dopuszczający dostateczny dobry technika czytania i zrozumienia tekstu literackiego

Bardziej szczegółowo

Języki programowania zasady ich tworzenia

Języki programowania zasady ich tworzenia Strona 1 z 18 Języki programowania zasady ich tworzenia Definicja 5 Językami formalnymi nazywamy każdy system, w którym stosując dobrze określone reguły należące do ustalonego zbioru, możemy uzyskać wszystkie

Bardziej szczegółowo

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA

JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA JĘZYK JAKO KOMUNIKAT WYZWANIA I PORADY Z CYKLU: PORADY DYDAKTYKA Definicje komunikacja ruch polegający na utrzymaniu łączności między odległymi od siebie miejscami, odbywający się środkami lokomocji na

Bardziej szczegółowo

OCENA PRAC PISEMNYCH I WYPOWIEDZI USTNYCH UCZNIÓW Z PODZIAŁEM NA POZIOMY WYMAGAŃ

OCENA PRAC PISEMNYCH I WYPOWIEDZI USTNYCH UCZNIÓW Z PODZIAŁEM NA POZIOMY WYMAGAŃ PRAC PISEMNYCH I WYPOWIEDZI USTNYCH UCZNIÓW Z PODZIAŁEM NA POZIOMY WYMAGAŃ PRACE PISEMNE Wymagania konieczne podstawowe rozszerzające dopełniające wykraczające DOPUSZCZAJĄCA DOSTATECZNA DOBRA BARDZO DOBRA

Bardziej szczegółowo

Imperatyw szczęścia. 27 luty 2013 strefa b. paneliści: Katarzyna Zaniewska (LOTTO) dr Albert Hupa (IRC) Joanna Rybka (life coach) Wstęp i prowadzenie:

Imperatyw szczęścia. 27 luty 2013 strefa b. paneliści: Katarzyna Zaniewska (LOTTO) dr Albert Hupa (IRC) Joanna Rybka (life coach) Wstęp i prowadzenie: 27 luty 2013 strefa b Imperatyw szczęścia paneliści: Katarzyna Zaniewska (LOTTO) dr Albert Hupa (IRC) Joanna Rybka (life coach) Wstęp i prowadzenie: Janusz Sielicki (PTBRiO) Szczęście Około 30,500,000

Bardziej szczegółowo

JĘZYK ROSYJSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

JĘZYK ROSYJSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 JĘZYK ROSYJSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1) ROZWIĄZANIA ZADAŃ I SCHEMAT PUNKTOWANIA KWIECIEŃ 2013 Rozumienie ze słuchu ogólne II. Rozumienie Uczeń rozumie proste,

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO Założenia ogólne PZO PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA Z JĘZYKA ANGIELSKIEGO w GIMNAZJUM 24 oceny odpowiadające poszczególnym poziomom oraz wymagania na poszczególne oceny, sposoby oceniania i techniki kontroli,

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka angielskiego w klasie 4 szkoły podstawowej

Kryteria oceniania z języka angielskiego w klasie 4 szkoły podstawowej Kryteria oceniania z języka angielskiego w klasie 4 szkoły podstawowej I Kryteria ogólne System oceniania wiedzy i umiejętności uczniów jest dwojaki: formalny i nieformalny: system formalny: na podstawie

Bardziej szczegółowo

Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta

Nakład pracy studenta bilans punktów ECTS Obciążenie studenta Lp. Element Opis 1 Nazwa Wstęp do językoznawstwa 2 Typ obowiązkowy 3 Instytut Instytut Nauk Humanistyczno-Społecznych i Turystyki Kod 4 PPWSZ-FA-1-15t-s/n Kierunek, kierunek: filologia 5 specjalność, specjalność:

Bardziej szczegółowo

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej.

posiada podstawową wiedzę o instytucjonalnych uwarunkowaniach polityki społecznej. Efekty kształcenia dla kierunku POLITYKA SPOŁECZNA studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki Forma studiów: stacjonarne i niestacjonarne Wydział Ekonomii Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu Umiejscowienie

Bardziej szczegółowo

MATEMATYKA DYSKRETNA, PODSTAWY LOGIKI I TEORII MNOGOŚCI

MATEMATYKA DYSKRETNA, PODSTAWY LOGIKI I TEORII MNOGOŚCI MATEMATYKA DYSKRETNA, PODSTAWY LOGIKI I TEORII MNOGOŚCI Program wykładów: dr inż. Barbara GŁUT Wstęp do logiki klasycznej: rachunek zdań, rachunek predykatów. Elementy semantyki. Podstawy teorii mnogości

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia

KARTA PRZEDMIOTU. 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego. 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja. 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: Lektorat języka angielskiego 2. KIERUNEK: Turystyka i rekreacja 3. POZIOM STUDIÓW: I stopnia 4. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: II/1 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 2 6. LICZBA GODZIN:

Bardziej szczegółowo

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach

Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Logika dla socjologów Część 4: Elementy semiotyki O pojęciach, nazwach i znakach Rafał Gruszczyński Katedra Logiki Uniwersytet Mikołaja Kopernika 2011/2012 Spis treści 1 Krótkie wprowadzenie, czyli co

Bardziej szczegółowo

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013

Gramatyka kontrastywna polsko-angielska. III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II. Profil ogólnoakademicki 2012-2013 PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE I. KARTA PRZEDMIOTU: Gramatyka kontrastywna polsko-angielska III rok filologii angielskiej studia niestacjonarne I stopnia, semestr II Profil ogólnoakademicki 2012-2013 CEL PRZEDMIOTU

Bardziej szczegółowo

Kryteria oceniania z języka polskiego KLASA VI

Kryteria oceniania z języka polskiego KLASA VI Kryteria oceniania z języka polskiego KLASA VI OCENĘ CELUJĄCĄ otrzymuje uczeń, którego wiedza znacznie wykracza poza obowiązujący program nauczania: twórczo i samodzielnie rozwija własne uzdolnienia i

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA POLSKIEGO klasa 1 OCENĘ CELUJĄCĄ otrzymuje uczeń, którego wiedza i umiejętności znacznie wykraczają poza obowiązujący program nauczania. 1. Twórczo oraz samodzielnie rozwija

Bardziej szczegółowo