Profesor dr hab. Danuta Hübner Przewodnicząca Komisji ds. Rozwoju Regionalnego w Parlamencie Europejskim

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Profesor dr hab. Danuta Hübner Przewodnicząca Komisji ds. Rozwoju Regionalnego w Parlamencie Europejskim"

Transkrypt

1 Profesor dr hab. Danuta Hübner Przewodnicząca Komisji ds. Rozwoju Regionalnego w Parlamencie Europejskim Prelekcja na temat aktualnej sytuacji w Europie, wprowadzanych w życie reform i ich wpływu na polską gospodarkę Konferencja z cyklu Radar Ekonomiczny, Union Investment 25 kwietnia 2013 r., Hotel InterContinental w Warszawie Kryzysy są powracającym elementem procesów rozwoju. Ten, którego doświadcza dziś Europa, nie jest pierwszym poważnym kryzysem na naszym kontynencie. Jest jednak na pewno kryzysem bardzo szczególnym i to nie tylko z punktu widzenia problemów i wyzwań, które wygenerował. Zasługuje na taką ocenę także z punktu widzenia podejmowanych w związku z nim zmieniających Europę bezprecedensowych decyzji politycznych. Na pewno ten kryzys wiele Europę nauczył. Uświadomiliśmy sobie, że wszyscy jesteśmy częścią tej samej, jednej, silnie powiązanej Europy. Pokazał nam także dość dobitnie, że wszyscy jesteśmy częścią tego samego globalnego świata. Państwa członkowskie Unii uświadomiły sobie także, że nikt nie jest dostatecznie silny, by samemu skutecznie zmierzyć się ze światem globalnym. Wszyscy musimy inwestować w zdolności do zmiany, ale i do współpracy. Trzeba upewnić się, gdzie możemy osiągnąć przewagę i zdolność konkurowania z innymi, a gdzie musimy po prostu szukać opłacalnej współpracy. W globalnym świecie narasta wielka zmiana. Świat zatacza kolo. Nadchodzące dekady przyniosą przesunięcie się środka ciężkości świata ponownie do Azji. I będzie to świat gigantów. Dziś nie liczy się tak bardzo sam poziom rozwoju, ile jego dynamika i rozmiary gospodarek. Postęp technologiczny ułatwia od lat i przyspiesza wchodzenie gospodarek rozwijających się w globalne łańcuchy podażowe. Wywiera to presję konkurencyjną na niespotykaną skalę na starzejące się społeczeństwa europejskie i europejskie gospodarki. Jedyną sensowną odpowiedzią Europy jest poszukiwanie nowych granic innowacyjności. Dziś ponad 90 procent 1

2 wzrostu odbywa się poza Europą. Większość konsumpcji przypada na kraje o bardzo słabym wzroście, większość wzrostu na kraje o ciągle niskiej konsumpcji. Na dłuższą metę ta nierównowaga nie utrzyma się. Czeka nas wielkie przebalansowanie, dążenie do nowej równowagi w świecie. Powstaje też pytanie, czy nowi giganci znajdą taką ścieżkę wzrostu, która nie będzie generować nierówności, będących przejawem nieefektywności modelu rozwoju. W historii świata i Europy nierówności nie wychodziły nam na dobre. Ryzyko tkwi także w tym, iż mimo kryzysu nie ukształtował się nowy globalny system zarządzania światem. Ciągle tkwimy w strukturach systemu współpracy wielostronnej, który nie odzwierciedla nowych proporcji świata. Niestety G20 nie jest zdolna do strategicznej orientacji i decyzji. Działa raczej jako antykryzysowa platforma współpracy, bez demokratycznej legitymacji i zdolności wykonawczych. Aktywizuje się i usprawnia przede wszystkim w momentach zagrożeń. Błędem Europy byłoby jednak patrzenie na świat z boku, jakby się sam stawał. Europa może wywierać wpływ na świat. Jest on zresztą w dużym stopniu jej wytworem. By tak było, Europa musi być Europą na ten świat otwartą. Dziś jest ciągle zwrócona do wewnątrz, zaabsorbowana sobą. Te tendencje wzmocnił kryzys. Europa jest w kryzysie. Od czterech lat. Nie przewidzieliśmy go, nie zapobiegliśmy mu. Pod tym względem jesteśmy w dość dobrym towarzystwie, aczkolwiek nie może to być pocieszeniem. Na pewno jednak zareagowaliśmy na kryzys, na wszystkie jego przejawy. Nie byliśmy na kryzys przygotowani, bo Europa integrująca się nigdy nie miała do czynienia z podobnym kryzysem. Szczególnie z kryzysem finansowym. Kiedy powstawał obszar wspólnej waluty, zaczynał się boom kredytowy. Nie spodziewano się wydarzeń na rynkach finansowych, które przerastałyby zdolności mechanizmów dostosowawczych strefy euro. Nie zapanowaliśmy jako Europa nad kryzysem w sektorze bankowym w sposób bezpieczny dla stabilności finansów publicznych. Instrumenty pomocy 2

3 dla banków stworzyły szybko niebezpieczne, jak się okazało, błędne koło. W pułapkę wpadły także gospodarki, które w kryzys finansowy weszły z nadwyżką budżetową, jak np. Irlandia. Wszystkie trzy wymiary kryzysu - ekonomiczny, finansowy, społecznyzaczęły się wzajemnie podsycać. Wywołało to najtrudniejszy do pokonania kryzys zaufania. Wszystkich wobec wszystkich - rynków do decyzji polityków, obywateli do klasy politycznej, banków do przedsiębiorców, depozytariuszy do banków, agencji ratingowych do polityków i wzajemnie. Kryzys w sposób szczególny dotknął państw członkowskich strefy euro. Wszyscy wiedzieliśmy, że obszar wspólnej waluty jest projektem niedokończonym. I nie chodzi tylko o grzech pierworodny w postaci braku skutecznego mechanizmu fiskalnego. Równie istotną słabością był brak wspominanego już mechanizmu antykryzysowego dla potencjalnego załamania w sektorze finansowym. Wynikało to i z braku doświadczenia i z braku wyobraźni. Szczególnie niebezpieczne zaś okazało się w szerszym kontekście niemal całkowitego braku regulacji europejskich w tym sektorze. Był to sektor o dużej ilości instytucji o potencjalnym ryzyku systemowym i transgranicznej aktywności. Kryzys w strefie euro, który uruchomił bezprecedensowe reformy całego systemu zarządzania w tym obszarze, ujawnił niedostatki instytucjonalne tego wielkiego i ważnego przedsięwzięcia. Mimo transferu kompetencji na poziom europejski, instytucje europejskie pozostały jednak w znacznym stopniu niezmienione. Do dziś, instytucjonalny porządek z Maastricht, potwierdzony Traktatem z Lizbony, sprawia, że strefa euro jest ciągle zarządzana metodą międzyrządową. Przejście do metody wspólnotowej wymagałoby zmiany traktatu, na co ciągle nie ma apetytu. Kryzys w strefie euro to jednak także, a może przede wszystkim, kryzys konkurencyjności gospodarki europejskiej. Nie tylko w kontekście podziału Europy na północ i południe, ale i w kontekście bardziej fundamentalnym. Europejski model rozwoju oparty na wartościach, z których europejczycy są 3

4 dumni, ale których nie podziela znaczna część świata, stworzył społeczeństwo chronione przez rożne normy społeczne, polityczne, gospodarcze, które osłabiają relatywną konkurencyjność gospodarki. Kryzys pokazał także, iż, wbrew oczekiwaniom, wspólna waluta, jedna stopa procentowa, jeden kurs walutowy wobec świata zewnętrznego w gospodarkach ogromnie zróżnicowanych pod względem konkurencyjności, nie uruchamia dostosowań strukturalnych. Stad dziś taki nacisk na reformy strukturalne. Na ten wielowątkowy kryzys Europa odpowiedziała także wielowymiarowo. Można dziś krytykować te reakcje ze względu na ich skalę, szybkość czy rodzaj środków. Tym niemniej warto także dostrzec i to, że nie rozpoczęły się wojny handlowe, gospodarcze, że siedzieliśmy przy jednym stole, że wykorzystaliśmy kryzys dla uruchomienia bezprecedensowych, głębokich reform, nie do pomyślenia przed kryzysem. Odpowiedź na kryzys objęła trzy obszary. Myślę, że najsłabiej wypadły reformy, które miały szybko przynieść ustabilizowanie deficytów i zmniejszenie zadłużenia państw poddanych pakietom restrykcyjnokonsolidacyjnym. Drugi obszar działań naprawczych objął reformy sektora finansowego, trzeci reformy zarządzania strefą wspólnej waluty. Oczekiwania związane z narzuconymi państwom oczekującym pomocy od Europy i IMF programami konsolidacji fiskalnej w zasadzie nie spełniły się. W gospodarkach o niskiej konkurencyjności pogłębiły recesję. W rezultacie kraje takie, jak Grecja, ale także Portugalia czy Hiszpania stoją w obliczu utraconej dekady rozwojowej. Sięgnięcie do radykalnej polityki restrykcyjnej w głębokiej recesji było błędem, potwierdzanym zresztą przez doświadczenia historyczne. Deficyty i długi miały się zmniejszyć, dostęp państwa do finansowania poprawić, sektor prywatny miał wypełnić lukę inwestycyjną po sektorze publicznym. Tymczasem rentowność obligacji pogarszała się, rosły koszty zadłużenia w rezultacie nie tylko pogarszających się parametrów gospodarczych, ale i zbiorowej paniki na rynkach. Założenia dotyczące 4

5 mnożnika wydatków były całkowicie chybione. Powstało błędne kolo zadłużenia publicznego i kryzysu bankowego. Do dziś nierozsupłane. Tworzenie przestrzeni dla wzrostu rozpoczęło się bardzo późno, a rynki finansowe rozpoczęły obserwację zdolności państw do wzrostu bardzo szybko. W zasadzie równolegle z obserwacją deficytów i długów. Dziś jest oczywiste, że wzrost do Europy sam nie przyjdzie. Potrzebna jest aktywna polityka państw i Europy. Tradycyjnie bardzo ważnym kołem zamachowym wzrostu w gospodarce europejskiej były mechanizmy integracyjne - rynek wewnętrzny, rozszerzenia, wspólna waluta. Te mechanizmy uległy spowolnieniu. Europa potrzebuje aktywnej polityki generowania nowych czynników wzrostu w sferze usług, gospodarki cyfrowej, innowacyjności w ogóle. Potrzebuje reform rynku pracy. Potrzebuje udrożnienia kanałów finansowania wzrostu, i tych prywatnych, związanych ze stanem sektora finansowego, i tych publicznych, związanych z wieloletnim budżetem europejskim. Te kanały nie działają. Małe i średnie przedsiębiorstwa nie mają dostępu do finansowania. Warunki dostępnego kredytu są niekorzystne. Wzrost, tak bardzo potrzebny Europie, jest wiec ciągle jeszcze wyzwaniem do skutecznego podjęcia. Drugi obszar działań wywołanych kryzysem to reformy sektora finansowego. W latach przedkryzysowych sektor finansowy znajdował się na marginesie procesów harmonizacji na poziomie europejskim. Pod koniec 2008 r nastąpiła radykalna zmiana podejścia. W bardzo krótkim jak na tradycje decyzyjne Unii Europejskiej podjęto i zrealizowano niezwykle wszechstronne i głębokie reformy, pokrywające w zasadzie wszystkie pola aktywności w tym sektorze. Dziś wyzwaniem jest wdrażanie reform. Także dokończenie procesów legislacyjnych będących w toku czy w przygotowaniu przez Komisję Europejską. Jedną z najważniejszych reform jest na pewno znajdujący się w końcowym etapie legislacji pierwszy etap budowy Unii Bankowej, a mianowicie Jednolity Nadzór Europejski. Ten proces legislacyjny wart jest szczególnej uwagi, ponieważ podjęty został wysiłek otwarcia systemu na państwa nie będące w strefie euro, a podejmujące bliską współpracę z 5

6 nowym systemem. Z jednej strony otrzymaliśmy ostatecznie system z niemal wyrównanymi obowiązkami i uprawnieniami, z drugiej jednak nie została rozwiązaną kwestią dostępu państw spoza strefy euro do wsparcia finansowego w przypadku ewentualnej konieczności rekapitalizacji banków. Parlament Europejski zaproponował uzupełnienie instrumentu pomocy finansowej dla państw spoza euro, tzw. instrumentu Bilansu Płatniczego o to dodatkowe narzędzie stabilizujące (Sprawozdanie Danuty Hübner w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Rady ustanawiającego instrument pomocy finansowej dla państw członkowskich, których walutą nie jest euro). Trwają prace legislacyjne nad systemem kontrolowanej upadłości banków oraz systemem gwarancji depozytów - to dwa brakujące ogniwa Unii Bankowej. Niestety mimo postępu w zakresie europeizacji regulacji systemu finansowego, postępuje fragmentaryzacja tego sektora, spadek działalności transgranicznej i swoista "patriotyzacja" aktywności instytucji finansowych. W tym kontekście warto parę słów poświęcić Europejskiemu Bankowi Centralnemu. Niewątpliwie w trakcie kryzysu przypadła mu rola szczególna. Ciągle jest to instytucja o wysokiej reputacji międzynarodowej, co zwiększa efektywność jego działania. EBC przeszedł dramatyczną transformację w trakcie kryzysu. Przeszedł od czystej stabilizacji cen na nowe tereny. Dostarczał taniego kredytu bankom strefy euro, skupywał obligacje na rynku wtórnym, a następnie także na rynku pierwotnym w odniesieniu do państw objętych wsparciem finansowym. Generalnie łagodził napięcia na rynku, obniżał koszty długu publicznego i działał na rzecz pobudza dopływu kredytu do gospodarki. Niestety kanał transmisji monetarnej pozostawał najczęściej niedrożny co obniżało skuteczność operacji EBC. Ciągle prowadzi luźną politykę monetarną. Zbyt długi okres takiej polityki może jednak pobudzać złą alokację ograniczonych zasobów finansowych. Ważnym wyzwaniem dla Europy będzie zadbanie, by zaostrzenie polityki monetarnej, które w końcu nastąpi było skorelowane z właściwą polityką fiskalną. 6

7 Niezwykle ważne reformy nastąpiły w rezultacie kryzysu w sferze zarządzania strefą euro. Obszar wspólnej waluty był w momencie pojawienia się zjawisk kryzysowych projektem niedokończonym. Jednocześnie jednak wdrażany był w sposób zbyt zrelaksowany. O tym, czy jest nadmierny deficyt decydowało głosowanie państw członkowskich, a nie fakty. W rezultacie kryzys doprowadził praktycznie do wymyślenia Unii Gospodarczo-Walutowej na nowo. Podjęto bezprecedensowe reformy koordynacji polityki gospodarczej i procesów budżetowych, zaostrzono radykalnie instrumenty dyscypliny fiskalnej, wprowadzono nadzór nad nierównowagami makroekonomicznymi wraz z systemem sankcji. Na czerwcowym szczycie mogą zapaść dalsze decyzje dotyczące koordynacji reform strukturalnych oraz nowego instrumentu finansowego w tym obszarze. Skoro kryzys uruchomił reformy pogłębiające integrację w obszarze wspólnej waluty, siłą rzeczy zaczął pogłębiać się podział Unii na dwa obszary. Wśród państw bez wspólnej waluty znajdują się jednak zarówno takie, które dysponują trwałą derogacją w sprawie członkostwa, czyli takie, które nie chcą wejść oraz takie, które chcą, ale jeszcze nie mogą. To stworzyło potrzebę refleksji i działań na rzecz obejmowania nową legislacją także tej ostatniej grupy. Jest także oczywiste, że ścieżki legislacyjne, a w końcu generalnie zakres integracji, będą w ciągu najbliższych lat rozchodzić się. Strefa euro staje się stopniowo twardym jądrem Unii, a integracja przechodzi na poziom polityczny. Za dwa lata spośród państw, które weszły do Unii wraz z Polską w 2004 r. poza euro pozostanie jedynie Polska, Czechy i Węgry. Ta dwu czy trzypiętrowa Europa zagraża jednolitości rynku wewnętrznego. Stąd mechanizmy włączania potencjalnych członków obszaru wspólnej waluty są niezwykle ważne. Członkostwo w strefie euro przestaje być jedynie projektem ekonomicznym, a staje się miejscem rozdania politycznego na wiele lat. Reakcje Europy na kryzys i wprowadzanie reform, których rezultatem jest przesuwanie kompetencji i decyzji na poziom europejski sprawia, że unia polityczna staje się rzeczywistością. Paradoks polega jednak na tym, iż 7

8 wyłanianie się unii politycznej odbywa się nie na gruncie podzielanej wizji, a w rezultacie reform opartych na małych krokach, stopniowych zmianach, na cząstkowym podejściu do zmiany. Czy jest szansa, że to cząstkowe podejście da w sumie spójną instytucjonalnie demokratyczną nową jakość? Debata na temat Unii politycznej dopiero się zaczyna. Reformy zmierzające do stabilizacji funkcjonowania obszaru wspólnej waluty, aczkolwiek trudne, nie budzą generalnie oporu, bo świeże są dowody negatywnych konsekwencji ich braku. Jednakże dalsze przesuwanie kompetencji tradycyjnie narodowych związanych z opodatkowaniem czy polityką społeczną rodzi więcej emocji. Europejskie debaty nad przyszłością tradycyjnie uciekały od tematu finalité politique, czyli ostatecznego celu unii politycznej. Próby zdefiniowania tego celu np. w czasie prac Konwentu Europejskiego w 2002 i zaproponowanie Traktatu Konstytucyjnego skończyło się fiaskiem. Europa była od początku projektem niedokończonym, który rozwijał się stopniowo, krok po kroku w miarę identyfikowanych nowych wyzwań. Jednakże dla wielkich, przełomowych zmian Europa formułowała wizje, strategie, plan działania. Tak było w przypadku unii celnej, strefy wolnego handlu, Schengen, rynku wewnętrznego czy obszaru wspólnej waluty. Czy tym razem może udać się bez wizji? Starej metodzie małych kroków nie towarzyszy wieloletnia wizja, powstaje pytanie, dokąd, jeśli w ogóle, te małe, ale jednak radykalne, kroki nas wiodą. Takie podejście ma też inne konsekwencje. Oczywiście brak wizji nie pozwala na sensowny dialog ze społeczeństwem. Ludzie nie są świadomi i nie wiedzą, dokąd idziemy i po co. To bardzo utrudnia mobilizowanie opinii publicznej dla trudnych przecież reform. W rezultacie coraz bardziej zintegrowana Europa zwiększa dystans do obywateli, podcina sobie szanse na demokratyczną legitymację przemian. A irlandzkie referendum w sprawie paktu fiskalnego pokazało, że nawet najtrudniejsze, najbardziej skomplikowane reformy można wytłumaczyć i pozyskać dla nich poparcie. 8

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny

Warunki uzyskania zaliczenia z przedmiotu, na którym słuchacz studiów podyplomowych był nieobecny Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Warunki uzyskania zaliczenia

Bardziej szczegółowo

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej

Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Europejskiej Cezary Kosikowski, Finanse i prawo finansowe Unii Spis treści: Wykaz skrótów Wprowadzenie Część I USTRÓJ WALUTOWY I FINANSE UNII EUROPEJSKIEJ Rozdział I Ustrój walutowy Unii 1. Pojęcie i zakres oraz podstawy

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro. Jerzy Osiatyński

Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro. Jerzy Osiatyński Konsolidacja finansów publicznych a kryzys strefy euro Jerzy Osiatyński 2 Kryzys euro i lekcje dla Polski Czy załamanie się obszaru euro nie osłabi samej Unii Europejskiej lub w ogóle jej nie przekreśli?

Bardziej szczegółowo

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji

Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Kryzys strefy euro. Przypadek Grecji Początek kryzysu w Grecji Skala problemów w Grecji została ujawniona w kwietniu 2009, gdy w zrewidowano prognozę deficytu budżetowego z 3,7% PKB do 12,7%, a ostatecznie

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH

KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH KRYZYS FINANSÓW PUBLICZNYCH przyczyny, mechanizm, drogi wyjścia redakcja naukowa Leokadia Oręziak Dariusz K. Rosati Warszawa 2013 SPIS TREŚCI WSTĘP Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati ^ 9 ROZDZIAŁ 1. Konsolidacja

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro

Spis treści. Wstęp Dariusz Rosati... 11. Część I. Funkcjonowanie strefy euro Spis treści Wstęp Dariusz Rosati.............................................. 11 Część I. Funkcjonowanie strefy euro Rozdział 1. dziesięć lat strefy euro: sukces czy niespełnione nadzieje? Dariusz Rosati........................................

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Sytuacja gospodarcza Polski

Sytuacja gospodarcza Polski Sytuacja gospodarcza Polski Bohdan Wyżnikiewicz Warszawa, 4 czerwca 2014 r. Plan prezentacji I. Bieżąca sytuacja polskiej gospodarki II. III. Średniookresowa perspektywa wzrostu gospodarczego polskiej

Bardziej szczegółowo

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska

Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie. Joanna Siwińska Deficyt budżetowy i dług publiczny w dłuższym okresie Joanna Siwińska Dług publiczny, jako % PKB Dług publiczny kraje rozwinięte 1880 1886 1892 1898 1904 1910 1916 1922 1928 1934 1940 1946 1952 1958 1964

Bardziej szczegółowo

PĘTLE ROZWOJU O POLITYCE GOSPODARCZEJ POLSKI

PĘTLE ROZWOJU O POLITYCE GOSPODARCZEJ POLSKI PĘTLE ROZWOJU O POLITYCE GOSPODARCZEJ POLSKI Sytuacja gospodarcza na przełomie poprzedniej i obecnej dekady bardzo wysokie i gwałtownie rosnące bezrobocie bardzo niska stopa aktywności zawodowej niska

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE

Spis treści. Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa WPROWADZENIE Spis treści Przedmowa do wydania polskiego Przedmowa xiii xv WPROWADZENIE l Rozdział l. Ekonomiczne opisanie świata 3 1.1. Stany Zjednoczone 4 1.2. Unia Europejska 10 1.3. Chiny 15 1.4. Spojrzenie na inne

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY

PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY UNIWERSYTET EKONOMICZNY w POZNANIU Paweł Śliwiński PRZEPŁYWY KAPITAŁU MIĘDZYNARODOWEGO A WZROST GOSPODARCZY w krajach Europy Srodkowo-Wschodniej w latach 1994-2008 B 380901 WYDAWNICTWO UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO

Bardziej szczegółowo

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski

dr Jan Hagemejer Karol Pogorzelski Kryzys finansów publicznych i druga fala Wielkiej Recesji Badanie wykonane przez Instytut Badań Strukturalnych w ramach prac nad projektem: Analiza procesów zachodzących na polskim rynku pracy i w obszarze

Bardziej szczegółowo

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ

Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie. Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Konwergencja nominalna versus konwergencja realna a przystąpienie Polski do strefy euro część I Ewa Stawasz Katedra Międzynarodowych Stosunków Gospodarczych UŁ Plan prezentacji 1. Nominalne kryteria konwergencji

Bardziej szczegółowo

Polska w Onii Europejskiej

Polska w Onii Europejskiej A/452928 Polska w Onii Europejskiej - wybrane polityki sektorowe Wydawnictwo SGGW Warszawa 2004 Spis treści Wstęp 9 1. CHARAKTERYSTYKA PORÓWNAWCZA GOSPODAREK POLSKI I UNII EUROPEJSKIEJ 11 1.1. Dynamika

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów

3.1. Istota, klasyfikacja i zakres oddziaływania wydatkowych instrumentów Spis treści Wprowadzenie... 7 Rozdział 1. Cele, uwarunkowania i obszary działania współczesnej polityki fiskalnej... 11 1.1. Istota, zarys historyczny i uwarunkowania polityki fiskalnej... 12 1.2. Obszary

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9

Spis treści. Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Spis treści Wstęp Leokadia Oręziak, Dariusz K. Rosati... 9 Rozdział 1. Konsolidacja fiskalna a kryzys zadłużenia w strefie euro Dariusz K. Rosati.... 11 1. Wprowadzenie... 11 2. Dyscyplina finansowa w

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej

Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej Informator uro w Polsce w roku 20.?.?. Ekonomiczne, polityczne i społeczne aspekty rezygnacji z waluty narodowej STABILIZACJA KURSU WALUTOWEGO PRZED PRZYSTĄPIENIEM DO STREFY EURO Joanna Stryjek, SGH Wejście

Bardziej szczegółowo

Finanse publiczne : współczesne ujęcie / Stanisław Owsiak. Warszawa, cop Spis treści. Część I. Podstawy teorii finansów publicznych 21

Finanse publiczne : współczesne ujęcie / Stanisław Owsiak. Warszawa, cop Spis treści. Część I. Podstawy teorii finansów publicznych 21 Finanse publiczne : współczesne ujęcie / Stanisław Owsiak. Warszawa, cop. 2017 Spis treści Wstęp 15 Część I. Podstawy teorii finansów publicznych 21 1. Przedmiot nauki o finansach publicznych 23 1.1. Pojęcie

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094

KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW. w ramach UNII EUROPEJSKIEJ. Implikacje dla Polski B 365094 KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski B 365094 SPIS TREŚCI Wstęp 9 ROZDZIAŁ I. PODATKI JAKO CZYNNIK WPŁYWAJĄCY NA MIĘDZY- NARODOWĄ POZYCJĘ GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie Kapitałem w Bankach

Zarządzanie Kapitałem w Bankach Zarządzanie Kapitałem w Bankach Wizja scenariusza spowolnienia gospodarczego w Polsce w kontekście powołania wspólnego nadzoru bankowego Tomasz Kubiak Dyrektor Zarządzający Dep. Alokacji Kapitału i ALM

Bardziej szczegółowo

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym

Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym Konferencja Wyzwania dla spójności Europy 21-22 kwietnia 2016 Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Spójność w UE15 po kryzysie fiskalnym dr Agnieszka Tomczak Politechnika Warszawska atomczak@ans.pw.edu.pl

Bardziej szczegółowo

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ

KONKURENCJA PODATKOWA UNII EUROPEJSKIEJ Leokadia Oręziak KONKURENCJA PODATKOWA i HARMONIZACJA PODATKÓW w ramach UNII EUROPEJSKIEJ Implikacje dla Polski Warszawa 2007 SPIS TREŚCI Wstęp...........................................................

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy. Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wspólna waluta euro Po co komu Unia Europejska i euro? dr Urszula Kurczewska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie 23 października 2012 r. EKONOMICZNY UNIWERSYTET DZIECIĘCY

Bardziej szczegółowo

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A

Gospodarka światowa w 2015. Mateusz Knez kl. 2A Gospodarka światowa w 2015 Mateusz Knez kl. 2A Koło Ekonomiczne IV LO Nasze koło ekonomiczne współpracuje z Uniwersytetem Ekonomicznym w Poznaniu. Wspólne działania rozpoczęły się od podpisania umowy pomiędzy

Bardziej szczegółowo

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï

=Dá F]QLN QU s}ï v] }o] Çl] ] v]'ïv i v }l îìíï 736 M. Belka Narodowy Bank Polski Warszawa, r. Z nia na rok 2013 przed do projektu u Z nia. W ch realizowanej przez Narodowy Bank Polski 3 r. Ponadto i W na rok 2013 10 2012 r. p 2. W 2013 r. olskim w

Bardziej szczegółowo

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne

D Huto. UTtt. rozsieneoia o Somne D Huto UTtt rozsieneoia o Somne Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne Warszawa 2007 Wstęp 9 ROZDZIAŁ I Zarys teoretycznych podstaw unii monetarnej 15 1. Główne koncepcje i poglądy teoretyczne 15 1.1. Unia monetarna

Bardziej szczegółowo

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW

dr Bartłomiej Rokicki Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Katedra Makroekonomii i Teorii Handlu Zagranicznego Wydział Nauk Ekonomicznych UW Model klasyczny podstawowe założenia Podstawowe założenia modelu są dokładnie takie same jak w modelu klasycznym gospodarki

Bardziej szczegółowo

Zalecenie DECYZJA RADY. stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r.

Zalecenie DECYZJA RADY. stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013 r. KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 15.11.2013 r. COM(2013) 907 final Zalecenie DECYZJA RADY stwierdzająca, że Polska nie podjęła skutecznych działań w odpowiedzi na zalecenie Rady z dnia 21 czerwca 2013

Bardziej szczegółowo

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r.

Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski. Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE, strefy euro i dla Polski Warszawa, 29 listopada 2012 r. Unia bankowa skutki dla UE i dla strefy euro Andrzej Raczko Narodowy Bank Polski Strefa euro Strefa euro doświadcza bardzo

Bardziej szczegółowo

Akademia Młodego Ekonomisty

Akademia Młodego Ekonomisty Akademia Młodego Ekonomisty Po co komu Unia Europejska i euro? Prof. dr hab. Elżbieta Kawecka-Wyrzykowska (Katedra Integracji Europejskiej im. Jeana Monneta; www.kawecka.eu) Poprzedniczka strefy euro Łacińska

Bardziej szczegółowo

9230/15 pas/mkk/mak 1 DG B 3A - DG G 1A

9230/15 pas/mkk/mak 1 DG B 3A - DG G 1A Rada Unii Europejskiej Bruksela, 15 czerwca 2015 r. (OR. en) 9230/15 UEM 173 ECOFIN 378 SOC 368 COMPET 280 ENV 364 EDUC 186 RECH 177 ENER 221 JAI 383 EM 241 NOTA Od: Do: Nr dok. Kom.: Dotyczy: Sekretariat

Bardziej szczegółowo

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH

Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Stanisław Owsiak, Finanse publiczne teoria i praktyka. Spis treści: Wstęp Część pierwsza. PODSTAWY TEORII FINANSÓW PUBLICZNYCH Rozdział 1. Przedmiot nauki o finansach publicznych Pojęcie nauki o finansach

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej

Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Polityka pieniężna nowych państw członkowskich Unii Europejskiej Od transformacji przez inflację do integracji Wiesława Przybylska-Kapuścińska Oficyna a Wolters Kluwer business monografie Wstęp 9 CZĘŚĆ

Bardziej szczegółowo

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r.

Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Sektor bankowy w Europie. Co zmienił kryzys? Warszawa, 16 maja 2013 r. Czy kryzys finansowy wymusi zmiany w dotychczasowych modelach biznesowych europejskich banków? Maciej Stańczuk Polski Bank Przedsiębiorczości

Bardziej szczegółowo

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych.

Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Konferencja Lokalne Grupy Rybackie szansą czy tylko nadzieją? Dlaczego nie stać nas na tanie rzeczy? Racjonalne korzystanie ze środków wspólnotowych. Gdańsk - Polfish czerwiec - 2011 r www.ngr.pila.pl

Bardziej szczegółowo

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych

U S T AWA. z dnia. o zmianie ustawy o finansach publicznych U S T AWA Projekt z dnia o zmianie ustawy o finansach publicznych Art. 1. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240, z późn. zm. 1) ) wprowadza się następujące

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

Zalecenie ZALECENIE RADY. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji. {SWD(2013) 523 final}

Zalecenie ZALECENIE RADY. mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji. {SWD(2013) 523 final} KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 10.12.2013 r. COM(2013) 914 final Zalecenie ZALECENIE RADY mające na celu likwidację nadmiernego deficytu budżetowego w Chorwacji {SWD(2013) 523 final} PL PL Zalecenie

Bardziej szczegółowo

Droga Polski do Unii Europejskiej

Droga Polski do Unii Europejskiej Prof. dr hab. Stanisław Biernat Unia Europejska i prawo unijne po Traktacie z Lizbony -zagadnienia wprowadzające STUDIA PODYPLOMOWE 7 listopada 2015 r. Droga Polski do Unii Europejskiej 1991 Podpisanie

Bardziej szczegółowo

Unia Gospodarcza i Pieniężna

Unia Gospodarcza i Pieniężna Unia Gospodarcza i Pieniężna Polityka gospodarcza i pieniężna (art. 119 TfUE) Dla osiągnięcia celów określonych w artykule 3 Traktatu o Unii Europejskiej, działania Państw Członkowskich i Unii obejmują,

Bardziej szczegółowo

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch

Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia David Begg, Stanley Fisher, Gianluigi Vernasca, Rudiger Dornbusch Makroekonomia jest najczęściej używanym podręcznikiem na pierwszych latach studiów ekonomicznych w większości polskich uczelni.

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r.

Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia. gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Bruksela, dnia 12 maja 2010 r. Sprawozdanie nr 29/2010 Sprawozdanie z konwergencji za 2010 r. - jedynie Estonia gotowa na przyjęcie waluty euro z dniem 1 stycznia 2011 r. Wstęp W sprawozdaniu z konwergencji

Bardziej szczegółowo

PODSTAWA PRAWNA CELE OSIĄGNIĘCIA

PODSTAWA PRAWNA CELE OSIĄGNIĘCIA NOWE RAMY POLITYKI BUDŻETOWEJ Kryzys zadłużeniowy zagrażający stabilności unii gospodarczej i walutowej uwydatnił pilną potrzebę znacznego usprawnienia ram polityki budżetowej. Gruntowna reforma (część

Bardziej szczegółowo

Data Temat Godziny Wykładowca

Data Temat Godziny Wykładowca Harmonogram zajęć w ramach Studiów Podyplomowych Mechanizmy funkcjonowania strefy EURO (IV edycja) organizowanych przez Uniwersytet Opolski przy wsparciu Narodowego Banku Polskiego (zajęcia odbywać się

Bardziej szczegółowo

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem

Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Kryzys i Zarządzanie ryzykiem Piotr Banaszyk Katedra Logistyki Międzynarodowej Globalny kryzys ekonomiczny opinie Banku Światowego W 2013 r. gospodarka eurolandu pozostanie w recesji, kurcząc się o 0,1

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Korekta nierównowagi zewnętrznej

Korekta nierównowagi zewnętrznej Wykład 4 Korekta nierównowagi zewnętrznej Plan wykładu 1. System kursu walutowego 2. Korekta przy sztywnym kursie 1. System kursu walutowego W systemie płynnych kursów walutowych cena waluty jest wyznaczona

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego

Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego Nowa Teoria Optymalnego Obszaru Walutowego dr Grzegorz Tchorek Biuro ds. Integracji ze Strefą Euro, Narodowy Bank Polski Uniwersytet Warszawski, Wydział Zarządzania Poglądy wyrażone przez autora nie stanowią

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW

Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Jan Śliwa PODSTAWY FINANSÓW Łódź Warszawa 2011 SPIS TREŚCI WSTĘP... 9 ROZDZIAŁ I. FINANSE PRZEDSIĘBIORSTWA FINANSE SFERY REALNEJ... 13 1. Istota finansów przedsiębiorstwa... 13 1.1. Podstawowe pojęcia...

Bardziej szczegółowo

Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS

Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS Gniew i Lód: raport o dwóch krajach PIIIGS Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Kamil Kuczyński Było wiele komentarzy dotyczących kryzysu finansowego w Irlandii i Islandii w latach 2008-2012.

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

PROJEKT SPRAWOZDANIA

PROJEKT SPRAWOZDANIA Parlament Europejski 2014-2019 Komisja Gospodarcza i Monetarna 2015/0000(INI) 13.7.2015 PROJEKT SPRAWOZDANIA w sprawie europejskiego semestru na rzecz koordynacji polityki gospodarczej: realizacja priorytetów

Bardziej szczegółowo

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY

WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY JOANNA redakcja naukowa SWIDERSKA WSPÓŁCZESNY SYSTEM BANKOWY Ujęcie instytucjonalne Difin Spis treści Wprowadzenie 11 Część I System gwarantowania depozytów 15 Rozdział 1. Geneza i uwarunkowania tworzenia

Bardziej szczegółowo

PARLAMENT EUROPEJSKI

PARLAMENT EUROPEJSKI PARLAMENT EUROPEJSKI 2004 2009 Komisja Gospodarcza i Monetarna 11.12.2007 KOMUNIKAT DLA POSŁÓW(25/2007) Dotyczy: Odpowiedzi Sejmu RP W załączniku zamieszczono odpowiedź Sejmu RP na posiedzenie międzyparlamentarne

Bardziej szczegółowo

Fundamental Trade EURGBP

Fundamental Trade EURGBP Fundamental Trade EURGBP Euro to bez wątpienia jedna z najsłabszych walut w obecnym czasie, co z resztą widać po zachowaniu w stosunku do większości walut G10. EURUSD schodzi na coraz to niższe pułapy,

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ

Wprowadzenie CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Spis treści Wprowadzenie...... 11 CZĘŚĆ I TEORETYCZNE PODSTAWY POLITYKI GOSPODARCZEJ Rozdział 1 Istota i zakres przedmiotowy polityki gospodarczej - Aneta Kosztowniak, Marzena Sobol 17 1.1. Pojęcie, zakres

Bardziej szczegółowo

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński

Ś W I A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH. Eugeniusz M. Pluciński Ś W I A E U R O P A P O L S K A TEORIA I PRAKTYKA Z PERSPEKTYW RACJONALNYCH WYBORÓW EKONOMICZNYCH Eugeniusz M. Pluciński BYDGOSZCZ - KRAKÓW 2008 SPIS TREŚCI WSTĘP 9 CZĘŚCI WPROWADZENIE DO EKONOMII GOSPODARKI

Bardziej szczegółowo

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską

Arkadiusz Domagała. ntegracia. olski. z Unią Europejską studia europejskie podręcznik akademicki Arkadiusz Domagała ntegracia olski z Unią Europejską Spis treści Wstęp 11 Rozdział I Uwarunkowania i przesłanki integracji Polski ze Wspólnotami Europejskimi 13

Bardziej szczegółowo

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw Konferencja naukowa: Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania prof. zw. dr hab. Henryk Wnorowski Zrównoważone podejście do rozwoju przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Finanse i Rachunkowość

Finanse i Rachunkowość Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Finanse i Rachunkowość 1 Zestaw pytań

Bardziej szczegółowo

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en)

Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en) Rada Unii Europejskiej Bruksela, 11 lipca 2016 r. (OR. en) 10796/16 ECOFIN 678 UEM 264 AKTY USTAWODAWCZE I INNE INSTRUMENTY Dotyczy: DECYZJA RADY stwierdzająca, że Portugalia nie podjęła skutecznych działań

Bardziej szczegółowo

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz

FINANSE. Rezerwa obowiązkowa. Instrumenty polityki pienięŝnej - podsumowanie. dr Bogumiła Brycz Rezerwa obowiązkowa FINANSE dr Bogumiła Brycz Zakład Analiz i Planowania Finansowego Rezerwa obowiązkowa - częśćśrodków pienięŝnych zdeponowanych na rachunkach bankowych, jaką banki komercyjne muszą przekazać

Bardziej szczegółowo

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa

Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Monografie i Opracowania 563 Paweł Niedziółka Kredytowe instrumenty a stabilność finansowa Warszawa 2009 Szkoła Główna Handlowa w Warszawie OFICYNA WYDAWNICZA Spis treści Indeks skrótów nazw własnych używanych

Bardziej szczegółowo

Przepływy kapitału krótkoterminowego

Przepływy kapitału krótkoterminowego Wykład 6 Przepływy kapitału krótkoterminowego Plan wykładu 1. Fakty 2. Determinanty przepływów 3. Reakcja na duży napływ kapitału 1 1. Fakty 1/5 Napływ kapitału do gospodarek wschodzących (mld USD) 1.

Bardziej szczegółowo

Polityka pieniężna i fiskalna

Polityka pieniężna i fiskalna Polityka pieniężna i fiskalna Spis treści: 1. Ekspansywna i restrykcyjna polityka gospodarcza...2 2. Bank centralny i jego polityka: operacje otwartego rynku, zmiany stopy dyskontowej, zmiany stopy rezerw

Bardziej szczegółowo

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE

STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE STRATEGIA LIZBOŃSKA A POLITYKA ZATRUDNIENIA W POLSCE Wpływ funduszy unijnych na tworzenie nowych miejsc pracy dr Jerzy Kwieciński Podsekretarz Stanu Warszawa, 17 maja 2007 r. 1 Odnowiona Strategia Lizbońska

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 2 grudnia 2015 r. Na posiedzeniu członkowie Rady dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i przyszłej sytuacji

Bardziej szczegółowo

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty

OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO. Artykuł wprowadzający do e-debaty OCENA POTENCJALNYCH KONSEKWENCJI INTEGRACJI POLSKI ZE STREFĄ EURO Z PERSPEKTYWY POLSKIEGO SEKTORA BANKOWEGO Artykuł wprowadzający do e-debaty Marta Penczar, Monika Liszewska, Piotr Górski Ocena potencjalnych

Bardziej szczegółowo

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 13 Polityka fiskalna w Unii Walutowej

Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz. Wykład 13 Polityka fiskalna w Unii Walutowej Polityka monetarna Unii Europejskiej dr Joanna Wolszczak-Derlacz Wykład 13 Polityka fiskalna w Unii Walutowej http://www.zie.pg.gda.pl/~jwo/ email: jwo@zie.pg.gda.pl 1. Jaka jest rola polityki fiskalnej

Bardziej szczegółowo

Pierwsza polska prezydencja w Unii Europejskiej

Pierwsza polska prezydencja w Unii Europejskiej PIERWSZA POLSKA PREZYDENCJA W UNII EUROPEJSKIEJ UWARUNKOWANIA PROCESY DECYZYJNE OSIĄGNIĘCIA I NIEPOWODZENIA Janusz Józef Węc Pierwsza polska prezydencja w Unii Europejskiej Uwarunkowania Procesy decyzyjne

Bardziej szczegółowo

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW

Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Przyszłość rolnictwa, gospodarki żywnościowej i obszarów wiejskich dr hab. Julian T. Krzyżanowski SGGW Konferencja Rolnictwo, gospodarka żywnościowa, obszary wiejskie 10 lat w UE SGGW, 11.04.2014r. Znaczenie

Bardziej szczegółowo

Polska w nowej architekturze strefy euro. Marta Götz 24 września 2013 r. Instytut Zachodni, Poznań

Polska w nowej architekturze strefy euro. Marta Götz 24 września 2013 r. Instytut Zachodni, Poznań Polska w nowej architekturze strefy euro Marta Götz 24 września 2013 r. Instytut Zachodni, Poznań Europejska architektura Polska w strefie euro? MIP Sześciopak Semestr Europejski Nadzór mikroostrożnościow

Bardziej szczegółowo

WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA. Ryszard Rapacki

WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA. Ryszard Rapacki WPŁYW POLITYKI STABILIZACYJNEJ NA PRZEDSIĘBIORSTWA Wpływ polityki stabilizacyjnej na przedsiębiorstwa ZAŁOŻENIA: 1. Mała gospodarka, analizowana w dwóch wariantach: Gospodarka zamknięta, Gospodarka otwarta.

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. www.wsip.com.pl

Spis treêci. www.wsip.com.pl Spis treêci Jak by tu zacząć, czyli: dlaczego ekonomia?........................ 9 1. Podstawowe pojęcia ekonomiczne.............................. 10 1.1. To warto wiedzieć już na początku.............................

Bardziej szczegółowo

Sveriges Riksbank

Sveriges Riksbank BANKOWOŚĆ CENTRALNA 1668 - Sveriges Riksbank W 1694 r. powstaje Bank of England, prawie wiek później Banco de Espana (1782), Bank of the United States (1791) czy Banque de France (1800). W XIX wieku powstały

Bardziej szczegółowo

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM

JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Wykład: JAK HICKS TŁUMACZYŁ KEYNESA? - MODEL RÓWNOWAGI IS-LM Stanley Fischer o modelu IS-LM Model IS-LM jest użyteczny z dwóch powodów. Po pierwsze jako narzędzie o znaczeniu historycznym, a po drugie,

Bardziej szczegółowo

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY

Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY KOMISJA EUROPEJSKA Bruksela, dnia 23.11.2011 KOM(2011) 819 wersja ostateczna 2011/0385 (COD) Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY w sprawie wzmocnienia nadzoru gospodarczego i budżetowego

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2015

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2015 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2015 Okrągły stół, czwartek, 1 października 2015, 13:30 15:30 Partner: Polityka INSIGHT Jak odnowić strefę euro? W którą stronę powinna iść integracja unii gospodarczo-walutowej?

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU

Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Tomasz Gruszecki ŚWIAT NA DŁUGU Wydawnictwo KUL Lublin 2012 SPIS TREŚCI Od autora 9 Część I DŁUG NA ŚWIECIE: FAKTY I. BOMBA DŁUGU PUBLICZNEGO 13 1. Zegar długu na świecie 14 2. Tym razem w dtugi popadły

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA 2016: W POSZUKIWANIU WZROSTU I SOLIDARNOŚCI

UNIA EUROPEJSKA 2016: W POSZUKIWANIU WZROSTU I SOLIDARNOŚCI UNIA EUROPEJSKA 2016: W POSZUKIWANIU WZROSTU I Briefing 19 stycznia 2016 Przedstawicielstwo w Polsce 01/2016 www.csm.org.pl Miniony rok przyniósł utrwalenie ożywienia gospodarczego w UE oraz rozpoczęcie

Bardziej szczegółowo