Marcin STANO, Jerzy ŻABA, Zbigniew MAŁOLEPSZY Uniwersytet Śląski, Wydział Nauk o Ziemi, Sosnowiec

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Marcin STANO, Jerzy ŻABA, Zbigniew MAŁOLEPSZY Uniwersytet Śląski, Wydział Nauk o Ziemi, Sosnowiec"

Transkrypt

1 WARSZTATY 2012 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie Mat. Symp. str Marcin STANO, Jerzy ŻABA, Zbigniew MAŁOLEPSZY Uniwersytet Śląski, Wydział Nauk o Ziemi, Sosnowiec Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego na potrzeby numerycznego przewidywania deformacji terenu Słowa kluczowe Geomodelowanie 3D, deformacje terenu, Górnośląskie Zagłębie Węglowe Streszczenie W artykule przedstawiono proces opracowania cyfrowego, trójwymiarowego modelu złoża węgla kamiennego wraz z nadkładem, na przykładzie KWK Knurów Szczygłowice, położonej w zachodniej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Model przygotowano jako podstawę do numerycznego przewidywania deformacji terenu pod wpływem postępującej podziemnej eksploatacji. Podstawowymi źródłami danych były profile otworów wiertniczych, wierconych zarówno z powierzchni jak i z wyrobisk, a także aktualne górnicze mapy pokładów. Pomocniczo użyto map strukturalnych i przekrojów znajdujących się w dokumentacji geologicznej. Pozyskane materiały zdigitalizowano i poddano gruntownej analizie ich jakości, mając na względzie nieuniknione w procesie tworzenia map błędy, a także zdarzającą się nierzetelność wykonania (np. brak informacji o azymucie wiercenia kierunkowego). Zidentyfikowane i oszacowane niedoskonałości materiałów źródłowych ograniczają w pewnym zakresie dokładność stworzonego modelu, co zostało przedstawione w formie odpowiedniej analizy. Na podstawie cyfrowych modeli ukształtowania wgłębnych horyzontów (DEM), opracowanych z uwzględnieniem deformacji zarówno ciągłych jak i nieciągłych, utworzono trójwymiarową siatkę, w granicach złoża obejmującą przestrzeń od powierzchni terenu do spągu najniższego uwzględnionego pokładu węgla. Szczegółowo opracowano zaleganie pięciu pokładów, natomiast zróżnicowanie litofacji pomiędzy nimi, a także w ich nadkładzie odtworzono metodami statystycznymi na podstawie profili litologicznych z otworów. Uzyskany prawdopodobny rozkład wydzieleń litologicznych posłuży jako podstawa do utworzenia przestrzennego rozkładu parametrów reologicznych ośrodka, co w połączeniu z modelem strukturalnym może znaleźć bezpośrednie zastosowanie w przewidywaniu powierzchniowych deformacji. 375

2 M. STANO i in. Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego Wstęp Deformacje terenu pod wpływem podziemnej eksploatacji kopalin, wraz z towarzyszącymi im zjawiskami takimi jak wstrząsy czy powstawanie zalewisk, są najbardziej uciążliwymi skutkami ubocznymi funkcjonowania kopalń dla mieszkańców terenów górniczych, szczególnie na zurbanizowanych obszarach. Zniszczenia infrastruktury, jakie powstają na skutek wspomnianych procesów mają konsekwencje nie tylko społeczne, ale i ekonomiczne, także dla spółek górniczych zobligowanych do wypłacania odszkodowań. Wydaje się zatem uzasadniona praca nad rozwojem metod mogących poprawić skuteczność przewidywania lokalizacji i intensywności deformacji terenu pod wpływem bieżącej i planowanej eksploatacji. Istnieje wiele sposobów wyznaczania zasięgu negatywnych oddziaływań górnictwa na powierzchnię terenu. Jednakże dokładność klasycznych, deterministycznych metod, opartych np. na teorii Budryka Knothego (Knothe 1980) przestała być wystarczająca. Stąd od lat podejmuje się próby opracowania nowych, stosując różne podejścia, zazwyczaj zaprzęgając do pracy moc obliczeniową komputerów. W Polsce nad zagadnieniem pracuje się w kilku ośrodkach, np. w Akademii Górniczo- Hutniczej rozwijany jest model sieci neuronowych (Pawluś 2007), na Politechnice Śląskiej prof. Jan Białek od kilkudziesięciu lat zajmuje się tematyką numerycznego przewidywania deformacji górniczych (np. Białek 2007). Natomiast rozwiązania dla odkrywkowego górnictwa węgla brunatnego opracowano na Uniwersytecie Warszawskim z użyciem zaawansowanych metod statystycznych (Palmąka 2011), choć w kontekście tej pracy należy mieć na uwadze inne przyczyny powstawania osiadań niż w przypadku górnictwa podziemnego. Problem jest dostrzegany także w innych krajach. W Słowenii, podobnie jak w krakowskiej AGH, do przewidywania osiadań terenu wykorzystano sieci neuronowe (Ambrozic, Turk 2003). Ciekawie prezentują się prace koreańskie, w których autorzy przedstawiają próby opracowania metodyki określania podatności terenu na osiadania nad opuszczonymi, a niezlikwidowanymi kopalniami węgla, wykorzystując i integrując przy tym zróżnicowane narzędzia, takie jak GIS, relacje rozmyte i sieci neuronowe (Choi i in. 2010; Lee i in. 2012). Wcześniej podobnym podejściem wykazali się chińscy badacze Ding i in. (2006) uzyskując model dający lepsze wyniki niż dotychczas stosowane. Z kolei Jia i in. (2011) połączyli trójwymiarowy model strukturalny złoża węgla z matematycznym modelem osiadań, także uzyskując lepszą zgodność przewidywań z obserwacjami terenowymi niż udawało się to dotychczas. W niniejszym artykule przedstawiono pierwszy etap pracy nad rozwiązaniem podobnym do tego z ostatniego wymienionego artykułu. Mianowicie postanowiono wykonać możliwie szczegółowy model jednego ze złóż węgla kamiennego w zachodniej części GZW, na przykładzie KWK Knurów Szczygłowice (rys. 1.1). Wybór lokalizacji wydaje się właściwy, biorąc pod uwagę problemy jakie powodują górnicze osiadania w zurbanizowanym terenie Górnego Śląska. Wynik tej pracy ma w przyszłości posłużyć za poligon do testowania nowych numerycznych modeli osiadań, działających w oparciu o ścisły opis struktury i litologii górotworu. W kontekście opracowania geologicznego modelu 3-D złoża węgla kamiennego na uwagę zasługują inne opracowania szczegółowej struktury złoża wykonywane dla innych celów, jak symulacja dopływu metanu do wyrobiska (Kwaśniewski, Lasek 2009), czy obliczanie pól naprężeń w eksploatowanym złożu (Pilecki 2011). 376

3 WARSZTATY 2012 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie Rys Lokalizacja obszaru opracowania na tle podziału administracyjnego Fig Area of research shown against a background of administrative boundaries 2. Trójwymiarowy model złoża 2.1. Założenia Planując budowę opisywanego modelu postawiono sobie kilka celów. Pierwszym z nich było zbadanie możliwości wykorzystania gromadzonych przez polskie górnictwo węglowe danych o geologicznych warunkach eksploatowanych złóż do stworzenia trójwymiarowego modelu geologicznego oraz ocenienie możliwej do uzyskania dokładności. We współczesnej wgłębnej kartografii wysoce pożądane są dane sejsmiczne, które w przeciwieństwie do danych otworowych cechują się przestrzenną ciągłością. Choć metoda ta nie pozostaje bez wad, a użycie jej dla potrzeb rozpoznawania złóż węgla kamiennego jest utrudnione przez znaczne tłumienie fal sejsmicznych właśnie przez węgiel, to jednak wysoki kontrast jego impedancji akustycznej w stosunku do pozostałych skał górnokarbońskich umożliwia efektywne zastosowanie sejsmiki. Niestety dla rozpatrywanego obszaru brak jest tego typu danych, co miało się później okazać szczególnie krytyczne dla tworzenia modelu sieci uskokowej. Kolejnym celem było wykonanie opracowania w taki sposób, by model w przyszłości mógł zostać wykorzystany w numerycznym przewidywaniu górniczych deformacji terenu. Implikuje to dbałość o np. utworzenie bezbłędnej i możliwie regularnej siatki (gridu), co nie byłoby niezbędne, gdyby model miał służyć jedynie badaniom regionalnym. Ponadto w obszarze opracowania wykonywane były badania deformacji terenu przy pomocy satelitarnej interferometrii radarowej InSAR (Wojciechowski 2007), których wyniki stanowić mogą w przyszłości materiał porównawczy umożliwiający sprawdzenie poprawności zaimplementowanej metody. W przywołanym artykule stwierdzono również silne poziome przesunięcia zasięgu niecek osiadań w kierunku nachylenia pokładów (60 m dla pokładu 377

4 M. STANO i in. Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego... na głębokości 550 m przy nachyleniu 5 ), co uzasadnia starania o stworzenie możliwie dokładnego przestrzennego modelu złoża. Zdecydowano się na wykonanie opracowania w układzie lokalnym Sucha Góra, mając na uwadze fakt, iż w dalszym ciągu wykorzystywany jest w kopalni; ponadto sporządzane są w nim mapy górnicze, podobnie jest z lokalizacją otworów. Zastosowanie tego samego układu współrzędnych prostokątnych niweluje konieczność czasochłonnych transformacji, w dodatku zawsze obarczonych pewnym błędem, średnio kilku metrów (Maciaszek 2010). Jako środowisko wykonania modelu wybrano oprogramowanie do wgłębnej interpretacji geologicznej Petrel Dostępne dane i metodyka pracy W toku uzgodnień z Kompanią Węglową, uzyskano zgodę na wykorzystanie materiałów dotyczących części złoża, mianowicie pięciu pokładów eksploatowanych w warstwach rudzkich. Obejmuje ona górnicze mapy w skali 1:2000 (część w formacie cyfrowym.dwg). Oprócz tego pozyskano karty otworów przewiercających te pokłady, jak również dostępne w dokumentacji przekroje geologiczne, mapy strukturalne stropu karbonu oraz aktualny cyfrowy model powierzchni terenu. Poszczególne etapy pracy obejmowały kolejno: skanowanie, rejestrację i digitalizację pozyskanych materiałów, określenie granic wykonywanego opracowania na podstawie przestrzennego zasięgu dostępnych danych, opracowanie modelu sieci uskokowej, wygenerowanie siatki (pillar grid) o średniej wielkości komórki 10 m na 10 m, opracowanie i osadzenie w obrębie siatki poszczególnych horyzontów (powierzchnia terenu, strop miocenu, strop karbonu, spągi opracowywanych pokładów) (ryc. 2.1), utworzenie stropów pokładów poprzez superpozycję dodatnią przygotowanych wcześniej map miąższościowych na mapy strukturalne spągów, utworzenie siatki 3D typu voxel poprzez dyskretyzację obszaru w interwałach 1 m w pionie, generalizację litologicznych profili otworowych, symulację prawdopodobnego rozkładu poszczególnych litofacji w górotworze. Za wyjątkiem kilku map górniczych i DEM-u powierzchni terenu, wszystkie materiały przekazane zostały w postaci analogowej, bądź zeskanowanych map i przekrojów. Praca nad ich rejestracją i digitalizacją zajęła więcej niż połowę czasu pracy nad modelem. Jak słusznie zauważono (Maciaszek i in. 2010) wykorzystywanie map analogowych w procesie tworzenia przestrzennych modeli skutkuje powielaniem występujących w nich błędów i niedokładności. W związku z powyższym modelując poszczególne wgłębne horyzonty priorytetowo traktowano dane z wierceń. Niestety zagęszczenie przestrzenne otworów waha się w szerokich granicach, w związku z czym konieczne było wykorzystywanie wybranych kot wysokościowych, zaznaczonych na mapach górniczych, gdyż ten rodzaj informacji jest stosunkowo mało narażony na błędy podczas nanoszenia. Wykreślone na pozyskanych mapach warstwice służyły pomocą w miejscach o zbyt małym zagęszczeniu danych o wyższym stopniu ufności, wymienionych wcześniej. Po wykonaniu modeli powierzchni spągów pokładów węgla, sporządzono również modele powierzchni stropowych 378

5 WARSZTATY 2012 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie korzystając z informacji o miąższości pokładów zawartych w profilach wiertniczych oraz na mapach górniczych. Rys Mapa strukturalna spągu jednego z opracowanych pokładów węgla wraz z siecią uskokową Fig Structural map showing one of the studied coal seam's base together with the fault network Przekroje geologiczne, w toku analizy uznane za zbyt zgeneralizowane by dowiązywać do nich wgłębne powierzchnie, służyły jedynie sprawdzeniu ogólnej zgodności interpretacji wgłębnej. Okazały się jednak przydatne przy odtwarzaniu sieci uskokowej. Informacje zawarte na mapach pięciu zalegających blisko siebie pokładów charakteryzują się zbyt małą rozciągłością pionową, by można tylko na ich podstawie wiarygodnie zlokalizować poszczególne dyslokacje sięgające aż do stropu skał karbońskich. W trakcie pracy konieczne okazało się także generalizowanie struktur nieciągłych poprzez łączenie pobliskich uskoków w jedną strukturę o większym zrzucie. Po zintegrowaniu modeli uskoków, powierzchni stratygraficznych oraz stropów i spągów pokładów uzyskano model strukturalny, obejmujący przestrzeń od powierzchni Ziemi do spągu najniższego opracowanego pokładu węgla (rys. 2.2). Dalsze z wymienionych wcześniej kroków służyły jego rozbudowie. Wymiary utworzonej siatki 3D typu voxel to 10 m w poziomie (średnio) oraz 1 m w pionie. Taka dysproporcja dyskretyzacji przestrzeni modelu wynika z faktu, że poszczególnym komórkom w kolejnym etapie pracy miały zostać przypisane litofacje, które w osadach budujących złoże cechują się znacznie większą ciągłością lateralną niż w profilu pionowym. Oznacza to jednak, że konieczne było przetworzenie profili litologicznych na 1-metrowe wydzielenia, co prowadzi do częściowego nieuwzględnienia wydzieleń o mniejszej miąższości na korzyść sąsiednich. Aby uniknąć tego efektu w obrębie pięciu opracowanych szczegółowo 379

6 M. STANO i in. Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego... pokładów, zastosowano lokalnie 0,1 m pionową gęstość siatki. Niestety niemożliwe okazało się wykorzystanie takiego rozwiązania dla całego modelu ze względu na ograniczenia sprzętowe. Rys Wizualizacja elementów modelu obejmująca jego spąg, krawędzie zewnętrzne, sieć uskokową przedłużoną do powierzchni terenu oraz wiercenia Fig Visualization showing the following parts of the model: base, edges, fault network extended to the terrain surface and wells. Rozkład litofacji w opracowanym modelu strukturalnym można modelować stosując różne algorytmy i parametry. Pozostaje kwestią wyczucia i doświadczenia geologicznego wybranie możliwie prawdopodobnej wersji. Generalnie możliwe jest zachowanie warstwowania zgodnego z przebiegiem utworzonych horyzontów wgłębnych, a także procentowych udziałów poszczególnych skał, obliczonych na podstawie profili otworowych, do których dowiązywane są wyniki (rys. 2.3, 2.4). Profile wiertnicze, wykonywane na przestrzeni kilkudziesięciu lat, podczas digitalizacji wymagały pewnych interpretacji i uogólnień, aby zachować spójność. Przykładowo w pewnych otworach spośród karbońskich skał pelitycznych wyróżniano tylko iłowce, w innych natomiast tylko łupki ilaste. Tylko sporadycznie geolodzy profilujący rozróżniali między sobą te skały, stąd koniecznym było potraktowanie ich jako jeden typ. Wykorzystana na profilach wiertniczych górnicza terminologia została siłą rzeczy przeniesiona do modelu i stąd zastosowano nazwy wydzieleń w rodzaju węgiel z łupkiem. 380

7 WARSZTATY 2012 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie Rys Przykładowe zestawienie zbliżonych przekrojów: geologiczno-górniczego (po lewej) oraz przez model Fig Juxtaposition of nearby cross-sections: analog geological (left) and through the model Rys Przykładowy wynik modelowania facjalnego skał karbońskich. Legenda jak w rys. 2.3 Fig Example of carboniferous facies modeling results. Legend see fig

8 M. STANO i in. Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego Wyniki i dyskusja Na dokładność wykonania modelu strukturalnego, ostatecznie obejmującego obszar niecałych 20 km 2 (4 x 5 km), wpływ mają przede wszystkim jakość i dokładność danych archiwalnych i tych gromadzonych obecnie. Analiza traktowanych jako podstawowe danych wiertniczych spowodowała, że ze 103 otworów, które znalazły się w granicach opracowania, 28 musiało zostać odrzuconych z powodu problemów z wiarygodnym ustaleniem współrzędnych, a w przypadku otworów kierunkowych azymutu lub kąta wiercenia. Dane z 75 wykorzystanych otworów, z powodu braku informacji o ich zakrzywieniu, wciąż obarczone są niepewnością wzrastającą wraz z głębokością otworu. W niektórych przypadkach można było te informacje uzupełnić poprzez porównanie lokalizacji otworów zaznaczonych na mapach różnych pokładów. Niedokładności na mapach górniczych wynikają z szeregu czynników. Na mapach analogowych oczywista jest ograniczona dokładność, grubość kreski na omawianych materiałach wynosi w skali mapy co najmniej 0,5 m. Zwiększenie błędów następuje w procesach skanowania (efekty przycięcia mapy w skanerze) oraz rejestracji (na brzegach danego arkusza pozbawionych punktów o znanych współrzędnych). Widoczne są również niespójności na łączeniach poszczególnych arkuszy. Wartość wymienionych defektów zazwyczaj nie przekracza 2,5 m. Proces digitalizacji przy stosowaniu dużych powiększeń nie zwiększa istotnie średniego błędu, którym już obarczone są informacje na mapach, jednak jest bardzo czasochłonnym i monotonnym procesem. Od wymienionych wad wolne są mapy cyfrowe, co nie znaczy że pozbawione są błędów. Zaobserwowano np. niedokładnie zlokalizowane otwory wiercone z wyrobisk, a także warstwice niezmieniające swojego przebiegu podczas przecinania uskoków o znacznym zrzucie. Należy także mieć na uwadze, że przynajmniej część zawartych na cyfrowych mapach informacji została naniesiona w procesie digitalizacji starszych, analogowych. Niełatwo jest prowadzić eksploatację ścianową idealnie po spągu pokładu węgla spąg wyrobisk bardzo często jest albo poniżej, albo powyżej spągu pokładu, podobnie jest ze stropem. Dlatego nie należy utożsamiać wyrobisk z pokładami węgla, które odtwarzane są w modelu. Stąd wykorzystanie kot wysokościowych oraz danych o miąższości wyrobisk obarczone jest pewną niedokładnością, która jednak w standardowej sytuacji nie powinna przekraczać jednego metra. W przypadku miąższości istnieje jedynie możliwość niedoszacowania jej wartości dla pokładu, w przypadku gdy strop lub spąg wyrobiska nie wykraczają poza pokład. Mimo wszystko znacznie korzystniej jest posiadać obarczone pewnym błędem dane, niż nie posiadać ich wcale. Analiza niepewności wynikającej z zastosowanych algorytmów do interpolacji danych dotyczących rzędnej poszczególnych horyzontów wgłębnych wykazała, że przeciętnie nie jest ona większa od 1 do 2 m. Jej wzrost notuje się w rejonach o mniejszym zagęszczeniu danych. Gdy ponadto taki obszar zlokalizowany jest na brzegu modelu, niepewność może wzrosnąć nawet do 10 m. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe ustalenia, należy przyjąć, że dokładność z jaką można było wykonać model pokładów węgla średnio jest nie lepsza niż kilka metrów. Lokalnie może ona spadać do około 10 m, a w skrajnych przypadkach nawet kilkunastu metrów. Natomiast wszędzie tam, gdzie dostępne były dane otworowe, dokładność odwzorowania jest równa dokładności tych danych, dzięki ścisłemu dowiązywania horyzontów wgłębnych do profili wiertniczych. Wykorzystane do opracowania stropu karbonu mapy strukturalne cechowały się bardzo dużą niespójnością. Stratoizohipsy na nich zawarte na łączeniu arkuszy mijały się nawet 382

9 WARSZTATY 2012 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie o kilkadziesiąt metrów. Spowodowane to było zapewne faktem, iż były one wykonywane niezależnie przez pracowników Ruchów Knurów oraz Szczygłowice, w czasie gdy były one osobnymi kopalniami. Co więcej dla potrzeb eksploatacji węgla w tym przypadku nie jest wymagana zbyt duża dokładność. Stąd dobrym rozwiązaniem jest oparcie się przede wszystkim na danych otworowych, a także dostępnej wiedzy na temat budowy regionu, co pozwala na reinterpretację i utworzenie spójnej mapy. Strop utworów mioceńskich natomiast wygenerowany został tylko na podstawie otworów. Formacja skał mioceńskich nie stanowiła złożowego obiektu zainteresowania służb mierniczo-geologicznych i mapy nie zostały przez nie wykonane. Obie powierzchnie stropu karbonu i stropu miocenu traktować należy zatem jako najbardziej zgeneralizowane, co w przypadku występowania lokalnych struktur związanych z ich erozyjnym charakterem, prowadzić może do ich nieuwzględnienia. Osobną kwestią jest dokładność odwzorowania sieci uskoków. Z powodu wspomnianego we wstępie braku danych wgłębnych o charakterze ciągłym, a także konieczności opierania się w dużej mierze na raczej poglądowych, w stosunku do wymaganej dokładności, przekrojach geologiczno-górniczych, niezbędna była daleko posunięta generalizacja przez pominięcie małych lokalnych nieciągłości i uwzględnienie ich zrzutu w najbliższych większych uskokach. W połączeniu z dodatkowymi ograniczeniami narzuconymi przez oprogramowanie, dotyczącymi geometrii przecinających się uskoków, efektem jest model odpowiadający rzeczywistości charakterem, który traktować można raczej jako model stref uskokowych, reprezentujący dominujące kierunki, czego nie należy dosłownie utożsamiać z występującą w złożu siecią uskokową, pomimo starań o jak najwierniejsze odwzorowanie. Wygenerowane uskoki nawiązują swym przebiegiem do orientacji sieci uskokowej zaznaczającej się w obrębie niecki górnośląskiej (Herbich 1981: Buła i in. 2008). Na analizowanym obszarze stwierdzono dwa główne zespoły uskoków, znajdujące się we wzajemnej supozycji pozwalającej na określenie ich względnego wieku. Starszy zespół uskoków, o kierunku WNW-ESE, odznacza się stromym nachyleniem ku SSW. Znajdujący się w północnej części obszaru, uskok szczygłowicki II zapada pod kątem 75, natomiast leżący na południu uskok szczygłowicki I jest nachylony nieco łagodniej pod kątem 55. Oba powyższe uskoki mają charakter normalny (grawitacyjny), a ich skrzydła zrzucone uległy przemieszczeniu ku SSW. Młodszy zespół uskoków odznacza się przebiegiem o kierunku NNE-SSW. Jest on reprezentowany przede wszystkim przez dwa równoległe względem siebie uskoki o przeciwnych nachyleniach, tworzących wspólnie strukturę o charakterze zrębu tektonicznego o szerokości, w spągu badanych utworów górnokarbońskich, wahającej się od około 250 m (na północy badanego obszaru) do 600 m (na południu obszaru). Uskok ograniczający zrąb od zachodu odznacza się stromym nachyleniem ku WNW, natomiast uskok wschodni stromym nachyleniem ku ESE. Uskoki tego zespołu przecinają i miejscami przemieszczają (szczególnie w południowej części analizowanego obszaru) powierzchnie, nieco starszych, uskoków szczygłowickich. Omawiane uskoki młodsze wykazują przede wszystkim charakter normalny; prawdopodobnie cechują się one też niewielką składową przesuwczą. Na wschodzie towarzyszą im bowiem uskoki niższego rzędu o kierunku WSW-ENE (tworzące trzeci na badanym obszarze zespół uskoków), przypominające miejscami struktury typu końskiego ogona, natomiast w północnej części analizowanego terenu znajduje się mniejszy uskok (zespołu młodszego) o przebiegu NNE-SSW i nachyleniu ku WSW, wykazujący obecność typowych dupleksów przesuwczych, których geometria wskazuje na przemieszczenia lewoprzesuwcze. 383

10 M. STANO i in. Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego... Na analizowanym obszarze zaznacza się też czwarty zespół uskoków (niższego rzędu) o przebiegu południkowym (N-S). Są to uskoki normalno-zrzutowe nachylone ku wschodowi. W tym samym kierunku uległy też przemieszczeniu ich skrzydła zrzucone. Sieć analizowanych uskoków tworzyła się głównie w warunkach normalnego uskokowania związanego z intensywną pionową ruchliwością całego obszaru. Procesy te obejmowały najprawdopodobniej schyłek górnego karbonu (Herbich 1981), perm oraz wczesny trias (Żaba 1999). Należy zwrócić uwagę na fakt, iż profilowane wiercenia, będące podstawowym źródłem danych, wykonywane są zazwyczaj przed eksploatacją. W analizowanym przypadku skutkuje to wykonaniem modelu odpowiadającego stanowi górotworu sprzed działalności górniczej, co jest ograniczeniem wynikającym z kompletności otrzymanych danych oraz przyjętej metodyki. Implikuje to pewną nieścisłość w obrębie samego modelu. Otóż z powodu ciągle zachodzących deformacji, wykorzystany DEM powierzchni terenu odnosi się do stanu niemalże współczesnego. Tymczasem, jak stwierdzono w cytowanej już pracy Wojciechowskiego (2007), wartości osiadań w rejonie Knurowa sięgają 18 m. Aby opracować współczesny stan górotworu, należałoby uzyskać dostęp do kompletu danych dotyczących danego złoża. Pozostaje kwestią empirycznego sprawdzenia, w jakim stopniu archiwalny charakter opracowania wpływa na wyniki symulacji osiadań terenu. 3. Podsumowanie i wnioski W pracy dowiedziono praktycznej możliwości spełnienia pierwszego z przedstawionych założeń, tj. wykonania szczegółowego przestrzennego modelu geologicznego złoża przy użyciu dostępnych w archiwach materiałów, o zadowalającej, zdaniem autorów, dokładności. Ostatecznie skalę odwzorowania modelu oceniono na 1: Jednakże na jego podstawie istnieje możliwość przygotowania w niedługim czasie wybranego fragmentu w skali do 1:5000, co powinno być wystarczające do większości zastosowań, w tym do dokonywania prognoz osiadań terenu. Weryfikację przydatności wykonywania tak pracochłonnych modeli będzie można otrzymać nie wcześniej niż po zastosowaniu go w praktyce do obliczania osiadań i zbadaniu ewentualnego polepszenia jakości uzyskiwanych prognoz, co potwierdzi lub obali drugie założenie w niniejszej pracy. Tego typu opracowanie nie zostało wcześniej wykonane dla polskich złóż węgla kamiennego. Niestety czas, jakiego wymaga opracowanie oraz zakup komercyjnej wersji odpowiedniego programu znacząco podnoszą koszty. Z drugiej strony użyte oprogramowanie daje możliwość transferu do innych środowisk pracy poszczególnych elementów modelu, np. tylko modeli poszczególnych wgłębnych horyzontów czy powierzchni uskokowych, dostosowując grubość siatki do swoich potrzeb, a także szybką konstrukcję map i przekrojów. Zwiększa to uniwersalność opracowania, potencjalnie umożliwiając wykorzystanie jego efektów w innych, również tych dotychczas niezaproponowanych, obszarach. Zwraca uwagę również przydatność tego typu opracowań w badaniach regionalnych konieczność zachowania przestrzennych relacji w trzech wymiarach wymusza kompleksową interpretację wszystkich dostępnych danych, co umożliwia bezpośrednie porównanie otrzymanych wyników z obowiązującymi koncepcjami budowy danego obszaru. Przykład takiego wykorzystania przedstawiono w części pracy poświęconej analizie modelu sieci uskokowej w kontekście aktualnych poglądów na budowę bloku górnośląskiego. 384

11 WARSZTATY 2012 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie Autorzy składają podziękowania Kompanii Węglowej za udostępnienie danych, a także pracownikom KWK Knurów-Szczygłowice za życzliwość i poświęcony czas. Podziękowania należą się również firmie Schlumberger za dostarczenie oprogramowania, bez którego wykonanie niniejszej pracy byłoby niemożliwe. Opisany model powstał w ramach pracy magisterskiej Marcina Stano przygotowywanej pod opieką Jerzego Żaby i Zbigniewa Małolepszego w Katedrze Geologii Podstawowej WNoZ UŚ. Literatura Ambrozic T., Turk G. 2003: Prediction of subsidence due to underground mining by artificial neural networks. Computers and Geosciences, 29, Białek J. 2007: III generacja autorskich programów komputerowych do prognozowania deformacji terenu górniczego z uwzględnieniem czynnika czasu. Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, s. Górnictwo, z. 278, Buła Z., Żaba J., Habryn R. 2008: Regionalizacja tektoniczna Polski Polska południowa (blok górnośląski i blok małopolski). Przegląd Geologiczny, vol. 56, nr 10, Choi J.-K., Kim K.-D., Lee S., Won J.-S. 2010: Application of fuzzy operator to susceptibility estimations of coal mine subsidence in Taebaek City, Korea. Environmental Earth Sciences, 59, Ding D., Zhang Z., Bi Z. 2006: A new approach to predicting mining induced surface subsidence. Journal of Central South University of Technology, vol. 13, no. 4, Herbich E. 1981: Analiza tektoniczna sieci uskokowej Górnośląskiego Zagłębia Węglowego. Annales Societatis Geologorum Poloniae, vol. 51, no. 304, Jia R., Peng Y., Sun, H. 2011: Mining Subsidence Prediction Based on 3D Stratigraphic Model and Visualisation. [W:] Z. Pan i in. (red.), Transactions on Edutainment VI, LNCS 6758, Knothe S. 1980: Obliczanie wielkości deformacji powierzchni i górotworu. [W:] M. Borecki i in. (red.), Ochrona powierzchni przed szkodami górniczymi. Wydawnictwo Śląsk, Katowice, Kwaśniewski M., Lasek S. 2009: Numerical analysis of methane migration from floor strata to a longwall face. Journal of Coal Science & Engineering (China), vol. 15, no. 2, Lee S., Park I., Choi J.-K. 2012: Spatial Prediction of Ground Subsidence Susceptibility Using an Artificial Neural Network. Environmental Management, 49, Maciaszek J., Gawałkiewicz R., Gawałkiewicz I. 2010: Od modelu do numerycznej mapy przestrzennej. Geologia, t. 38, z. 3, Maciaszek J. 2010: System informacji o archiwalnych mapach i polach górniczych na potrzeby zagospodarowania przestrzennego. Wydawnictwa AGH, Kraków. Palmąka M. 2011: Modelowanie procesu osiadania terenu górniczego Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów - nowe podejście. Przegląd Geologiczny, vol. 59, nr 3, Pawluś D. 2007: Prognozowanie osiadań powierzchni terenu przy użyciu sieci neuronowych. Górnictwo i Geoinżynieria, r. 31, z. 3, Pilecki Z. 2011: Modelowanie numeryczne pola naprężenia w górotworze naruszonym wielopokładową eksploatacją węgla kamiennego w warunkach silnego zagrożenia sejsmicznego. Zeszyty Naukowe IGSMiE PAN, nr 80, Wojciechowski T. 2007: Osiadanie powierzchni terenu pod wpływem eksploatacji węgla kamiennego na przykładzie rejonu miasta Knurowa. Przegląd Geologiczny, vol. 55, nr 7, Żaba J., 1999: Ewolucja strukturalna utworów dolnopaleozoicznych w strefie granicznej bloków górnośląskiego i małopolskiego. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego, vol. 166,

12 M. STANO i in. Trójwymiarowy model złoża węgla kamiennego... 3D Model of Coal Deposits as a Basis for Mining Subsidence Prediction Key words Mining subsidence, 3D modeling, Upper Silesian Coal Basin Summary The process of development of digital 3D model of coal deposits in Knurów Szczygłowice underground coal mine in the Upper Silesian Coal Basin has been presented in the article. The purpose of its creation was to prepare a basis for numerical prediction of mining subsidence. Different data sources were used: mainly coal seam mining maps and lithological borehole profiles; auxiliarly archival cross-sections and structural maps. Obtained materials were digitized and their quality was checked due to errors unavoidable in processes of their creation and occasional unreliability, e.g. no information about an azimuth of a directional well. Identified and estimated imperfections of source materials decrease the accuracy of the model, so required analysis of the uncertainties has been included. Digital elevation models of subsurface horizons were modeled while taking into account both dis- and continuous tectonic deformations. On their basis a 3D irregular grid covering space from the terrain surface to the bottom of the lowest considered seam was generated. The structure of five coal seams particulary important for the coal mine were studied in detail. Distribution of different lithological types between and above studied coal seams, as well as in overburden of coal-bearing Carboniferous was estimated using statistical methods. The results of lithological model of the mined rock mass can be utilized to analyse its rheological parameters, which combined with the structural model can be used directly in predicting surface deformation. Przekazano: 20 kwietnia 2012 r. 386

BAZA DANYCH ORAZ SZCZEGÓŁOWY 3D MODEL GEOLOGICZNY DLA PODZIEMNEJ SEKWESTRACJI CO 2 REJONU BEŁCHATOWA NA PRZYKŁADZIE STRUKTURY BUDZISZEWIC - ZAOSIA

BAZA DANYCH ORAZ SZCZEGÓŁOWY 3D MODEL GEOLOGICZNY DLA PODZIEMNEJ SEKWESTRACJI CO 2 REJONU BEŁCHATOWA NA PRZYKŁADZIE STRUKTURY BUDZISZEWIC - ZAOSIA BAZA DANYCH ORAZ SZCZEGÓŁOWY 3D MODEL GEOLOGICZNY DLA PODZIEMNEJ SEKWESTRACJI CO 2 REJONU BEŁCHATOWA NA PRZYKŁADZIE STRUKTURY BUDZISZEWIC - ZAOSIA Łukasz Nowacki* Maciej Tomaszczyk* Jacek Chełmiński* Bartosz

Bardziej szczegółowo

Tomasz Gogołek, Łukasz Nowacki, Urszula Stępień

Tomasz Gogołek, Łukasz Nowacki, Urszula Stępień Tomasz Gogołek, Łukasz Nowacki, Urszula Stępień Laboratorium Modelowania Struktur i Procesów Geologicznych SUROWCE ENERGETYCZNE POSZUKIWANIE I ROZPOZNAWANIE ZŁÓŻ ZMIANY KLIMATYCZNE I PALEONTOLOGIA PROCESY

Bardziej szczegółowo

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A )

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A ) www.geodesign.pl geodesign@geodesign.pl 87-100 Toruń, ul. Rolnicza 8/13 GSM: 515170150 NIP: 764 208 46 11 REGON: 572 080 763 D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe

Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe Nr ewidencyjny M-34-63-A-a/G/N/6 Lokalizacja: Województwo Powiat Gmina Miejscowość Śląskie Miasto Katowice

Bardziej szczegółowo

Prognozowanie deformacji na terenach górniczych metodą badań modelowych (MES) weryfikowanych pomiarami geodezyjnymi

Prognozowanie deformacji na terenach górniczych metodą badań modelowych (MES) weryfikowanych pomiarami geodezyjnymi WARSZTATY z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie Mat. Symp. str. 285 292 Krzysztof PIETRUSZKA Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Prognozowanie deformacji na terenach górniczych metodą badań modelowych

Bardziej szczegółowo

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A )

D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C H N I C Z N A ) www.geodesign.pl geodesign@geodesign.pl 87-100 Toruń, ul. Rolnicza 8/13 GSM: 515170150 NIP: 764 208 46 11 REGON: 572 080 763 D O K U M E N T A C J A G E O T E C H N I C Z N A ( O P I N I A G E O T E C

Bardziej szczegółowo

Prezentacja modelu geologicznego 3D

Prezentacja modelu geologicznego 3D Energia geotermalna dla transgranicznego rozwoju regionu Nysy. Projekt pilotażowy Seminarium kończące projekt Miejski Dom Kultury, Zgorzelec, ul. Parkowa 1 Prezentacja modelu geologicznego 3D U. Domańska*,

Bardziej szczegółowo

Górniczy System Informatyczny wspomagający monitorowanie zagrożeń górniczych w BOT KWB Turów S.A.

Górniczy System Informatyczny wspomagający monitorowanie zagrożeń górniczych w BOT KWB Turów S.A. WARSZTATY 2005 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie Mat. Symp. str. 261 266 Adam MENDAKIEWICZ, Leszek WACHELKA Przedsiębiorstwo Robót Geologiczno-Wiertniczych Sp. z o. o. Górniczy System Informatyczny

Bardziej szczegółowo

Metryki i metadane ortofotomapa, numeryczny model terenu

Metryki i metadane ortofotomapa, numeryczny model terenu Obiekt NAZWA OBIEKTU układ 1992 Opis Obiektu Obiekt Nr_arkusza Data rr-mm-dd Skala 1:5000 Rozmiar piksela 0.5 m Ocena zbiorcza Obiektu Zał. nr 6 1/5 Ortofotomapa Identyfikator modułu:n-34-121-a-a-1-1 Identyfikator

Bardziej szczegółowo

Data sporządzenia materiałów źródłowych: zdjęcia:..., NMT:... Rodzaj zdjęć: analogowe/cyfrowe

Data sporządzenia materiałów źródłowych: zdjęcia:..., NMT:... Rodzaj zdjęć: analogowe/cyfrowe Ortofotomapa Identyfikator modułu:n-34-121-a-a-1-1 Identyfikator zbioru: ORTO_2015 METRYKĘ ORTOFOTOMAPY Układ współrzędnych: 1992 Zasięg obszarowy modułu: X[m] Y[m] 534158.84 432080.83 534158.84 436870.32

Bardziej szczegółowo

SŁOWA KLUCZOWE: Numeryczny Model Złoża, cyfrowe mapy górnicze KEY WORDS: Numerical Mineral Deposit Models, mining digital maps

SŁOWA KLUCZOWE: Numeryczny Model Złoża, cyfrowe mapy górnicze KEY WORDS: Numerical Mineral Deposit Models, mining digital maps Szkoła Eksploatacji Podziemnej 2010, Materiały Konferencyjne, ISBN... Tytuł referatu: Model numeryczny złoża węgla kamiennego i jego praktyczne zastosowania Subject: Digital coal deposit model and its

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu: N Iz-GGiP/36

KARTA PRZEDMIOTU. 2. Kod przedmiotu: N Iz-GGiP/36 Strona 1 z 5 Z1PU7 Wydanie N1 (pieczęć wydziału) KARTA PRZEDMIOTU 1. Nazwa przedmiotu: Ochrona terenów górniczych 3. Karta przedmiotu ważna od roku akademickiego: 2013/14 4. Poziom kształcenia: studia

Bardziej szczegółowo

System komputerowy służący ocenie wpływów podziemnej eksploatacji złóż na górotwór i powierzchnię terenu

System komputerowy służący ocenie wpływów podziemnej eksploatacji złóż na górotwór i powierzchnię terenu WARSZTATY 2005 z cyklu: Zagrożenia naturalne w górnictwie Mat. Symp. str. 333 340 Roman ŚCIGAŁA Politechnika Śląska, Gliwice System komputerowy służący ocenie wpływów podziemnej eksploatacji złóż na górotwór

Bardziej szczegółowo

Ogólny zarys koncepcji rachunku ABC w kopalni węgla kamiennego

Ogólny zarys koncepcji rachunku ABC w kopalni węgla kamiennego Ogólny zarys koncepcji rachunku ABC w kopalni węgla kamiennego Mogłoby się wydawać, iż kopalnia węgla kamiennego, która wydobywa teoretycznie jeden surowiec jakim jest węgiel nie potrzebuje tak zaawansowanego

Bardziej szczegółowo

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10

TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 TELEDETEKCJA Z ELEMENTAMI FOTOGRAMETRII WYKŁAD 10 Fotogrametria to technika pomiarowa oparta na obrazach fotograficznych. Wykorzystywana jest ona do opracowywani map oraz do różnego rodzaju zadań pomiarowych.

Bardziej szczegółowo

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH

WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH Scientific Bulletin of Che lm Section of Technical Sciences No. 1/2008 WYBÓR PUNKTÓW POMIAROWYCH WE WSPÓŁRZĘDNOŚCIOWEJ TECHNICE POMIAROWEJ MAREK MAGDZIAK Katedra Technik Wytwarzania i Automatyzacji, Politechnika

Bardziej szczegółowo

PORÓWNANIE EDUKACYJNEGO OPROGRAMOWANIA DO LOTNICZEJ FOTOGRAMETRII CYFROWEJ Z PROFESJONALNYMI SYSTEMAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI

PORÓWNANIE EDUKACYJNEGO OPROGRAMOWANIA DO LOTNICZEJ FOTOGRAMETRII CYFROWEJ Z PROFESJONALNYMI SYSTEMAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI Michał Kędzierski PORÓWNANIE EDUKACYJNEGO OPROGRAMOWANIA DO LOTNICZEJ FOTOGRAMETRII CYFROWEJ Z PROFESJONALNYMI SYSTEMAMI FOTOGRAMETRYCZNYMI Streszczenie. W referacie zostało porównane edukacyjne oprogramowanie

Bardziej szczegółowo

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych

Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych dr Piotr Sulewski POMORSKA AKADEMIA PEDAGOGICZNA W SŁUPSKU KATEDRA INFORMATYKI I STATYSTYKI Porównanie generatorów liczb losowych wykorzystywanych w arkuszach kalkulacyjnych Wprowadzenie Obecnie bardzo

Bardziej szczegółowo

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO

METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO METODYKA POSZUKIWAŃ ZLÓŻ ROPY NAFTOWEJ I GAZU ZIEMNEGO Prowadzący: Mgr inż. Bartosz Papiernik Konspekt opracowali w postaci prezentacji PowerPoint B.Papiernik i M. Hajto na podstawie materiałów opracowanych

Bardziej szczegółowo

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego

Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Budowa sztucznych sieci neuronowych do prognozowania. Przykład jednostek uczestnictwa otwartego funduszu inwestycyjnego Dorota Witkowska Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Wprowadzenie Sztuczne

Bardziej szczegółowo

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej

Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Koncepcja pomiaru i wyrównania przestrzennych ciągów tachimetrycznych w zastosowaniach geodezji zintegrowanej Krzysztof Karsznia Leica Geosystems Polska XX Jesienna Szkoła Geodezji im Jacka Rejmana, Polanica

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik górnictwa odkrywkowego 311[13]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik górnictwa odkrywkowego 311[13]-01 Czerwiec 2009 Zadanie egzaminacyjne W pobliżu istniejącej kopalni odkrywkowej węgla brunatnego Kluki zbadano i udokumentowano dodatkowe, niewielkie złoże towarzyszące węgla brunatnego pokładowe, kategorii I w pobliżu

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METODY TOMOGRAFII ELEKTROOPOROWEJ DO LOKALIZACJI STRUKTUR KRASOWYCH

ZASTOSOWANIE METODY TOMOGRAFII ELEKTROOPOROWEJ DO LOKALIZACJI STRUKTUR KRASOWYCH ZASTOSOWANIE METODY TOMOGRAFII ELEKTROOPOROWEJ DO LOKALIZACJI STRUKTUR KRASOWYCH Michał Rudzki Geofizyka Toruń Sp. z o.o. WSTĘP Szybki rozwój specjalistycznych technik elektronicznych i informatycznych,

Bardziej szczegółowo

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne

Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Regionalne dokumentacje hydrogeologiczne Prawo geologiczne i górnicze Art.42 Dokumentacja hydrogeologiczna 1. Dokumentację hydrogeologiczną sporządza się w celu: 1) ustalenia zasobów wód podziemnych; 2)

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE NUMERYCZNE POLA PRZEPŁYWU WOKÓŁ BUDYNKÓW

MODELOWANIE NUMERYCZNE POLA PRZEPŁYWU WOKÓŁ BUDYNKÓW 1. WSTĘP MODELOWANIE NUMERYCZNE POLA PRZEPŁYWU WOKÓŁ BUDYNKÓW mgr inż. Michał FOLUSIAK Instytut Lotnictwa W artykule przedstawiono wyniki dwu- i trójwymiarowych symulacji numerycznych opływu budynków wykonanych

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE SYSTEMU OBSŁUGI KOPALNIANYCH MAP NUMERYCZNYCH DLA CELÓW PROGNOZOWANIA DEFORMACJI TERENU GÓRNICZEGO

WYKORZYSTANIE SYSTEMU OBSŁUGI KOPALNIANYCH MAP NUMERYCZNYCH DLA CELÓW PROGNOZOWANIA DEFORMACJI TERENU GÓRNICZEGO Jan BIAŁEK 1, Marian PONIEWIERA 2 WYKORZYSTANIE SYSTEMU OBSŁUGI KOPALNIANYCH MAP NUMERYCZNYCH DLA CELÓW PROGNOZOWANIA DEFORMACJI Streszczenie W niniejszym referacie omówiono problematykę związaną z tworzeniem

Bardziej szczegółowo

ANALIZA DOPASOWANIA POLIPOWIERZCHNI SKLEJANYCH DO POWIERZCHNI SIATKOWYCH ANALYSIS OF COMBINED POLYSURFACES TO MESH SURFACES MATCHING

ANALIZA DOPASOWANIA POLIPOWIERZCHNI SKLEJANYCH DO POWIERZCHNI SIATKOWYCH ANALYSIS OF COMBINED POLYSURFACES TO MESH SURFACES MATCHING ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2014 Seria: TRANSPORT z. 83 Nr kol. 1904 Marek WYLEŻOŁ 1 ANALIZA DOPASOWANIA POLIPOWIERZCHNI SKLEJANYCH DO POWIERZCHNI SIATKOWYCH Streszczenie. Artykuł dotyczy przykładu

Bardziej szczegółowo

Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę

Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę Analiza wykonalności dla wskaźnika: dostępność obszarów pod zabudowę Analizę wykonalności dla wskaźnika dostępności obszarów pod zabudowę wykonamy zgodnie z przedstawionym schematem postępowania rozpoczynając

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie ze stażu naukowo-technicznego

Sprawozdanie ze stażu naukowo-technicznego dr inż. Edyta Brzychczy mgr inż. Aneta Napieraj Katedra Ekonomiki i Zarządzania w Przemyśle Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie Sprawozdanie

Bardziej szczegółowo

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym

Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Bazy danych geologiczno-inżynierskich Państwowej Służby Geologicznej w procesie inwestycyjnym i w planowaniu przestrzennym Grzegorz Ryżyński Program Bezpieczna Infrastruktura i Środowisko PIG-PIB Etapy

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE METOD GEOELEKTRYCZNYCH W ROZPOZNAWANIU BUDOWY PODŁOŻA CZWARTORZĘDOWEGO.

ZASTOSOWANIE METOD GEOELEKTRYCZNYCH W ROZPOZNAWANIU BUDOWY PODŁOŻA CZWARTORZĘDOWEGO. ZASTOSOWANIE METOD GEOELEKTRYCZNYCH W ROZPOZNAWANIU BUDOWY PODŁOŻA CZWARTORZĘDOWEGO. Arkadiusz Piechota Streszczenie. Niniejszy artykuł opisuje podstawy fizyczne metod elektrooporowych, opartych na prawie

Bardziej szczegółowo

OCENA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA SYSTEMU GRASS-GIS DO GRAFICZNEJ INTERPRETACJI WYNIKÓW PROGNOZ DEFORMACJI

OCENA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA SYSTEMU GRASS-GIS DO GRAFICZNEJ INTERPRETACJI WYNIKÓW PROGNOZ DEFORMACJI GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2010 Tom 5 Zeszyt 2 Roman ŚCIGAŁA Politechnika Śląska, Gliwice OCENA MOŻLIWOŚCI WYKORZYSTANIA SYSTEMU GRASS-GIS DO GRAFICZNEJ INTERPRETACJI WYNIKÓW PROGNOZ DEFORMACJI Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

Praca mgr/inż. Student. Nr tematu TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH Promotor. Blachowski Jan Blachowski Jan Błażej Ryszard

Praca mgr/inż. Student. Nr tematu TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH Promotor. Blachowski Jan Blachowski Jan Błażej Ryszard Nr tematu TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH Promotor 2012/w/20 2012/w/23 2008/w/50 2011/w/16 2009/w/5 2009/w/7 2009/w/8 2012/w/26 2009/w/136 2009/w/139 2011/w/30 Publikacja wybranych danych planistycznych z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

Modelowanie deformacji ci¹g³ych powierzchni terenu w warunkach zmiennego zalegania z³o a

Modelowanie deformacji ci¹g³ych powierzchni terenu w warunkach zmiennego zalegania z³o a GOSPODARKA SUROWCAMI MINERALNYMI Tom 26 2010 Zeszyt 3 RYSZARD HEJMANOWSKI*, ANDRZEJ KWINTA** Modelowanie deformacji ci¹g³ych powierzchni terenu w warunkach zmiennego zalegania z³o a Wprowadzenie W ostatnich

Bardziej szczegółowo

Fundamenty na terenach górniczych

Fundamenty na terenach górniczych Fundamenty na terenach górniczych Instrukcja ITB Wymagania techniczno-budowlane dla obiektów budowlanych wznoszonych na terenach podlegających wpływom eksploatacji górniczej zostały wydane i zalecone do

Bardziej szczegółowo

Fig. 1.1.3_31 Przyk ad dyskretnego modelu litologicznego

Fig. 1.1.3_31 Przyk ad dyskretnego modelu litologicznego Regionalne modele przestrzenne dla utworów dolnej jury i dolnego triasu (Bartosz Papiernik, Marek Hajto, Jacek Che mi ski, Ewa Szynkaruk, Maciej Tomaszczyk) Wspó cze nie, modelowanie w asno ci o rodka

Bardziej szczegółowo

Inwentaryzacja emisji metanu z układów wentylacyjnych i z układów odmetanowania kopalń węgla kamiennego w Polsce w latach 2001-2010

Inwentaryzacja emisji metanu z układów wentylacyjnych i z układów odmetanowania kopalń węgla kamiennego w Polsce w latach 2001-2010 1 Inwentaryzacja emisji metanu z układów wentylacyjnych i z układów odmetanowania kopalń węgla kamiennego w Polsce w latach 2001-2010 Dr inż. Renata Patyńska Główny Instytut Górnictwa Pracę zrealizowano

Bardziej szczegółowo

Rys. 1. Obudowa zmechanizowana Glinik 15/32 Poz [1]: 1 stropnica, 2 stojaki, 3 spągnica

Rys. 1. Obudowa zmechanizowana Glinik 15/32 Poz [1]: 1 stropnica, 2 stojaki, 3 spągnica Górnictwo i Geoinżynieria Rok 30 Zeszyt 1 2006 Sławomir Badura*, Dariusz Bańdo*, Katarzyna Migacz** ANALIZA WYTRZYMAŁOŚCIOWA MES SPĄGNICY OBUDOWY ZMECHANIZOWANEJ GLINIK 15/32 POZ 1. Wstęp Obudowy podporowo-osłonowe

Bardziej szczegółowo

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA

DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA DOKUMENTACJA GEOTECHNICZNA w związku z remontem drogi leśnej w leśnictwach Śliwnik oraz Leszno Górne Opracowanie: dr Agnieszka Gontaszewska upr. geol. V-1532, VII-1451 Świdnica, maj 2012 Dokumentacja geotechniczna...

Bardziej szczegółowo

Opinia geotechniczna dla projektowanej budowy odcinka kanalizacji sanitarnej w rejonie ul. Borowinowej i ul. Leśnej w Bieruniu Starym

Opinia geotechniczna dla projektowanej budowy odcinka kanalizacji sanitarnej w rejonie ul. Borowinowej i ul. Leśnej w Bieruniu Starym Sporządzanie dokumentacji geologicznych i hydrogeologicznych Badania przepuszczalności gruntu Raporty oddziaływania na środowisko Przydomowe oczyszczalnie ścieków mgr inż. Michał Potempa 32-500 Chrzanów

Bardziej szczegółowo

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS

Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Precyzyjne pozycjonowanie w oparciu o GNSS Załącznik nr 2 Rozdział 1 Techniki precyzyjnego pozycjonowania w oparciu o GNSS 1. Podczas wykonywania pomiarów geodezyjnych metodą precyzyjnego pozycjonowania

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie nowoczesnych programów komputerowych do projektowania kopalń odkrywkowych mgr inż. Maciej Zajączkowski

Zastosowanie nowoczesnych programów komputerowych do projektowania kopalń odkrywkowych mgr inż. Maciej Zajączkowski Zastosowanie nowoczesnych programów komputerowych do projektowania kopalń odkrywkowych mgr inż. Maciej Zajączkowski Katedra Górnictwa Odkrywkowego Wydział Górnictwa i Geoinżynierii Program prezentacji

Bardziej szczegółowo

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny

Akademia Morska w Szczecinie. Wydział Mechaniczny Akademia Morska w Szczecinie Wydział Mechaniczny ROZPRAWA DOKTORSKA mgr inż. Marcin Kołodziejski Analiza metody obsługiwania zarządzanego niezawodnością pędników azymutalnych platformy pływającej Promotor:

Bardziej szczegółowo

HAZARD TO THE SURFACE ARISING OUT OF THE OLD, SHALLOW MINING

HAZARD TO THE SURFACE ARISING OUT OF THE OLD, SHALLOW MINING GÓRNICTWO I GEOLOGIA 2012 Tom 7 Zeszyt 1 Piotr STRZAŁKOWSKI Politechnika Śląska, Gliwice Katedra Geomechaniki, Budownictwa Podziemnego i Zarządzania Ochroną Powierzchni ZAGROŻENIE DLA POWIERZCHNI WYNIKAJĄCE

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE. MINISTRA ŚRODOWISKA l)

ROZPORZĄDZENIE. MINISTRA ŚRODOWISKA l) Projekt z dnia 24 czerwca 2013 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA l) Na podstawie art. 118 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. - Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 163, poz. 981 oraz z 2013

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH

WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Inżynieria Rolnicza 6(131)/2011 WYKORZYSTANIE TECHNIK KOMPUTEROWYCH W GOSPODARSTWACH RODZINNYCH Sławomir Kocira, Edmund Lorencowicz Katedra Eksploatacji Maszyn i Zarządzania w Inżynierii Rolniczej, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Metoda elementów skończonych

Metoda elementów skończonych Metoda elementów skończonych Wraz z rozwojem elektronicznych maszyn obliczeniowych jakimi są komputery zaczęły pojawiać się różne numeryczne metody do obliczeń wytrzymałości różnych konstrukcji. Jedną

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH

OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH OPRACOWANIE KONCEPCJI BADANIA PRZEMIESZCZEŃ OSUWISK NA PODSTAWIE GEODANYCH Małgorzata Woroszkiewicz Zakład Teledetekcji i Fotogrametrii, Wydział Inżynierii Lądowej i Geodezji, Wojskowa Akademia Techniczna

Bardziej szczegółowo

Mirosław Kamiński Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy

Mirosław Kamiński Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy Instytut Badawczy Zastosowanie technologii ArcGIS do budowy przestrzennych modeli geologicznych i modelowania zagrożenia geodynamicznego wybrane przykłady z Polski Mirosław Kamiński Państwowy Instytut Geologiczny Państwowy

Bardziej szczegółowo

The development of the technological process in an integrated computer system CAD / CAM (SerfCAM and MTS) with emphasis on their use and purpose.

The development of the technological process in an integrated computer system CAD / CAM (SerfCAM and MTS) with emphasis on their use and purpose. mgr inż. Marta Kordowska, dr inż. Wojciech Musiał; Politechnika Koszalińska, Wydział: Mechanika i Budowa Maszyn; marteczka.kordowska@vp.pl wmusiał@vp.pl Opracowanie przebiegu procesu technologicznego w

Bardziej szczegółowo

WPŁYW ODLEGŁOŚCI PUNKTÓW W LINIACH OBSERWACYJNYCH NA WARTOŚCI OBLICZANYCH Z POMIARÓW ODKSZTAŁCEŃ POZIOMYCH

WPŁYW ODLEGŁOŚCI PUNKTÓW W LINIACH OBSERWACYJNYCH NA WARTOŚCI OBLICZANYCH Z POMIARÓW ODKSZTAŁCEŃ POZIOMYCH GÓRNICTWO I GEOLOGIA 21 Tom 5 Zeszyt 2 Jan ZYCH Politechnika Śląska, Gliwice WPŁYW ODLEGŁOŚCI PUNKTÓW W LINIACH OBSERWACYJNYCH NA WARTOŚCI OBLICZANYCH Z POMIARÓW ODKSZTAŁCEŃ POZIOMYCH Streszczenie. W artykule

Bardziej szczegółowo

Wprowadzenie do opracowania map zagrożenia i ryzyka powodziowego

Wprowadzenie do opracowania map zagrożenia i ryzyka powodziowego Wprowadzenie do opracowania map zagrożenia i ryzyka powodziowego ALBERT MALINGER INSTYTUT METEOROLOGII I GOSPODARKI WODNEJ PIB Centrum Modelowania Powodzi i Suszy w Poznaniu Warszawa 28.11.2012 ETAPY realizacji:

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2012/2013 Instytut Geodezji GEODEZJA GOSPODARCZA PROMOTOR Dr hab. Zofia Rzepecka, prof. UWM Dr inż. Dariusz Gościewski Analiza możliwości wyznaczenia

Bardziej szczegółowo

STUDIES OF ROCK MASS ACTIVITY IN THE WALBRZYCH CITY AREA

STUDIES OF ROCK MASS ACTIVITY IN THE WALBRZYCH CITY AREA STUDIES OF ROCK MASS ACTIVITY IN THE WALBRZYCH CITY AREA Stefan Cacon 1/2, Jan Blachowski 1, Wojciech Milczarek 1 1 Institute of Mining, Wroclaw University of Technology, pl. Teatralny 2, 50-051 Wrocław

Bardziej szczegółowo

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013

X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 X POLSKO-NIEMIECKA KONFERENCJA ENERGETYKA PRZYGRANICZNA POLSKI I NIEMIEC DOŚWIADCZENIA I PERSPEKTYWY SULECHÓW, 21-22 LISTOPAD 2013 SHALE GAS, TIGHT GAS MINIONY ROK W POSZUKIWANIACH mgr inż. Aldona Nowicka

Bardziej szczegółowo

CPT-CAD - Program do tworzenia dokumentacji geologicznej i geotechnicznej

CPT-CAD - Program do tworzenia dokumentacji geologicznej i geotechnicznej CPT-CAD - Program do tworzenia dokumentacji geologicznej i geotechnicznej Trzy w jednym?? Moduł CPT-CAD jest przeznaczony do tworzenia: map przekrojów geologicznych i geotechnicznych własnych rysunków

Bardziej szczegółowo

Rozwój Numerycznego Modelu Złoża w zakresie wprowadzania danych geologicznych

Rozwój Numerycznego Modelu Złoża w zakresie wprowadzania danych geologicznych Marian Poniewiera Politechnika Śląska XI Dni Miernictwa Górniczego i Ochrony Terenów Górniczych Rozwój Numerycznego Modelu Złoża w zakresie wprowadzania danych geologicznych Streszczenie W artykule krótko

Bardziej szczegółowo

Wydział Architektury Kierunek: Gospodarka Przestrzenna Specjalność: Planowanie Przestrzenne Studia 2-go stopnia

Wydział Architektury Kierunek: Gospodarka Przestrzenna Specjalność: Planowanie Przestrzenne Studia 2-go stopnia Wydział Architektury Kierunek: Gospodarka Przestrzenna Specjalność: Planowanie Przestrzenne Studia 2-go stopnia PRACA DYPLOMOWA Ocena atrakcyjności ośrodków osadniczych regionu łódzkiego w kontekście przebiegu

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lipca 2005 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lipca 2005 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA 1) z dnia 6 lipca 2005 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać dokumentacje geologiczne złóż kopalin (Dz. U. Nr 136, poz. 1151 z dnia 25 lipca 2005

Bardziej szczegółowo

PROJEKT GÓRNICZY BRZEZINKA 3 Posiedzenie Komisji Gospodarki Miejskiej, Ochrony Środowiska i Rolnictwa Rady Miasta Mysłowice

PROJEKT GÓRNICZY BRZEZINKA 3 Posiedzenie Komisji Gospodarki Miejskiej, Ochrony Środowiska i Rolnictwa Rady Miasta Mysłowice PROJEKT GÓRNICZY BRZEZINKA 3 Posiedzenie Komisji Gospodarki Miejskiej, Ochrony Środowiska i Rolnictwa Rady Miasta Mysłowice Ewa Zalewska Aleksander Przybyła Warszawa, dnia 10.03.2014r. NIWKA Sp. z o.o.

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI

MODELOWANIE WARSTWY POWIERZCHNIOWEJ O ZMIENNEJ TWARDOŚCI Dr inż. Danuta MIEDZIŃSKA, email: dmiedzinska@wat.edu.pl Dr inż. Robert PANOWICZ, email: Panowicz@wat.edu.pl Wojskowa Akademia Techniczna, Katedra Mechaniki i Informatyki Stosowanej MODELOWANIE WARSTWY

Bardziej szczegółowo

Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020

Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020 Ocena adekwatności alokowanych środków finansowych w ramach POPT 2014-2020 Zgodnie z przekazanymi informacjami, wysokość środków finansowych przeznaczonych na realizację POPT wyniesie 700,1 mln EUR wkładu

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA. dla projektowanego boiska na terenie Szkoły Podstawowej nr 4 w Będzinie przy ulicy Stalickiego

OPINIA GEOTECHNICZNA. dla projektowanego boiska na terenie Szkoły Podstawowej nr 4 w Będzinie przy ulicy Stalickiego Spis treści : strona : 1. WSTĘP... 2 1.1. CEL BADAŃ... 2 1.2. MATERIAŁY WYJŚCIOWE... 3 2. PRZEBIEG PRAC BADAWCZYCH... 4 2.1. PRACE POLOWE... 4 2.2. PRACE KAMERALNE... 4 3. OPIS I LOKALIZACJA TERENU...

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe

Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe Karta dokumentacyjna naturalnego zagrożenia geologicznego działalność górnicza Deformacje nieciągłe Nr ewidencyjny M-34-63-A-c/G/N/8 Lokalizacja: Województwo Powiat Gmina Miejscowość Śląskie Miasto Mysłowice

Bardziej szczegółowo

Monika Ciak-Ozimek. Mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego stan obecny i wdrażanie

Monika Ciak-Ozimek. Mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego stan obecny i wdrażanie Monika Ciak-Ozimek Mapy zagrożenia powodziowego i mapy ryzyka powodziowego stan obecny i wdrażanie Informatyczny System Osłony Kraju przed nadzwyczajnymi zagrożeniami Projekt ISOK jest realizowany w ramach

Bardziej szczegółowo

Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP

Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP Waldemar Izdebski Tadeusz Knap GEO-SYSTEM Warszawa Nowe możliwości systemu mapy numerycznej GEO-MAP System mapy numerycznej GEO-MAP jest oryginalnym oprogramowaniem opracowanym w całości przez firmę GEO-SYSTEM.

Bardziej szczegółowo

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH

BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH BADANIA SYMULACYJNE PROCESU HAMOWANIA SAMOCHODU OSOBOWEGO W PROGRAMIE PC-CRASH Dr inż. Artur JAWORSKI, Dr inż. Hubert KUSZEWSKI, Dr inż. Adam USTRZYCKI W artykule przedstawiono wyniki analizy symulacyjnej

Bardziej szczegółowo

Kontrola grawimetryczna stanu górotworu solnego na terenie Kopalni Otworowej Barycz

Kontrola grawimetryczna stanu górotworu solnego na terenie Kopalni Otworowej Barycz WARSZTATY z cyklu Zagrożenia naturalne w górnictwie Mat. Symp. str. 227 232 Krzysztof JAKIEL, Janusz MADEJ, Sławomir PORZUCEK Akademia Górniczo-Hutnicza, Kraków Kontrola grawimetryczna stanu górotworu

Bardziej szczegółowo

Kartografia geologiczna II

Kartografia geologiczna II 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim Kartografia geologiczna II 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim Geological Mapping II 3. Jednostka prowadząca przedmiot WNZKŚ, Instytut Nauk Geologicznych,

Bardziej szczegółowo

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007

ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 ISSN 1733-8670 ZESZYTY NAUKOWE NR 12 (84) AKADEMII MORSKIEJ Szczecin 2007 WYDZIAŁ INŻYNIERYJNO-EKONOMICZNY TRANSPORTU Anna Białas Motyl Przewozy ładunków transportem śródlądowym i praca przewozowa w krajach

Bardziej szczegółowo

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników System Informacji Geograficznej (GIS: ang. Geographic Information System) system informacyjny służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych. Najbardziej oczywistą

Bardziej szczegółowo

GENEROWANIE NUMERYCZNEGO MODELU ZŁOŻA W PROGRAMIE AUTODESK CIVIL 3D

GENEROWANIE NUMERYCZNEGO MODELU ZŁOŻA W PROGRAMIE AUTODESK CIVIL 3D ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2007 Seria: GÓRNICTWO z. xxx Nr kol. xxx Marian PONIEWIERA Politechnika Śląska, Gliwice GENEROWANIE NUMERYCZNEGO MODELU ZŁOŻA W PROGRAMIE AUTODESK CIVIL 3D Streszczenie.

Bardziej szczegółowo

APPLICATION OF ACOUSTIC MAPS IN THE ANALYSIS OF ACOUSTIC SCREENS EFFICIENCY ON THE SECTION OF NATIONAL ROAD NO.94 IN DĄBROWA GÓRNICZA

APPLICATION OF ACOUSTIC MAPS IN THE ANALYSIS OF ACOUSTIC SCREENS EFFICIENCY ON THE SECTION OF NATIONAL ROAD NO.94 IN DĄBROWA GÓRNICZA ZESZYTY NAUKOWE POLITECHNIKI ŚLĄSKIEJ 2011 Seria: TRANSPORT z. 73 Nr kol. 1861 Anna OSMÓLSKA, Bogusław ŁAZARZ, Piotr CZECH WYKORZYSTANIE MAP AKUSTYCZNYCH W ANALIZIE SKUTECZNOŚCI EKRANÓW AKUSTYCZNYCH NA

Bardziej szczegółowo

W tym celu korzystam z programu do grafiki wektorowej Inkscape 0.46.

W tym celu korzystam z programu do grafiki wektorowej Inkscape 0.46. 1. Wprowadzenie Priorytetem projektu jest zbadanie zależności pomiędzy wartościami średnich szybkości przemieszczeń terenu, a głębokością eksploatacji węgla kamiennego. Podstawowe dane potrzebne do wykonania

Bardziej szczegółowo

Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS

Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS Zintegrowana strategia zrównoważonego zarządzania wodami w zlewni Moduł meteorologiczny w serwisie CRIS Czesław Kliś Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Projekt finansowany ze środków funduszy

Bardziej szczegółowo

System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza

System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza System informacji o szlakach turystycznych Mazowsza Mateusz Troll Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ Tomasz Gacek GISonLine S.C. Plan prezentacji 1. Informacje o projekcie 2. Składowe systemu

Bardziej szczegółowo

Charakterystyka zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w górnictwie polskim w roku 2000

Charakterystyka zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami w górnictwie polskim w roku 2000 WARSZTATY 21 nt. Przywracanie wartości użytkowych terenom górniczym Mat. Symp., str.489-52 Wojciech MAGIERA, Adam MIREK Wyższy Urząd Górniczy, Katowice Charakterystyka zagrożenia sejsmicznego i tąpaniami

Bardziej szczegółowo

Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 982 ze zm. z 2006 r. Nr 164, poz. 1159)

Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 982 ze zm. z 2006 r. Nr 164, poz. 1159) Rozporządzenie Ministra Środowiska 1) z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 116, poz. 982 ze zm. z 2006 r. Nr 164, poz. 1159) w sprawie rozporządzania prawem do informacji geologicznej za wynagrodzeniem

Bardziej szczegółowo

Od redaktora naukowego 2. Mapy górnicze 3. Pomiary sytuacyjne w

Od redaktora naukowego 2. Mapy górnicze 3. Pomiary sytuacyjne w Spis treœci Od redaktora naukowego... 9 1. Zadania dzia³u mierniczo-geologicznego i jego miejsce w strukturze zak³adu górniczego... 11 Jan Pielok 1.1. Zadania miernictwa górniczego w œwietle przepisów

Bardziej szczegółowo

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995)

DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ (1971-1995) Słupskie Prace Geograficzne 2 2005 Dariusz Baranowski Instytut Geografii Pomorska Akademia Pedagogiczna Słupsk DOBOWE AMPLITUDY TEMPERATURY POWIETRZA W POLSCE I ICH ZALEŻNOŚĆ OD TYPÓW CYRKULACJI ATMOSFERYCZNEJ

Bardziej szczegółowo

Grzegorz Wałek Zakład Hydrologii i Geoinformacji Instytut Geografii UJK

Grzegorz Wałek Zakład Hydrologii i Geoinformacji Instytut Geografii UJK Budowa hydrologicznie poprawnego cyfrowego modelu wysokościowego - studium przypadku na przykładzie zlewni Grajcarka (pogranicze Pienin i Beskidu Sądeckiego) Grzegorz Wałek Zakład Hydrologii i Geoinformacji

Bardziej szczegółowo

OPINIA GEOTECHNICZNA dla zadania Budowa kanalizacji grawitacyjnej wraz z przyłączami w miejscowości GRODZISK WIELKOPOLSKI rejon ul. Górnej, os.

OPINIA GEOTECHNICZNA dla zadania Budowa kanalizacji grawitacyjnej wraz z przyłączami w miejscowości GRODZISK WIELKOPOLSKI rejon ul. Górnej, os. Pracownia Projektowa GEOEKO dr Andrzej Kraiński P Dane firmy: Dane kontaktowe: adres: Drzonków, ul. Rotowa 18, adres: Zielona Góra, 66-004 Racula ul. Morelowa 29/5 NIP: 929-101-99-76 tel.: 604 850 217,

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM

Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem przedsięwzięcia z wykorzystaniem metod sieciowych PERT i CPM SZKOŁA GŁÓWNA HANDLOWA w Warszawie STUDIUM MAGISTERSKIE Kierunek: Metody ilościowe w ekonomii i systemy informacyjne Karol Walędzik Nr albumu: 26353 Zastosowanie symulacji Monte Carlo do zarządzania ryzykiem

Bardziej szczegółowo

Andrzej Pepel Prace naukowo-badawcze w PBG...3

Andrzej Pepel Prace naukowo-badawcze w PBG...3 ABSTRAKTY Tadeusz Krynicki Wybrane przykłady wyników badań sejsmicznych i główne kierunki ich zastosowań...2 Andrzej Pepel Prace naukowo-badawcze w PBG......3 Michał Stefaniuk, Tomasz Czerwiński, Marek

Bardziej szczegółowo

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego 1 ok. 80% danych to dane przestrzenne - ORSiP jest źródłem takich danych, każde wiarygodne i aktualne źródło danych przestrzennych jest

Bardziej szczegółowo

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Poznań, 16.05.2012r. Raport z promocji projektu Nowa generacja energooszczędnych

Bardziej szczegółowo

Analiza korespondencji

Analiza korespondencji Analiza korespondencji Kiedy stosujemy? 2 W wielu badaniach mamy do czynienia ze zmiennymi jakościowymi (nominalne i porządkowe) typu np.: płeć, wykształcenie, status palenia. Punktem wyjścia do analizy

Bardziej szczegółowo

Model Matematyczny Call Center

Model Matematyczny Call Center OFERTA SZKOLENIOWA Model Matematyczny Call Center TELEAKADEMIA to profesjonalne centrum szkoleniowe mające swoją siedzibę w Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym w Gdyni. TELEAKADEMIA realizuje szkolenia

Bardziej szczegółowo

Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy.

Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy. Raport z przeprowadzonych pomiarów. Temat: Zaprojektowanie procesu kontroli jakości wymiarów geometrycznych na przykładzie obudowy. Spis treści 1.Cel pomiaru... 3 2. Skanowanie 3D- pozyskanie geometrii

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16

Spis treści. Przedmowa... XI. Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar... 1. Rozdział 2. Pomiar: liczby i obliczenia liczbowe... 16 Spis treści Przedmowa.......................... XI Rozdział 1. Pomiar: jednostki miar................. 1 1.1. Wielkości fizyczne i pozafizyczne.................. 1 1.2. Spójne układy miar. Układ SI i jego

Bardziej szczegółowo

Dz.Urz.WUG.06.8.45 2008.07.07 zm. Dz.Urz.WUG.2008.10.64 1. ZARZĄDZENIE Nr 2 PREZESA WYŻSZEGO URZĘDU GÓRNICZEGO. z dnia 17 marca 2006 r.

Dz.Urz.WUG.06.8.45 2008.07.07 zm. Dz.Urz.WUG.2008.10.64 1. ZARZĄDZENIE Nr 2 PREZESA WYŻSZEGO URZĘDU GÓRNICZEGO. z dnia 17 marca 2006 r. Dz.Urz.WUG.06.8.45 2008.07.07 zm. Dz.Urz.WUG.2008.10.64 1 ZARZĄDZENIE Nr 2 PREZESA WYŻSZEGO URZĘDU GÓRNICZEGO z dnia 17 marca 2006 r. w sprawie sposobu gromadzenia, archiwizowania oraz udostępniania dokumentacji

Bardziej szczegółowo

ZAPOTRZEBOWANIE NA PROGRAMY KOMPUTEROWE W ROLNICTWIE NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO

ZAPOTRZEBOWANIE NA PROGRAMY KOMPUTEROWE W ROLNICTWIE NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Inżynieria Rolnicza 9(107)/2008 ZAPOTRZEBOWANIE NA PROGRAMY KOMPUTEROWE W ROLNICTWIE NA PRZYKŁADZIE GOSPODARSTW WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO Michał Cupiał Katedra Inżynierii Rolniczej i Informatyki, Uniwersytet

Bardziej szczegółowo

Koncepcja docelowego modelu kopalni Lubin z budową nowego szybu

Koncepcja docelowego modelu kopalni Lubin z budową nowego szybu 193 CUPRUM Czasopismo Naukowo-Techniczne Górnictwa Rud nr 4 (77) 2015, s. 193-198 Koncepcja docelowego modelu kopalni Lubin z budową nowego szybu Jerzy Grzesiński 1), Sławomir Hanzel 2), Marek Marzec 1),

Bardziej szczegółowo

Agnieszka Boroń, Magdalena Kwiecień, Tomasz Walczykiewicz, Łukasz Woźniak IMGW-PIB Oddział w Krakowie. Kraków, 08.10.2014 r.

Agnieszka Boroń, Magdalena Kwiecień, Tomasz Walczykiewicz, Łukasz Woźniak IMGW-PIB Oddział w Krakowie. Kraków, 08.10.2014 r. Prognoza stopnia zakłócenia w sieciach elektroenergetycznych na przykładzie Mapy zakłóceń w sieciach elektroenergetycznych z uwagi na warunki meteorologiczne Agnieszka Boroń, Magdalena Kwiecień, Tomasz

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE

PRZEWODNIK PO PRZEDMIOCIE Nazwa przedmiotu: PODSTAWY MODELOWANIA PROCESÓW WYTWARZANIA Fundamentals of manufacturing processes modeling Kierunek: Mechanika i Budowa Maszyn Rodzaj przedmiotu: obowiązkowy na specjalności APWiR Rodzaj

Bardziej szczegółowo

MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS

MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS MIERNICTWO GÓRNICZE SYLLABUS Dr inż. Jan Blachowski Politechnika Wrocławska Instytut Górnictwa Zakład Geodezji i GIS Pl. Teatralny 2 tel (71) 320 68 73 SYLLABUS Podstawy pozycjonowania satelitarnego GPS

Bardziej szczegółowo

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski

Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Centralny Ośrodek Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Dział Osnów Podstawowych Wyrównanie podstawowej osnowy geodezyjnej na obszarze Polski Ewa Kałun kierownik działu osnów podstawowych CODGiK Warszawa,

Bardziej szczegółowo