w w w. e - f i n a n s e. c o m

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "w w w. e - f i n a n s e. c o m"

Transkrypt

1 REFORMA SYSTEMU EMERYTALNEGO W POLSCE Zapis dyskusji, która odbyła się 27 czerwca 2007 r. w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie podczas seminarium poświęconego tej problematyce

2 27 czerwca 2007 r. w Wyższej Szkole Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie odbyło się zorganizowane przez redakcję e-finansów oraz Samodzielny Zakład Ubezpieczeń WSIiZ seminarium poświęcone reformie systemu emerytalnego w Polsce. W programie seminarium znalazły się wystąpienia dr. Roberta Gwiazdowskiego, prof. Bogusława Hadyniaka, mgr Joanny Owczarek oraz dr. Jacka Rodzinki. Po wystąpieniach miała miejsce dyskusja, w której udział wzięli zarówno prelegenci, jak i pozostali uczestnicy seminarium, m.in. członkowie Rady Programowej e-finansów. Przedmiotem dyskusji były przede wszystkim zagadnienia zasygnalizowane w prelekcjach opublikowanych w poprzednim numerze e-finansów. Poniższy tekst jest zapisem wspomnianej dyskusji. Prof. Różański: Chciałbym powiedzieć o trzech podstawowych zagadnieniach. Pierwsze jest następujące: w jaki sposób można ukształtować system emerytalny tak, żeby spełniał on wiele funkcji, aby jak mówił dr Gwiazdowski nie był on systemem zniechęcającym w sensie demograficznym, bo taka teza została sformułowana w sposób dosyć przekonujący. Drugie zagadnienie dotyczy tego, w jaki sposób powiązać zarobki indywidualne poszczególnych osób z systemem ubezpieczeń. Wiele osób opuszcza przecież Polskę i przenosi się do innych krajów, szukając tam zatrudnienia. Jestem nauczycielem akademickim i muszę powiedzieć, że sytuacja jest o tyle dramatyczna, że naprawdę za granicę wyjeżdżają najlepiej wykształceni absolwenci. To oni są najbardziej zdeterminowani twierdzą, że problemem nie jest jedynie wysokość wynagrodzenia, ale także niesprawność systemu państwowego, obciążenia biurokratyczne, trudności w załatwianiu najprostszych spraw w Polsce i to mimo wielu prób naprawiania (jak tzw. reforma Kluski) nasz system jest wciąż nieprzyjazny dla osób rozpoczynających swą karierę zawodową, otwierających własne firmy, tych, które mają dobre wykształcenie i wiedzę o gospodarce, a nie mogą tego spożytkować. Myślę, że nie tylko kwestia wynagrodzenia, ale również ociężałości systemu gospodarczego i nadmiaru biurokracji nie wpisuje się dobrze w oczekiwania tego najmłodszego pokolenia. Wiąże się to z tematem naszego dzisiejszego spotkania bardziej niż mogłoby się to wydawać, ponieważ jeżeli ten odpływ młodych wykształconych absolwentów szkół wyższych nie zostanie zahamowany, rzeczywiście dojdzie do sytuacji, w której brakowało będzie osób, które będą pracowały na przyszłe emerytury. Jest to kolejny problem, który według mnie należy poruszyć. Trzeci problem to pytanie o to, na jakie Polska może sobie pozwolić rozwiązania z punktu widzenia naszego uczestnictwa w zjednoczonej Europie i określonych regulacji, które są z tym nieuchronnie związane. Na myśli mam zarówno system podatkowy, kwestię zbliżania się stawek podatku VAT w poszczególnych krajach, ale również pewne polityczne naciski związane z ujednolicaniem innego typu podatków. Jak ujednolicony system podatkowy będzie wpływał na system emerytalny i jego możliwości? Prof. Sulmicki: Zacznę od pytania postawionego przez dr Rodzinkę, który w swoim ciekawym wystąpieniu sformułował je następująco: kto korzysta na obecnym zreformowanym systemie emerytalnym? Dr Rodzinka omawiając system emerytalny niemal pominął jednego z uczestników działających w systemie. Uczestnikiem tym są instytucje finansowe zarządzające otwartymi funduszami emerytalnymi w Polsce. Wydaje się, że to właśnie instytucje finansowe są tymi, które można powiedzieć wykorzystują obecny zreformowany system emerytalny. Osiągane przez nie korzyści wynikają z wysokich różnorodnych opłat pobieranych przez te instytucje za zarządzanie powierzonymi środkami finansowymi oraz z zaniżenia kosztów własnych instytucji poprzez utrzymywanie wyjątkowo niskich rezerw w postaci zbyt małych własnych kapitałów w stosunku do wielkości zarządzanego kapitału. Małe kapitały własne nie stwarzają wystarczającego zabezpieczenia depozytów posiadanych przez te instytucje. Zbyt małe zabezpieczenie stwarza poważne zagrożenie dla depozytów zwłaszcza w sytuacji dużych strat poniesionych przez fundusze, np.

3 w czasie rozległego kryzysu finansowego. Tak więc w pewnym stopniu jestem zgodny z tym, co podnosił dr Gwiazdowski w swoim wystąpieniu. Podobnie można rozumieć wypowiedź prof. Hadyniaka, że jeden podmiot ubezpieczający jest najefektywniejszy, a de facto mamy wiele takich potencjalnie efektywnych podmiotów. Omawiając obecny zreformowany system emerytalny nasuwa się niepokojąca refleksja. Wynika z tego, że w Polsce obecna zmiana systemu nie jest pierwszą próbą reformy posiadającą następujące cechy. Wyodrębnione z budżetu środki finansowe są blokowane w taki sposób, żeby później mogły być wykorzystane na finansowanie specyficznego długookresowego celu, jakim są masowe wypłaty przyszłych emerytur. Otóż w centralnie planowanej gospodarce w czasach administracji Władysława Gomułki powstał wyodrębniony fundusz emerytalny spełniający powyższe cechy. W latach 1960-tych w budżecie państwa rozpoczęto gromadzenie środków finansowych przeznaczonych na wypłaty przyszłych emerytur. Ten proces gromadzenia oszczędności na przyszłe emerytury trwał wiele lat. Później oszczędnościowa administracja Władysława Gomułki została zastąpiona przez dynamiczną i nastawioną na sukces administrację Edwarda Gierka, która była nakierowana na ściślejszą współpracę z Unią Europejską poprzez masowe zaciąganie kredytów na modernizacje gospodarki narodowej. Zgromadzony na przyszłe emerytury kapitał rząd pożyczył twierdząc, że błędem jest trzymanie pieniędzy zamrożonych na kontach, gdyż środki finansowe powinny pracować. Administracja E. Gierka zainwestowała oczywiście w ramach istniejącej w Polsce centralnie planowanej gospodarki zgromadzony kapitał twierdząc, że środki finansowe zgromadzone w funduszu będą dobrze zainwestowane i szybko zwrócą się w dwójnasób. Tak znacznie zwiększone środki finansowe umożliwią poważne zwiększenie wypłacanych w przyszłości emerytur. Okazało się jednak, że przedsięwzięcia inwestycje nie były tak opłacalne jak przypuszczano. W gospodarce narodowej w miejsce spodziewanych nadwyżek pojawiło się gwałtownie rosnące zadłużenie związane z potrzebą spłaty zaciągniętych kredytów dewizowych. Pieniądze zgromadzone na przyszłe emerytury przepadły. Do koncepcji gromadzenia wyodrębnionych środków na wypłaty przyszłych emerytur wrócono po przejściu od gospodarki centralnie planowanej do gospodarki rynkowej. Ten etap reformy systemu emerytalnego mogłem obserwować, gdyż w końcu lat 1990-tych byłem wiceministrem w Rządowym Centrum Studiów Strategicznych. RCSS w tym czasie było jedną z nielicznych instytucji rządowych kontestujących niektóre z proponowanych rozwiązań. Często w zastępstwie ministra Kropiwnickiego uczestniczyłem w posiedzeniach Rady Ministrów, na których między innymi był dyskutowany nowy system emerytalny tworzony pod kierownictwem minister E. Lewickiej. Na posiedzeniach rządu słuchałem niezmiennie optymistycznych wypowiedzi premiera Buzka i minister Lewickiej, że jak zostaną wprowadzone realizowane reformy to obudzimy się w dużo lepszej Polsce. Żadnych refleksji nie wzbudzały wątpliwości wygłaszane przez nielicznych krytycznych dyskutantów, których szczególnie niepokoił brak propozycji prawnych regulacji dotyczących wypłat przyszłych emerytur, a regulacji takich nota bene nadal nie ma. W publicznych dyskusjach niechętnie były podejmowane wątpliwości obnażające słabości proponowanych rozwiązań. Na przykład, że w Polsce usługi prywatnych firm zarządzających ogromnymi kapitałami OFE są bardzo kosztowne, a to w połączeniu ze zbieranymi w ubogim społeczeństwie niskimi bezwzględnie składkami doprowadzi do bardzo niskich przyszłych emerytur wypłacanych z OFE. Niskie emerytury stawiały pod znakiem zapytania celowość reformy emerytalnej w proponowanym kształcie. W tym czasie niebezpieczeństwo bardzo niskich wypłacanych z OFE przyszłych emerytur było pomijane milczeniem, a w środkach masowego przekazu niepodzielnie dominowały wypowiedzi entuzjastów szybko pomnażających kapitały

4 prywatnych firm zarządzających. W telewizji niemal nieustannie można było oglądać jak to w przyszłości finansowani z OFE zadowoleni emeryci będą spędzali luksusowe wczasy pod palmami na plażach ciepłych mórz. Obecnie już wiemy, że rzeczywistość jest zasadniczo różna od tych reklam powtarzanych przez nachalną propagandę. Wiadomo, że wypłaty ze środków zgromadzonych w OFE, które otrzymają pierwsi emeryci w styczniu 2009 r. będą wynosiły wyraźnie poniżej stu złotych miesięcznie. Właśnie z tego powodu firmy zarządzające nie ogłaszają wyników posiadanych przez nie symulacji pokazujących ile złotych miesięcznie będą wynosiły wypłaty ze środków zgromadzonych w OFE. Ponadto w nadmiernej trosce o rentowność prywatnych firm zarządzających, prawnie zezwolono im na posiadanie nieproporcjonalnie małych kapitałów własnych, które w przypadku kryzysu finansowego nie będą stanowiły wystarczającego zabezpieczenia powierzonych im środków. Tak więc drugą słabością OFE obok małej wysokości wypłacanej w przyszłości emerytury jest zbyt małe bezpieczeństwo kapitału zgromadzonego w OFE, które wynika ze zbyt małych zabezpieczeń nałożonych na instytucje zarządzające OFE. Ustawodawca zrobił rzecz zastanawiającą. Jest regułą, że instytucje finansowe muszą posiadać odpowiednio duże kapitały własne będące gwarancją, że poniesione straty nie uderzą w powierzone im depozyty. W bankach taką regulacją jest wymóg minimalnego współczynnika wypłacalności wynoszący 8%, a więc na poziomie uzgodnionym w ramach porozumienia zawartego w Bazylei w 1988 r. Gdy porównamy niezwykle małe kapitały własne firm zarządzających OFE z ogromnymi kapitałami będącymi w ich zarządzaniu, to zauważymy rażące dysproporcje. Często jako kontrargument dla takiego rozumowania podaje się, że przecież za instytucjami zarządzającymi OFE stoją wielkie instytucje finansowe o podobnej nazwie. Jednak głębsza analiza tych dwu instytucji często o identycznej nazwie pokazuje, że instytucja działająca w Polsce będąca spółką-córką ma wydzieloną osobowość prawną w stosunku do spółki-matki. Spółka-matka, przewidując w przyszłości możliwość strat w spółce-córce, ustanowiła oddzielną osobowość właśnie po to, aby często bardzo bogata spółka-matka nie odpowiadała za straty powstałe w biednej kapitałowo spółce-córce, mimo że w okresach prosperity partycypuje w jej zyskach. Wydaje się, że ustawodawca uległ naciskom i nie dołożył należytej staranności przy tworzeniu długookresowego zabezpieczenia zgromadzonych w OFE środków. Tym samym niemal całe ryzyko zostało przeniesione na budżet państwa. Wydaje się, że nawet dzisiaj można próbować zmusić instytucje zarządzające OFE, żeby posiadane przez nie kapitały własne były zwiększone tak, aby spełniały uznane w bankowości proporcje w stosunku do skali zarządzanych kapitałów. Jednak biorąc pod uwagę dominującą siłę zainteresowanych instytucji finansowych w relacji do siły państwa polskiego oraz skalę (około 5 mld dolarów) potrzebnego uzupełnienia kapitału może się okazać, że jest już za późno na zmianę reguł gry. Tworząc w Polsce nowoczesny system OFE w znacznym stopniu wzorowano się na pozytywnym przykładzie istniejącym w Chile. Jednak w Chile tworzony system emerytalny został niesłychanie bogato wyposażony w aktywa. Do tworzonego systemu emerytalnego wniesiono ogromne środki finansowe uzyskane w trakcie prowadzonej w Chile prywatyzacji. Dotyczyło to zarówno środków uzyskanych z prywatyzowanych w pierwszym etapie przedsiębiorstw jak i z prywatyzowanej w drugim etapie infrastruktury. W Polsce w czasie tworzenia nowego systemu emerytalnego też dyskutowano o tym, że środki uzyskane z prywatyzacji przedsiębiorstw wytworzonych dawniej przez ludzi będących obecnie w wieku przedemerytalnym powinny w znacznym stopniu zasilać tworzony system emerytalny, który początkowo będzie obsługiwał właśnie tę generację ludzi. Z czasem

5 okazało się jednak, że rzeczywiste środki finansowe uzyskiwane z prywatyzacji są znacznie mniejsze od oczekiwanych, a ponadto nawet te małe uzyskane środki kierowano na finansowanie innych celów. W efekcie odstąpiono od istotnego zasilania OFE środkami finansowymi uzyskanymi z prywatyzacji i skoncentrowano się na terminowym przekazywaniu do OFE środków pochodzących z budżetu państwa w znacznym stopniu uzyskiwanych poprzez tworzenie deficytów budżetowych. Przy tworzeniu reformy emerytalnej często podnoszonym argumentem za tworzeniem OFE finansowanych z deficytów budżetowych miały być korzyści w skali makro wynikające ze zwiększania środków dostępnych dla inwestorów w Polsce. Związany z tym wzrost inwestycji miał pomóc we wspieraniu rozwoju gospodarczego poprzez zwiększenie dostępu do rodzimego kapitału. Obecnie w dyskusjach ten argument już nie jest podnoszony. Jest widoczne, że OFE inwestując na giełdzie około 40% posiadanych środków finansowych przez długi czas podnosiły kursy akcji. W ten sposób OFE przyczyniały się nie do zwiększania skali inwestycji, lecz raczej do pompowania spekulacyjnego balonu giełdowego tworząc warunki dla zysków osiąganych przez kapitał spekulacyjny. Ten spekulacyjny wzrost cen papierów wartościowych jest ważny dla systemu emerytalnego. Przy liczeniu wielkości zgromadzonych środków na przyszłe emerytury wychodzi się od rynkowych wartości zgromadzonych w OFE papierów wartościowych, które są liczone przy aktualnie bardzo wysokich kursach. Jednak załamanie na giełdzie może nawet w ciągu jednego dnia poważnie zmniejszyć wartość zgromadzonego kapitału. Biorąc pod uwagę, że OFE zarządzają majątkiem o wartości blisko 150 mld złotych, załamanie na giełdzie może oznaczać zmniejszenie kapitału OFE o wiele miliardów złotych. W efekcie w mało korzystnym dla giełdy roku, stopa zysku kapitału zgromadzonego w OFE może być mniejsza niż oprocentowanie środków finansowych zgromadzonych na długoterminowej lokacie w banku. Może się wydarzyć nawet taka sytuacja, że wielkość kapitału zgromadzonego w OFE może się bezwzględnie zmniejszać. Jest to problem, gdyż fluktuacje wielkości gromadzonego kapitału nie mogą się przekładać na fluktuacje wysokości wypłacanych emerytur. W Polsce w biednym społeczeństwie zdecydowano się na, powitane z zadowoleniem przez rynki finansowe, tworzenie takich funduszy emerytalnych, których koszty obsługi w wyrażeniu bezwzględnym są podobne, a często nawet wyższe niż w bogatych społeczeństwach. Wydaje się, że należałoby (np. na wniosek Rzecznika Ubezpieczonych) przeprowadzić oficjalne badania mające na celu porównanie, ile do tej pory w OFE zgromadzono środków finansowych, a ile środków byłoby zgromadzonych gdyby całość pieniędzy przekazywanych przez ZUS zamiast do OFE trafiała na oprocentowane długoterminowe lokaty bankowe. Sądzę, że okazałoby się, że w biednym społeczeństwie a takim jest Polska tak liczone środki finansowe byłaby większe na długoterminowych lokatach bankowych. Taki wniosek może być zaskakujący w porównaniu z publikowanymi wysokimi wskaźnikami efektywności inwestowanego przez OFE kapitału. Jest to jednak mylące, gdyż obecna podawana wysoka efektywność środków gromadzonych w OFE nie jest liczona dla całości środków przekazywanych przez ZUS, lecz tylko dla ich części pozostałej po potrąceniu różnorodnych opłat pobieranych przez firmy zarządzające. W ten sposób powstałe różnice są duże, gdyż niskie bezwzględnie składki wnoszone przez ubogich ubezpieczonych w znacznym stopniu są przeznaczane na pokrycie różnorodnego rodzaju opłat naliczanych za administrowanie. Prof. Szopa: Bardzo mocno zainteresowała mnie informacja, którą podał Pan prof. Hadyniak, dotycząca wysokości emerytury z II filara i wydaje mi się, że może tutaj powstać bardzo ciekawe, ale niebezpieczne zjawisko mianowicie pracownicy, którym nie odpowiadają

6 warunki, jakie oferują polscy pracodawcy, mogą wyjechać za granicę i tam sobie skompensować te nieco gorsze warunki krajowe, tym samym uczestnicząc w tworzeniu tamtego funduszu emerytalnego. Natomiast emeryci praktycznie są skazani na korzystanie z tego systemu, w którym od pewnego czasu są. Oznacza to pogłębienie bardzo dużych różnic pomiędzy wysokością emerytury a przeciętnym wynagrodzeniem. Druga sprawa, która również wydaje mi się bardzo interesująca, to to, że sukces tych pewnych rozwiązań proponowanych w systemie emerytalnym zależy od otoczenia ekonomicznego, czyli z jednej strony od poziomu dochodów, struktury społeczeństwa, klasy średniej, która jest w stanie generować oszczędności, a z drugiej strony możliwości lokowania tych środków finansowych, które pojawiły się w otwartych funduszach emerytalnych. Dr Gwiazdowski właśnie na to zwracał uwagę, że może powstać bąbel spekulacyjny, który w każdej chwili może pęknąć i tym samym wartość netto zgromadzonych aktywów może okazać się iluzją. W związku z tym powstaje pytanie: na ile powinniśmy koncentrować uwagę na samych rozwiązaniach w systemie emerytalnym, a na ile próbować rozstrzygnąć kwestie związane z otoczeniem systemów emerytalnych, otoczeniem gospodarczym, makroekonomicznym. Mgr Owczarek: Odnośnie wystąpienia Pana Gwiazdowskiego chciałabym zwrócić uwagę na to, że te zmiany demograficzne, które nas czekają, powodują, że nie można było pozostawić systemu emerytalnego w takiej formie, w jakiej on funkcjonował przed rokiem Myślę, że w tym względzie powinna być zgoda pomiędzy ekspertami z zakresu sytemu emerytalnego, ponieważ gdybyśmy chcieli ten system zostawić takim, jakim on był wcześniej, to za kilka lat konieczne byłoby albo podniesienie składek, albo obniżenie świadczeń i byłaby to pewnie decyzja bardzo polityczna i różne grupy nacisku miałyby wpływ na zakres tej decyzji, podwyższenie świadczeń jednej grupy, obniżenie świadczeń innej grupy bądź decyzje w zakresie składek. Skoro zreformowaliśmy ten system emerytalny, to oczywiście część osób miała prawo wyboru: czy dzielić tę składkę pomiędzy dwa filary i część przekazywać do OFE, czy też pozostawić całość składki w I filarze i wtedy ta składka miałaby być zarządzana czy też waloryzowana przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. De facto byłyby to uprawnienia emerytalne. Gdybyśmy mieli porównywać, bo takie porównanie zrobiła bodajże Izba Gospodarcza Towarzystw Emerytalnych, jak składka przyrasta w I filarze, który jest zarządzany przez ZUS, w którym waloryzacja opiera się na inflacji oraz wzroście płac, i porównali to z inwestycjami II filara, to nawet przy przyjęciu wszystkich opłat od składki oraz opłat za zarządzanie pobieranych przez otwarte fundusze emerytalne środki w II filarze przyrastają szybciej. Rentowność Otwartych Funduszy Emerytalnych jest wyższa przynajmniej w tym okresie, za który możemy to wyliczyć. Dr Gwiazdowski: Ale nie bierze Pani pod uwagę FRD. Mgr Owczarek: Dobrze, w takim razie należałoby skorygować o FRD, ale myślę, że różnice były dość znaczne, więc nawet wzięcie pod uwagę FRD Dr Gwiazdowski: Problem polega na tym, że jeżeli chodzi o przyrost kapitału początkowego w ZUS-ie, to jest to decyzja polityczna. Mgr Owczarek: Ale ja nie mówię o kapitale początkowym. Dr Gwiazdowski: Jeśli spojrzymy na wyniki FRD, czyli Funduszu Rezerwy Demograficznej, tego, do którego mają wpływać pieniądze z prywatyzacji, a które nie napływają, których

7 miało być 20 miliardów, a jest 2, to ten fundusz w 2005 r. miał lepsze wyniki z inwestowania w akcje od wszystkich Otwartych Funduszy Emerytalnych razem wziętych. Mgr Owczarek: Ja nie chcę tutaj zdecydować o tym, czy państwowy fundusz emerytalny jest lepszy od prywatnego. Porównuję tylko zasady, według których przyrasta wartość środków w I filarze i II filarze, a FRD niestety nie należy do I filara, w związku z tym nie możemy tutaj porównywać tych dwóch wartości. W I filarze mamy waloryzację inflacyjną plus wzrost płac i w związku z tym ona jest zdecydowanie niższa niż stopa efektywności funduszy emerytalnych nawet po uwzględnieniu wszelkich opłat, które zostały pobrane do tej pory. Prof. Sulmicki: A porównanie z wkładem bankowym? Mgr Owczarek: Na pewno fundusze emerytalne uzyskały wyższą stopę zwrotu Prof. Sulmicki: Wyższą? O ile? Mgr Owczarek: Uzyskały stopę zwrotu za trzyletni okres ok. 53%. Gdyby uwzględnić stopy składek, to nie przekracza to 10%, ale jest wyższe od lokat bankowych. Dr Gwiazdowski: Jednak jeśli porównamy koszty stworzenia tego nowego systemu, to jest to gra niewarta świeczki. Prof. Hadyniak: Świat jest jednością w różnorodności. My jesteśmy ułomni i dzielimy go na kawałki. Nie tylko konstrukcja systemu i gospodarka decydują o jakości ubezpieczeń. Wiele czynników działa tu na siebie. Człowiek szuka optymalnych dla siebie rozwiązań, minimalizuje nakłady, dąży do maksymalnych zysków. Lubi zaspokajać potrzeby bez wysiłku. W ubezpieczeniach rynkowych znany jest tzw. hazard duchowy. Oznacza on, że ktoś ubezpieczony od skutków ryzyka zachowuje się inaczej, obarczając kosztami najchętniej system. Mający ubezpieczenie komunikacyjne jeździ ostrzej, ubezpieczony od ognia mniej dogląda bezpieczeństwa pożarowego. Hazard duchowy zwiększa szkodowość i tym samym koszt ubezpieczenia. Niestety każde ubezpieczenie od czegoś podnosi w ten sposób koszty społeczne. Jest to dobrze znane zjawisko w ubezpieczeniach komercyjnych i nie można się spodziewać, że w ubezpieczeniach społecznych jest inaczej. Niestety jest to ignorowane. Nikt nie zajmuje się tym, na ile istniejący system obniża zaradność życiową. Druga część II filara będzie wielopodmiotowa, czyli będzie niestety kosztowna. Tam gdzie portfeli ubezpieczonych jest wiele i są losowe, koszty techniczne rosną. Im bardziej złożone oferty, tym więcej hazardu. Tymczasem koszty systemowe mają być jak najniższe. By kontrolować koszty systemu trzeba jasno definiować pozycje kosztowe instytucji i uczynić je jawnymi. To może jakoś zastąpić mizerną konkurencję. Jeśli dochody zakładów będzie można generować modyfikacją tablic, to może być tragedia. Dr Gwiazdowski: Zgadzam się z Panem profesorem. Nie wiem, czy Państwo pamiętają 1974 r. Wówczas to Komitet Noblowski przyznał 2 nagrody w dziedzinie ekonomii. Jedno nazwisko to był przełom, bo to był Friedrich August von Hayek. W tym samym czasie nagrodę Nobla dostał Gunnar Myrdal, czyli szwedzki socjaldemokrata. Tylko proszę zwrócić uwagę na to, za co dostał Myrdal tę nagrodę. Za metodologię badań przyczyny nędzy w Trzecim Świecie, metodologię okrężnej przyczynowości. Okrężna przyczynowość pokazuje, że jak coś modyfikujemy, to zwrotnie zadziała ta modyfikacja na nią samą, bo wszystko jest spięte w koło przyczynowe. Więc jeśli reformujemy system ubezpieczeń społecznych, to nie możemy się obejść bez reformy systemu podatkowego. A kiedy reformujemy system

8 podatkowy, to nie możemy się tylko skoncentrować na podatku VAT albo akcyzowym, a odkładać wszystkie inne. Mamy zmodyfikować cały system. Odpowiedzieć sobie na pytanie: jak dostarczyć państwu, najlepiej z różnych podatków, takie wpływy, jakich państwo potrzebuje. No i oczywiście to nie tylko system podatkowy, tak jak wspomniał na początku Pan doktor, to także całe otoczenie instytucjonalne, bo jeśli chodzi o rynek pracy, to owszem, najistotniejsze znaczenie mają koszty pracy, ale nie jest to dobro jedyne. Dzisiaj w Polsce jest łatwiej wziąć rozwód z żoną niż zwolnić z pracy sekretarkę. To powoduje, że oficjalnie się sekretarek nie zatrudnia, przynajmniej w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw, bo z uwagi na historyczną rolę związków zawodowych w Polsce małe przedsiębiorstwo traktowane jest z punktu widzenia Kodeksu pracy tak jak wielka fabryka. Decydujące znaczenie mają więc rzeczywiście różne instytucje, które są wprzęgnięte w koło przyczyn. Prof. Szopa: Chciałbym nawiązać do tego, co mówiła wcześniej, Pani mgr Owczarek gdyż te informacje, które Pani nam przekazała, okazały się być mrożące krew w żyłach. Cały ten system OFE jest często pewnego rodzaju systemem różnych nadużyć czy też działań niekoniecznie godziwych, które uderzają w tego biednego ubezpieczonego, bo on staje się przedmiotem różnego rodzaju manipulacji. W związku z tym mam do Pani pytanie, czy jest możliwe stworzenie przejrzystego, bardzo transparentnego systemu otwartych funduszy emerytalnych, aby do tego typu praktyk nie dochodziło? Mgr Owczarek: Proszę Państwa, te informacje, które Państwu podałam, być może wydają się mrożące krew w żyłach, ale proszę zauważyć, że to jest tylko 200 skarg w skali roku przy milionach uczestników systemu emerytalnego. Próbowałam naświetlić pewne problemy, które na razie są sygnalizowane, a które mogą przybrać na sile w przyszłości, i w pewien sposób przestrzec Państwa przed pewnym postępowaniem akwizytorów otwartych funduszy emerytalnych. Natomiast osobiście nie uważam, że jest to masowe, że każdy przedstawiciel funduszu emerytalnego próbuje różnych trików, aby przeciągnąć klienta na swoją stronę. Jest duża rzesza uczciwych przedstawicieli otwartych funduszy emerytalnych, funduszy, które tak naprawdę wypełniają wszystkie warunki umowy zawartej z członkiem otwartego funduszu. W związku z tym w żaden sposób nie chciałam powiedzieć, że ten system działa źle, chciałam tylko przekazać pewne dosyć interesujące informacje dotyczące zachowań przedstawicieli. Natomiast podkreślam jeszcze raz: to nie są działania ogółu przedstawicieli, są to wyjątkowe sytuacje, przed którymi chciałam przestrzec. Prof. Hadyniak: Różnorodność tego o czym mówimy, nasuwa bardziej ogólne refleksje. Nasza cywilizacja odchodzi od wioski, w której się spędzało całe życie, od wioski, w której moralność urodziła się jako racjonalność zachowań. Ktoś kto wyrządził innym krzywdę, był skończony. Dziś świat przekroczył skalę człowieka i bywa, że to co moralne nie jest opłacalne. Systemy bywają więc pełne niekonsekwencji realizujących to moralne zasady, to opłacalność. W ubezpieczeniach też się z tym trzeba uporać (np. emerytury dla małżonków). Dr Gwiazdowski: Ja myślę, że zachowanie akwizytorów w ogóle nic nie znaczy. Proszę spróbować się przyjrzeć kursom giełdowym na koniec każdego kwartału. Czy czasami nie jest tak, że pod koniec każdego kwartału OFE handlują między sobą po to, żeby podnieść kurs. Dlatego że nie ma żadnych powodów fundamentalnych do pewnych wzrostów, które cyklicznie się powtarzają. Ponieważ jest to już kilka ładnych lat, to możemy być przekonani co do tego. Może zatem kwestia zarządzania portfelem inwestycyjnym jest ważniejsza. Ja generalnie jestem krytykiem OFE, ale jeżeli już OFE muszą być, a ich istnienie bądź nieistnienie jest decyzją polityczną a nie ekonomiczną, to jeżeli one już muszą być, to niech one mogą inwestować rozsądnie. Ja na przykład nie widzę najmniejszego powodu, żeby OFE

9 nie mogły inwestować za granicą, a już zupełnie nie widzę powodu, żeby nie mogły inwestować w Polsce. Prof. Hadyniak: Jest jeden powód: wtedy nie inwestowałyby w obligacje skarbu państwa. Dr Gwiazdowski: Weźmy pod uwagę ziemię. W długiej perspektywie czasu to właśnie ziemia jest elementem bardzo bezpiecznego inwestowania, o wiele bardziej bezpiecznego niż w emerytury obecnych emerytów w nadziei, że przyszłe pokolenia będą płaciły podatki na wykup obligacji, które dzisiaj mają OFE. Bo przecież jak my dzisiaj dajemy pieniądze, które trafiają na emerytury dzięki temu, że skarb państwa wykupił obligacje. Dzięki temu, że skarb państwa wykupił obligacje, przyszli emeryci mają mieć wyższe emerytury, bo te obligacje są dobrze opodatkowane, ale skąd państwo weźmie na wykup tych obligacji? Weźmie od podatników. W związku z powyższym podatnicy sami zapłacą sobie odsetki od kapitału, który dzisiaj zainwestowali. Więc jeżeli chcemy mówić o problemach OFE, to nie mówmy o akwizycji, mówmy o sposobie inwestowania tych miliardów, które pod przymusem oddajemy. Mgr Owczarek: Proszę Państwa, pierwsza rzecz inwestowanie OFE a działalność rzecznika. Tak jak powiedziałam, działalność rzecznika w głównej mierze skupia się na interwencji na podstawie skarg indywidualnych, skierowanych przez uczestników systemu emerytalnego. Jeżeli chodzi o analizy podejmowania działań mających wpływ na wycenę kursów giełdowych, to pewną rolę upatrywałabym w organie nadzoru, który został skonsolidowany w celu poprawy kontroli nad tymi rynkami. Rzecznik Ubezpieczonych nie ma możliwości bieżącego analizowania wpływu polityki realokacyjnej towarzystw emerytalnych na wycenę spółek giełdowych. Jeżeli chodzi o działalność akwizycyjną, to skoncentrowałam się na, moim zdaniem, ciekawych aspektach z tego względu, że jest to nowy problem. Wszyscy Państwo znacie przypadki anulowania umów o członkostwo z powodu wcześniejszej emerytury, stąd nie chciałam się koncentrować na tym problemie, który już został do tej pory rozwiązany. Na koniec chciałam tylko dodać, że Biuro Rzecznika Ubezpieczonych zatrudnia ok. 20 osób, których większość zajmuje się ubezpieczeniami gospodarczymi, dlatego też nie ma możliwości podejmowania tak szerokiego zakresu działań, jakie Państwo tutaj proponujecie. Dr Rodzinka: Szanowni Państwo, a propos inwestowania to na początku tego roku 10 osobom z zarządów Commercial Union i PZU zostały postawione zarzuty odnośnie manipulowania ceną akcji. Śledztwo jest w toku, zobaczymy, jak się skończy, ale coś w tym względzie się robi, ktoś to zauważył i może rzeczywiście będzie trochę lepiej. Natomiast jeśli chodzi o kwestię konkurencyjności na rynku OFE, to jest jeden gracz, który o tę konkurencyjność zabiega w znaczący sposób, a mianowicie OFE Allianz, który swoim klientom oferuje inną opłatę od składki w porównaniu do 14 pozostałych OFE. Wszystkie biorą opłatę od składki na maksymalnym poziomie 7%, OFE Allianz proponuje swoim klientom opłatę na poziomie 4%. Jest to jakiś przejaw konkurencyjności, aczkolwiek nie wpływa to na wyniki w zakresie większej liczby uczestników ani na wyniki inwestycyjne. Jeśli nie ma więcej pytań ani sugestii, chciałbym zakończyć nasze seminarium. Chciałbym serdecznie podziękować prelegentom za bardzo ciekawe wystąpienia i za udział w dyskusji. Jeszcze raz dziękuję za przybycie i mam nadzieję, że to seminarium będzie pierwszym z cyklu, które będziemy organizować.

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA

EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA EMERYTURY KAPITAŁOWE WYPŁATY Z II FILARA Emerytury indywidualne, renta rodzinna dla wdów i wdowców, waloryzacja według zysków takie emerytury kapitałowe proponuje rząd. Dlaczego? Dlatego, że taki system

Bardziej szczegółowo

Warto pomnażać swoje zyski w funduszach inwestycyjnych. Inwestowanie w Multiportfele to szereg korzyści prawno-podatkowych

Warto pomnażać swoje zyski w funduszach inwestycyjnych. Inwestowanie w Multiportfele to szereg korzyści prawno-podatkowych Warto pomnażać swoje zyski w funduszach inwestycyjnych Oprócz wielu możliwości inwestowania swojego kapitału jedną z lepszych form stanowią otwarte fundusze inwestycyjne. Programy SKANDII i AEGONA pozwalają

Bardziej szczegółowo

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO

OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO OCENA PRZEGLĄDU FUNKCJONOWANIA SYSTEMU EMERYTALNEGO Poprawna diagnoza błędne wnioskowanie Centrum im. Adama Smitha 27 czerwca 2013 roku 1 Centrum wobec OFE Nie jesteśmy przeciwnikami OFE Jesteśmy zwolennikami

Bardziej szczegółowo

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie.

zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje w skarpecie. Fundusze inwestycyjne to instytucje, które zajmują się profesjonalnym lokowaniem powierzonych im pieniędzy. Do funduszu może wpłacić swoje oszczędności każdy, kto nie chce ich trzymać w skarpecie. Wynajęci

Bardziej szczegółowo

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl

Reforma emerytalna. Co zrobimy? ul. Świętokrzyska 12 00-916 Warszawa. www.mf.gov.pl Reforma emerytalna Co zrobimy? Grudzień, 2013 Kilka podstawowych pojęć.. ZUS Zakład Ubezpieczeń Społecznych to państwowa instytucja ubezpieczeniowa. Gromadzi składki na ubezpieczenia społeczne obywateli

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 Warszawa 18.05.2012 Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2011 roku 1 W końcu grudnia 2011 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków prowadzonego

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Warszawa, 7 maja 2010 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2009 roku 1 Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresie od 19.05.1999 r. do 31.12.2009 r.

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE EMERYTALNE

INDYWIDUALNE EMERYTALNE INDYWIDUALNE KONTO EMERYTALNE DLACZEGO WARTO MIEĆ IKE? Rok Źródło Wysokość emertury stopa zastąpienia 1997 Bezpieczeństwo dzięki różnorodności opracowanie Pełnomocnika Rządu ds. Reformy Zabezpieczenia

Bardziej szczegółowo

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Rozmowa ze Zbigniewem Derdziukiem, prezesem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. - Polskie emerytury są i będą bezpieczne, a finanse Polski zostały uratowane przed narastającym długiem publicznym - powiedział

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a Warszawa, 09.05.2014 r. Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2013 roku a W końcu grudnia 2013 r. w ewidencji Centralnego Rejestru Członków otwartych

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku

Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 24 kwietnia 2015 r. Opracowanie sygnalne Wyniki finansowe otwartych funduszy emerytalnych i powszechnych towarzystw emerytalnych w 2014 roku Wynik finansowy otwartych

Bardziej szczegółowo

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ?

JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? JAKĄ EMERYTKĄ / JAKIM EMERYTEM ZOSTANIESZ? MATERIAŁ INFORMACYJNY DLA STUDENTÓW I MŁODYCH PRACOWNIKÓW OPRACOWANY PRZEZ IZBĘ GOSPODARCZĄ TOWARZYSTW EMERYTALNYCH, WWW.IGTE.PL POLSKA EMERYTURA 2015 1960 1970

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku

Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku Warszawa, 2008.04.21 Wyniki finansowe towarzystw i funduszy emerytalnych 1 w 2007 roku W prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centralnym Rejestrze Członków według stanu na koniec grudnia 2007

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 CZERWIEC WARSZAWA, LISTOPAD r. Analiza

Bardziej szczegółowo

Oszczędzanie a inwestowanie..

Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie a inwestowanie.. Oszczędzanie to zabezpieczenie nadmiaru środków finansowych niewykorzystanych na bieżącą konsumpcję oraz czerpanie z tego tytułu korzyści w postaci odsetek. Jest to czynność

Bardziej szczegółowo

Planowanie finansów osobistych

Planowanie finansów osobistych Planowanie finansów osobistych Osoby, które planują znaczne wydatki w perspektywie najbliższych kilku czy kilkunastu lat, osoby pragnące zabezpieczyć się na przyszłość, a także wszyscy, którzy dysponują

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki!

Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego. Twoja emerytura. Wyższa emerytura. Niższe podatki! Twoja emerytura Wyższa emerytura Niższe podatki! Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego to wyjątkowy program oszczędnościowy w formie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi,

Bardziej szczegółowo

Top 5 Polscy Giganci

Top 5 Polscy Giganci lokata ze strukturą Top 5 Polscy Giganci Pomnóż swoje oszczędności w bezpieczny sposób inwestując w lokatę ze strukturą Top 5 Polscy Giganci to możliwy zysk nawet do 45%. Lokata ze strukturą Top 5 Polscy

Bardziej szczegółowo

Dobre wyniki w trudnych czasach

Dobre wyniki w trudnych czasach Warszawa, 10 marca 2009 roku Wyniki finansowe Grupy PZU w 2008 roku Dobre wyniki w trudnych czasach W 2008 roku Grupa PZU zebrała 21.515,4 mln złotych z tytułu składek ubezpieczeniowych, osiągając zysk

Bardziej szczegółowo

Twój osobisty fundusz emerytalny

Twój osobisty fundusz emerytalny Twój osobisty fundusz emerytalny Autor: Adam Jagielnicki Pewne pieniądze w niepewnych czasach! Emerytura to dla wielu z nas upragniony koniec pracy zawodowej. Ma to być okres życia, który będziemy mogli

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe

Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe Opis Ubezpieczeniowych Funduszy Kapitałowych Ubezpieczeniowe Fundusze Kapitałowe funkcjonujące w ramach indywidualnych i grupowych ubezpieczeń na życie proponowanych

Bardziej szczegółowo

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury?

2015-12-16. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych do tych panujących przed 1.01.1999 r. Emerytura. Do kiedy stare emerytury? Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Wyliczanie emerytury na zasadach zbliżonych

Bardziej szczegółowo

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.)

Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Rentowność prowadzenia otwartych funduszy emerytalnych jak to jest naprawdę? (09 września 2008r.) Wewnętrzna stopa zwrotu z kapitału dla całej branży PTE wynosi 16,3% rocznie. Wewnętrzna stopa zwrotu z

Bardziej szczegółowo

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego

Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Licz i zarabiaj matematyka na usługach rynku finansowego Przedstawiony zestaw zadań jest przeznaczony dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ma na celu ukazanie praktycznej strony matematyki, jej zastosowania

Bardziej szczegółowo

ZUS CZY ZUS I OFE? PO PIERWSZE, CO WYBIERAMY PO DRUGIE, JAK WYBIERAMY

ZUS CZY ZUS I OFE? PO PIERWSZE, CO WYBIERAMY PO DRUGIE, JAK WYBIERAMY 01 kwietnia 2014 r. Od dziś, 1 kwietnia 2014 r., przez najbliższe cztery miesiące, ubezpieczeni płacący składki emerytalne będą mogli zdecydować gdzie chcą gromadzić kapitał na przyszłe emerytury: czy

Bardziej szczegółowo

Produkty szczególnie polecane

Produkty szczególnie polecane Produkty szczególnie polecane 9 luty 2011 r. Szczegółowe informacje na temat funduszy zarządzanych przez Legg Mason TFI S.A. ( fundusze") zawarte są w prospekcie informacyjnym oraz skrócie prospektu informacyjnego,

Bardziej szczegółowo

INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO (IKZE)

INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO (IKZE) INDYWIDUALNE KONTO ZABEZPIECZENIA EMERYTALNEGO (IKZE) P R E Z E N T A C J A W Y N I K Ó W Z B A D A N I A T Y P U O M N I B U S D L A K O M I T E T U O B Y W AT E L S K I E J I N I C J AT Y W Y U S TA

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 27 WARSZAWA, MARZEC 28

Bardziej szczegółowo

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r.

Matematyka finansowa 11.10.2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy. XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Komisja Egzaminacyjna dla Aktuariuszy XXXIII Egzamin dla Aktuariuszy - 11 października 2004 r. Część I Matematyka finansowa Imię i nazwisko osoby egzaminowanej:... WERSJA TESTU Czas egzaminu: 100 minut

Bardziej szczegółowo

Materiały uzupełniające do

Materiały uzupełniające do Dźwignia finansowa a ryzyko finansowe Przedsiębiorstwo korzystające z kapitału obcego jest narażone na ryzyko finansowe niepewność co do przyszłego poziomu zysku netto Materiały uzupełniające do wykładów

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 grudnia 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w okresie trzech kwartałów 2014 r W końcu września 2014

Bardziej szczegółowo

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami 18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami Okres subskrypcji: 09.09.2011 20.09.2011 Okres trwania lokaty: 21.09.2011-22.03.2013 Aktywo bazowe: koszyk akcji 5 banków

Bardziej szczegółowo

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek

Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek Emerytura (zwana dawniej rentą starczą) świadczenie pieniężne mające służyć jako zabezpieczenie bytu na starość dla osób, które ze względu na wiek nie posiadają już zdolności do pracy zarobkowej (jako

Bardziej szczegółowo

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI

OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI 3/27/2011 Ewa Kusideł ekusidel@uni.lodz.pl 1 OPŁACALNOŚĆ INWESTYCJI www.kep.uni.lodz.pl\ewakusidel 3/27/2011 Inwestycje i ryzyko na rynku nieruchomości 2 Inwestycja Inwestycja Nakład na zwiększenie lub

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r.

OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. OGŁOSZENIE O ZMIANIE STATUTU MCI.CreditVentures 2.0. Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z dnia 27 maja 2015 r. Niniejszym, MCI Capital Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych S.A. z siedzibą w Warszawie,

Bardziej szczegółowo

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat

Polscy Giganci BIS. Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: Euro Bank S.A. Okres Odpowiedzialności: Wiek: Zwrot kapitału: 18-77 lat produkt strukturyzowany Polscy Giganci BIS Forma prawna Agent: Ubezpieczyciel: indywidualne ubezpieczenie na życie i dożycie Euro Bank S.A. Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Europa S.A. Okres Odpowiedzialności:

Bardziej szczegółowo

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku

Karta Produktu dla ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Nowa Czysta Energia Zysku Niniejszy dokument stanowi przykład Karty Produktu przygotowanej w związku z VI subskrypcją ubezpieczenia na życie i dożycie z UFK Nowa Czysta Energia Zysku, uwzględniający kwotę w wysokości 10 tys. zł.

Bardziej szczegółowo

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu:

1. Dane uzupełniające o pozycjach bilansu i rachunku wyników z operacji funduszu: DODATKOWE INFORMACJE i OBJAŚNIENIA DO SPRAWOZDANIA FINANSOWEGO ZA OKRES OD 18 GRUDNIA 2003 ROKU DO 31 GRUDNIA 2004 ROKU DWS POLSKA FUNDUSZU INWESTYCYJNEGO MIESZANEGO STABILNEGO WZROSTU 1. Dane uzupełniające

Bardziej szczegółowo

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury

Emerytura. Wyliczanie emerytury. Do kiedy stare emerytury? 2014-04-03. Zasady wyliczania wysokości emerytury Emerytura Zasady wyliczania wysokości emerytury to suma pieniędzy, którą będzie comiesięcznie otrzymywał ubezpieczony z ZUS w momencie, gdy nabędzie status emeryta. Reforma ubezpieczeń społecznych podzieliła

Bardziej szczegółowo

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA

MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA MAKROEKONOMIA II KATARZYNA ŚLEDZIEWSKA WYKŁAD XIII WYDATKI RZĄDOWE I ICH FINANSOWANIE Budżet rządu: niektóre fakty i liczby Wydatki rządowe, podatki i makroekonomia Deficyt budżetowy i długu publiczny

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013

OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 OPIS FUNDUSZY OF/ULM3/1/2013 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja

ZAPIS STENOGRAFICZNY. Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja ZAPIS STENOGRAFICZNY Posiedzenie Komisji Budżetu i Finansów Publicznych (103.) w dniu 8 sierpnia 2013 r. VIII kadencja Porządek obrad: 1. Rozpatrzenie wniosków zgłoszonych na 38. posiedzeniu Senatu do

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012

OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 OPIS FUNDUSZY OF/ULM4/1/2012 Spis treści Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2020 3 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego ING Perspektywa 2025 6 Opis Ubezpieczeniowego Funduszu

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Czarne Złoto

lokata ze strukturą Czarne Złoto lokata ze strukturą Czarne Złoto Lokata ze strukturą Czarne Złoto jest produktem łączonym. Składa się z lokaty promocyjnej i produktu strukturyzowanego Czarne Złoto inwestycji w formie ubezpieczenia na

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH

REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE OBLIGACJI KORPORACYJNYCH Załącznik nr 2 z 2 do Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym Obligacje Korporacyjne Plus Kod warunków: UB_OGIJ129 REGULAMIN FUNDUSZU UFK OPEN LIFE

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 20 grudnia 2013 r. Wyniki finansowe banków w okresie I-IX 2013 r. 1 W końcu września 2013 r. działalność operacyjną

Bardziej szczegółowo

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012

RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU DNI/A/K/201206/001. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 RYNEK OTWARTYCH FUNDUSZY EMERYTALNYCH W II KWARTALE 2012 ROKU Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa 2012 DNI/A/K/201206/001 DEPARTAMENT NADZORU INWESTYCJI EMERYTALNYCH Słowa kluczowe: KNF, PTE, OFE,

Bardziej szczegółowo

Co chcemy osiągnąć odkładając pieniądze w III filarze...?

Co chcemy osiągnąć odkładając pieniądze w III filarze...? Czym należy się kierować wybierając ubezpieczenie emerytalne...? Zdecydować się na Indywidualne Konto Emerytalne (IKE), polisę Unit-linked, inwestować w akcje, fundusze inwestycyjne, nieruchomości i złoto...?

Bardziej szczegółowo

lokata ze strukturą Złoża Zysku

lokata ze strukturą Złoża Zysku lokata ze strukturą Złoża Zysku Lokata ze strukturą to wyjątkowa okazja, aby pomnożyć swoje oszczędności w bezpieczny sposób. Lokata ze strukturą Złoża Zysku to produkt łączony, składający się z promocyjnej

Bardziej szczegółowo

Polacy o OFE. Polacy o OFE. TNS Czerwiec 2014 K.043/14

Polacy o OFE. Polacy o OFE. TNS Czerwiec 2014 K.043/14 Informacja o badaniu Do 31 lipca 2014 roku Polacy muszą zdecydować, czy chcą, by ich składki emerytalne były odkładane częściowo do ZUS i częściowo do OFE czy tylko do ZUS. W maju TNS Polska zapytał Polaków

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZENIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES: LIPIEC 1999 MAJ 28 WARSZAWA, LISTOPAD 28 SPIS

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności

ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI MATERIAŁY EDUKACYJNE. Wskaźnik bieżącej płynności ANALIZA WSKAŹNIKOWA WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI Wskaźnik bieżącej płynności Informuje on, ile razy bieżące aktywa pokrywają bieżące zobowiązania firmy. Zmniejszenie wartości tak skonstruowanego wskaźnika poniżej

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów

Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Przedmiotowy System Oceniania z Finansów Ocena dopuszczająca wymagania konieczne Ocena dostateczna wymagania konieczne + podstawowe Ocena dobra wymagania konieczne + podstawowe + rozszerzające Ocena bardzo

Bardziej szczegółowo

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste.

Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Otwarte fundusze inwestycyjne. Zasady są proste. Autor: Maciej Rogala Czy fundusz inwestycyjny jest ofertą dla Ciebie? Sprawdź to, zanim powierzysz mu pieniądze... Oceń fundusz inwestycyjny pod kątem swoich

Bardziej szczegółowo

TEST ODPOWIEDNIOŚCI. a) fundusze inwestycyjne różnią się oczekiwanym zyskiem oraz poziomem ryzyka inwestycyjnego

TEST ODPOWIEDNIOŚCI. a) fundusze inwestycyjne różnią się oczekiwanym zyskiem oraz poziomem ryzyka inwestycyjnego Wzór Testu Odpowiedniości, r. TEST ODPOWIEDNIOŚCI 1. Proszę zaznaczyć stwierdzenia, z którymi Pani/Pan się zgadza: a) fundusze inwestycyjne różnią się oczekiwanym zyskiem oraz poziomem ryzyka inwestycyjnego

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Edukacja finansowa w Polsce stan i wyzwania

Edukacja finansowa w Polsce stan i wyzwania Edukacja finansowa w Polsce stan i wyzwania Wiedza i postawy ekonomiczne uczniów szkół ponadgimnazjalnych Wyniki badania przeprowadzonego dla PZU 2 Charakterystyka badania 3 Zakres pytań Badanie koncentrowało

Bardziej szczegółowo

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu

Listopad 2011. Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Listopad 2011 Nowa Perspektywa II subskrypcja produktu Nowa Perspektywa - charakterystyka produktu Ubezpieczenie z elementami inwestycji Nowa Perspektywa to ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

Co to są finanse przedsiębiorstwa?

Co to są finanse przedsiębiorstwa? Akademia Młodego Ekonomisty Finansowanie działalności przedsiębiorstwa Sposoby finansowania działalności przedsiębiorstwa Kornelia Bem - Kozieł Wyższa Szkoła Ekonomii i Prawa w Kielcach 10 października

Bardziej szczegółowo

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165

Finansowanie działalności przedsiebiorstwa. Finanse 110630-1165 Finansowanie działalności przedsiebiorstwa przedsiębiorstw-definicja Przepływy pieniężne w przedsiębiorstwach Decyzje finansowe przedsiębiorstw Analiza finansowa Decyzje finansowe Krótkoterminowe np. utrzymanie

Bardziej szczegółowo

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4

TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WIEDZY EKONOMICZNEJ nr 4 TEST WYBORU (1 pkt za prawidłową odpowiedź) Przeczytaj uważnie pytania, wybierz jedną poprawną odpowiedź spośród podanych i zakreśl ją znakiem X. Czas pracy 30 minut. 1. Bankiem

Bardziej szczegółowo

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński

Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych. Autor: Artur Brzeziński Kto pomoże dziadkom, czyli historia systemów emerytalnych Autor: Artur Brzeziński Skrócony opis lekcji Uczniowie poznają wybrane fakty z historii emerytur, przeanalizują dwa podstawowe systemy emerytalne

Bardziej szczegółowo

Twoje inwestycje. Kapitalna Przyszłość. Program systematycznego oszczędzania

Twoje inwestycje. Kapitalna Przyszłość. Program systematycznego oszczędzania Twoje inwestycje Kapitalna Przyszłość Program systematycznego oszczędzania 2/ Różnica między niemożliwym a możliwym leży w ludzkiej determinacji. / Tommy Lasorda Kapitalna przyszłość Kapitalna Przyszłość

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE

PRODUKTY STRUKTURYZOWANE PRODUKTY STRUKTURYZOWANE WYŁĄCZENIE ODPOWIEDZIALNOŚCI Niniejsza propozycja nie stanowi oferty w rozumieniu art. 66 Kodeksu cywilnego. Ma ona charakter wyłącznie informacyjny. Działając pod marką New World

Bardziej szczegółowo

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a

Ubez piecz enie ersalne saln D am a en e t n ow o a a S t S rat ra eg e i g a Ubezpieczenie Uniwersalne Diamentowa Strategia 17 październik 2012 Diamentowa Strategia pozwoli Ci zabezpieczyć finansowo rodzinę przed utratą głównych dochodów w przypadku: inwalidztwa, poważnego zachorowania,

Bardziej szczegółowo

Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach "od kuchni"

Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach od kuchni Przeanalizuj spółkę i oceń, czy warto w nią zainwestować, czyli o fundamentach "od kuchni" Prowadzący: Marcin Dybek Centrum Analiz Finansowych EBIT marcin.dybek@rsg.pl www.rsg.pl Stosowane standardy rachunkowości

Bardziej szczegółowo

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej

Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej M.Ryng Wroclaw University of Economycs Planowanie przychodów ze sprzedaży na przykładzie przedsiębiorstwa z branży transportowej Working paper Słowa kluczowe: Planowanie finansowe, metoda procentu od sprzedaży,

Bardziej szczegółowo

1. Co to jest lokata? 2. Rodzaje lokat bankowych 3. Lokata denominowana 4. Lokata inwestycyjna 5. Lokata negocjowana 6. Lokata nocna (overnight) 7.

1. Co to jest lokata? 2. Rodzaje lokat bankowych 3. Lokata denominowana 4. Lokata inwestycyjna 5. Lokata negocjowana 6. Lokata nocna (overnight) 7. Lokaty 1. Co to jest lokata? Spis treści 2. Rodzaje lokat bankowych 3. Lokata denominowana 4. Lokata inwestycyjna 5. Lokata negocjowana 6. Lokata nocna (overnight) 7. Lokata progresywna 8. Lokata rentierska

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Temat spotkania: Matematyka finansowa dla liderów Temat wykładu: Matematyka finansowa wokół nas Prowadzący: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 14 października 2014 r. Matematyka finansowa dla liderów Po

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES LIPIEC 1999 GRUDZIEŃ 6 WARSZAWA, KWIECIEŃ 7

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1

Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 24 września 2013 r. Wyniki finansowe banków w I półroczu 2013 r. 1 W końcu czerwca 2013 r. działalność operacyjną prowadziły

Bardziej szczegółowo

Kluczowe Informacje dla Inwestorów

Kluczowe Informacje dla Inwestorów Kluczowe Informacje dla Inwestorów Niniejszy dokument zawiera kluczowe informacje dla inwestorów dotyczące tego subfunduszu. Nie jest to materiał marketingowy. Dostarczenie tych informacji jest wymogiem

Bardziej szczegółowo

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741

Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) Kontakt: Maciej Lichoński 509 601 741 Gwarantowana Renta Kapitałowa Co to jest? Gwarantowana Renta Kapitałowa (GRK) to możliwość zasilania swojego domowego budżetu dodatkowymi

Bardziej szczegółowo

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień)

Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) dr Adam Salomon Ekonomika i Logistyka w Przedsiębiorstwach Transportu Morskiego wykład 06 MSTiL niestacjonarne (II stopień) program wykładu 06. Rola współczynnika procentowego i współczynnika dyskontowego

Bardziej szczegółowo

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego

Klasa 3TE1, 3TE2. Kapitały własne Wskazanie kapitałów własnych w różnych formach prawnych podmiotów gospodarujących Źródła kapitału własnego Zakres treści z przedmiotu Finanse Klasa 3TE1, 3TE2 LP Temat Zakres treści Finanse przedsiębiorstw 1-2 Aktywa podmiotów gospodarczych Klasyfikacja aktywów trwałych Metody amortyzacji środków trwałych Ustalanie

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ DEPARTAMENT ANALIZ EKONOMICZNYCH I PROGNOZ ANALIZA ROZLICZNIE SKŁADEK EMERYTALNYCH WPŁACANYCH DO ZUS I OFE ZA OKRES WRZESIEŃ 1999 GRUDZIEŃ 5 WARSZAWA, MARZEC 6

Bardziej szczegółowo

Fundusz ING Parasol SFIO Nadchodzi nowa era dla rynku funduszy inwestycyjnych...

Fundusz ING Parasol SFIO Nadchodzi nowa era dla rynku funduszy inwestycyjnych... Nadchodzi nowa era dla rynku funduszy inwestycyjnych... Marcin Sobociński Sebastian Buczek ING TFI 22 820 52 00 Warszawa, 26 czerwca 2006 r. Nowe prawo = nowe możliwości Skąd pomysł? Dzięki zmianom w polskim

Bardziej szczegółowo

Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców

Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców Pomoc publiczna w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców Informacje ogólne Ze środków Funduszu Restrukturyzacji Przedsiębiorców (FRP) Minister Skarbu Państwa może udzielić przedsiębiorcom

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na Giełdzie dr Witold Gradoń Akademia Ekonomiczna w Katowicach 19 Kwietnia 2010 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY WWW.UNIWERSYTET-DZIECIECY.PL Plan wykładu

Bardziej szczegółowo

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r.

Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. Komunikat Nr 13 Komisji Egzaminacyjnej dla agentów firm inwestycyjnych z dnia 10 lutego 2009 r. w sprawie ustalenia zakresu tematycznego egzaminu na agenta firmy inwestycyjnej Na podstawie art. 128 ust.

Bardziej szczegółowo

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0

<1,0 1,0-1,2 1,2-2,0 >2,0 1. WSKAŹNIKI PŁYNNOŚCI WSKAŹNIK BIEŻĄCEJ PŁYNNOŚCI Pozostałe wskaźniki 2,0 Wskaźnik służy do oceny zdolności przedsiębiorstwa do regulowania krótkoterminowych zobowiązań. Do tego

Bardziej szczegółowo

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w:

(Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI. 2. Czy w okresie ostatnich 5 lat inwestowała Pani / inwestował Pan w: (Miejscowość..., Data...) TEST ADEKWATNOŚCI UWAGA: W pytaniach 1 2 należy zaznaczyć właściwą odpowiedź w każdym podpunkcie. W pozostałych pytaniach należy zaznaczyć tylko jedną odpowiedź. 1. Proszę zaznaczyć

Bardziej szczegółowo

Fundusze inwestycyjne i emerytalne

Fundusze inwestycyjne i emerytalne Fundusze inwestycyjne i emerytalne WYKŁAD 8 FUNDUSZE EMERYTALNE W SYSTEMIE EMERALNYMY CEL I STRUKTURA SYSTEMU EMERYTALNEGO (1) Pojęcie ogólne: ogół planów (programów) wypłacających świadczenia emerytalne.

Bardziej szczegółowo

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r.

Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. Rynek OFE w liczbach marzec 2014 r. PODSTAWOWE INFORMACJE O OTWARTYCH FUNDUSZACH EMERYTALNYCH 1. Analizy Online komentarz do miesięcznych wyników inwestycyjnych 2. Liczba członków OFE 3. Aktywa netto OFE

Bardziej szczegółowo

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej

gcsgw Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej Pracodawcy RP Rok założenia 1989 Warszawa, 30 sierpnia 2013 r. gcsgw Pan Władysław Kosiniak-Kamysz Minister Pracy i Polityki Społecznej 1 W odpowiedzi na pismo z 18 lipca 2013 r., nr DUS-5070-3-JK/EW/13,

Bardziej szczegółowo

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski

Dr Łukasz Goczek. Uniwersytet Warszawski Dr Łukasz Goczek Uniwersytet Warszawski Wpływ podatków na podaż i popyt Co decyduje, kto naprawdę ponosi ciężar podatku Koszty i korzyści wynikające z podatków i dlaczego podatki nakładają koszt, który

Bardziej szczegółowo

WZÓR. Informacja o środkach

WZÓR. Informacja o środkach Załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2011 r. (poz. ) Załącznik Nr 1 WZÓR LOGO, nazwa i adres otwartego funduszu emerytalnego Imię, nazwisko i adres do korespondencji* Informacja o środkach

Bardziej szczegółowo

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014

OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 OPIS FUNDUSZY OF/ULS2/1/2014 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ 1. POSTANOWIENIA OGÓLNE 3 ROZDZIAŁ 2. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL DŁUŻNY 3 ROZDZIAŁ 3. POLITYKA INWESTYCYJNA I OPIS RYZYKA UFK PORTFEL

Bardziej szczegółowo

Szwajcarski system podatkowy: Opodatkowanie przedsiębiorstw 2015-12-27 20:38:37

Szwajcarski system podatkowy: Opodatkowanie przedsiębiorstw 2015-12-27 20:38:37 Szwajcarski system podatkowy: Opodatkowanie przedsiębiorstw 2015-12-27 20:38:37 2 Podatnicy W Szwajcarii osoby prawne (spółki akcyjne, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki komandytowo-akcyjne,

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2012 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2012 r. Projekt z dnia 14 września 2012 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ 1) z dnia... 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad gospodarki finansowej oraz zasad lokowania

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń. Plan wykładu

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń. Plan wykładu Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Młody inwestor na giełdzie Strategie inwestycyjne dr Witold Gradoń Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach 5 maja 2014 r. Historia giełdy, Plan wykładu Pojęcie i rodzaje

Bardziej szczegółowo

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus

Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Ogłoszenie o zmianie statutu DFE Pocztylion Plus Warszawa, 2014-07-18 Na podstawie 42 pkt 4 statutu Dobrowolnego Funduszu Emerytalnego Pocztylion Plus ( Fundusz ) Pocztylion-Arka Powszechne Towarzystwo

Bardziej szczegółowo

Ze względu na przedmiot inwestycji

Ze względu na przedmiot inwestycji INWESTYCJE Ze względu na przedmiot inwestycji Rzeczowe (nieruchomości, Ziemia, złoto) finansowe papiery wartościowe polisy, lokaty) INWESTYCJE Ze względu na podmiot inwestowania Prywatne Dokonywane przez

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1.

Akademia Młodego Ekonomisty Matematyka finansowa dla liderów Albert Tomaszewski Grupy 1-2 Zadanie 1. Grupy 1-2 Zadanie 1. Sprawdźcie ofertę dowolnych 5 banków i wybierzcie najlepszą ofertę oszczędnościową (lokatę lub konto oszczędnościowe). Obliczcie, jaki zwrot przyniesie założenie jednej takiej lokaty

Bardziej szczegółowo