50 lat walki z dopingiem

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "50 lat walki z dopingiem"

Transkrypt

1 Instytut Sportu 50 lat walki z dopingiem które z doświadcze wiadczeń moŝna (trzeba) wykorzystać w walce z dopalaczami? Andrzej Pokrywka Zakład ad Badań Antydopingowych Jurata,

2 Mitologia INSTYTUT Ojnomaos kontra Pelops

3 INSTYTUT StaroŜytne igrzyska olimpijskie (776 p.n.e. 393) Stosowanie przez atletów specjalnej diety i grzybów halucynogennych w celu poprawienia wydolności

4 INSTYTUT St Louis 1904

5 Doping INSTYTUT 1933 termin doping pojawił się w leksykonach sportowych 1889 w jednym z angielskich słowniks owników wyrazem doping opisano mieszaninę opium i narkotyków stosowaną u koni

6 Śmiertelny doping... INSTYTUT 1896 (1886?) Arthur Linton, wyścig kolarski Bordeaux - ParyŜ k. XVIII w. Kara śmierci dla 4 dŝokejów, za faszerowanie koni arsenem

7 Pierwsze regulacje antydopingowe INSTYTUT Francja, Belgia Pierwsze przepisy zabraniające stosowania środków dopingujących 1666! Anglia Dekret zakazujący podawania koniom substancji pobudzających

8 Badania antydopingowe INSTYTUT 1968 Pierwsze kontrole antydopingowe (podczas IO w Grenoble i Meksyku) pocz. XX w. Pierwsze badania antydopingowe u koni wyścigowych (Warszawa, Budapeszt, Wiedeń)

9 100 lat badań antydopingowych INSTYTUT 1910 Alfons Bukowski ( ) wykazał obecność alkaloidów w ślinie koni

10 INSTYTUT Rozwój j badań

11 Rozwój j badań INSTYTUT (...) A niechby nawet zaprzęgów tysiąc, Parskając pełzło drogą od wschodu. Na końskie grzywy mogę ci przysiąc, Tyś weselniejsza od ich pochodu (...) Marek Kunc

12 INSTYTUT Helsinki 1952 i wiele następnych igrzysk John Ziegler 1956 One przyjechały tu pływać, a nie śpiewać

13 Rzym 1960 INSTYTUT Zgon Knuta Jensena podczas druŝynowego wyścigu kolarskiego. Przyczyną było uŝycie przed zawodami ronikolu i amfetaminy.

14 1967 INSTYTUT Utworzenie Komisji Medycznej MKOl w celu: 1. Ochrony zdrowia sportowców. 2. Obrony etyki sportowej. 3. Zapewnienia równych szans wszystkim sportowcom rywalizującym w zawodach w myśl zasady fair play.

15 INSTYTUT Ilość testów 667 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) alkohol-1 (pięciobój nowoczesny)

16 Meksyk 1968 INSTYTUT Pięcioboista Hans-Gunnar Liljenwall stracił brązowy medal za uŝycie alkoholu.

17 INSTYTUT Ilość testów 2079 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) amfetamina-1 (judo, podn. cięŝarów) niketamid-2 (kolarstwo) efedryna-4 (pływanie, podn. cięŝarów, koszykówka)

18 Monachium 1972 INSTYTUT Amerykański pływak Rick DeMont, w którego moczu wykryto efedrynę, stracił złoty medal.

19 INSTYTUT Ilość testów 786 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) amfetamina-1 (strzelectwo) fenkamfamina-1 (podn. cięŝarów) norefedryna-1 (Ŝeglarstwo) steroidy anabolicznoandrogenne-8 (podn. cięŝarów, lekkoatletyka)

20 Montreal 1976 INSTYTUT Podnoszenie cięŝarów - zwycięzcy kategorii: - 67,5 kg - Zbigniew Kaczmarek (POL) kg - Valentin Hristov (BUL) zdyskwalifikowani za stosowanie SAA. 65-letni strzelec z Monako Paul Cerutti przyłapany na stosowaniu amfetaminy. Zajął 43. miejsce wśród 44. startujących.

21 INSTYTUT Ilość testów 645 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) BRAK

22 Moskwa powtórzenie INSTYTUT U 2,1 % badanych męŝczyzn i 7,1 % kobiet (szczególnie pływaczek i lekkoatletek) stwierdzono wyraźne podwyŝszone stęŝenie testosteronu w moczu wprowadzenie wskaźnika T/E (testosteronu do epitestosteronu).

23 INSTYTUT Ilość testów 1507 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) efedryna-1 (siatkówka) nandrolon-7 (podn. cięŝarów, lekkoatletyka) metenolon-2 (koszykówka, zapasy) testosteron-2 (siatkówka, lekkoatletyka)

24 Los Angeles 1984 INSTYTUT W próbce moczu fińskiego lekkoatlety Martti Vainio, który był drugi w biegu na m., wykryto obecność SAA, których przyjmowanie przerwał na długo przed zawodami. Zakazane środki były we krwi, której przed startem uŝyto do retransfuzji (doping krwią).

25 INSTYTUT Ilość testów 1598 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) kofeina-1 (pięciobój nowoczesny) furosemid-4 (podn. cięŝarów, zapasy, judo) propranolol-1 (pięciobój nowoczesny) pemolina-1 (podn. cięŝarów) stanozolol-3 (podn. cięŝarów, la)

26 Seul 1988 INSTYTUT Ben Johnson stanozolol Mitko Grablev furosemid Angel Genchev furosemid

27 INSTYTUT Ilość testów 1848 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) strychnina-1 (siatkówka) norefedryna-1 (lekkoatletyka) klenbuterol-2 (lekkoatletyka) mezokarb-1 (lekkoatletyka)

28 Barcelona 1992 INSTYTUT Katrin Krabbe / Grit Breuer

29 INSTYTUT Ilość testów 1923 Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) metandienon-1 (lekkoatletyka) stanozolol-1 (lekkoatletyka)

30 Atlanta 1996 INSTYTUT W moczu pięciorga sportowców z Rosji i Litwy wykryto bromantan (m.in. u brązowych medalistów: Zafara Gulieva - zapasy i Andreia Korneeva - pływanie).

31 INSTYTUT Ilość testów 2052 (mocz) 307 (krew) Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) nandrolon-5 (zapasy, wioślarstwo, podn. cięŝarów, lekkoatletyka) stanozolol-1 (lekkoatletyka) pseudoefedryna-1 (gimnastyka) furosemid-4 (podn. cięŝarów, zapasy)

32 INSTYTUT Sydney 2000

33 Sydney 2000 INSTYTUT Izabela Dragniewa furosemid Alexander Leipold nandrolon Andrea Raducan pseudoefedryna

34 INSTYTUT Sydney lat późniejp

35 INSTYTUT Ilość testów Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) 2796 (mocz) 709 (krew) furosemid-1 (podn. cięŝarów) klenbuterol-2 (lekkoatletyka) etamiwan-1 (wioślarstwo) heptaminol-1 (kolarstwo) katyna-1 (boks) metylotestosteron-1 (podn. cięŝarów) stanozolol-3 (lekkoatletyka, zapasy) oksandrolon-1 (podn. cięŝarów) testosteron-1 (podn. cięŝarów) manipulacje lub odmowa kontroli-5 (lekkoatletyka, podn. cięŝarów)

36 INSTYTUT Ekaterini Thanou Konstantinos Kenteris unikanie kontroli Irina KorŜanienko stanozolol

37 Ateny 2004 INSTYTUT Robert Fazekas manipulacja Adrian Annus odmowa kontroli

38 INSTYTUT Ilość testów 3801 (mocz) 969 (krew) Wykryte substancje lub metody (dyscyplina) EPO-1 (kolarstwo) CERA-5 (lekkoatletyka, kolarstwo) klenbuterol-1 (kajakarstwo) nandrolon-1 (podn. cięŝarów) metylotestosteron-2 (lekkoatletyka) furosemid-1 (gimnastyka) propranolol-1 (strzelectwo)

39 Pekin 2008 INSTYTUT Rashid Ramzi CERA

40 INSTYTUT Pekin lata późniejp

41 Tonący brzytwy się chwyta... INSTYTUT CAS Award 2008/A/1608

42 Badania antydopingowe INSTYTUT 1968 Pierwsze kontrole antydopingowe (podczas IO w Grenoble i Meksyku) 1979 IAAF (od 1981 MKOl) system kontroli dopingu (7 laboratoriów akredytowanych) 1994 Kodeks Medyczny MKOl 1999 Utworzenie Światowej Agencji Antydopingowej (WADA) 2004 Implementacja Światowego Kodeksu Antydopingowego przez laboratoria

43 Laboratoria akredytowane przez WADA INSTYTUT Ameryka Los Angeles Salt Lake City Montreal Hawana Bogota Rio de Janeiro Afryka Bloemfontein Tunis Europa Ateny Barcelona Bukareszt Gent Helsinki Kolonia Kreischa Lizbona Londyn Lozanna Madryt Moskwa Oslo ParyŜ Praga Rzym Sztokholm Warszawa Wiedeń 34 Azja Ankara Bangkok Dehli Pekin Seul Tokio Australia i Oceania Sydney

44 INSTYTUT System antydopingowy w Polsce

45 INSTYTUT Modyfikacja Listy zabronionej MKOl przez Światową Agencję Antydopingową (WADA)

46 Lista zabroniona MKOl (do ) INSTYTUT I. ZAKAZANE KLASY A. STYMULANTY B. NARKOTYKI C. ŚRODKI ANABOLICZNE D. DIURETYKI E. HORMONY PEPTYDOWE I ICH ANALOGI F. ŚRODKI ANTYESTROGENOWE G. ŚRODKI MASKUJĄCE II. ZAKAZANE METODY A. ŚRODKI ZWIĘKSZAJĄCE TRANSPORT TLENU B. MANIPULACJE FARMAKOLOGICZNE, CHEMICZNE I FIZYCZNE C. DOPING GENETYCZNY III. ZAKAZANE KLASY W PEWNYCH DYSCYPLINACH A. ALKOHOL B. KANABINOIDY C. ŚRODKI MIEJSCOWO-ZNIECZULAJĄCE D. GLUKOKORTYKOSTEROIDY E. BETA-BLOKERY

47 Lista zabroniona WADA (od ) INSTYTUT S1. ŚRODKI ANABOLICZNE S2. HORMONY PEPTYDOWE, CZYNNIKI WZROSTU I SUBSTANCJE POKREWNE S3. BETA-2 AGONIŚCI S4. ANTAGONIŚCI I MODULATORY HORMONÓW S5. DIURETYKI I INNE ŚRODKI MASKUJĄCE S6. STYMULANTY S7. NARKOTYKI S8. KANABINOIDY S9. GLUKOKORTYKOSTEROIDY M1. METODY POPRAWIAJĄCE TRANSPORT TLENU M2. MANIPULACJE CHEMICZNE I FIZYCZNE M3. DOPING GENETYCZNY P1. ALKOHOL P2. BETA-BLOKERY

48 ZABRONIONE NA ZAWODACH INSTYTUT S1. ŚRODKI ANABOLICZNE S2. HORMONY, CZYNNIKI WZR. I SUBSTANCJE POKR. S3. BETA-2 AGONIŚCI S4. ANTAGONIŚCI I MODULATORY HORMONÓW S5. DIURETYKI I INNE ŚRODKI MASKUJĄCE S6. STYMULANTY S7. NARKOTYKI S8. KANABINOIDY S9. GLUKOKORTYKOSTEROIDY M1. METODY POPRAWIAJĄCE TRANSPORT TLENU M2. MANIPULACJE CHEMICZNE I FIZYCZNE M3. DOPING GENETYCZNY P1. ALKOHOL P2. BETA-BLOKERY tylko w niektórych dyscyplinach

49 ZABRONIONE W KAśDYM CZASIE INSTYTUT S1. ŚRODKI ANABOLICZNE S2. HORMONY, CZYNNIKI WZR. I SUBSTANCJE POKR. S3. BETA-2 AGONIŚCI S4. ANTAGONIŚCI I MODULATORY HORMONÓW S5. DIURETYKI I INNE ŚRODKI MASKUJĄCE S6. STYMULANTY S7. NARKOTYKI S8. KANABINOIDY S9. GLUKOKORTYKOSTEROIDY M1. METODY POPRAWIAJĄCE TRANSPORT TLENU M2. MANIPULACJE CHEMICZNE I FIZYCZNE M3. DOPING GENETYCZNY P1. ALKOHOL P2. BETA-BLOKERY tylko w łucznictwie i strzelectwie

50 INSTYTUT Lista zabroniona WADA 2011 S0. SUBSTANCJE NIEZATWIERDZONE S1. ŚRODKI ANABOLICZNE S2. HORMONY PEPTYDOWE, CZYNNIKI WZROSTU I SUBSTANCJE POKREWNE S3. BETA-2 AGONIŚCI S4. ANTAGONIŚCI I MODULATORY HORMONÓW S5. DIURETYKI I INNE ŚRODKI MASKUJĄCE S6. STYMULANTY S7. NARKOTYKI S8. KANABINOIDY S9. GLUKOKORTYKOSTEROIDY zabronione w kaŝdym czasie M1. METODY POPRAWIAJĄCE TRANSPORT TLENU M2. MANIPULACJE CHEMICZNE I FIZYCZNE M3. DOPING GENETYCZNY P1. ALKOHOL P2. BETA-BLOKERY

51 INSTYTUT Lista zabroniona WADA

52 Definicja dopingu INSTYTUT 1999 Deklaracja Lozańska w Sprawie Dopingu w Sporcie: Doping - stosowanie podstępu (w postaci substancji lub metody) potencjalnie niebezpiecznego dla zdrowia sportowców i/lub umoŝliwiającego poprawę uzyskiwanych przez nich wyników lub obecność w organizmie sportowca substancji, lub stwierdzenie stosowania metody, znajdujących się na liście dołączonej do Kodeksu Antydopingowego Ruchu Olimpijskiego.

53 INSTYTUT Światowy Kodeks Antydopingowy DOPING definiuje się jako wystąpienie jednego lub więcej naruszeń regulaminu antydopingowego określonych w Artykułach 2.1 do 2.8 Przepisów Antydopingowych. 2.1 Obecność substancji zakazanej lub jej metabolitów lub markerów w próbce fizjologicznej sportowca. 2.2 UŜycie lub próba uŝycia substancji zakazanej lub metody zakazanej. 2.3 NiewyraŜenie zgody lub bez waŝnego uzasadnienia niezgłoszenie się na pobranie próbki po powiadomieniu zgodnie z Przepisami Antydopingowymi lub w inny sposób unikanie pobrania próbki. 2.4 Naruszenie odpowiednich wymogów określających dostępność sportowca do kontroli poza zawodami, w tym nieprzedstawienie wymaganych informacji na temat miejsca pobytu zgodnie z Artykułem 5.5 (wymóg informowania przez zawodnika o miejscu jego pobytu). 2.5 Manipulowanie lub próba manipulowania jakąkolwiek częścią kontroli dopingowej. 2.6 Posiadanie substancji lub metod zakazanych. 2.7 Handel dowolną substancją zakazaną lub metodą zakazaną. 2.8 Podanie lub próba podania zawodnikowi substancji zakazanej lub metody zakazanej lub pomaganie, zachęcanie, ułatwianie, podŝeganie, ukrywanie lub kaŝdy inny rodzaj współdziałania wiąŝący się z naruszeniem przepisów antydopingowych lub próbą ich naruszenia.

54 INSTYTUT Regulacje antydopingowe

55 INSTYTUT 1,5 1,40 Doping na letnich IO % pozytywnychych 1,2 0,9 0,6 0,3 0,34 0,80 0,63 0,27 0,10 0,47 0,72 0,64 0,27 0 0,15 0 0,15 Meksyk Monachium Montreal Moskwa Los Angeles Seul Barcelona Atlanta Sydney Ateny Pekin * Z uwzględnieniem przypadków dyskwalifikacji za manipulacje podczas kontroli antydopingowej lub odmowę poddania się kontroli.

56 INSTYTUT

57 Analityka INSTYTUT Schänzer, 2004

58 INSTYTUT Analityka LC/MS/MS

59 INSTYTUT Analityka LC/MS/MS

60 INSTYTUT GC/MS Analityka LC/MS/MS, UPLC/MS/MS VS.

61 Analityka INSTYTUT GC/MS Osobne procedury skriningowe dla poszczególnych grup substancji Konieczność zastosowanie róŝnych etapów ekstrakcji, w większości przypadków takŝe derywatyzacji Czas przygotowania próbek do analiz nawet do 36 godz. Czas analizy instrumentalnej min. Czułość dla wielu substancji bliska wartościom MRPL

62 INSTYTUT GC/MS Analityka MRPL (WADA TD2004MRPL) Minimalna Wymagana Wartość Granicznej Wykrywalności Osobne procedury skriningowe dla poszczególnych grup substancji Konieczność zastosowanie róŝnych etapów ekstrakcji, w większości przypadków takŝe derywatyzacji Czas przygotowania próbek do analiz nawet do 36 godz. Czas analizy instrumentalnej min. Czułość dla wielu substancji bliska wartościom MRPL ( ng)

63 Analityka INSTYTUT GC/MS vs. LC/MS/MS Osobne procedury skriningowe dla poszczególnych grup substancji Konieczność zastosowanie róŝnych etapów ekstrakcji, w większości przypadków takŝe derywatyzacji Czas przygotowania próbek do analiz nawet do 36 godz. Czas analizy instrumentalnej min. Czułość dla wielu substancji bliska wartościom MRPL ( ng) MoŜliwe zastosowanie jednej procedury skriningowej dla kilku grup substancji Proste ekstrakcje lub bezpośrednia analiza próbki moczu Czas przygotowania próbek do analiz 0-3 godz. Czas analizy instrumentalnej do 5-10 min. (dla UPLC/MS/MS) Czułość dla większości substancji 1-50 ng/ml

64 Analityka INSTYTUT GC/MS vs. LC/MS/MS Osobne procedury skriningowe dla poszczególnych grup substancji Konieczność zastosowanie róŝnych etapów ekstrakcji, w większości przypadków takŝe derywatyzacji Czas przygotowania próbek do analiz nawet do 36 godz. Czas analizy instrumentalnej min. Czułość dla wielu substancji bliska wartościom MRPL ( ng) MoŜliwe zastosowanie jednej procedury skriningowej dla kilku grup substancji Proste ekstrakcje lub bezpośrednia analiza próbki moczu Czas przygotowania próbek do analiz 0-3 godz. Czas analizy instrumentalnej do 5-10 min. (dla UPLC/MS/MS) Czułość dla większości substancji 1-50 ng/ml

65 Instytut Sportu Zmiany na Liście zabronionej 2009 WADA TD2009MRPL A. Pokrywka - I Konf. Nauk.-Szkol. Vancouver 2010, Londyn 2012" Warszawa,

66 Analityka INSTYTUT Wskaźnik T/E (testosteron/epitestosteron) 6 4 Jacobson i wsp. (2006), Shulze i wsp. (2008): - róŝnice etniczne, zaleŝne od genotypu UGT2B17

67 Analityka INSTYTUT Wskaźnik T/E (testosteron/epitestosteron) 6 4 GC/C/IRMS

68 INSTYTUT RozróŜnienie steroidów egzo- od endogennych GC/C/IRMS Pomiar izotopów węgla w CO 2 : 13 C/ 12 C δ-value Węgiel w biocząsteczkach pochodzi z CO 2 Steroidy w organizmie ludzkim wywodzą się z cholesterolu Syntetyczne steroidy pochodzą z roślinnych steroli 13 C (human) > 13 C (plant)

69 Transfuzje INSTYTUT Wprowadzenie do analiz antydopingowych metody wykrywania zastosowania transfuzji krwi Cytometr przepływowy: Beckman Coulter XL-MCL

70 Transfuzje homologiczne INSTYTUT M. Nelson, H. Popp, K. Sharpe, M. Ashenden. Proof of homologous blood transfusion through quantification of blood group antigens. Haematologica. 2003; 88:

71 Autotransfuzje INSTYTUT Metoda bezpośrednia - RBCs enos system Platen i wsp. (2009) Metoda pośrednia - ftalany (DEHP - ftalan dietyloheksylowy) O O O O Monfort i wsp. (2009)

72 INSTYTUT Ftalan dietyloheksylowy DEHP - najczęściej stosowany plastyfikator w wyrobach medycznych (pojemniki na krew i inne płyny stosowane do podawania doŝylnego, dreny, dializatory, oxygenatory, inne drobne wyroby medyczne, np. rurki tracheostomijne), - w zaleŝności od oczekiwanych parametrów fizycznych, udział DEHP w masie całkowitej niektórych wyrobów medycznych wynosi od 30 do 80 %, - nie jest związany chemicznie do polimeru, co stwarza ryzyko jego uwalniania w przypadku zmiany (podniesienia) temperatury lub kontaktu z wodą, krwią i innymi płynami.

73 Klasyka wciąŝ nie do końca odkryta... INSTYTUT Metandienon - Schänzer i Donike (1993), Kokkonen i wsp. (1999): 4 metabolity. - Pozo i wsp. (2009): 15 metabolitów. - Schänzer i wsp. (2006): 17β-hydroksymetylo-17α-metylo-18-norandrosta- 1,4,13-trien-3-on - wprowadzony do skriningu jako najdłuŝej utrzymujący się w moczu metabolit do 19-stu dni po podaniu 5 mg metandienonu.

74 Klasyka wciąŝ nie do końca odkryta... INSTYTUT Pozo i wsp. (2009)

75 Stanozolol INSTYTUT Pozo i wsp. (2009)

76 Stanozolol INSTYTUT Pozo i wsp. (2009)

77 Stanozolol INSTYTUT Pozo i wsp. (2009)

78 INSTYTUT WciąŜ aktualne problemy... Stymulanty, narkotyki i kanabinoidy poza zawodami! Doping nieświadomy: Bierne palenie (marihuana, kokaina) SpoŜycie produktów zawierających substancje zabronione (odŝywki, suplementy, produkty spoŝywcze) Biotransformacja substancji dozwolonych (pseudoefedryna, kodeina, oksetazyna)

79 Bierne palenie: INSTYTUT Kanabinoidy Podstawowy związek czynny tetrahydrokanabinol (THC): - marihuana (słoma, trawka,..) 1-10% THC /wysuszone, pokruszone kwiaty, liście i pączki/ - haszysz (sprasowana Ŝywica) 10-15% THC /Ŝywiczna wydzielina zbierana z wierzchołków kwiatostanów i liści/ - gęsty olejek (nalewka) 15-30% THC - Objawy działania THC utrzymują się do 48 godz. - Metabolity THC mogą występować w moczu przez wiele dni (3-7 po jednorazowym zapaleniu papierosa), tygodni a nawet miesięcy (przy przewlekłym stosowaniu) - W moczu oznaczany jest główny metabolit - karboksy-thc COOH H H O OH

80 Bierne palenie: INSTYTUT Marihuana Dopuszczalny limit karboksy-thc w moczu sportowca (wynikający przede wszystkim z moŝliwości zaistnienia biernego palenia) to 15 ng/ml StęŜenie karboksy-thc w moczu biernych palaczy: Law i wsp. (1984): < 6,8 ng/ml Mulé i wsp. (1988): < 10 ng/ml ElSohly i Jones (1995): < 15 ng/ml; 87 ng/ml Morland i wsp. (1985): ng/ml

81 INSTYTUT % próbek z THC 3,5 3 2,5 2 1,5 1 0,5 0 0 Kanabinoidy w polskim sporcie ,49 2,78 3,12 1,94 0,70 0,59 0,79 0, i więcej WIEK

82 INSTYTUT Kanabinoidy w polskim sporcie , % próbek z THC , Sportowcy w Polsce Uczniowie Szkół Mistrzostwa Sportowego

83 Kanabinoidy INSTYTUT 2 1,8 1,6 % próbek z THC 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0, MKOl/WADA Warszawa Gent ParyŜ

84 INSTYTUT Zmiana podejścia do THC jako dopingu (w Polsce) przypadki pozytywne brak sankcji lub wyłącznie nagana kary Najbardziej rygorystyczna pół roku dyskwalifikacji (w 2 przypadkach) 13 1 Dyskwalifikacja od 1 miesiąca do roku

85 Bierne palenie: INSTYTUT Kokaina Cone i wsp. (1995): Maksymalne stęŝenia benzoiloekgoniny w moczu ochotników będących biernymi palaczami ( mg kokainy) w zakresie ng/ml.

86 Bierne palenie: INSTYTUT Metamfetamina Yonamine i wsp. (2004): Bierne palenie moŝe być uŝyte jako argument dla obrony zawodnika, u którego podczas kontroli antydopingowej stwierdzono metamfetaminę. Brak jednak badań, które mogłyby wskazać czy przebywanie wśród palących metamfetaminę-ice moŝe skutkować wykryciem metamfetaminy w moczu biernego palacza.

87 Suplementy w sporcie - zagroŝenia... INSTYTUT

88 Efekty niepoŝądane INSTYTUT Brak badań nad odległym w czasie wpływem odŝywek na zdrowie. W środowisku sportowym powszechnie uwaŝa się, Ŝe nie ma zagroŝenia dla zdrowia, jednak w fachowym piśmiennictwie pojawiają się sugestie, Ŝe naleŝy brać pod uwagę ryzyko pogorszenia się stanu zdrowia, szczególnie po długotrwałym okresie ich stosowania

89 Zasadność stosowania INSTYTUT Corrigan & Kazlauskas (2003) Uczestnicy IO Sydney 2000 (n=2758) 51% deklarowało przyjmowanie witamin i(lub) innych suplementów (S) w ciągu 3 dni przed kontrolą antydopingową - niektórzy nawet do 26 S/24h Lazic i wsp. (2009) Sportowcy elity (n=912) 61,2% deklarowało przyjmowanie suplementów (S) w ciągu 3 dni przed kontrolą antydopingową - średnio 3,7 S/osobę - 21,2% > 6 S/osobę (rekordzista 17 S/osobę)

90 INSTYTUT OstrzeŜenie FDA JAMA, 2009, 16, 1646 FDA ostrzega przed stosowaniem niektórych suplementów diety, które zawierają niedeklarowane w swym składzie aktywne substancje. 72 produkty na czarnej liście. Zwykle dostępne przez internet lub salonach urody. Do składników ziołowych lub naturalnych dodawane są silnie działające środki farmakologiczne, m.in. sibutramina, fenproporeks, furosemid, bumetanid...

91 INSTYTUT Aspekt finansowy Van Eenoo (2010) Szacunkowa wartość rocznej sprzedaŝy suplementów w USA: 1994 r. 8,3 mld. $ 2000 r. 16 mld. $ 1999 r. 14 mld. $ 2008 r. 24 mld. $ MSiT (2009) Prognoza wydatków polskich związków sportowych dyscyplin olimpijskich w 2009 roku: -ok. 3,5 mln zł suplementy diety + produkty lecznicze -ok. 2,3 mln zł opieka medyczna + badania diagnostyczne

92 Tribulus Terrestris INSTYTUT Roślinny stymulant poziomu testosteronu pozyskiwany z rośliny Tribulus Terrestris. Podniesiony dzięki Tribulusowi poziom naturalnego testosteronu wpływa korzystnie na poziom siły, wytrzymałości a takŝe regenerację sportowca i jego libido. Tribulus nie jest hormonem ani sterydem anabolicznym, jego zaŝywanie podnosi poziom własnego testosteronu, nie dostarcza Ŝadnych hormonów z zewnątrz, w związku z czym jest całkowicie bezpieczny dla organizmu. /http://www.kiedrowska.com/zobacz-info-p0317.html/ Tribulus Terrestris to ekstrakt z owoców buzdyganka ziemnego, który jest znany juŝ od ponad 5000 lat jako afrodyzjak. Wzmacnia witalność organizmu, pobudza wydzielanie testosteronu (...) Jest najsilniejszą naturalną formułą anaboliczną, całkowicie bezpieczną, gdyŝ nie podwyŝsza poziomu hormonów poza ich wartości fizjologiczne. /http://www.centrumodzywek.net/produkt,dymatize_trib_-_650_-_90_kaps,1145.php/

93 INSTYTUT Prawda czy fałsz?... Van Eenoo i wsp. (2000) W ciągu 15 dni badań nie zaobserwowano istotnych róŝnic w stęŝeniu testosteronu i LH oraz stosunku T/E. Rogerson i wsp. (2007) W ciągu 5 tygodni badań i intensywnego treningu nie zaobserwowano istotnych róŝnic w stosunku T/E pomiędzy grupą placebo a przyjmującą TT. Brak istotnych róŝnic pomiędzy grupami takŝe w przyroście siły i beztłuszczowej masy ciała. Saudan i wsp. (2008) Krótkotrwałe przyjmowanie TT nie wpływa na metabolizm endogennego testosteronu.

94 Prawda czy fałsz?... INSTYTUT ZMA jest naukowo zaprojektowaną, testowaną i potwierdzoną laboratoryjnymi badaniami formułą zawierającą mineralne anaboliki. Substancje te zwiększają poziom własnego testosteronu o ponad 43%, hormonu wzrostu oraz IGF-1 (insulinopodobnego czynnika wzrostu) o ponad 20 %. ZMA jest kombinacją chelatowanych pierwiastków: cynku, magnezu oraz witaminy B6 w precyzyjnie dobranych proporcjach. /http://www.kiedrowska.com/zobacz-info-p0219.html/ Koehler i wsp. (2009) UŜywanie ZMA nie powoduje znaczących zmian w stęŝeniach wolnego i całkowitego testosteronu we krwi.

95 INSTYTUT Suplementy w sporcie wg Maughana (2003) 1. Jeśli działają prawdopodobnie są zabronione. 2. Jeśli nie są zabronione wówczas prawdopodobnie nie działają. 3. Mogą istnieć jakieś wyjątki.

96 Światowy Kodeks Antydopingowy INSTYTUT Kryterium umieszczenia substancji na Liście zabronionej WADA Związek zostanie umieszczony na Liście zabronionej jeśli 1. jest środkiem maskującym lub 2. spełnia dwa z następujących trzech kryteriów: - moŝe poprawiać lub poprawia wyniki sportowe, - stanowi potencjalne lub faktyczne zagroŝenie dla zdrowia, - jest sprzeczny z duchem sportu.

97 Analogi testosteronu INSTYTUT 1-metylacja 1,2-oksydacja 19-demetylacja OH 17-metylacja 2-metylacja O 4-chlorowanie 4,5-redukcja TESTOSTERON 7-metylacja

98 Steroidy syntetyczne INSTYTUT Trenbolon - silny anabolik - lek weterynaryjny Gestrinon - anabolicznie nieaktywny - stos. w leczeniu endometriozy

99 Designer steroids... INSTYTUT Gestrinon H 2 /Pd 17-redukcja Tetrahydrogestrinon (THG)

100 INSTYTUT BALCO & niewykrywalny doping?

101 Nowe steroidy w suplementach INSTYTUT Suplement Deklarowany składnik Zidentyfikowany steroid 11-Oxo 11-Oxo (Andrenosteron) 4-chloro-17α-metyloetioallochol-4-en-17bol-3,11-dion Androst-4-en- 3,11,17-trion Oxyguno Jungle Warfare 11-okso-17α-metyloklostebol 17α-metylo-5α- dehydro-etiocholan- 4,6-dien-3-on-17-ol 17β-hydroksy-17α- metylo-androst-4,6- dien-3-on Parr (2009)

102 ? Nowe steroidy w suplementach INSTYTUT Doniesienia z lat 60-tych XX w., które wskazują na ich słabe (1/2 w porównaniu z testosteronem) właściwości androgenne tychŝe substancji oraz ich właściwości anaboliczne od słabych do silnych. /Vida s Tables/ Zidentyfikowany steroid 11-okso-17α-metyloklostebol Androst-4-en- 3,11,17-trion 17β-hydroksy-17α- metylo-androst-4,6- dien-3-on Parr (2009)

103 Kazus Jakuba Wawrzyniaka INSTYTUT , 16:33

104 INSTYTUT Kazus Jakuba Wawrzyniaka

105 INSTYTUT Nie tylko Wawrzyniak...

106 INSTYTUT 4-methyl-2-hexaneamine - brak informacji związanych ze zbadanym oddziaływaniem związku na organizm ludzki - niektóre medyczne portale internetowe podają jedynie, Ŝe jest to substancja zwęŝająca naczynia błony śluzowej nosa, stosowana miejscowo w leczeniu przekrwienia błony śluzowej nosa - The Washington Post (2006): w artykule omówiono problem obecności w suplementach geranaminy, którą producenci określili jako naturalny składnik, występujący w wyciągu z rośliny Geranium, mający właściwości podobne do adrenaliny, bardzo silnie wpływający na poziom energii. Okazało się, Ŝe jednym ze składników oleju z geranium jest metyloheksanoamina.

107 INSTYTUT Kazus Jakuba Wawrzyniaka

108 Kazus Jakuba Wawrzyniaka INSTYTUT DOPING??? Lista zabroniona 2009 NH 2 tuaminoheptane geranamine grupa S6 stymulanty wymieniony w przykładach 4-methyl-2-hexanamine NH 2 1,3-dimethylpentylamine grupa S6 stymulanty (...) inne substancje o podobnej strukturze chemicznej lub podobnym działaniu biologicznym

109 4-methyl-2-hexaneamine INSTYTUT W bazie PubMed do k roku tylko 1 artykuł powiązany ze słowami kluczowymi: 4-methyl-2-hexaneamine, methylhexaneamine lub dimethylpentylamine; oprócz opisanej metody wykrywania moŝna znaleźć jedynie informację, Ŝe 4-methyl-2-hexaneamine moŝe być składnikiem róŝnych suplementów diety. tuaminoheptane Wpisany przez WADA na Listę zabronioną w 2007 roku. Sympatykomimetyk (alfa-agonista), wchodzący w skład preparatów leczniczych (dostępnych takŝe bez recepty) zarejestrowanych w niektórych krajach. Substancja czynna tychŝe preparatów jest definiowana jako obkurczająca naczynia, do stosowania miejscowego w leczeniu stanów zapalnych i przekrwieniu nosa.

110 INSTYTUT Lista zabroniona WADA uznała, Ŝe związek 4-methyl-2-hexaneamine, mimo Ŝe nie był wymieniany wśród przykładów substancji z grupy stymulantów, spełnia kryteria do uznania go za środek dopingujący. Tym samym 4-methyl-2-hexaneamine w 2009 naleŝało uznać za tzw. substancję określoną (specyficzną). Lista 2010 substancja nieokreślona. Lista 2011 substancja określona.

111 INSTYTUT PowaŜne konsekwencje...

112 INSTYTUT OstroŜnie z... Innowacyjny przed treningowy stak kreatynowy, który działa juŝ od pierwszej porcji. Koniec nieudanymi treningami. Poczuj niesamowity wzrost siły i rozrywającą skórę pompę. /internet/ Cracked Out Proprietary Blend: Creasorb Blend: Jabłczan Dwukreatyny Glukonian Kreatyny Etylowy Ester Kreatyny Vasopump Blend: Alfa-Ketoglutaran L-Argininy Etylowy Ester L-Argininy L-Ornityna Rebuild Blend: L-Lizyna L-Glutamina L-Leucyna Enduramax Blend: Modyfikowane Polimery Glukozy Tauryna Beta-Alanina Glukoronalakton Methampheta-Stim Matrix: L-Tyrozyna Metylksantyny Ekstrakt Guarany Ekstrakt Geranium Guarana Acacia Rigidula Dwuwinian Choliny Electroplenish Blend: Fosforan Dwuwapnia Chlorek Potasu Cytrynian Sodu

113 OstroŜnie z... INSTYTUT Warning: Crack is an extremely potent performance enhancing supplement and is designed for advanced athletes only. Innowacyjny przed treningowy stak kreatynowy, który działa juŝ od pierwszej porcji. Koniec nieudanymi treningami. Poczuj niesamowity wzrost siły i rozrywającą skórę pompę. /internet/

114 INSTYTUT Bywa i tak...

115 INSTYTUT Ustawa o sporcie z dnia 25 czerwca 2010 r.

116 INSTYTUT Inni mają gorzej...

117 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Przetwory konopi Rusak (2005): W próbkach moczu ochotników, którzy wypili jednorazowo do 2 litrów piwa Cannabia lub Hemp Valley Beer (producenci deklarowali, Ŝe piwa te zawierają ekstrakt z konopi), nie stwierdzono obecności karboksy-thc.

118 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Przetwory konopi Lachenmeier i wsp. (2004): Potwierdzono obecność kanabinoidów w róŝnych produktach Ŝywnościowych i kosmetykach, m.in. w czekoladzie mlecznej, oleju spoŝywczym i szamponie. W moczu osób które wypiły 6 filiŝanek herbaty z zawartością THC równą 0,23 mg/kg suchej masy, nie wykryto metabolitu THC (badania przeprowadzono przy zastosowaniu testów immunochemicznych).

119 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Przetwory maku (2002) Podobne rezultaty: Thevis i wsp. (2003): stęŝenie morfiny do 10,02 µg/ml. Woźny i wsp. (2006): stęŝ. morfiny > 1 µg/ml po spoŝyciu 2-3 droŝdŝówek.

120 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Herbata (Papaveris Fructus) (2002)

121 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Herbata (Papaveris Fructus) (2002)

122 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Herbata (coca leaves, Coca Tea) Jackson i wsp. (1991): Benzoiloekgonina max. 1,4-2,8 µg/ml (po spoŝyciu jednej filiŝanki Health Inca coca tea). Jenkins i wsp. (1996): Benzoiloekgonina max. 3,94 µg/ml (po spoŝyciu jednej filiŝanki Peruvian coca tea), max. 4,98 µg/ml (po spoŝyciu jednej filiŝanki Bolivian coca tea).

123 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Pozostałości środków anabolicznych w mięsie Kicman i wsp. (1994): Metenolon w próbkach moczu ochotników spoŝywających drób (kurczakom podano wcześniej metenolon doustnie i domięśniowo). Martinez-Navarro (1990), Pulce i wsp. (1991), Ramos i wsp. (1997): Klenbuterol w próbkach wątróbek cielęcych µg/kg.

124 INSTYTUT Produkty spoŝywcze zawierające substancje zabronione: Naturalne źródła środków anabolicznych Le Bizec i wsp. (2000): Nandrolon w próbkach moczu ochotników spoŝywających mięso i podroby z dzika. 19-norandrosteron i 19-noretiocholanolon wykryty do 24 h po posiłku. Sterk i wsp. (2002): Nandrolon w wątrobiance kupionej w supermarkecie w Holandii. Przypuszczenie, Ŝe do produkcji uŝyto wątroby z dzika, mimo Ŝe producent deklarował jedynie 20-40% zawartość wątroby wieprzowej.

125 INSTYTUT Biotransformacja substancji dozwolonych: Substancja dozwolona Metabolizm Substancja zabroniona

126 INSTYTUT Biotransformacja substancji dozwolonych: Kodeina N CH 3 H H Po podaniu doustnym ok % dawki kodeiny jest wydalana z organizmu w ciągu 24 godzin, głównie z moczem. W moczu występują w postaci wolnej lub związanej z kwasami glukuronowym i siarkowym: kodeina (40-70%), norkodeina (10-20%), morfina (5-15%), normorfina (poniŝej 4%) i hydrokodon (poniŝej 1%). Mogą być takŝe identyfikowane śladowe ilości norhydrokodonu, 6α-hydrokodolu i 6βhydrokodolu. N-demetylacja NHH H CH 3 O O OH NORKODEINA CH 3 O O OH KODEINA N CH 3 H H HO O OH N-demetylacja O-demetylacja MORFINA NHH H HO O OH NORMORFINA

127 INSTYTUT Biotransformacja substancji dozwolonych: Kodeina StęŜenie morfiny po przyjęciu kodeiny (40, 60 lub 80 mg) 1-40mg mg StęŜenie [ng/ml] ng/ml Dopuszczalny limit 3-40mg 4-60mg 5-60mg 6-60mg 7-80mg 8-80mg czas [h] 9-80mg Jaworek i wsp. (2002) Podobne rezultaty: Delbecke i Debackere (1991): stęŝenie morfiny do 6,2 µg/ml po przyjęciu 40 mg kodeiny

128 INSTYTUT Biotransformacja substancji dozwolonych: Pseudoefedryna (dozwolona w latach ) KATYNA (zabroniona, jeśli > 5 µg/ml) OH H N OH H N CH 3 CH 3 PSEUDOEFEDRYNA OH CH 3 NH 2 CH 3 PSEUDOEFEDRYNA (do 90 % dawki w ciągu 24h) CH 3 KATYNA (do 1% dawki w ciągu 24h; zaleŝnie od ph)

129 INSTYTUT Biotransformacja substancji dozwolonych: Pseudoefedryna ZBA Warszawa ( ) m.in. 4 próbki pozytywne, w których KATYNA Pseudoefedryna 5,8 11,7 µg/ml 98,1 150,8 µg/ml (Do końca 2003 roku Pseudoefedryna była zabroniona w sporcie jeśli jej stęŝenie w moczu zawodnika przekraczało wartość 25 µg/ml)

130 INSTYTUT Biotransformacja substancji dozwolonych: Pseudoefedryna

131 Pseudoefedryna katyna INSTYTUT Ochotnik Preparat Skład Dawka Zbiórka moczu M 38 Ibuprom Zatoki Pseudoephedrine HCl 30 mg Paracetamol 200 mg 1 x 2 tabl godz. M 28 Acatar Zatoki Pseudoephedrine HCl 30 mg Paracetamol 200 mg 3 x 1 tabl godz. K 37 Sudafed Pseudoephedrine HCl 60 mg 6 x 1 tabl godz. M 29 Cirrus Pseudoephedrine HCl 120 mg Ceterizine HCl 5 mg 3 x 1 tabl godz. M 25 Gripex Pseudoephedrine HCl 30 mg Paracetamol 325 mg Dextromethorphan 10 mg 1 x 2 tabl godz. M 38 Sudafed Pseudoephedrine HCl 60 mg 4 x 1 tabl godz.

132 15 INSTYTUT 10 stęŝ. katyny (µg/ml) Pseudoefedryna katyna Cirrus Sudafed 5 Dopuszczalny limit t (godz.)

133 Lista zabroniona 2010 INSTYTUT S6. STYMULANTY Pseudoefedryna jest zabroniona, jeśli jej stęŝenie w moczu przekroczy wartość 150 µg/ml. Informacje dodatkowe do Listy zabronionej 2010 Zaleca się, aby sportowcy przerwali przyjmowanie preparatów PSE co najmniej 24h przed zawodami Wartość 150 µg/ml wyznaczona dla dawek: - 4 x dziennie (co 4-6h) 60mg PSE, - 2 x dziennie (co 12h) 120mg PSE, - raz dziennie 240mg PSE.

134 Oxethazine INSTYTUT Mucaine, Oxein, Ulstal, Oxetacain... CH 3 CH 3 N N H 3 C CH 3 H C O O 3 CH 3 OH N NH H 3 C CH 3 CH 3 NH 2 H 3 C CH 3 MEFENTERMINA FENTERMINA Hsu i wsp. (2009)

135 Informacja o lekach INSTYTUT

136 Internetowe bazy leków INSTYTUT Substance or Drug ASADA Australia NADA Austria NADA Germany Antidoping Switzerland Global DRO UK/CAN/USA Follitropin permitted permitted - * prohibited for men permitted Solcoseryl (proteinfree dialysate of calves` blood) - * prohibited /as M1/ (ampoules 5ml) permitted (dental, gel, ointment) permitted (dental) permitted (injections, dental, gel, ointment) - * Actovegin - * (proteinfree product obtained from calf blood) * Brak informacji prohibited /as M1/ (ampoules, infusions, dragees) prohibited (intravenous) permitted (intramuscular dermal) - * permitted (injections: i.m., i.v.; local or i.a.; topical: dermal)

137 Internetowe bazy leków INSTYTUT Substance or Drug ASADA Australia NADA Austria NADA Germany Antidoping Switzerland Global DRO UK/CAN/USA Bazedoxifen (Conbriza, - * permitted - * - * - * Viviant) other SERMs Lasofoxifen (Fablyn) - * permitted - * - * - * other SERMs Timolol (Cosopt - prohibited prohibited not clearly presented permitted prohibited eye drops) in certain sports * Brak informacji

138 INSTYTUT Niewykrywalny doping?...

139 INSTYTUT Negatywny dziś,, pozytywny jutro?...

140 Zrealizowane marzenie analityków... INSTYTUT UPLC/Q-TOF

141 Q-TOF model postępowania powania INSTYTUT - Technologia TOF umoŝliwia detekcję nieograniczonej liczby substancji. - Technologia TOF jest bardzo dokładna i czuła - Analiza i przechowywanie próbek A/B przez długi czas. - Po odkryciu nowych steroidów moŝliwe ponowne przetworzenie danych komputerowych, bez konieczności powtórnej analizy instrumentalnej. - W przypadku podejrzanej próbki ponowne przeprowadzenie testu. - Jeśli sportowiec korzystał z nieznanych steroidów, dzięki technologii TOF fakt ten zostanie zapisany i umoŝliwi jego rozpoznanie w przyszłości.

142 INSTYTUT Podsumowanie Regulacje (procedury) 3 poziomy: 1. Światowy Kodeks Antydopingowy.

143 INSTYTUT Podsumowanie Regulacje (procedury) 3 poziomy: 1. Światowy Kodeks Antydopingowy. 2. Standardy międzynarodowe.

144 INSTYTUT Podsumowanie Regulacje (procedury) 3 poziomy: 1. Światowy Kodeks Antydopingowy. 2. Standardy międzynarodowe. 3. Modele najlepszych praktyk + szczegółowe wytyczne.

145 INSTYTUT Ścisła współpraca: 1. Rządy, WADA, MKOl, IFs. 2. ANADO. 3. Laboratoria. Podsumowanie ANADO's Workshops

146

147

148

Wybrane zagadnienia z dopingu

Wybrane zagadnienia z dopingu Instytut Sportu Wybrane zagadnienia z dopingu Andrzej Pokrywka Zakład ad Badań Antydopingowych Instytut Sportu w Warszawie Warszawa, 06.11.2010 Polak prekursorem badań... 1910 Alfons Bukowski (1858-1921)

Bardziej szczegółowo

Rozróżnianie steroidów endogennych od egzogennych za pomocą GC/C/IRMS

Rozróżnianie steroidów endogennych od egzogennych za pomocą GC/C/IRMS Rozróżnianie steroidów endogennych od egzogennych za pomocą GC/C/IRMS Rys historyczny pocz. XX w. Pierwsze badania antydopingowe u koni wyścigowych (Warszawa, Budapeszt, Wiedeń) 1910 Alfons Bukowski (1858-1921)

Bardziej szczegółowo

Suplementacja a doping

Suplementacja a doping Suplementacja a doping Andrzej Pokrywka Centralny Ośrodek Medycyny Sportowej, Warszawa Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Zielonogórski Cetniewo, listopad 2015 Światowy Kodeks Antydopingowy

Bardziej szczegółowo

AKTUALNE PROBLEMY ZWALCZANIA DOPINGU W SPORCIE KWALIFIKOWANYM

AKTUALNE PROBLEMY ZWALCZANIA DOPINGU W SPORCIE KWALIFIKOWANYM AKTUALNE PROBLEMY ZWALCZANIA DOPINGU W SPORCIE KWALIFIKOWANYM DEFINICJA DOPINGU Dopingiem jest stosowanie przez zawodników zakazanych środków farmakologicznych lub metod uznanych za dopingowe. Stosowanie

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2003 KOMISJA DO ZWLACZANIA DOPINGU W SPORCIE

SPRAWOZDANIE ZA ROK 2003 KOMISJA DO ZWLACZANIA DOPINGU W SPORCIE SPRAWOZDANIE ZA ROK 2003 KOMISJA DO ZWLACZANIA DOPINGU W SPORCIE W roku 2003 Komisja do Zwalczania Dopingu w Sporcie odbyła dwukrotnie swoje posiedzenie. W ich trakcie przedstawiano realizację z bieżącej

Bardziej szczegółowo

Niepożądane skutki stosowania suplementów dietetycznych. dr Robert A. Olek Zakład Biochemii AWFiS Gdańsk

Niepożądane skutki stosowania suplementów dietetycznych. dr Robert A. Olek Zakład Biochemii AWFiS Gdańsk Niepożądane skutki stosowania suplementów dietetycznych dr Robert A. Olek Zakład Biochemii AWFiS Gdańsk Wydatki na suplementy w 2005 roku wyniosły 5 400 000 000 $ z czego 3 700 000 000 $ - w USA 1 700

Bardziej szczegółowo

Implementacja Światowego Kodeksu Antydopingowego do prawa polskiego i współpraca Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie z polskimi związkami

Implementacja Światowego Kodeksu Antydopingowego do prawa polskiego i współpraca Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie z polskimi związkami Implementacja Światowego Kodeksu Antydopingowego do prawa polskiego i współpraca Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie z polskimi związkami sportowymi Status prawny Światowego Kodeksu Antydopingowego

Bardziej szczegółowo

ANTYDOPING POLSKA RAPORT ROCZNY

ANTYDOPING POLSKA RAPORT ROCZNY ANTYDOPING POLSKA RAPORT ROCZNY 2013 WIADOMOŚĆ OD PRZEWODNICZĄCEGO KOMISJI Prof. dr hab. Jerzy Smorawiński Zakończył się rok wielu rekordów w historii Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie. Przeprowadziliśmy

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU 1) z dnia 13 sierpnia 2004 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU 1) z dnia 13 sierpnia 2004 r. Dz.U.04.195.2005 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU 1) z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie określenia środków farmakologicznych i metod uznanych za dopingowe, których stosowanie jest

Bardziej szczegółowo

Wspomaganie treningu sportowego

Wspomaganie treningu sportowego Wspomaganie treningu sportowego Cechy sprawności MOC FIZ. produkcja energii eksplozywna (siła) maksymalna (szybkość ść) wytrzymałościowa aerobowa Cechy sprawności KONTROLA NERW.-MM. (psyche) pobudzenie

Bardziej szczegółowo

Sport i doping. Niebezpieczeństwo dopingowe związane ze stosowaniem suplementów diety. Studium przypadku Jakuba Wawrzyniaka

Sport i doping. Niebezpieczeństwo dopingowe związane ze stosowaniem suplementów diety. Studium przypadku Jakuba Wawrzyniaka Sport i doping 77 Opis przypadku podany w artykule wskazuje, że ryzyko nieświadomego użycia substancji zabronionej, w związku ze stosowaniem odżywek i suplementów diety, jest duże. Nie ogranicza się ono

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA MEDYCZNA w Warszawie Wydział Nauki o Zdrowiu. Katarzyna Iwaszkiewicz

AKADEMIA MEDYCZNA w Warszawie Wydział Nauki o Zdrowiu. Katarzyna Iwaszkiewicz AKADEMIA MEDYCZNA w Warszawie Wydział Nauki o Zdrowiu Katarzyna Iwaszkiewicz ANALIZA ROZWOJU SYSTEMÓW ANTYDOPINGOWYCH NA ŚWIECIE I W POLSCE W ŚWIETLE POJAWIANIA SIĘ NOWYCH SUBSTANCJI I METOD ZABRONIONYCH

Bardziej szczegółowo

Etapy przeprowadzania kontroli antydopingowej

Etapy przeprowadzania kontroli antydopingowej Etapy przeprowadzania kontroli antydopingowej Planowanie badań antydopingowych, -wybór zawodnika do kontroli antydopingowej, Powiadamianie zawodnika o kontroli antydopingowej, Przygotowanie do sesji pobierania

Bardziej szczegółowo

2. Lista, o której mowa w 1, stanowi załącznik do. 3. Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia..

2. Lista, o której mowa w 1, stanowi załącznik do. 3. Zarządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.. Monitor Polski Nr 44-891- Poz. 432 432 ZARZĄDZENIE PREZESA URZĘDU KULTURY FIZYCZNEJ I TURYSTYKI z dnia 20 czerwca 1997 r. w sprawie zatwierdzenia listy zabronionych środków farmakologicznych i metod uznanych

Bardziej szczegółowo

Doping najczęściej stosowany jest w takich dyscyplinach sportu jak : kolarstwo, boks, kulturystyka, pływanie, biegi itp. Pierwsze przypadki zażywania

Doping najczęściej stosowany jest w takich dyscyplinach sportu jak : kolarstwo, boks, kulturystyka, pływanie, biegi itp. Pierwsze przypadki zażywania Doping w sporcie Czym jest doping? Jest to sztuczne podnoszenie wydolności fizycznej i psychicznej zawodnika metodami wykraczającymi poza normalny, "naturalny" trening, choć w praktyce granica między dopingiem

Bardziej szczegółowo

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA

PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA PHARMA FREAK ANABOLIC FREAK - DAA Bardzo silny booster testosteronu. Nowa, specjalnie zaprojektowana formuła suplementu diety zawiera składniki wspomagające powysiłkową produkcję naturalnych hormonów.

Bardziej szczegółowo

KONWENCJA ANTYDOPINGOWA, (Dz. U. z dnia 2 marca 2001 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

KONWENCJA ANTYDOPINGOWA, (Dz. U. z dnia 2 marca 2001 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dz.U.01.15.149 2004.10.01 uzup. Dz.U.06.13.82 ogólne KONWENCJA ANTYDOPINGOWA, sporządzona w Strasburgu dnia 16 listopada 1989 r. (Dz. U. z dnia 2 marca 2001 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT

Bardziej szczegółowo

ANTYDOPING POLSKA RAPORT ROCZNY 2014

ANTYDOPING POLSKA RAPORT ROCZNY 2014 ANTYDOPING POLSKA RAPORT ROCZNY 2014 Rok 2014 upłynął pod znakiem przygotowań do wdrożenia znowelizowanych przepisów Światowego Kodeksu Antydopingowego. W ślad za rekomendacjami Światowej Agencji Antydopingowej

Bardziej szczegółowo

Antydoping Polska Raport Roczny 2012

Antydoping Polska Raport Roczny 2012 Antydoping Polska Raport Roczny 2012 Spis treści Słowo wstępne 3 I Działalność edukacyjno informacyjna 4 II Zrealizowane akcje edukacyjne 10 III Przeprowadzone kontrolne badania 13 1. Kontrole wewnętrzne

Bardziej szczegółowo

DOPING W SPORCIE. Dr n. med. Artur Biel

DOPING W SPORCIE. Dr n. med. Artur Biel DOPING W SPORCIE Dr n. med. Artur Biel Doping (doop ang.) 1889 mieszanina opium i narkotyków stosowana u koni wyścigowych celem ich pobudzenia przed wyścigiem (angielski słownik ) Doping - historia 3000

Bardziej szczegółowo

Przewodniczący KDZDWS Prof. dr hab. Jerzy Smorawiński

Przewodniczący KDZDWS Prof. dr hab. Jerzy Smorawiński Na Państwa ręce składam pierwsze wydanie newslettera Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie. Na przestrzeni ostatnich lat brakowało aktualnego zbioru najważniejszych wydarzeń antydopingowych, informacji

Bardziej szczegółowo

www.antydoping.pl AntyDoping Broszura 105x148.indd 2 tydoping Broszura 105x148.indd 2 12/17/09 10:48:49 A 12/17/09 10:48:49 AM

www.antydoping.pl AntyDoping Broszura 105x148.indd 2 tydoping Broszura 105x148.indd 2 12/17/09 10:48:49 A 12/17/09 10:48:49 AM ntydoping Broszura 105x148.indd 1 BADZ SWIADOMY BĄDŹ CZYSTY 12/17/09 10:48:34 AM www.antydoping.pl tydoping Broszura 105x148.indd 2 12/17/09 10:48:49 AM Trzymasz w ręku ulotkę, która zawiera podstawową

Bardziej szczegółowo

Aktualności antydopingowe

Aktualności antydopingowe Aktualności antydopingowe Andrzej Pokrywka pokrywka.andrzej@gmail.com Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu, Uniwersytet Zielonogórski Centralny Ośrodek Medycyny Sportowej, Warszawa Zespół Medyczny PZPN, Warszawa

Bardziej szczegółowo

POLISH. QUIZ DOPINGOWY www.wada-ama.org

POLISH. QUIZ DOPINGOWY www.wada-ama.org POLISH QUIZ DOPINGOWY www.wada-ama.org 1. Pytanie: To ja jestem ostatecznie odpowiedzialny/a za to co połykam, wstrzykuję sobie czy stosuję? Odpowiedź: Tak Wytłumaczenie: Wszyscy sportowcy powinni otwarcie

Bardziej szczegółowo

Polish. 1 Pytanie: To ja jestem ostatecznie odpowiedzialny/a za to co połykam, wstrzykuję sobie czy stosuję?

Polish. 1 Pytanie: To ja jestem ostatecznie odpowiedzialny/a za to co połykam, wstrzykuję sobie czy stosuję? Polish 1 Pytanie: To ja jestem ostatecznie odpowiedzialny/a za to co połykam, wstrzykuję sobie czy stosuję? Wszyscy sportowcy powinni otwarcie zadawać pytania dotyczące przyjmowanych przez nich substancji,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE z działalności Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r.

SPRAWOZDANIE z działalności Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r. SPRAWOZDANIE z działalności Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2009 r. Warszawa, styczeń 2010 r. 1. Komisja do Zwalczania Dopingu w Sporcie (KdZDwS) 1.1. Skład

Bardziej szczegółowo

Andrzej Biernat Minister Sportu i Turystyki

Andrzej Biernat Minister Sportu i Turystyki Andrzej Biernat Minister Sportu i Turystyki DOROBEK MEDALOWY I PUNKTOWY SPORTU POLSKIEGO W IO W LATACH 1999-2016 80 70 60 50 49 50 40 30 20 10 20 28 14 42 22 31 12 27 16 37 10 32 16 13 35 20 39 10 16 38

Bardziej szczegółowo

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach

4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE. suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach 4 JUNIOR PHARMA PREZENTUJE suplementy stworzone z myślą o najmłodszych sportowcach JESTEŚ RODZICEM MŁODEGO SPORTOWCA? Czy Twoje dziecko uczęszcza na treningi minimum 2 razy w tygodniu? Zdarzyło się, że

Bardziej szczegółowo

o zwalczaniu dopingu w sporcie, (Dz. U. z dnia 8 sierpnia 2007 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

o zwalczaniu dopingu w sporcie, (Dz. U. z dnia 8 sierpnia 2007 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dz.U.07.142.999 MIĘDZYNARODOWA KONWENCJA sporządzona w ParyŜu dnia 19 października 2005 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie, (Dz. U. z dnia 8 sierpnia 2007 r.) W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej PREZYDENT

Bardziej szczegółowo

Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010

Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010 Rejestr produktów podlegających zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego 2007-2010 Analiza rejestru powiadomień o pierwszym wprowadzeniu do obrotu środków spożywczych Środki spożywcze specjalnego

Bardziej szczegółowo

LISTA ZABRONIONA 2014 STANDARD MIĘDZYNARODOWY

LISTA ZABRONIONA 2014 STANDARD MIĘDZYNARODOWY Światowa Agencja Antydopingowa (WADA) Światowy Kodeks Antydopingowy LISTA ZABRONIONA 2014 STANDARD MIĘDZYNARODOWY Wersja 2.0 (zmieniona wersja 2014) Oficjalny tekst Listy zabronionej będzie nadzorowany

Bardziej szczegółowo

Problem uzaleŝnień w województwie zachodniopomorskim

Problem uzaleŝnień w województwie zachodniopomorskim Problem uzaleŝnień w województwie zachodniopomorskim Dźwirzyno 11-12 grudnia 2014 Monitorowanie definicja Systematyczna, zazwyczaj naukowa, ale zawsze kontynuowana obserwacja wybranych aspektów rzeczywistości,

Bardziej szczegółowo

Odżywki i suplementy diety

Odżywki i suplementy diety Odżywki i suplementy diety Dorota Kwiatkowska Zakład Badań Antydopingowych Instytutu Sportu w Warszawie Od 1996 Prohormony Bez recepty steroidy anaboliczno-androgenne 1999: Wykrycie zanieczyszczeń w odżywkach

Bardziej szczegółowo

LISTA ZABRONIONA 2015 STANDARD MIĘDZYNARODOWY

LISTA ZABRONIONA 2015 STANDARD MIĘDZYNARODOWY Światowa Agencja Antydopingowa (WADA) Światowy Kodeks Antydopingowy LISTA ZABRONIONA 2015 STANDARD MIĘDZYNARODOWY Oficjalny tekst Listy zabronionej będzie nadzorowany przez WADA i zostanie opublikowany

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE KROKI W PROFILAKTYCE DOPINGU! POZIOM PODSTAWOWY

PIERWSZE KROKI W PROFILAKTYCE DOPINGU! POZIOM PODSTAWOWY Harmonising the knowledge about biomedical side effects of doping PIERWSZE KROKI W PROFILAKTYCE DOPINGU! POZIOM PODSTAWOWY SLAJD 2: Istnieje wiele teorii na temat pochodzenia terminu doping. Plemię Kaffir

Bardziej szczegółowo

Regulamin przeprowadzania kontroli antydopingowych oraz zarządzania wynikami z dnia 25 września 2013 r.

Regulamin przeprowadzania kontroli antydopingowych oraz zarządzania wynikami z dnia 25 września 2013 r. Regulamin przeprowadzania kontroli antydopingowych oraz zarządzania wynikami z dnia 25 września 2013 r. Warszawa, dnia 25 września 2013 r. 1. PODSTAWA PRAWNA Niniejszy regulamin uchwala się na podstawie

Bardziej szczegółowo

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU

RAPORT Z MONITORINGU ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO I SUPLEMENTÓW DIETY W 2007 ROKU RAPORT Z BADAŃ MONITORINGOWYCH ZAKRESIE WYBRANYCH GRUP ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH SPECJALNEGO PRZEZNACZENIA ŻYWIENIOWEGO ORAZ SUPLEMENTÓW DIETY PRZEPROWADZONYCH PRZEZ PAŃSTWOWĄ INSPEKCJĘ SANITARNĄ W 2007 ROKU.

Bardziej szczegółowo

Magnez morski z obniżoną zawartością sodu

Magnez morski z obniżoną zawartością sodu Magnez morski z obniżoną zawartością sodu Płynny, skoncentrowany magnez pozyskany w procesie odsalania wody morskiej. W wyniku wykorzystania innowacyjnej metody pozyskania magnezu powstał preparat o natychmiastowej

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis.

Sylabus przedmiotu: Data wydruku: 23.01.2016. Dla rocznika: 2015/2016. Kierunek: Opis przedmiotu. Dane podstawowe. Efekty i cele. Opis. Sylabus przedmiotu: Specjalność: W: Aktywność biologiczna naturalnych związków organicznych Wszystkie specjalności Data wydruku: 23.01.2016 Dla rocznika: 2015/2016 Kierunek: Wydział: Zarządzanie i inżynieria

Bardziej szczegółowo

LISTA ZAKAZANA LISTE DES INTERDICTIONS LISTA DE PROHIBICIONES

LISTA ZAKAZANA LISTE DES INTERDICTIONS LISTA DE PROHIBICIONES LISTA ZAKAZANA LISTE DES INTERDICTIONS LISTA DE PROHIBICIONES STANDARD MIĘDZYNARODOWY STANDARD INTERNATIONAL NORMA INTERNACIONAL Lista substancji i metod zabronionych 2006 Obowiązuje od 1 stycznia 2006

Bardziej szczegółowo

LISTA SUBSTANCJI I METOD ZABRONIONYCH W 2016 R. ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY

LISTA SUBSTANCJI I METOD ZABRONIONYCH W 2016 R. ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY LISTA SUBSTANCJI I METOD ZABRONIONYCH W 2016 R. ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY SUBSTANCJE I METODY ZABRONIONE W KAŻDYM CZASIE (PODCZAS ZAWODOW I POZA ZAWODAMI) Obowiązuje od dnia 1 stycznia 2016 r. Zgodnie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja uŝycia wyrobu medycznego. GASPERTIN WZDĘCIA 40 mg, kapsułki (Symetykon)

Instrukcja uŝycia wyrobu medycznego. GASPERTIN WZDĘCIA 40 mg, kapsułki (Symetykon) Instrukcja uŝycia wyrobu medycznego NaleŜy przeczytać uwaŝnie całą instrukcję, poniewaŝ zawiera ona waŝne informacje. Niniejszy wyrób medyczny jest dostępny bez recepty. W celu uzyskania optymalnych rezultatów

Bardziej szczegółowo

Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej

Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej Aktualne obowiązujące wymagania dotyczące dokumentacji potrzebnej do rejestracji produktów biobójczych w procedurze europejskiej Sylwester Huszał Wydział Oceny Dokumentacji Produktów Biobójczych Warszawa,

Bardziej szczegółowo

Używanie legalnych i nielegalnych substancji psychoaktywnych wśród młodzieży

Używanie legalnych i nielegalnych substancji psychoaktywnych wśród młodzieży Używanie legalnych i nielegalnych substancji psychoaktywnych wśród młodzieży Artur Malczewski Centrum Informacji o Narkotykach i Narkomanii Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii Konferencja PAP,

Bardziej szczegółowo

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA

10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA 10 ZASAD ZDROWEGO ŻYWIENIA: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. Należy spożywać produkty z różnych grup żywności (dbać o urozmaicenie posiłków) Kontroluj masę ciała (dbaj o zachowanie

Bardziej szczegółowo

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin

Suplementy. Wilkasy 2014. Krzysztof Gawin Suplementy Wilkasy 2014 Krzysztof Gawin Suplementy diety - definicja Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety, będący skoncentrowanym źródłem witamin lub

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r.

Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź. z dnia 28 kwietnia 2010r. Zarządzenie Nr 71/2010 Burmistrza Miasta Czeladź z dnia 28 kwietnia 2010r. w sprawie : wprowadzenia procedury Identyfikacji zagroŝeń oraz oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy w Urzędzie Miasta

Bardziej szczegółowo

Sterydy (Steroidy) "Chemia Medyczna" dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW

Sterydy (Steroidy) Chemia Medyczna dr inż. Ewa Mironiuk-Puchalska, WChem PW Sterydy (Steroidy) Związki pochodzenia zwierzęcego, roślinnego i mikroorganicznego; pochodne lipidów, których wspólnącechą budowy jest układ czterech sprzężonych pierścieni węglowodorowych zwany steranem(cyklopentanoperhydrofenantren)

Bardziej szczegółowo

www.kulturystyka.sklep.pl

www.kulturystyka.sklep.pl SWANSON Razberi-K - Ketony z malin Suplement diety ze Stanów stworzony, by pomóc ci walczyć ze zbędnymi kilogramami! Silny i skuteczny środek na odchudzanie zawiera wyłącznie naturalny wyciąg z malin -

Bardziej szczegółowo

PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS

PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS PRODUKTY PLUS FIRMY TIENS TIENS POLSKA PRZEDSTAWIA NOWĄ SERIĘ PRODUKTÓW PLUS 5000 lat chińskiej tradycji i wiedzy połączone z najnowszą technologią z Europy PRODUTY PLUS FIRMY

Bardziej szczegółowo

Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny

Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny Flavopharma. Studium przypadku spółki spin-off. Flawopiryna roślinna alternatywa dla przeciwpłytkowego zastosowania aspiryny Tomasz Przygodzki Pomysł (analiza rynku) Projekt B+R Próba komercjalizacji rezultatów

Bardziej szczegółowo

KURACJA OCZYSZCZAJĄCA zalecana przez prof. Valeria Szedlak-Vadocz (Przewodniczącą Zespołu Doradców Medycznych CaliVita)

KURACJA OCZYSZCZAJĄCA zalecana przez prof. Valeria Szedlak-Vadocz (Przewodniczącą Zespołu Doradców Medycznych CaliVita) KURACJA OCZYSZCZAJĄCA zalecana przez prof. Valeria Szedlak-Vadocz (Przewodniczącą Zespołu Doradców Medycznych CaliVita) Kuracja będzie skuteczna gdy będziemy: regularnie stosować wskazane suplementy przestrzegać

Bardziej szczegółowo

Poglądowy TEST konkursowy do Ogólnopolskiego Konkursu Edukacyjnego Leonardo Da Vinci Sport wiosna 2015

Poglądowy TEST konkursowy do Ogólnopolskiego Konkursu Edukacyjnego Leonardo Da Vinci Sport wiosna 2015 Poglądowy TEST konkursowy do Ogólnopolskiego Konkursu Edukacyjnego Leonardo Da Vinci Sport wiosna 2015 Test sprawdza wiedzę z zakresu taktyki i techniki gier zespołowych, gimnastyki i lekkiej atletyki

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY MIĘDZYNARODOWY STANDARD BADANIA I ŚLEDZTWA. Styczeń 2015

ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY MIĘDZYNARODOWY STANDARD BADANIA I ŚLEDZTWA. Styczeń 2015 ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY MIĘDZYNARODOWY STANDARD BADANIA I ŚLEDZTWA Styczeń 2015 Międzynarodowy standard badań i śledztw Międzynarodowy standard badań i śledztw (ISTI) Światowego Kodeksu Antydopingowego

Bardziej szczegółowo

Kaucje na opakowania po środkach niebezpiecznych - teoria i praktyka Ŝycia gospodarczego

Kaucje na opakowania po środkach niebezpiecznych - teoria i praktyka Ŝycia gospodarczego Kaucje na opakowania po środkach niebezpiecznych - teoria i praktyka Ŝycia gospodarczego Włodzimierz URBANIAK Wydział Chemii UAM, Poznań Wydział Technologii i InŜynierii Chemicznej UTP, Bydgoszcz Środki

Bardziej szczegółowo

ICBerry (Vision) suplement diety

ICBerry (Vision) suplement diety Preparaty Dla kobiet VISION ziołowe ICBerry (Vision) suplement diety Hiper (Vision) suplement diety Junior Neo (Vision) suplement diety ICBerry (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 184.00

Bardziej szczegółowo

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w

ObciąŜenie treningowe wyraŝa wysiłek wykonywany przez sportowca w WYKŁAD III Struktura obciąŝeń treningowych Aby kierować treningiem sportowym naleŝy poznać relację pomiędzy przyczynami, a skutkami, pomiędzy treningiem, a jego efektami. Przez wiele lat trenerzy i teoretycy

Bardziej szczegółowo

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych

Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Interdyscyplinarny charakter badań równoważności biologicznej produktów leczniczych Piotr Rudzki Zakład Farmakologii, w Warszawie Kongres Świata Przemysłu Farmaceutycznego Łódź, 25 VI 2009 r. Prace badawczo-wdrożeniowe

Bardziej szczegółowo

Palenie papierosów FAKTY

Palenie papierosów FAKTY Palenie papierosów FAKTY Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) palenie jest największym pojedynczym śmiertelnym zagrożeniem dla zdrowia. Tytoń odpowiada za ponad 500 000 zgonów w UE. WHO szacuje,

Bardziej szczegółowo

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów.

Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. Suplementacja wspierająca walkę organizmu z grzybami, wirusami i pasożytami z użyciem naturalnych suplementów. 1 / 9 Pozbycie się grzybicy to proces, który wymaga czasu, cierpliwości i wytrwałości. Suplementacja

Bardziej szczegółowo

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych

Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Wpływ alkoholu na ryzyko rozwoju nowotworów złośliwych Badania epidemiologiczne i eksperymentalne nie budzą wątpliwości spożywanie alkoholu zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów złośliwych, zwłaszcza

Bardziej szczegółowo

EasyLAX (Vision) suplement diety

EasyLAX (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe EasyLAX (Vision) suplement diety DiReset (Vision) suplement diety Enjoy NT (Vision) suplement diety EasyLAX (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 192.00 sztukę

Bardziej szczegółowo

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I

XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I Katowice, 16.12.2009 XXI Regionalny Konkurs Młody Chemik FINAŁ część I ZADANIE 1. KRZYśÓWKA ZWIĄZKI WĘGLA I WODORU (9 punktów) RozwiąŜ krzyŝówkę. Litery z wyszczególnionych pól utworzą hasło nazwę węglowodoru:

Bardziej szczegółowo

QUIZ OLIMPIJSKI pt. Polscy Olimpijczycy z 2012r.

QUIZ OLIMPIJSKI pt. Polscy Olimpijczycy z 2012r. QUIZ OLIMPIJSKI pt. Polscy Olimpijczycy z 2012r. W szkole podstawowej im. Olimpijczyków Polskich w Rzeplinie, co roku staramy się przybliżyć ideę olimpijską a w szczególności rozsławić Olimpijczyków Polskich

Bardziej szczegółowo

OLIMP_ksiazeczka_THERM_12_2005.i1 1 2006-01-16 13:40:02

OLIMP_ksiazeczka_THERM_12_2005.i1 1 2006-01-16 13:40:02 REWOLUCJA W ODCHUDZANIU!!! OGNIU W TŁUSZCZ SPAL THERM line OLIMP_ksiazeczka_THERM_12_2005.i1 1 2006-01-16 13:40:02 Zgub zbędne kilogramy z u Dlaczego przybieramy na wadze? Czy to wina wieku lub uwarunkowań

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla zawodników Czysta gra. Czym jest WADA? Co to jest czysta gra? Co to jest Światowy Kod Antydopingowy? Jak się rozwinął Kodeks?

Przewodnik dla zawodników Czysta gra. Czym jest WADA? Co to jest czysta gra? Co to jest Światowy Kod Antydopingowy? Jak się rozwinął Kodeks? Przewodnik dla zawodników Czysta gra Czym jest WADA? Światowa Agencja Antydopingowa (WADA - The World Anti-Doping Agency) jest niezależną międzynarodową organizacją odpowiedzialną za wspieranie, koordynowanie

Bardziej szczegółowo

Czy mogę leczyć mojego konia w czasie lub przed zawodami?

Czy mogę leczyć mojego konia w czasie lub przed zawodami? Co to są substancje zakazane? Większość leków i preparatów wykrywanych w organiźmie konia w czasie zawodów jest zakazana. FEI kieruje się zasadą, aby konie współzawodniczyły między sobą o swoich własnych

Bardziej szczegółowo

Fizjologia, biochemia

Fizjologia, biochemia 50 Fizjologia, biochemia sportu Krioterapia powoduje lepszą krążeniową i metaboliczną tolerancję oraz opóźnia narastanie zmęczenia w trakcie wykonywania pracy mięśniowej przez zawodników sportów wytrzymałościowych.

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE z działalności Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r.

SPRAWOZDANIE z działalności Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. SPRAWOZDANIE z działalności Komisji do Zwalczania Dopingu w Sporcie za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r. Warszawa, styczeń 2016 r. SPIS TREŚCI 1. Komisja do Zwalczania Dopingu w Sporcie (KdZDwS)...

Bardziej szczegółowo

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA

MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA MAGDALENA KRZYSZKA studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTET SZCZECIŃSKI ZDROWY STYL ŻYCIA Na czym polega zdrowy styl życia? ZDROWY STYL ŻYCIA Prawidłowe odżywianie Aktywność

Bardziej szczegółowo

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami.

Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Farmakologia nauka o interakcjach pomiędzy substancjami chemicznymi a żywymi organizmami. Każda substancja chemiczna oddziałująca na organizmy żywe może być zdefiniowana jako środek farmakologiczny (ang.

Bardziej szczegółowo

Pierwsze kroki w profilaktyce dopingu!

Pierwsze kroki w profilaktyce dopingu! Pierwsze kroki w profilaktyce dopingu! Poziom podstawowy Co to jest doping? Poprawianie wydolności poprzez użycie niedozwolonych substancji i metod Nieuczciwy czyn niosący za sobą ryzyko dla zdrowia Przepisy

Bardziej szczegółowo

sport i ekologia 2. Kulturyści stosują najczęściej: a. sterydy b. amfetaminę c. efedrynę d. erytropoetynę

sport i ekologia 2. Kulturyści stosują najczęściej: a. sterydy b. amfetaminę c. efedrynę d. erytropoetynę sport i ekologia 1. Do substancji i metod zabronionych na zawodach, ale dopuszczalnych poza zawodami, zaliczamy: a. stymulanty b. metody poprawiające transport tlenu c. środki anaboliczne d. środki antyestrogenowe

Bardziej szczegółowo

IV. Warunki zgłoszenia i zasady uczestnictwa 1. Najmłodsi zawodnicy muszą w dniu biegu mieć ukończone 3 lata (decyduje data dzienna tj. 23.05.2012.).

IV. Warunki zgłoszenia i zasady uczestnictwa 1. Najmłodsi zawodnicy muszą w dniu biegu mieć ukończone 3 lata (decyduje data dzienna tj. 23.05.2012.). Regulamin Biegu Smyka I. Organizator 1. Organizatorem imprezy 5. Bieg Smyka, zwanej dalej Biegiem" jest Stowarzyszenie Harpagan Sosnowiec, wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000486559

Bardziej szczegółowo

Wszelkie prawa zastrzeŝone Mazowieckie Centrum Profilaktyki UzaleŜnień DOPALACZE. nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny

Wszelkie prawa zastrzeŝone Mazowieckie Centrum Profilaktyki UzaleŜnień DOPALACZE. nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny DOPALACZE nowy problem: medyczny, prawny, społeczny, moralny UWAGI: 1. PowyŜsze wskazówki podane są jedynie w celach informacyjnych i nie zastąpią udziału w profesjonalnych szkoleniach lub doradztwa specjalisty

Bardziej szczegółowo

Czym jest doping? Lista metod i substancji zabronionych w sporcie www.antydoping.pl

Czym jest doping? Lista metod i substancji zabronionych w sporcie www.antydoping.pl Błażej Łoński Czym jest doping? Doping wydolnościowy sztuczne podnoszenie wydolności fizycznej i psychicznej zawodnika metodami wykraczającymi poza normalny, "naturalny" trening. Rodzaje dopingu: Farmakologiczny

Bardziej szczegółowo

PRZYJRZYJMY SIĘ BLIŻEJ DOPINGOWI! POZIOM ŚREDNI

PRZYJRZYJMY SIĘ BLIŻEJ DOPINGOWI! POZIOM ŚREDNI Harmonising the knowledge about biomedical side effects of doping PRZYJRZYJMY SIĘ BLIŻEJ DOPINGOWI! POZIOM ŚREDNI SLAJD 2: Światowa Agencja Antydopingowa (WADA) definiuje Światowy Kodeks Antydopingowy

Bardziej szczegółowo

Osteosanum (Vision) suplement diety

Osteosanum (Vision) suplement diety Preparaty For Life VISION ziołowe Osteosanum (Vision) suplement diety Nutrimax+ (Vision) suplement diety Passilat (Vision) suplement diety Osteosanum (Vision) suplement diety Powiększ zdjęcie Cena za 144.00

Bardziej szczegółowo

BIONORICA Polska Sp z o.o. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Cyclodynon 1

BIONORICA Polska Sp z o.o. CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO. Cyclodynon 1 CHARAKTERYSTYKA PRODUKTU LECZNICZEGO Cyclodynon 1 1. NAZWA PRODUKTU LECZNICZEGO Cyclodynon 2. SKŁAD JAKOŚCIOWY I ILOŚCIOWY SUBSTANCJI CZYNNEJ 1 tabletka powlekana zawiera 40 mg suchego wyciągu etanolowego

Bardziej szczegółowo

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz!

RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! RZUĆ PALENIE RAZEM Z NAMI! Wdychasz, wydychasz, nic nie masz a zdychasz! Dlaczego palenie papierosów jest szkodliwe? Koncerny tytoniowe dodają do tytoniu wiele substancji konserwujących, aromatów o nie

Bardziej szczegółowo

LITOZIN Forte jest wynikiem naukowego odkrycia, dzięki któremu powstał preparat, który zawiera Rosenoid - unikalny kompleks aktywnych składników.

LITOZIN Forte jest wynikiem naukowego odkrycia, dzięki któremu powstał preparat, który zawiera Rosenoid - unikalny kompleks aktywnych składników. suplement diety FORTE ROSENOID Forte suplement diety DLA SPRAWNYCH STAWÓW kapsułki Ultra Forte jest wynikiem naukowego odkrycia, dzięki któremu powstał preparat, który zawiera Rosenoid - unikalny kompleks

Bardziej szczegółowo

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł / Kurs 1:

Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł / Kurs 1: Biuro Oddziału Kształcenia Podyplomowego Wydziału Farmaceutycznego informuje, iż kurs: Moduł / Kurs 1: Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczania substancji toksycznych oraz ich metabolitów z zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY MIĘDZYNARODOWY STANDARD BADAŃ

ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY MIĘDZYNARODOWY STANDARD BADAŃ ŚWIATOWY KODEKS ANTYDOPINGOWY MIĘDZYNARODOWY STANDARD BADAŃ Styczeń 2009 Międzynarodowy Standard Badań Międzynarodowy Standard Badań został przyjęty w roku 2003 i wszedł w życie w roku 2004. Poniższy dokument

Bardziej szczegółowo

Antydoping Polska Raport roczny 2011

Antydoping Polska Raport roczny 2011 Antydoping Polska Raport roczny 2011 Spis treści Wprowadzenie.....3 I Działalność edukacyjno informacyjna 4 1. Realizacja programu edukacyjnego..4 2. Kampania antydopingowa Bądź Świadomy Bądź Czysty..6

Bardziej szczegółowo

Tendencje rozwoju sportu niepełnosprawnych na świecie. 12-13 listopada Warszawa

Tendencje rozwoju sportu niepełnosprawnych na świecie. 12-13 listopada Warszawa Tendencje rozwoju sportu niepełnosprawnych na świecie 12-13 listopada Warszawa Bartosz Molik AWF Warszawa, Wydział Rehabilitacji, Zakład Sportu Niepełnosprawnych Komisja Klasyfikacyjna Międzynarodowej

Bardziej szczegółowo

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej

Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Cytyzyna ostatnie ważne osiągnięcie nauki polskiej Dorota Lewandowska dr n. med. Obecnie dostępne formy pomocy palącym Farmakologiczne NTZ guma plastry pastylki pastylki podjęzykowe Bupropion (Zyban) Wareniklina

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) Dz.U.07.137.967 2010.01.22 zm. Dz.U.2010.9.63 1 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 25 lipca 2007 r. w sprawie sposobu znakowania żywności wartością odżywczą 2) (Dz. U. z dnia 31 lipca 2007 r.) Na

Bardziej szczegółowo

Zespół Szkół Rolniczych CKP w Kaczkach Średnich Kuszczyński Patryk I TI

Zespół Szkół Rolniczych CKP w Kaczkach Średnich Kuszczyński Patryk I TI Zespół Szkół Rolniczych CKP w Kaczkach Średnich Kuszczyński Patryk I TI Nałóg to uzależnienie, przymusowe przyjmowanie substancji uzależniającej, psychiczne i fizyczne przyzwyczajenie się do tej substancji.

Bardziej szczegółowo

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r

ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY. Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r ZALECENIA ŻYWIENIOWE DLA DZIECI I MŁODZIEŻY Gimnazjum nr 1 w Piastowie Lidia Kaczor, 2011r PRAWIDŁOWE ODŻYWIANIE - definicja Prawidłowe odżywianie to nie tylko dostarczenie organizmowi energii, ale także

Bardziej szczegółowo

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia

MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO. Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia MIRELA BANY studentka WYDZIAŁU WYCHOWANIA FIZYCZNEGO I PROMOCJI ZDROWIA UNIWERSYTETU SZCZECIŃSKIEGO Aktywność fizyczna podstawowy warunek zdrowia Aktywność fizyczna - jest to dowolna forma ruchu ciała

Bardziej szczegółowo

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r.

RACJONALNE ŻYWIENIE. Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów. 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Zespół Szkół Rolnicze Centrum Mokrzeszów 2007 r. RACJONALNE ŻYWIENIE Polega na systematycznym dostarczaniu do organizmu wszystkich niezbędnych składników odżywczych w ilościach i proporcjach

Bardziej szczegółowo

IBU NOWE ZASADY KWALIFIKACJI

IBU NOWE ZASADY KWALIFIKACJI IBU NOWE ZASADY KWALIFIKACJI sezon 2007/2008 Igrzyska Olimpijskie Vancouver 2010 Spis treści Wstęp Sekretarz IBU Michaela Geistlingera XXI Zimowe Igrzyska Olimpijskie, Vancouver 2010 System kwalifikacji

Bardziej szczegółowo

UWAGA SPECJALIZUJĄCY!

UWAGA SPECJALIZUJĄCY! Uprzejmie informuję, że w dniach 31 stycznia -8 lutego 2011 r. odbędzie się kurs dla diagnostów laboratoryjnych z Laboratoryjnej Toksykologii Medycznej Kurs Metody izolowania analitu z matrycy i oznaczania

Bardziej szczegółowo

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki

Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Dietetyczny środek spożywczy specjalnego przeznaczenia medycznego Witaminy i minerały dla osób z przewlekłą chorobą nerek i po przeszczepieniu nerki Zestaw witamin i składników mineralnych przygotowany

Bardziej szczegółowo

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE

Żel antycellulitowy ŻEL ANTYCELLULITOWY. Czym jest cellulit? INFORMACJE OGÓLNE Czym jest cellulit? cellulit= skórka pomarańczowa = nierównomierne rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, wody i produktów przemiany materii w tkankach skóry, widoczne wgłębienia i guzkowatość skóry, występująca

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Glimbax, 0,74 mg/ml (0,074%), roztwór do płukania jamy ustnej i gardła (Diclofenacum) Należy przeczytać uważnie całą ulotkę, ponieważ zawiera ona ważne informacje

Bardziej szczegółowo

Przyjrzyjmy się bliżej dopingowi!

Przyjrzyjmy się bliżej dopingowi! Przyjrzyjmy się bliżej dopingowi! Poziom ŚREDNI Światowy Kodeks Antydopingowy Przepisy antydopingowe Globalna struktura systemu antydopingowego Ramy dla ujednoliconej polityki antydopingowej, zasady i

Bardziej szczegółowo

1. NajwaŜniejsze wyniki badania

1. NajwaŜniejsze wyniki badania 1. NajwaŜniejsze wyniki badania 31 Przedstawione w raporcie wyniki pochodzą z ankiety przeprowadzonej wśród dwóch grup młodzieŝy: uczniów trzeciej klasy gimnazjum i uczniów drugiej klasy szkoły ponadgimnazjalnej.

Bardziej szczegółowo