Bogdan Doleżych Stanisława Doleżych Wirtualna żaba i wirtualny skalpel sekcje zwierząt on-line

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Bogdan Doleżych Stanisława Doleżych Wirtualna żaba i wirtualny skalpel sekcje zwierząt on-line"

Transkrypt

1 Bogdan Doleżych Stanisława Doleżych Wirtualna żaba i wirtualny skalpel sekcje zwierząt on-line Uniwersytet Śląski Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Katowice An English title, authors address, abstract and copyright & citation remarks are printed on the last page of this article.

2 Dr hab. Bogdan Doleżych jest fizjologiem, adiunktem w Katedrze Fizjologii Zwierząt i Ekotoksykologii Uniwersytetu Śląskiego. Specjalizuje się w fizjologii przewodu pokarmowego i ekofizjologii. Jest autorem wielu prac naukowych z tego zakresu, a swoje zainteresowanie dydaktyką w naukach przyrodniczych skonkretyzował w postaci współautorstwa artykułów Ćwiczenia z fizjologii człowieka i Insect s gut as an effective alternative model for intestinal physiology teaching oraz zredagowania i współautorstwa podręczników akademickich, w tym, wraz z P. ŁASZCZYCĄ, Biomedycznych podstaw rozwoju z elementami higieny szkolnej. W latach był członkiem Lokalnej Komisji Etycznej ds. doświadczeń na zwierzętach. Dr Stanisława Doleżych jest fizjologiem, starszym specjalistą w Katedrze Fizjologii Zwierząt i Ekotoksykologii UŚ. Także specjalizuje się w fizjologii przewodu pokarmowego, a ponadto w nauczaniu języka angielskiego, jako wykładowca przedmiotu Język angielski w ochronie środowiska. Żabę pozbawioną ośrodkowego układu nerwowego umieszczamy na płytce preparacyjnej. Nacinamy powłoki brzuszne, cięcie przedłużamy aż do mostka i wycinamy obojczyki... Wielu rocznikom absolwentów Wydziału Biologii i Ochrony Środowiska do dziś w uszach brzmi monotonny głos lektora i beznamiętne instrukcje wykonania preparatu serca in situ. Instrukcję na bieżąco realizują wprawne dłonie i już po chwili przed oczyma przyszłych biologów tętni zatoka żylna, przedsionki i komora. Niestety, studentów od żaby dzieli szkło monitora telewizyjnego a cięcie mostka mogą oni własnoręcznie jedynie... przerysować do zeszytu. Zastąpienie demonstracji wideo żywą żabą nie wydaje się już jednak możliwe. Żywych modeli bronią nie tylko ekolodzy ale i komisje bioetyczne oraz Unia Europejska. A absolwent biologii opuszcza szacowne mury uczelni nie wykonawszy drżącą ręka ani jednej sekcji, podczas gdy jeszcze 20 lat temu były one standardem programu ćwiczeń z fizjologii zwierząt. Dzisiaj w sukurs dydaktykom przychodzą informatycy, podrzucając im na wirtualne płytki preparacyjne wirtualne płazy w ubarwieniu identycznym z naturalnym. Rolę skalpela i nożyczek pełni mysz (ta komputerowa). Czy jednak studentowi, którego wczesna młodość upłynęła przed ociekającym krwią, szybkimi i dynamicznymi grami komputerowymi, wystarczy cierpliwości i dyscypliny, aby wirtualną sekcję przeprowadzić zgodnie z regułami narzuconymi przez anatomię i sztukę preparacji zwierząt zdobywaną wcześniej latami żmudnej pracy nad stołem preparacyjnym? Musi, bo jeden nieprzemyślany ruch grozi powtarzaniem przedmiotu, a przynajmniej koniecznością zaczynania jeszcze raz całej preparacji od nowa:...przedłużamy cięcie aż do wirtualnego mostka i wycinamy wirtualne obojczyki... Oddając się wirtualnej sekcji z równym zaangażowaniem jak ulubionej grze, oszczędzamy życie tysięcy żab. Czy jednak prawdziwy biolog może obejść się bez kontaktu z żywą istotą? Pozostaje mu udać się wiosną nad pobliski staw! Tym bardziej, że program przygotuje cię do tej wycieczki, gdyż zawiera podstawowe informacje z ekologii płazów (przyp. red. z serwisu internetowego

3 Wstęp Czy anatomia jest wirtualna? Odpowiedź wydaje się być oczywista nie, nie jest, bo anatomia to przecież naukowy, a często także skrajnie praktyczny opis budowy żywego ciała czy zwłok. Na drugie pytanie czy anatomii można się nauczyć poprzez wirtualne metody można usłyszeć już różne odpowiedzi. Czym innym bowiem jest pobieżne zapoznanie się z budową ciała człowieka czy zwierzęcia przez ucznia, a czym innym poznanie anatomii przez studenta medycyny czy weterynarii, który tę wiedzę będzie musiał stosować w praktyce, a braki w tym zakresie będą skutkowały błędami w uprawianym zawodzie. Zatem metody dydaktyczne muszą być dostosowane do odbiorcy, co jest oczywiście truizmem, ale w naukach przyrodniczych ten truizm przekłada się na szereg kompromisów, które w uproszczeniu można sprowadzić do proporcji między czystą teorią z jednej strony, a obserwacją i doświadczeniem z drugiej. Każda z metod nauczania stosowana w naukach przyrodniczych i medycynie musi być zatem zorientowana na cele, jakie chcemy osiągnąć, a w jej stosowaniu nie można abstrahować ani od etyki, ani od ekonomii. Poruszony tutaj problem dotyczy także, chociaż w nieco mniejszym stopniu, innych dyscyplin przyrodniczych. Warto w tym miejscu skierować czytelnika do książki HERRONA Lekcja chemii [HERRON, 2000], pokazującej sztukę nauczania tego trudnego przedmiotu i propozycje rozwiązań, jakie mogą być przydatne każdemu nauczycielowi i wykładowcy uniwersyteckiemu. Niniejsza praca jest poświęcona praktycznemu spojrzeniu okiem fizjologów i zarazem wieloletnich nauczycieli akademickich na dostępne na rynku programy komputerowe do wirtualnych sekcji. Praktyczne spojrzenie nie jest ani krytykanctwem, ani marketingiem na rzecz któregoś z programów dotyczy po prostu ich przydatności dla nauczania anatomii (zootomii) na studiach przyrodniczych oraz w szkole ponadpodstawowej. Autorzy mają nadzieję, że czytelnik potraktuje ten

4 44 Bogdan Doleżych i Stanisława Doleżych artykuł jako przewodnik po Internecie i nie ograniczy się do lektury, ale samodzielnie wejdzie na omawiane strony WWW i skonfrontuje swoje odczucia z wyrażoną przez nas opinią. Anatomia i zootomia na studiach przyrodniczych i ograniczenia w jej nauczaniu Anatomia człowieka, co oczywiste, odgrywa szczególną rolę w kształceniu studentów medycyny. Jej naturalnym uzupełnieniem była dawniej sekcja zwierzęcia, najczęściej żaby, wykonywana w celu przeprowadzenia doświadczeń fizjologicznych. Nikt raczej w odniesieniu do studentów medycyny nie neguje potrzeby wykorzystania w nauce anatomii zwłok ludzkich, jednak zwiększające się i tutaj trudności w dostępie do takich preparatów spowodowały rozwój metod wizualizacji wspomagających nauczanie poza atlasami anatomii człowieka, w tym fotograficznymi, pojawiły się programy multimedialne, np. GIELECKI i in. [2005]. Warto przytoczyć w tym miejscu zdanie humanisty kompozytora KENNETHA LYENA: In the case of medicine, dissection is probably best carried out on a living patient during a surgical operation. There is no substitute for this. I would not like to be operated by a surgeon whose only training is on a computer simulation programme. Come to think of it, I would not like to be operated by a student who is doing his or her very first case! co w polskim tłumaczeniu oznacza: W przypadku medycyny sekcja jest prawdopodobnie najlepiej przeprowadzana na żywym pacjencie, podczas operacji chirurgicznej. Nie istnieje substytut dla tego działania. Nie chciałbym być operowany przez chirurga, który uczył się wyłącznie z komputerowego programu symulacyjnego. Kontynuując te myśl, nie chciałbym być także operowany przez studenta, który czyni to po raz pierwszy w życiu! [LYEN, 2004]. Poznawanie budowy ciała przez studentów na studiach biologicznych było oparte na podobnym, co na medycynie, schemacie. Student poznawał anatomię człowieka w zakresie obowiązujących minimów (współcześnie są to Standardy nauczania ), a poszerzenie zakresu minimalnego było wymagane w kształceniu nauczycieli, co regulowały dodatkowe, szczegółowe rozporządzenia ministra. Z kolei z budową zwierząt student zapoznawał się głównie na zoologii, gdzie zootomia była ważną częścią ćwiczeń, do której istniały specjalne podręczniki, np. JASIŃSKI [1973], czy KUBIK i KLIMASZEWSKI [1969]. Dalszym, naturalnym krokiem było dokonywanie sekcji żab dla celów doświadczeń fizjologicznych, a szczegółowe metody sekcjonowania były opisywane w każdym podręczniku do ćwiczeń z fizjologii. Tak więc w nauczaniu wykorzystywano opis podręcznikowy, uzupełniony o obserwacje preparatów anatomicznych i przeprowadzane później samodzielnie sekcje, wykorzystujące wcześniej nabyte umiejętności. Sekcja żaby, przeprowadzana przez uczniów, nie była także niczym niezwykłym podczas zajęć kółka biologicznego.

5 SEKCJE ZWIERZĄT ON-LINE 45 Nie bez powodu użyliśmy w powyższym tekście czasu przeszłego, gdyż wiele się zmieniło w Polsce w tym zakresie począwszy od lat 90. XX w. Wzorem innych krajów, pod naciskiem organizacji pozarządowych, żądających niekiedy w radykalnej formie zaprzestania, a przynajmniej znacznego ograniczenia doświadczeń na zwierzętach, także w Polsce wprowadzono ograniczenia prawne dla eksperymentów na zwierzętach. Obowiązująca Ustawa o ochronie zwierząt wyznacza procedury, jakim musi być poddany każdy eksperyment i zarazem określa zadania Lokalnych Komisji Etycznych ds. doświadczeń na zwierzętach, które dbają o przestrzeganie tych procedur. Konsekwencje tego stanu rzeczy dotyczą także wykorzystywania zwierząt do nauczania zootomii i później przeprowadzania doświadczeń fizjologicznych. Autorzy niniejszego tekstu pomijają spór pomiędzy przeciwnikami doświadczeń na zwierzętach a tymi, którzy dostrzegają niezbędność ich wykonywania, odsyłając zainteresowanego czytelnika do wyważonej książki PATONA [1995], emocjonalnej, ale ciekawej pozycji JUKESA i CHIUIA [2003], czy do stron internetowych: Vitryna kwartalnika Krajowego Centrum Metod Alternatywnych do Oceny Toksyczności albo Animals In Education strony Humane Society of the U.S. W praktyce wspomniane wyżej ograniczenia spowodowały zaprzestanie krojenia zwierzęcia przez studentów i uczniów. Tym samym zaczęto poszukiwać metod alternatywnych. Jednym z możliwych kierunków działania była zmiana obiektu doświadczalnego przeniesienie ćwiczeń na człowieka albo na bezkręgowce, z idącymi za tym opracowaniami dydaktycznymi, np. ŁASZCZYCA i in. [1996] czy ORCHEL i DOLEŻYCH [1999]. Sprzymierzeńcem w tym poszukiwaniu stał się postęp technologiczny oferowane metody alternatywne są odbiciem dostępnych środków technicznych i skali ich dostępności. Ze względu na wielkość rynku odbiorców (USA i Kanada, kraje UE, Japonia) produkcja i dystrybucja filmów i programów służących nauczaniu anatomii, zootomii i fizjologii stała się przedsięwzięciem opłacalnym ekonomicznie. Istnieje wiele wyspecjalizowanych firm, konkurujących ze sobą i oferujących dużą gamę takich produktów. Warto także mieć świadomość obiektywnych ograniczeń wszystkich metod alternatywnych, służących nauczaniu anatomii czy zootomii. Wadą nie do uniknięcia jest to, że de facto uczeń/student ma do czynienia tylko z obrazem, uzupełnionym o komentarz, podczas gdy prawdziwa anatomia i zootomia angażują także receptory dotykowe, termiczne i węchowe, a nawet słuchowe, bo istotna podczas samodzielnego wykonywania sekcji jest przecież także konsystencja, temperatura i zapach, czy nawet charakterystyczny dźwięk, towarzyszący rozcinaniu. Klasyczne metody alternatywne Tak nazwaliśmy filmy i starego typu prezentacje multimedialne. Niezależnie od tego, czy był to film 16 mm, czy film video, czy wreszcie płytka wkładana do komputera, była to sfilmowana prawdziwa sekcja, a dla potrzeb dydaktycznych stosowa-

6 46 Bogdan Doleżych i Stanisława Doleżych no zbliżenia, montaż pozwalający na unikniecie dłużyzn, wplecenie w obraz sekcji zdjęć mikroskopowych, schematów i innych obrazów wyjaśniających poruszane zagadnienia. Wszystko to uzupełniał głos lektora. Zaletą nie do przecenienia był fakt, że najczęściej tylko jedno zwierzę ginęło w czasie filmowanego eksperymentu jako źródło dokumentacji bazowej, a później, już w tysiącach kopii, wynik mógł być oglądany w szkołach czy na uczelniach, służąc celom edukacyjnym. Istotną wadą tej grupy metod jest bierny odbiorca. Nie ma tutaj żadnego sprzężenia zwrotnego, gdyż uczeń/student jest tylko widzem. Wiele filmów z lat 80. czy nawet 90. może razić także nieporadnością warsztatu filmowego z kolei te zrealizowane profesjonalnie były zawsze relatywnie drogie, zatem i mniej rozpowszechnione. Metody klasyczne, jako wspomagające proces nauczania, będą zapewne jeszcze długo używane i stale powstają w tej konwencji nowe filmy czy programy komputerowe. Dosyć często stanowią one współczesny typ instrukcji do późniejszych samodzielnych działań i są np. oferowane przez wyspecjalizowane firmy, dostarczające także zwierząt do sekcji. Można zatem zakupić w firmie Sargent-Welch 1 czy w konkurencyjnych Science Works, Neotek lub Science Kit & Boreal Laboratories programy edukacyjne do realnych sekcji ssaków i ich narządów, płazów, ryb, bezczaszkowców, mięczaków, owadów, pierścienic i jamochłonów (w ofercie jest okoń, małż, kalmar, langusta, pasikonik, dżdżownica i inne zwierzęta). Jak widać wybór jest dosyć szeroki a angielska wersja językowa stanowi coraz mniejszy problem także u polskiego odbiorcy relatywnie proste teksty biologiczne, obecne w tych programach, można wręcz wykorzystać do poszerzenia znajomości języka. Ponieważ nie zawsze podawane są nazwy łacińskie omawianych gatunków, warto sięgnąć do specjalistycznego słownika, np. DOMAŃSKI [1993] lub profilowanych słowników dostępnych w Internecie. W omawianym tutaj nurcie mieści się także darmowy program edukacyjny nastawiony na potrzeby szkoły o nazwie Cow s Eye Dissection ( Sekcja oka krowy ). Podzielona na 13 modułów, prosto omówiona i dobrze sfilmowana sekcja oka wołu, uzupełniona o elementy fizjologii widzenia, może być wykorzystana i w szkole, i na uczelni oraz ze względu na bezpłatność programu i umiarkowane wymagania sprzętowe także w domu, jako zadanie domowe. Nie wszystkie dostępne w Internecie programy spełniają jednak oczekiwania przyrodnika na pewno więcej można by się spodziewać po Owl pellet ( Wypluwki sów ), jeśli nawet przeznaczony jest dla młodych przyrodników-amatorów, tymczasem prezentowany schematyzowany rysunek nie pozwala nawet na elementarne oznaczenie zawartości wspomnianej wypluwki. 1 Adresy stron internetowych omawianych programów, a także cytowanych organizacji, producentów czy uczelni, zestawiono na końcu artykułu (przyp. autora).

7 SEKCJE ZWIERZĄT ON-LINE 47 Współczesne metody alternatywne Pod tą nazwą autorzy niniejszego artykułu rozumieją metody interaktywne, dające poczucie uczestnictwa w przeprowadzanej sekcji, gdzie sam program komputerowy narzuca działania do wykonania, które można wykonać albo dobrze, albo źle, a od wyniku zależy możliwość kontynuacji wirtualnej sekcji. Programy te oczywiście zawierają w sobie wszelkie pozytywne cechy metod klasycznych, tzn. obraz i komentarz, jednak nie pozwalają na pozostawanie biernym. FLEISCHMANN [2005] zwraca uwagę na dodatkowe możliwości oprogramowania do wirtualnych sekcji odpowiednio używane mogą służyć do pracy grupowej i na tej drodze wzmagać efektywność samego nauczania. Rozwiązania praktyczne Poszukiwanie programów Jak w wielu sprawach, lepiej nie wyważać otwartych drzwi i skorzystać przynajmniej na początku z gotowych rozwiązań. Najwięcej do zaoferowania w interesującym nas temacie mają witryny internetowe organizacji, propagujących metody alternatywne w miejsce doświadczeń na zwierzętach. Naszym zdaniem najlepsza jest w tym względzie holenderska strona o nazwie Netherlands Centre Alternatives to Animal Use (w skrócie NCA), ale istnieją oczywiście inne strony, np. Interniche (po polsku) czy Tierschutz Animal Welfare (po niemiecku). Na stronach tych zebrano zazwyczaj w oddzielnej zakładce (np. na stronie NCA jest to najpierw Links, a potem Education Models) konkretne adresy internetowe miejsc zakupu lub innej formy udostępnienia programów do wirtualnych sekcji. Co zatem można znaleźć w takim miejscu? Na stronie NCA pojawiają się łącza do: About biology Anatomically correct : the online cat dissection Cardiovascular lab videodisc Clive (Computer-aided Learning in Veterinary Education) DCM educational services Microsurgical developments foundation Pccal Pharmacy Consortium for Computer Aided Learning Rat dissection Rescue critters Sawbones Sniffy the virtual rat Training models by Sally Walshaw, VMD, Michigan state university The interactive frog dissection title page

8 48 Bogdan Doleżych i Stanisława Doleżych frog dissections: virtual frog whole frog project digital frog froguts Jak widać, jest całkiem spory wybór, aczkolwiek nie wszystkie programy i łącza są jednakowo przydatne dla pracowni szkolnej czy wydziału przyrodniczego uczelni wyższej. Dostępne formy programów Jeśli zdecydujemy się na wejście na któreś z ww. stron, to prawie zawsze pierwszą opcją, jaką napotkamy, jest możliwość zakupu oprogramowania. Zakładamy jednak, że najpierw chcemy program poznać, ocenić jego przydatność, zorientować się, czy oferowana cena i forma licencji jest adekwatna dla naszych potrzeb i możliwości. Praktycznie wszystkie strony oferują wersje demonstracyjne oferowanych programów do wirtualnych sekcji, do ściągnięcia bezpośrednio na komputer albo do zamówienia w postaci płytki. Mimo ograniczonej funkcjonalności wersje demo są przydatne i pozwalają wyrobić sobie opinię o programie. Ciekawą formą, szczególnie przydatną dla szkół, jest możliwość wypożyczenia materiałów audiowizualnych dla nauczania anatomii, zootomii i fizjologii. Możliwość taka oferuje wspomniana już polska wersja strony Międzynarodowej sieci na rzecz humanitarnej edukacji InterNICHE, gdzie można znaleźć zarówno listę oferowanych pomocy dydaktycznych, jak i warunki samego wypożyczenia. Istnieje wreszcie szereg programów udostępnionych darmowo, trzeba jednak zawsze uważnie przeczytać warunki takiego udostępnienia, żeby nie naruszyć prawa. Wprowadzenie do wyszukiwarki wyrazów virtual dissection free program daje zaskakująco wiele trafień, nawet po odrzuceniu powtórzeń i anonsów reklamowych. Zachęcając czytelnika do samodzielnej zabawy, możemy podpowiedzieć sprawdzony adres. Online Dissections ze strony tej można wejść do kilku przykładowych sekcji i quizów anatomicznych. Oferowane tutaj możliwości są dosyć ograniczone czyli dość często pod nazwą sekcja kryje się kilka fotografii zwierzęcia, zaletą jednak tej strony jest aktualizacja łączy, szczególnie tych dotyczących uniwersytetów amerykańskich, które na swoich stronach oferują multimedialne pomoce dydaktyczne, mieszczące się raczej w opisywanej przez nas pierwszej grupie, klasycznych metod alternatywnych.

9 SEKCJE ZWIERZĄT ON-LINE 49 Przykłady rozwiązań Twórcy programów do wirtualnych sekcji przyjęli kilka rozwiązań, zarówno dydaktycznych, jak i informatycznych, zatem praktyczne przetestowanie konkretnego produktu, nawet w wersji demonstracyjnej, wymaga wstępnego przygotowania komputera i zainstalowania w nim sugerowanych programów pomocniczych i wtyczek. Są to jednak rozwiązania bezpieczne, a programy uzupełniające pochodzą zazwyczaj od znanych producentów. Najczęściej potrzebny jest inny, niż domyślnie zainstalowany odtwarzacz multimedialny (np. Quick Time Player ) oraz wtyczki Shockwawe Player i FlashPlayer. Virtual Pig Dissection Program jest dostępny ze strony Whitman College i pomyślany jest jako uporządkowana prezentacja obrazów, ze sprawdzianami w postaci quizów. Używane fotografie są bogate w szczegóły, posegregowane w rozdziały poświęcone budowie poszczególnych układów narządów, a każdy widoczny element jest nazwany. Świnia jako obiekt sekcji jest przydatna nie tylko przyszłym weterynarzom z programu mogą skorzystać z powodzeniem i uczniowie szkół ponadgimnazjalnych, i studenci kierunków przyrodniczych. Fetal Pig Dissection Opracowanie takiego programu do wirtualnej sekcji wynika najpewniej z próby zastąpienia lub uzupełnienia rzeczywistej sekcji płodów świni produktu ubocznego przemysłu mięsnego. Sama konstrukcja dydaktyczna i informatyczna przypomina rozwiązanie omówione wyżej. Program jest dostępny ze strony Fetal Pig Dissection: i zawiera bardzo dobre zdjęcia, szczegółowe zdjęcia. Uzupełnieniem programu jest prezentacja w Power Point, pozwalającą na samodzielne nazywanie zaznaczonych struktur i sprawdzenie potem poprawnych odpowiedzi. Virtual Frog Dissection Kit W tym interaktywnym programie de facto tylko ogląda się wirtualną żabę o imieniu Fluffy. Na ekranie powitalnym widzimy ją w całej okazałości, natomiast kolejne wyczyszczenie wstępnie zaznaczonych pól pozbawia Fluffy określonych narządów. Pomysłem dydaktycznym jest zatem w tym przypadku metoda eliminacji. Obraz można także obracać, uzyskując widoki z różnych stron. Program jest dostępny ze strony Virtual Frog Dissection Kit: Omówiony program jest częścią większego projektu o nazwie Computer-Enhanced Science Education: The Whole Frog Project, dostępnego na stronie i można w tym miejscu zapoznać się z samym pomysłem dydaktycznym i sposobem jego praktycznej realizacji.

10 50 Bogdan Doleżych i Stanisława Doleżych Froguts Na stronie można dotrzeć do zakładki Demos, a stamtąd rozpocząć przygodę z programem zgrabnie imitującym prawdziwą sekcję żaby. Zostaniemy wyposażeni w wirtualne nożyczki, skalpel szpilki, lupę i szereg innych narzędzi pomocniczych. Postępując zgodnie z instrukcjami pojawiającymi się na ekranie, najpierw przyszpilamy kończyny w wyznaczonych punktach, potem wskazujemy brzuch, prowadzimy cięcie wirtualnym skalpelem po wskazanych liniach, rozchylamy i mocujemy przecięte powłoki, rozcinamy wirtualnymi nożyczkami klatkę piersiową i wreszcie oglądamy w powiększeniu wirtualnej lupy odsłonięte organy, odhaczając je na liście, która się pojawia. Program koryguje nasze niewprawne działania, prowadząc właściwie skalpel czy nożyczki. Korzystając z tej samej zakładki możemy zapoznać się z morfologią kalmara. Digital Frog ( Wirtualna żaba ) udane wdrożenie na Uniwersytecie Śląskim W roku 2005, staraniem Centrum Studiów nad Człowiekiem i Środowiskiem Uniwersytetu Śląskiego i przy wsparciu finansowym Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Katowicach zakupiono, a w roku 2006 w pełni udostępniono studentom sieciową wersję programu Digital Frog, którego producentem jest kanadyjska firma Digital Frog International. Program jest dostępny dla studentów i pracowników Uniwersytetu ze strony www Biblioteki Głównej UŚ poprzez zakładkę Bazy danych. Ze stanowisk komputerowych zlokalizowanych na uczelni należy skorzystać z bazy System Infoware CD/HD (logowanie wg kodu wydziału, widocznego w wykazie Użytkownicy systemu Infoware). Z kolei użytkownicy systemu OneLog, po zalogowaniu się do tego systemu, mogą skorzystać z programu Digital Frog z dowolnego komputera. Potencjalni użytkownicy spoza Uniwersytetu Śląskiego mogą mieć dostęp do wersji demonstracyjnej programu, do ściągnięcia ze strony producenta poleceniem Get DemoWare. Wersja demonstracyjna (aktualnie jest to The Digital Frog 2 ) nie oferuje oczywiście wszystkich możliwości programu, ale i tak jest całkiem bogata, mogąc służyć z powodzeniem w szkole jako wprowadzenie do wirtualnej sekcji. Omawiany program prezentuje jeszcze inne, niż wcześniej omówione, praktyczne podejście do przeprowadzania wirtualnej sekcji. Jest oczywiście interaktywny, nakazując wykonanie określonych czynności i wymuszając ich minimalną jakość, jednak dodatkowym założeniem twórców było niepoprzestanie na sekcji odsłonięcie każdego narządu pozwala na otwarcie bramki wiedzy prowadzącej do zbioru multimedialnych informacji anatomicznych i fizjologicznych. Ta cecha programu powoduje, że jest on cenną pomocą w nauczaniu, bo podawane informacje, uzupełnione o schematy i fotografie, nie są skrajnie skrótowe, jak w wielu innych

11 SEKCJE ZWIERZĄT ON-LINE 51 rozwiązaniach, ale przynajmniej w odniesieniu do niektórych układów narządów odpowiadają nawet potrzebom studenta studiów 1. stopnia. Żaba, która w końcu jest podmiotem i przedmiotem programu, jest pokazana w szerszym, ekologicznym kontekście. Co zatem napotka użytkownik? Po otwarciu programu z panelu startowego możemy wybrać sekcję, anatomię, ekologię lub quick tour, dla krótkiego zaznajomienia się z całością. Gdy wybierzemy sekcję, to po zapoznaniu się z budową zewnętrzną przechodzimy do właściwej, wirtualnej sekcji, gdzie możemy kroić głowę, tułów i nogi. Na ekranie pojawiają się punkty, pomiędzy którymi mamy przeprowadzić cięcie (wskaźnik myszy zamienia się w skalpel), a wyrozumiały program trochę koryguje nasze nieprecyzyjne cięcia. Wykonanie kolejnego polecenia pozwala na obejrzenie w okienku fragmentu sfilmowanej, prawdziwej sekcji prowadzonej wg schematu, jaki usiłowaliśmy odtworzyć wirtualnie. Kolejne kroki wyglądają podobnie, a podwójne kliknięcie w jakikolwiek odsłonięty organ uruchamia sprofilowany zestaw informacji anatomicznych i fizjologicznych. Otwarcie anatomii pozwala na dostęp do 8 podrozdziałów, zbudowanych hierarchicznie i wzbogaconych szeregiem multimediów. Z kolei ekologia to właściwie pełnia historia naturalna żaby, także wzbogacona multimedialnie, gdzie wiele jej zachowań możemy podejrzeć na towarzyszących tekstowi plikach video. Pożytecznym rozwiązaniem jest korzystanie z funkcji zakładka (bookmark), pozwalającej na ułożenie naszej własnej sekwencji działań na żabie, np. dla celów prezentacji jakiegoś tematu, opartego na programie Digital Frog. Zważywszy na całkiem spory zakres dostępnego w programie materiału, taka prezentacja może dotyczyć nie tylko anatomii funkcjonalnej, ale i wielu zagadnień fizjologicznych. Jak już o tym wspominaliśmy, dodatkową wartością także tego programu jest język angielski, na tyle prosty, aby rozumieć polecenia, a z drugiej strony odzwierciedlający bogactwo poruszanych zagadnień. Podsumowanie W artykule omówiliśmy kilka praktycznych rozwiązań, kierując się przede wszystkim dostępnością programów, czy to w wersji pełnej, czy przynajmniej bezpłatnych wersji demonstracyjnych. Dla profesjonalnego użytku potrzebne jest oczywiście albo wypożyczenie, albo zakup oprogramowania, dlatego podaliśmy i adresy stron producentów, i adres fundacji zajmującej się wypożyczaniem programów dla szkół. Uważny czytelnik zapewne zauważył, że na cytowanej przez nas stronie NCA istnieją łącza i do innych, niż omówionych w artykule, programów do wirtualnych sekcji. Mamy nadzieję, że rozbudzona przez lekturę ciekawość sprowokuje czytelnika do własnych poszukiwań w Internecie, tym bardziej, że jest to medium ulotne i nie możemy zagwarantować, że wszystkie cytowane przez nas adresy będą aktywne w chwili, kiedy ktoś zechce z nich skorzystać.

12 52 Bogdan Doleżych i Stanisława Doleżych Piśmiennictwo Pozycje podręcznikowe i artykuły 1. DOMAŃSKI P. 1993: Szkolny słownik zoologiczny. Delta, Warszawa. 2. FLEISCHMANN K.R. 2005: Virtual Dissection and Physical Collaboration. First Monday, 10 (5): strony nienumerowane. Adres internetowy artykułu: 3. GIELECKI J., ŻURADA A., GAJDA G. 2005: Multimedialny Atlas Anatomii Polsko Łacińsko Angielski. Kości, stawy i więzadła. Górnicki Wydawnictwo Medyczne, Wrocław. 4. HERRON J.D. 2000: Lekcja chemii. O skutecznym sposobie uczenia. WN PWN, Warszawa. 5. JASIŃSKI A. 1973: Zootomia kręgowców. PWN, Warszawa. 6. JUKES N., CHIUIA M. 2003: From Guinea Pig to Computer Mouse. InterNICHE. Polskie tłumaczenie, pod tytułem Od królika doświadczalnego do myszki komputerowej ukazuje się sukcesywnie na stronie Stowarzyszenia Empatia: 7. KUBIK I., KLIMASZEWSKI S.M. 1969: Podręcznik zootomii. PWN, Warszawa. 8. LYEN K. 2004: Virtual Dissection. Bravenet Web Journal: strony nienumerowane. Adres internetowy artykułu 9. ŁASZCZYCA M., ŁASZCZYCA P., DOLEŻYCH B., KĘDZIORSKI A. 1996: Ćwiczenia z fizjologii człowieka. Biologia w Szkole, 49(4): ORCHEL A., DOLEŻYCH B. 1999: Insect s gut as an effective alternative model for intestinal physiology teaching. J. Physiol. Pharmacol. 50 (supp. 1): PATON W. 1997: Człowiek i mysz. Badania medyczne na zwierzętach. WN PWN, Warszawa. Adresy stron internetowych Wymienione niżej adresy wielokrotnie weryfikowaliśmy, ale czytelnika zapewnić możemy jedynie, że wszystkie łącza były aktywne w lipcu 2006, kiedy kończyliśmy pisać ten artykuł. 1. Animals in Education: 2. Biblioteka Główna Uniwersytetu Śląskiego: 3. Cow s Eye Dissection: 4. Digital Frog International: 5. Fetal Pig Dissection: 6. Froguts: 7. InterNICHE: 8. NCA: 9. Neotek: 10. Online Dissections: 11. Owl pellet: 12. Sargent-Welch: 13. Science Kit & Boreal Laboratories: 14. Science Works, Inc.: 15. Stowarzyszenie Empatia: 16. The Whole Frog Project: 17. Tierschutz Animal Welfare:

13 SEKCJE ZWIERZĄT ON-LINE Virtual Frog Dissection Kit: 19. Vitryna kwartalnik Krajowego Centrum Metod Alternatywnych do Oceny Toksyczności: 20. Whitman College: Abstract Virtual Frog and Virtual Lancet animal dissections online Bogdan Dolezych 2, Stanisława Dolezych Dissection being an inherent way of teaching anatomy of both the man and the animal is a real problem which encounters each medical school and faculty of biology at university. On the one hand the necessity of gaining practical skills and experience in dissection and on the other hand the ethical aspects and tight law restrictions on carrying on experiments on animals caused search for methods of effective solving these problems. The progress of science and technology turned out the ally. Now many computer programmes and free internet links are available and their accessibility is becoming increasingly common. Authors give some examples of them. One of the mentioned above programmes The Digital Frog has been launched at the University of Silesia recently. Despite the objective limits of the alternative methods they can serve as a useful tool at different levels of education. Key words: virtual dissection, Digital Frog, ethics in experiments on animals This article was published by Centre for Studies on Human and Natural Environment University of Silesia, Katowice in Problems of the Environment and Its Protection, part University of Silesia, Katowice, Poland. All rights reserved. Citation in English: Dolezych B., Dolezych S Virtual Frog and Virtual Lancet animal dissections online. In: Nakonieczny M. and Migula P. (eds.) Problems of the Environment and Its Protection, part 14. Publishing House Graf, Chorzow, pp Cytowanie po polsku: Doleżych B., Doleżych S Wirtualna żaba i wirtualny skalpel sekcje zwierząt on-line W: Nakonieczny M. i Migula P. (red.) Problemy środowiska i jego ochrony, część 14. Wyd. ZUP Graf Chorzów, str Authors address Department of Animal Physiology and Ecotoxicology, University of Silesia, Bankowa 9, Katowice, Poland;

Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej

Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej Tworzenie interaktywnych pomocy dydaktycznych z wykorzystaniem TIK i inne innowacyjne metody w nauczaniu różnych przedmiotów w szkole podstawowej KATARZYNA SKARACZYŃSKA MARTA WOJDAT Technologie informacyjno-komunikacyjne

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć. Temat: Obcojęzyczne zasoby Internetu. II etap edukacyjny, zajęcia komputerowe. Treści kształcenia: Cele zoperacjonalizowane:

Scenariusz zajęć. Temat: Obcojęzyczne zasoby Internetu. II etap edukacyjny, zajęcia komputerowe. Treści kształcenia: Cele zoperacjonalizowane: Scenariusz zajęć II etap edukacyjny, zajęcia komputerowe Temat: Obcojęzyczne zasoby Internetu Treści kształcenia: Zajęcia komputerowe: 6. Wykorzystywanie komputera oraz programów i gier edukacyjnych do

Bardziej szczegółowo

Wykorzystanie szkolnych pracowni komputerowych w nauczaniu przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych

Wykorzystanie szkolnych pracowni komputerowych w nauczaniu przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych Wykorzystanie szkolnych pracowni komputerowych w nauczaniu przedmiotów ogólnokształcących i zawodowych (dla nauczycieli przedmiotów matematyczno-przyrodniczych) Przeznaczenie Szkolenie przeznaczone jest

Bardziej szczegółowo

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące

Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące Działanie realizowane w ramach projektu Absolwent informatyki lub matematyki specjalistą na rynku pracy Matematyka i informatyka może i trudne, ale nie nudne Inteligentne Multimedialne Systemy Uczące dr

Bardziej szczegółowo

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl

Darmowy artykuł, opublikowany na: www.fluent.com.pl Copyright for Polish edition by Bartosz Goździeniak Data: 4.06.2013 Tytuł: Pytanie o czynność wykonywaną w czasie teraźniejszym Autor: Bartosz Goździeniak e-mail: bgozdzieniak@gmail.com Darmowy artykuł,

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet dziecięcy jako laboratorium

Uniwersytet dziecięcy jako laboratorium Uniwersytet dziecięcy jako laboratorium Źródło: pixabay.com II Kongres Uniwersytetów Dziecięcych, Warszawa, 26 marca 2015 Anna Grąbczewska, Uniwersytet Dzieci Laboratorium - eksperymenty - narzędzia i

Bardziej szczegółowo

Założenia programowe

Założenia programowe Założenia programowe Nauczanie języków obcych w szkole jest ograniczone czasowo (wymiarem godzin lekcyjnych) i tematycznie (programem nauczania) i z przyczyn oczywistych skupia się często na zagadnieniach

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole

Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Numer i nazwa obszaru: 5 Wdrażanie nowych, innowacyjnych sposobów nauczania i oceniania, w celu podnoszenia efektywności kształcenia w cyfrowej szkole Temat szkolenia: Gryfikacja i inne innowacyjne metody

Bardziej szczegółowo

Formy dokształcania studentów przyszłych nauczycieli z wykorzystaniem narzędzi TI

Formy dokształcania studentów przyszłych nauczycieli z wykorzystaniem narzędzi TI Małgorzata Bartoszewicz goskab@amu.edu.pl Wydział Chemii, Zakład Dydaktyki Chemii Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Poznań Formy dokształcania studentów przyszłych nauczycieli z wykorzystaniem narzędzi

Bardziej szczegółowo

Szkolenie biblioteczne w formie e-learningu

Szkolenie biblioteczne w formie e-learningu Anna Gruca anna.gruca@bg.agh.edu.pl Biblioteka Główna Akademii Górniczo-Hutniczej Szkolenie biblioteczne w formie e-learningu w Bibliotece Głównej Akademii Górniczo-Hutniczej Szkolenie biblioteczne w formie

Bardziej szczegółowo

E-learning: nowoczesna metoda kształcenia

E-learning: nowoczesna metoda kształcenia E-learning: nowoczesna metoda kształcenia Tworzenie kursów e-learningowych Karolina Kotkowska Plan prezentacji część I E-learning obiektywnie: 2. Definicja 3. Formy 4. Wady i zalety e-szkoleń 5. Mity 6.

Bardziej szczegółowo

Informatyka - zrozum i zaprogramuj komputer to aplikacja dedykowana młodszym użytkownikom komputera, a dokładnie młodzieży powyżej 10 roku życia

Informatyka - zrozum i zaprogramuj komputer to aplikacja dedykowana młodszym użytkownikom komputera, a dokładnie młodzieży powyżej 10 roku życia Informatyka - zrozum i zaprogramuj komputer to aplikacja dedykowana młodszym użytkownikom komputera, a dokładnie młodzieży powyżej 10 roku życia chcącym wiązać swoją przyszłość zawodową z komputerami.

Bardziej szczegółowo

Temat 2. Program komputerowy

Temat 2. Program komputerowy Temat 2. Program komputerowy Realizacja podstawy programowej 1. 3) stosuje podstawowe usługi systemu operacyjnego i programów narzędziowych do zarządzania zasobami (plikami) i instalowania oprogramowania;

Bardziej szczegółowo

Dokument komputerowy w edytorze grafiki

Dokument komputerowy w edytorze grafiki Temat 3. Dokument komputerowy w edytorze grafiki Realizacja podstawy programowej 1. 3) stosuje usługi systemu operacyjnego i programów narzędziowych do zarządzania zasobami (plikami) [...]; 4) wyszukuje

Bardziej szczegółowo

Wirtualna Fizyka Wiedza Prawdziwa. Europejski Fundusz Społeczny. Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Wirtualna Fizyka Wiedza Prawdziwa. Europejski Fundusz Społeczny. Program Operacyjny Kapitał Ludzki Projekt edukacyjny "Wirtualna Fizyka - Wiedza Prawdziwa" Metryka projektu Tytuł projektu Źródło finansowania Program Priorytet, działanie Numer wniosku Numer konkursu Data podpisania umowy Okres realizacji

Bardziej szczegółowo

Instrukcja korzystania z platformy e-learningowej Moodle Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Gorzowie Wlkp.

Instrukcja korzystania z platformy e-learningowej Moodle Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Gorzowie Wlkp. Instrukcja korzystania z platformy e-learningowej Moodle Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Gorzowie Wlkp. oprac. Magdalena Anna Płatonow Maja Wilczewska-Wojczyszyn Gorzów Wlkp., marzec 2014 r., 1 MOODLE

Bardziej szczegółowo

Jak przygotować zajęcia komputerowe dla osób dorosłych w bibliotece?

Jak przygotować zajęcia komputerowe dla osób dorosłych w bibliotece? Jak przygotować zajęcia komputerowe dla osób dorosłych w bibliotece? Cz. 3. Opracowanie programu zajęć Przygotowując program zajęć dla osób dorosłych możemy skorzystać z następujących zasad: Łączymy to,

Bardziej szczegółowo

DARMOWY MINI PORADNIK

DARMOWY MINI PORADNIK DARMOWY MINI PORADNIK Jak korzystać z e-learningu w Astro Salus www.astrosalus.pl www.sukces-biznes.pl kursy@astrosalus.pl LOGOWANIE Aby się móc zalogować do kursu płatnego, musisz być najpierw zarejestrowany.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE

PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE PRZEDMIOTOWE ZASADY OCENIANIA ZAJĘCIA KOMPUTEROWE Szkoła podstawowa I etap kształcenia: Klasy I-III Opracowanie: Justyna Tatar Zajęcia komputerowe w Szkole Podstawowej w Bukowie realizowane są wg programu

Bardziej szczegółowo

Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29)

Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29) Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, pierwszy Sylabus modułu: Mikrobiologia żywności i fizjologia żywienia (2BT_29) 1. Informacje ogólne koordynator modułu

Bardziej szczegółowo

Jaka jest przewaga elearningu nad tradycyjna formą nauki?

Jaka jest przewaga elearningu nad tradycyjna formą nauki? luty 04 pytania ogólne Jaka jest przewaga elearningu nad tradycyjna formą nauki? Multimedialne szkolenia są całkowicie dopasowane do indywidualnych potrzeb. Użytkownik samodzielnie określa tempo nauki,

Bardziej szczegółowo

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym

Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów. w nauczaniu wczesnoszkolnym Numer obszaru: 7 Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu różnych przedmiotów Temat szkolenia: Wykorzystanie technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu wczesnoszkolnym

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Raciborzu KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: Praktyka moduł 2 2. Kod przedmiotu: FGN-24 3. Okres ważności karty: 2015-2018 4. Forma : studia pierwszego stopnia 5.

Bardziej szczegółowo

Twórcza szkoła dla twórczego ucznia Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Twórcza szkoła dla twórczego ucznia Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego SCENARIUSZ LEKCJI PRZEDMIOT: INFORMATYKA TEMAT: PREZENTACJE MULTIMEDIALNE W PROGRAMIE PREZI AUTOR SCENARIUSZA: dr Miłosz Olejniczak OPRACOWANIE ELEKTRONICZNO GRAFICZNE : mgr Beata Rusin TEMAT LEKCJI Prezentacje

Bardziej szczegółowo

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001

LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 LearnIT project PL/08/LLP-LdV/TOI/140001 Biuletyn Wydanie 7 Lipiec 2010 Drogi czytelniku, Prezentujemy z przyjemnością siódme wydanie biuletynu LearnIT. W tym wydaniu chcielibyśmy poinformować Cię o przebiegu

Bardziej szczegółowo

MODUŁ E-learning nauczanie przez Internet

MODUŁ E-learning nauczanie przez Internet MODUŁ E-learning nauczanie przez Internet Czas trwania zajęć: 1 moduł, 12 jednostek lekcyjnych, razem 540. Cele zajęć: Cele operacyjne: UCZESTNICY: mm. zapoznają się terologią nn. rozpoznają różne typy

Bardziej szczegółowo

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713

Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Osoby 50+ na rynku pracy 2013-1-PL1-GRU06-38713 Piąte spotkanie grupy partnerskiej w Katowicach (Polska) 19-20 maj 2015 Program Uczenie się przez całe życie Grundtvig Tytył projektu: Osoby 50+ na rynku

Bardziej szczegółowo

PROSTE PROJEKTOWANIE DZIĘKI VDS PROFI PROFESJONALNE DORADZTWO DZIĘKI VDS PROFI FASCYNUJĄCA RÓŻNORODNOŚĆ VDS PROFI

PROSTE PROJEKTOWANIE DZIĘKI VDS PROFI PROFESJONALNE DORADZTWO DZIĘKI VDS PROFI FASCYNUJĄCA RÓŻNORODNOŚĆ VDS PROFI PROSTE PROJEKTOWANIE 1. Wybierz obraz. 2. Wybierz dekory meblowe, podłogi oraz kolory ścian i klikając zaprojektuj pomieszczenie. 3. Utwórz profesjonalne materiały pomocnicze z logo swojej firmy za pomocą

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś

KARTA KURSU. Kod Punktacja ECTS* 2. Dr Małgorzata Kłyś KARTA KURSU Nazwa Nazwa w j. ang. Ochrona Przyrody Protection of Nature Kod Punktacja ECTS* 2 Koordynator Dr Małgorzata Kłyś Zespół dydaktyczny dr Anna Chrzan, dr Małgorzata Kłyś Opis kursu (cele kształcenia)

Bardziej szczegółowo

SZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski -

SZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski - S t r o n a 2 SZYBKO ZROZUMIEĆ VISUAL BASIC 2012 Artur Niewiarowski - Copyright by Artur Niewiarowski 2013 ISBN: 978-83-937802-0-4 - Artur Niewiarowski Self-Publishing - All rights reserved. Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Kurs e-learningowy eproti

Kurs e-learningowy eproti Kurs e-learningowy eproti Czym jest eproti jedyny taki model kształcenia w Polsce, ogólnopolski, całoroczny kurs e-learningowy języka angielskiego, skierowany do dzieci w wieku 3-8 lat, stworzony i polecany

Bardziej szczegółowo

Core Curriculum for English

Core Curriculum for English Core Curriculum for English Zbadaliśmy trendy w edukacji Mobile Learning Student-Centered Learning Game-Based Learning & Gamification Flipped Classroom Collaborative Learning Edutainment Snack Learning

Bardziej szczegółowo

Sposoby wyszukiwania multimedialnych zasobów w Internecie

Sposoby wyszukiwania multimedialnych zasobów w Internecie Sposoby wyszukiwania multimedialnych zasobów w Internecie Lidia Derfert-Wolf Biblioteka Główna Uniwersytetu Technologiczno-Przyrodniczego w Bydgoszczy e-mail: lidka@utp.edu.pl III seminarium z cyklu INFOBROKER:

Bardziej szczegółowo

Wirtualna tablica. Padlet: https://pl.padlet.com/ Padlet nazywany jest wirtualną tablicą, ścianą lub kartką strony internetowej.

Wirtualna tablica. Padlet: https://pl.padlet.com/ Padlet nazywany jest wirtualną tablicą, ścianą lub kartką strony internetowej. Wirtualna tablica Padlet: https://pl.padlet.com/ Padlet nazywany jest wirtualną tablicą, ścianą lub kartką strony internetowej. To proste w obsłudze narzędzie może służyć jako tablica informacyjna lub

Bardziej szczegółowo

Adult Education and Lifelong Learning

Adult Education and Lifelong Learning Adult Education and Lifelong Learning Adult Education Centers can provide a number of courses many of which are free to the learner. For information on the courses they provide visit www.lincolnshire.gov.uk/

Bardziej szczegółowo

Technologia Informacyjno Komunikacyjna -

Technologia Informacyjno Komunikacyjna - Technologia Informacyjno Komunikacyjna - edukacja przedszkolna i wczesnoszkolna opracowała: Anna Dagmara Pozierak nauczyciel-bibliotekarz CDN PBP w Pile Filia w Złotowie ABC czytam i piszę to portal dla

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH KLASY I III

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH KLASY I III PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z ZAJĘĆ KOMPUTEROWYCH KLASY I III Zgodnie z wytycznymi nowej podstawy programowej zajęcia komputerowe należy prowadzić w korelacji z pozostałymi obszarami edukacji. W klasach

Bardziej szczegółowo

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI

ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI ZARYS WYTYCZNYCH/REKOMENDACJI dotyczących realizacji działania: Budowanie kompetencji w zakresie matematyki, informatyki i nauk przyrodniczych jako podstawy do uczenia się przez cale życie (w tym wspieranie

Bardziej szczegółowo

Rzeczywistość rozszerzona w edukacji w świetle piśmiennictwa

Rzeczywistość rozszerzona w edukacji w świetle piśmiennictwa IS-1/068/NCBR/2014: EduAR Opracowanie systemu komputerowego Rzeczywistości Rozszerzonej przeznaczonego do zastosowania w oprogramowaniu dydaktycznym dedykowanym przedmiotom ścisłym Rzeczywistość rozszerzona

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE SYSTEMÓW CMS W TWORZENIU PRZESTRZENI INFORMACYJNO-EDUKACYJNEJ W INTERNECIE

ZASTOSOWANIE SYSTEMÓW CMS W TWORZENIU PRZESTRZENI INFORMACYJNO-EDUKACYJNEJ W INTERNECIE ZASTOSOWANIE SYSTEMÓW CMS W TWORZENIU PRZESTRZENI INFORMACYJNO-EDUKACYJNEJ W INTERNECIE Uniwersytet Śląski ZASTOSOWANIE SYSTEMÓW CMS W TWORZENIU PRZESTRZENI INFORMACYJNO-EDUKACYJNEJ W INTERNECIE Redakcja

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 6 Portale społecznościowe jako narzędzie pracy grupowej. Temat szkolenia:

Numer i nazwa obszaru: 6 Portale społecznościowe jako narzędzie pracy grupowej. Temat szkolenia: Numer i nazwa obszaru: 6 Portale społecznościowe jako narzędzie pracy grupowej Temat szkolenia: Edukacyjne aspekty korzystania z portali społecznościowych SZCZEGÓŁOWY PROGRAM SZKOLENIA WARSZAWA, 2013 Wydanie

Bardziej szczegółowo

Bezpłatne programy i usługi edukacyjne w pracy nauczyciela bibliotekarza

Bezpłatne programy i usługi edukacyjne w pracy nauczyciela bibliotekarza Bezpłatne programy i usługi edukacyjne w pracy nauczyciela bibliotekarza dr Anna Marcol Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Józefa Lompy w Katowicach Programy i usługi sieciowe uwzględnione w prezentacji:

Bardziej szczegółowo

Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie.

Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie. temat lekcji: Zasady bezpieczeństwa i Netykieta w sieci Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie. kl. I-VI SP 90 minut (2 x 4), c, cel zajęć Zapoznanie uczniów z zasadami bezpiecznego

Bardziej szczegółowo

Nawigacja w SkillSoft Leadership Advantage 2.0

Nawigacja w SkillSoft Leadership Advantage 2.0 jest wyjątkową platformą edukacyjną koncentrującą się na rozwoju kompetencji przywódczych. Jej niewątpliwym atutem, stanowiącym o jej unikatowości, jest dostępność różnorodnych w swojej formie materiałów

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie Dwie wersje: do domu i dla firmy. Do kogo adresowany? Komponenty

Wprowadzenie Dwie wersje: do domu i dla firmy. Do kogo adresowany? Komponenty Office 365 dla firm Wprowadzenie Jednym z głównych produktów działających w chmurze oferowanych przez firmę Microsoft to Office 365. Czym jest to rozwiązanie, jakie ma sposoby wykorzystania, do kogo jest

Bardziej szczegółowo

PLAN METODYCZNY LEKCJI JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE IV C

PLAN METODYCZNY LEKCJI JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE IV C PLAN METODYCZNY LEKCJI JĘZYKA ANGIELSKIEGO W KLASIE IV C DATA: 27.12.2013 NAUCZYCIEL PROWADZĄCY: Martyna Szala KLASA: IV c CZAS ZAJĘĆ: 45 min TEMAT LEKCJI: Animals opisywanie zwierząt, czytanie i słuchanie

Bardziej szczegółowo

Czy Twoja biblioteka?

Czy Twoja biblioteka? Czy Twoja biblioteka? Stworzyła internetową społeczność użytkowników? Gdy wprowadza jakąś usługę, to czy systematycznie ocenią ją i usprawnia? Bierze pod uwagę opinie użytkowników? Zna potrzeby swoich

Bardziej szczegółowo

OPERA FLORAE PRZYGOTOWANIE MODELI BOTANICZNYCH

OPERA FLORAE PRZYGOTOWANIE MODELI BOTANICZNYCH OPERA FLORAE PRZYGOTOWANIE MODELI BOTANICZNYCH DLA POTRZEB EKSPOZYCJI PRZYRODNICZYCH Iwona Piecuch Abstrakt Tworzenie modeli botanicznych dla potrzeb ekspozycji przyrodniczych znalazło już swe konkretne

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po Europeana Remix

Przewodnik po Europeana Remix Przewodnik po Europeana Remix i? z d o h c o c O? a n a e Europ Europeana to zbiory europejskich instytucji kulturalnych, archiwów, bibliotek i muzeów dotyczące poszczególnych okresów historycznych, czasem

Bardziej szczegółowo

Publikacja zdjęć w sieci wykorzystanie Picasa Web Albums

Publikacja zdjęć w sieci wykorzystanie Picasa Web Albums Publikacja zdjęć w sieci wykorzystanie Picasa Web Albums Picasa Web Albums to jedno z najpopularniejszych miejsc do przechowywania i udostępniania fotografii w Internecie. Picasa Web Albums swoje powodzenie

Bardziej szczegółowo

Tell Me More v.10: nowe oblicze nauczania języków obcych. Kwiecień 2012 r.

Tell Me More v.10: nowe oblicze nauczania języków obcych. Kwiecień 2012 r. Tell Me More v.10: nowe oblicze nauczania języków obcych Kwiecień 2012 r. TELL ME MORE ogólnie Języ ki o bce d Na świecie w Europie, Azji, Północnej i Środkowej Ameryce Dystrybucja w 70 krajach. la K o

Bardziej szczegółowo

www.myenglishlab.pl Instrukcja dla nauczyciela

www.myenglishlab.pl Instrukcja dla nauczyciela www.myenglishlab.pl Instrukcja dla nauczyciela Podczas logowania należy wpisać nazwę użytkownika oraz hasło ustalone przy rejestracji. Jeśli konto nie zostało jeszcze zarejestrowane (nie utworzono nazwy

Bardziej szczegółowo

Język angielski to klucz do sukcesu, który otwiera: okno na świat, drzwi do kariery, perspektywę dobrej pracy.

Język angielski to klucz do sukcesu, który otwiera: okno na świat, drzwi do kariery, perspektywę dobrej pracy. WSPÓLNY JĘZYK CZYLI JAK POMÓC DZIECKU W NAUCE JĘZYKA ANGIELSKIEGO I. ZAMIAST WSTĘPU KILKA CENNYCH REFLEKSJI Język angielski to klucz do sukcesu, który otwiera: okno na świat, drzwi do kariery, perspektywę

Bardziej szczegółowo

temat lekcji: Niebezpieczne treści

temat lekcji: Niebezpieczne treści temat lekcji: Niebezpieczne treści Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie. kl. I-VI SP cel zajęć Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z zagrożeniem internetowym, jakim są niebezpieczne

Bardziej szczegółowo

Prezentacja jest dostępna na licencji. Uznanie autorstwa - użycie niekomercyjne 3.0 Polska

Prezentacja jest dostępna na licencji. Uznanie autorstwa - użycie niekomercyjne 3.0 Polska Prezentacja jest dostępna na licencji Uznanie autorstwa - użycie niekomercyjne 3.0 Polska Kilka słów na temat prawa autorskiego i licencji Creative Commons 3 krótkie animacje na temat prawa autorskiego

Bardziej szczegółowo

Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda

Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda Uniwersytet Łódzki Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Program kształcenia Studia Podyplomowe dla nauczycieli Przyroda Łódź, 2012 1. Nazwa: Studia Podyplomowe dla Nauczycieli Przyroda 2. Opis: Studium

Bardziej szczegółowo

ZAJĘCIA EDUKACYJNE SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA

ZAJĘCIA EDUKACYJNE SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA ZAJĘCIA EDUKACYJNE SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA WARMIŃSKO-MAZURSKA BIBLIOTEKA PEDAGOGICZNA IM. KAROLA WOJTYŁY W ELBLĄGU ROK SZKOLNY 2015/2016 Drodzy Nauczyciele, Wspierając szkoły i placówki oświatowe w realizacji

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM.

WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM. WYKORZYSTANIE KOMPUTERA NA LEKCJI MATEMATYKI W I KLASIE GIMNAZJUM. Rozwój techniki komputerowej oraz oprogramowania stwarza nowe możliwości dydaktyczne dla każdego przedmiotu nauczanego w szkole. Nowoczesne

Bardziej szczegółowo

z poradni pedagogicznej

z poradni pedagogicznej Kryteria oceniania zajęć komputerowych w klasach kształcenia zintegrowanego dla dzieci z opiniami z poradni pedagogicznej Zajęcia z informatyki są ćwiczeniami praktycznymi, które łączą zabawę z nauką,

Bardziej szczegółowo

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie:

Zacznijmy więc pracę z repozytorium. Pierwsza konieczna rzecz do rozpoczęcia pracy z repozytorium, to zalogowanie się w serwisie: Repozytorium służy do przechowywania plików powstających przy pracy nad projektami we w miarę usystematyzowany sposób. Sam mechanizm repozytorium jest zbliżony do działania systemu plików, czyli składa

Bardziej szczegółowo

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Biologii i Ochrony Środowiska

Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Wydział Biologii i Ochrony Środowiska Uniwersytet Śląski w Katowicach str. 1 Kierunek i poziom studiów: Biotechnologia, poziom drugi Sylabus modułu: Seminarium magisterskie II (2BT_10) Nazwa wariantu modułu: Seminarium magisterskie II Katedry

Bardziej szczegółowo

Jak korzystać z Platformy Edukacyjnej Historia dla Polonii?

Jak korzystać z Platformy Edukacyjnej Historia dla Polonii? Szanowny Nauczycielu! Oddajemy w Twoje ręce efekt naszej wytężonej pracy. Jest to internetowy kurs historii Polski na dwóch poziomach, odpowiadających polskiemu II i III etapowi edukacyjnemu (klasy 4-6

Bardziej szczegółowo

Informacja dla rodziców dzieci ze szkół zaproszonych do udziału w projekcie e-matematyka i zajęcia komputerowe skuteczne programy nauczania

Informacja dla rodziców dzieci ze szkół zaproszonych do udziału w projekcie e-matematyka i zajęcia komputerowe skuteczne programy nauczania Informacja dla rodziców dzieci ze szkół zaproszonych do udziału w projekcie e-matematyka i zajęcia komputerowe skuteczne programy nauczania wrzesień 2013 O przedsięwzięciu Projekt e-matematyka i zajęcia

Bardziej szczegółowo

temat lekcji: Zabezpiecz swój komputer

temat lekcji: Zabezpiecz swój komputer temat lekcji: Zabezpiecz swój komputer Scenariusz zajęć na temat bezpieczeństwa dzieci w internecie. kl. I-VI SP 90 minut (2 x 45 min) cel zajęć Zapoznanie uczniów z zabezpieczeniami komputera przed zagrożeniami

Bardziej szczegółowo

Wirtualna wizyta w klasie

Wirtualna wizyta w klasie Wirtualna wizyta w klasie Ironią jest, że istotą istnienia szkół jest nauczanie i uczenie się, a jednak szkoły wciąż nie potrafią uczyć się jedne od drugich. Jeżeli kiedykolwiek odkryją jak to robić, będą

Bardziej szczegółowo

Kursy Matematyki online Matematyka Reaktywacja czyli nowoczesne przygotowanie do matury z matematyki

Kursy Matematyki online Matematyka Reaktywacja czyli nowoczesne przygotowanie do matury z matematyki Kursy Matematyki online Matematyka Reaktywacja czyli nowoczesne przygotowanie do matury z matematyki Jędrzej Wierzejewski Politechnika Wrocławska Instytut Matematyki i Informatyki O czym będzie mowa 1.

Bardziej szczegółowo

Numer i nazwa obszaru: 4. programowej. Temat szkolenia: Pomiary komputerowe i modelowanie w podstawie programowej przedmiotów przyrodniczych

Numer i nazwa obszaru: 4. programowej. Temat szkolenia: Pomiary komputerowe i modelowanie w podstawie programowej przedmiotów przyrodniczych Numer i nazwa obszaru: 4 Technologie informacyjnokomunikacyjne w realizacji podstawy programowej Temat szkolenia: Pomiary komputerowe i modelowanie w podstawie programowej przedmiotów przyrodniczych Symbol

Bardziej szczegółowo

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS.

ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. ERASMUS + : Trail of extinct and active volcanoes, earthquakes through Europe. SURVEY TO STUDENTS. Strona 1 1. Please give one answer. I am: Students involved in project 69% 18 Student not involved in

Bardziej szczegółowo

I. Część ogólna programu studiów.

I. Część ogólna programu studiów. I. Część ogólna programu studiów.. Wstęp: Kierunek edukacja artystyczna w zakresie sztuk plastycznych jest umiejscowiony w obszarze sztuki (Sz). Program studiów dla prowadzonych w uczelni specjalności

Bardziej szczegółowo

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą

KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą KARTA KURSU (realizowanego w module specjalności) Chemia z przyrodą.. (nazwa specjalności) Nazwa Dydaktyka przyrody 1, 2 Nazwa w j. ang. Didactic of natural science Kod Punktacja ECTS* 6 Koordynator Dr

Bardziej szczegółowo

Scenariusze zajęć edukacyjnych nr 6.7 Temat zajęć: Czym będziemy się zajmować? Przygotowanie oferty

Scenariusze zajęć edukacyjnych nr 6.7 Temat zajęć: Czym będziemy się zajmować? Przygotowanie oferty Strona1 Anna Irena Szymańska Scenariusze zajęć edukacyjnych nr 6.7 Temat zajęć: Czym będziemy się zajmować? Przygotowanie oferty 1. Cele lekcji: Uczeń: wyjaśnia pojęcie produkt i dokonuje klasyfikacji

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu MSzW w Brzesku MAŁOPOLSKA SZKOŁA WYŻSZA W BRZESKU. Wydział Nauk Stosowanych w Tarnowie

Sylabus przedmiotu MSzW w Brzesku MAŁOPOLSKA SZKOŁA WYŻSZA W BRZESKU. Wydział Nauk Stosowanych w Tarnowie JEDNOSTKA MAŁOPOLSKA SZKOŁA WYŻSZA W BRZESKU WYDZIAŁ Wydział Nauk Stosowanych w Tarnowie KIERUNEK Pedagogika specjalna, I rok, studia niestacjonarne STOPIEŃ (TYTUŁ) NAUKOWY mgr IMIĘ I NAZWISKO Izabela

Bardziej szczegółowo

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI

XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE z ODDZIAŁAMI DWUJĘZYCZNYMI im. płk. L. LISA-KULI Gimnazjalisto! W roku szkolnym 2014/15 oferujemy Ci 5 klas ogólnych od drugiego roku nauczania sprofilowanych zgodnie z preferencjami uczniów. Klasa 1a z rozszerzonym programem nauczania języka polskiego,

Bardziej szczegółowo

Platforma E-learningowa "Twórcza Szkoła Dla Twórczego Ucznia" - tworczaszkola.com.pl. http://tworczaszkola.com.pl Instrukcja użytkownika - nauczyciel

Platforma E-learningowa Twórcza Szkoła Dla Twórczego Ucznia - tworczaszkola.com.pl. http://tworczaszkola.com.pl Instrukcja użytkownika - nauczyciel Platforma E-learningowa "Twórcza Szkoła Dla Twórczego Ucznia" - tworczaszkola.com.pl http://tworczaszkola.com.pl Instrukcja użytkownika - nauczyciel 1 KROK PO KROKU jak zacząć korzystać z Platformy. (instrukcja

Bardziej szczegółowo

Podstawy elektroniki i miernictwa

Podstawy elektroniki i miernictwa Podstawy elektroniki i miernictwa Kod modułu: ELE Rodzaj przedmiotu: podstawowy; obowiązkowy Wydział: Informatyki Kierunek: Informatyka Poziom studiów: pierwszego stopnia Profil studiów: ogólnoakademicki

Bardziej szczegółowo

HTML5 Nowe znaczniki header nav article section aside footer

HTML5 Nowe znaczniki header nav article section aside footer Specyfikacja HTML5 wprowadza nowe znaczniki pozwalające w łatwy i intuicyjny sposób budować szkielet strony, który przez zmniejszenie ilości kodu jest czytelniejszy i łatwiejszy w utrzymaniu, pozwala poza

Bardziej szczegółowo

Copyright 2000-2005 Softpasm, All Rights Reserved. No portions of Softpasm may be used without expressed, written permission

Copyright 2000-2005 Softpasm, All Rights Reserved. No portions of Softpasm may be used without expressed, written permission Copyright 2000-2005 Softpasm, All Rights Reserved. No portions of Softpasm may be used without expressed, written permission 1 SPIS TREŚCI ROZDZIAŁ I Projekt Wstęp... 3 Tworzenie nowego projektu i schematu...

Bardziej szczegółowo

Projekt: Współpraca i dialog. Opis szkoleń językowych planowanych do realizacji w ramach projektu

Projekt: Współpraca i dialog. Opis szkoleń językowych planowanych do realizacji w ramach projektu Projekt: Współpraca i dialog Opis szkoleń językowych planowanych do realizacji w ramach projektu Gdańsk, wrzesień 2013 Spis Treści SPIS TREŚCI...2 SZKOLENIA JĘZYKOWE...3 JĘZYK ANGIELSKI...4 Szkolenia językowe

Bardziej szczegółowo

Dokumentacja Administratora portalu. aplikacji. Wirtualna szkoła

Dokumentacja Administratora portalu. aplikacji. Wirtualna szkoła Dokumentacja Administratora portalu aplikacji Wirtualna szkoła aktualna na dzień 20.12.2012 Wykonawca: Young Digital Planet SA 2012 Strona 2 z 15 Spis Treści Wirtualna szkoła SYSTEM ZARZĄDZANIA NAUCZANIEM...

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE POUFNE. Wirtualny Dziekanat. - Student

INFORMACJE POUFNE. Wirtualny Dziekanat. - Student Wirtualny Dziekanat - Student Producent i dystrybutor BAZUS Sp. z o.o. Lublin 2014 Spis treści 1.1 WD - Student...3 1.1.1 Logowanie...3 1.1.2 Funkcja twoje dane...5 1.1.3 Funkcja twoje studia...7 1.1.4

Bardziej szczegółowo

Zasoby internetowe do darmowej nauki języka angielskiego. Alicja Wojgienica

Zasoby internetowe do darmowej nauki języka angielskiego. Alicja Wojgienica Zasoby internetowe do darmowej nauki języka angielskiego Alicja Wojgienica Wśród zasobów można wyróżnić między innymi: portale tematyczne, słowniki, materiały do pobrania ze stron wydawnictw brytyjskich,

Bardziej szczegółowo

PŁATNE TREŚCI W INTERNECIE POTRZEBY, DOŚWIADCZENIA, POSTAWY OFERTA

PŁATNE TREŚCI W INTERNECIE POTRZEBY, DOŚWIADCZENIA, POSTAWY OFERTA PŁATNE TREŚCI W INTERNECIE POTRZEBY, DOŚWIADCZENIA, POSTAWY OFERTA WSTĘP W Internecie można kupić praktycznie wszystko - książki, płyty z muzyką i filmami, bilety lotnicze i wycieczki zagraniczne, także

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Strona1 Agnieszka Świętek Scenariusz zajęć edukacyjnych nr 7.3 Temat zajęć: Zakładamy naszą firmę (1) 1. Cele lekcji: Uczeń: wie, czym jest numer NIP, wie, czy jest numer REGON i w jakim celu jest nadawany,

Bardziej szczegółowo

Szkolenie z użytkowania platformy ONLINE.WSNS

Szkolenie z użytkowania platformy ONLINE.WSNS WYŻSZA SZKOŁA NAUK SPOŁECZNYCH z siedzibą w Lublinie PLATFORMA E-LEARNING Szkolenie z użytkowania platformy ONLINE.WSNS Lublin, 2011 admin@wsns.pl 2011 Wyższa Szkoła Nauk Społecznych http://www.wsns.pl

Bardziej szczegółowo

Jak korzystać z MicrosoftDreamSpark (MSDNAA)?

Jak korzystać z MicrosoftDreamSpark (MSDNAA)? Jak korzystać z MicrosoftDreamSpark (MSDNAA)? Firma Microsoft w ramach oferty Microsoft DreamSpark (dawniej MSDNAA) pozwala studentom i pracownikom naukowym wybranych wydziałów technicznych na bezpłatne

Bardziej szczegółowo

Regulamin korzystania z platformy e-learning w projekcie Czas Zawodowców Wielkopolskie Kształcenie Zawodowe

Regulamin korzystania z platformy e-learning w projekcie Czas Zawodowców Wielkopolskie Kształcenie Zawodowe Regulamin korzystania z platformy e-learning w projekcie Czas Zawodowców Wielkopolskie Kształcenie Zawodowe Zadania szkół biorących udział w projekcie 1. Realizacja zajęć kształcenia zawodowego z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Postępy edukacji internetowej

Postępy edukacji internetowej Postępy edukacji internetowej na przykładzie działań Centralnego Instytutu Ochrony Pracy Państwowego Instytutu Badawczego dr inż. Małgorzata Suchecka inż. Artur Sychowicz Centralny Instytut Ochrony Pracy

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOT: JĘZYK ANGIELSKI

PRZEDMIOT: JĘZYK ANGIELSKI PRZEDMIOT: JĘZYK ANGIELSKI I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj przedmiotu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom studiów (np. pierwszego

Bardziej szczegółowo

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek

Andragogika. 1. Wprowadzenie do andragogiki. Opr. Katarzyna Verbeek Andragogika Opr. Katarzyna Verbeek 1. Wprowadzenie do andragogiki Andragogika to dziedzina zajmująca się szeroko pojętym kształceniem dorosłych, ich edukowaniem, wychowaniem i rozwojem. Wywodzi się z pedagogiki,

Bardziej szczegółowo

Projekt szkolenia on-line w bibliotece akademickiej

Projekt szkolenia on-line w bibliotece akademickiej Anna Gruca anna.gruca@bg.agh.edu.pl Projekt szkolenia on-line w bibliotece akademickiej Przysposobienie biblioteczne w BG AGH Przysposobienie biblioteczne w Bibliotece Głównej AGH Nieobowiązkowe Treść

Bardziej szczegółowo

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE KOMPETENCJI MATEMATYCZNYCH dla nauczycieli szkół podstawowych

PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE KOMPETENCJI MATEMATYCZNYCH dla nauczycieli szkół podstawowych PROGRAM DOSKONALENIA PRZEDMIOTOWEGO W ZAKRESIE KOMPETENCJI MATEMATYCZNYCH dla nauczycieli szkół podstawowych TYTUŁ PROGRAMU: Kształcenie myślenia matematycznego z wykorzystaniem TIK CELE OGÓLNE: Kształcenie

Bardziej szczegółowo

Estomed2. 1. Wstęp. 2. Instalacja Systemu Estomed2. 2.1. Jak zainstalować Estomed2. Hakon Software sp. z o. o. Podręcznik instalacji

Estomed2. 1. Wstęp. 2. Instalacja Systemu Estomed2. 2.1. Jak zainstalować Estomed2. Hakon Software sp. z o. o. Podręcznik instalacji Hakon Software sp. z o. o. Estomed2 Podręcznik instalacji 1. Wstęp Na wstępie dziękujemy za zakup systemu Estomed. Chcielibyśmy, żeby wiązał się on z uczestnictwem w tworzeniu i rozwoju naszego oprogramowania.

Bardziej szczegółowo

Macmillan Practice Online przewodnik dla uczniów

Macmillan Practice Online przewodnik dla uczniów Macmillan Practice Online przewodnik dla uczniów Macmillan Practice Online to wirtualne środowisko dla osób uczących się języka angielskiego. Logując się, możesz realizować materiał wybrany samodzielnie

Bardziej szczegółowo

KONSPEKT LEKCJI CELE EDUKACYJNE. - kształtuje proces samodzielnego myślenia i uczenia się drogą obserwacji

KONSPEKT LEKCJI CELE EDUKACYJNE. - kształtuje proces samodzielnego myślenia i uczenia się drogą obserwacji KONSPEKT LEKCJI Mgr Edyta Korol Gułaj Zespół Szkół Ogólnokształcących nr 5, VII Liceum Ogólnokształcące, Białystok ul. Wierzbowa 7 Temat : Mszaki rośliny ziemno-wodne. Scenariusz lekcji biologii dla klasy

Bardziej szczegółowo

Symfonia Faktura. Instalacja programu. Wersja 2013

Symfonia Faktura. Instalacja programu. Wersja 2013 Symfonia Faktura Instalacja programu Wersja 2013 Windows jest znakiem towarowym firmy Microsoft Corporation. Adobe, Acrobat, Acrobat Reader, Acrobat Distiller są zastrzeżonymi znakami towarowymi firmy

Bardziej szczegółowo

Instytut Przedsiębiorczości Cisco

Instytut Przedsiębiorczości Cisco Instytut Przedsiębiorczości Cisco Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania z siedzibą w Rzeszowie Konferencja: Technologie IT w służbie jakości kształcenia 1 czerwca 2010 Elżbieta Tarnawska Koordynator

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych

PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych PROGRAM LEKCJI BIBLIOTECZNYCH KL. I VI - rok szk. 2014/2015 realizowany przez nauczyciela bibliotekarza na zajęciach grupowych Koordynator - Alina Rodak TREŚCI KSZTAŁCENIA CELE EDUKACYJNE OSIĄGNIĘCIA UCZNIÓW

Bardziej szczegółowo

Studia stacjonarne / 3 semestry/ 180 godzin

Studia stacjonarne / 3 semestry/ 180 godzin Program specjalizacji Dziennikarstwo Multimedialne w roku akademickim 2011/12: PRZEDMIOTY: 1. PRACA ZE ŹRÓDŁAMI DOKUMENTACJI MULTIMEDIALNEJ prof. Marek Jabłonowski/ mgr Beata Bereza 2. DZIENNIKARSTWO W

Bardziej szczegółowo

KWARTALNIK ROZSTRZYGNIĘCIA KONKURSÓW: C.D. LISTY ZWYCIĘZCÓW ROK 2009, NR 2. 01.04.2009. Ważne tematy: KWIECIEŃ 2009

KWARTALNIK ROZSTRZYGNIĘCIA KONKURSÓW: C.D. LISTY ZWYCIĘZCÓW ROK 2009, NR 2. 01.04.2009. Ważne tematy: KWIECIEŃ 2009 ROK 2009, NR 2. KWARTALNIK 01.04.2009 Fi rma T RANSL AT OR Ważne tematy: Rozstrzygnięcia konkursów Scenariusz zajęć dla nauczycieli j. angielskiego Pomoce do nauki j. niemieckiego ROZSTRZYGNIĘCIA KONKURSÓW:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji i obsługi oprogramowania OPTIVA VIEWER

Instrukcja instalacji i obsługi oprogramowania OPTIVA VIEWER Instrukcja instalacji i obsługi oprogramowania OPTIVA VIEWER Volta Sp. z o.o., ul. Jutrzenki 94, 02-230 Warszawa v. 1.0 tel. 22 572 90 20, fax. 22 572 90 30, www.volta.com.pl, volta@volta.com.pl Spis treści:

Bardziej szczegółowo