3.3. Funkcje banku centralnego a nominalna i realna poda

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "3.3. Funkcje banku centralnego a nominalna i realna poda"

Transkrypt

1 SPIS TREŒCI Wstêp 11 I Pieni¹dz krajowy i pieni¹dz miêdzynarodowy (Gra yna Krasowska-Walczak) 13 1 Istota i funkcje pieni¹dza Organizacja obiegu pieniê nego Ewolucja i znaczenie pieni¹dza Teorie pieni¹dza Funkcje wspó³czesnego pieni¹dza i ustrój pieniê ny 19 2 Wspó³czesne formy pieni¹dza Pieni¹dz gotówkowy Rodzaje pieni¹dza gotówkowego Pieni¹dz bezgotówkowy organizacja emisji i obiegu pieni¹dza 31 3 Emisja pieni¹dza a wielkoœæ poda y pieni¹dza Emisja pieni¹dza bezgotówkowego przez banki komercyjne Koncepcja bazy monetarnej w wyjaœnianiu procesu emisji pieni¹dza Funkcje banku centralnego a nominalna i realna poda pieni¹dza 44 4 Polityka pieniê na i rynek pieniê ny Istota polityki pieniê nej Charakterystyka instrumentów polityki pieniê nej Pojêcie i funkcjonowanie rynku pieniê nego 57 5 Wymienialnoœæ pieni¹dza Kurs walutowy Definicja i standardy wymienialnoœci Kurs walutowy i jego teorie Systemy kursu walutowego Polska polityka kursów walutowych wprowadzenie 70 6 Pieni¹dz miêdzynarodowy Euro jednostka pieniê na Unii Europejskiej Specjalne prawa ci¹gnienia (SDR) 78 Pytania kontrolne 80 Literatura 81 II Narodowy Bank Polski (Bogus³aw Pietrzak) 83 1 Geneza, ewolucja i aktualna forma instytucjonalna Narodowego Banku Polskiego 83 5

2 Spis treœci 11 Geneza i ewolucja bankowoœci centralnej w Polsce Narodowy Bank Polski w dwupoziomowym systemie bankowym 89 2 Niezale noœæ Narodowego Banku Polskiego jako warunek realizacji jego podstawowych funkcji w gospodarce rynkowej 96 3 Inne zadania polskiego banku centralnego 99 4 Polityka pieniê na Narodowego Banku Polskiego w okresie transformacji systemowej Uwarunkowania, g³ówne cechy i rezultaty polityki pieniê nej w latach dziewiêædziesi¹tych Œredniookresowa strategia polityki pieniê nej w Polsce (lata ) 132 Pytania kontrolne 136 Literatura 136 III Prawne podstawy dzia³alnoœci banków w Polsce zagadnienia wybrane (Alicja Pomorska) Pojêcie, ogólna charakterystyka i Ÿród³a prawa bankowego Pojêcie banku i jego status prawny Modele bankowoœci i rodzaje banków System licencjonowania dzia³alnoœci bankowej w Polsce Czynnoœci bankowe w Polsce Rodzaje czynnoœci bankowych Prowadzenie rachunków bankowych Udzielanie kredytów i po yczek pieniê nych Podstawowe obowi¹zki banków Zasady funkcjonowania banków komercyjnych 169 Pytania kontrolne 177 Literatura IV Podstawy zarz¹dzania bankiem komercyjnym (Alfred Janc, Jan Szambelañczyk) Podstawowe funkcje banku i ich uwarunkowania: bezpieczeñstwo i zaufanie Organizacja banku i zarz¹dzanie bankiem podstawowe pojêcia Elementy struktury zarz¹dzania bankiem Orientacja i metody zarz¹dzania bankiem Orientacje zarz¹dzania Zarz¹dzanie przez komitety Zarz¹dzanie przez cele (MBO) Zarz¹dzanie przez jakoœæ (TQM) 200

3 Spis treœci 45 Zarz¹dzanie marketingowe Controlling Podstawy kapita³owe banku Istota i Ÿród³a funduszy w³asnych banku Fundusze podstawowe i uzupe³niaj¹ce Struktura funduszy w³asnych banku na przyk³adzie banku spó³dzielczego Inne fundusze banku 214 Pytania kontrolne 215 Literatura 215 V Marketing bankowy (Bo ena Ko³osowska, Richard Nicholls) Pojêcie marketingu Specyficzne cechy us³ug finansowych Segmentacja rynku Badanie rynku Strategia marketingowa i plan marketingowy Elementy marketingu mix Polityka produktu Polityka cenowa us³ug bankowych Dystrybucja us³ug bankowych Personel banku Instrumenty polityki promocji Perspektywy marketingu relacyjnego 233 Pytania kontrolne 237 Literatura 237 VI Operacyjna dzia³alnoœæ banku komercyjnego (Leszek Dziawgo) Rodzaje operacji bankowych Pasywne operacje bankowe Rachunki bankowe Podstawowe kategorie depozytów Depozyty bie ¹ce Lokaty terminowe Aktywne operacje bankowe Kredytowanie Klasyfikacja kredytów Gwarancje i porêczenia Akredytywa dokumentowa Factoring Oprocentowanie kredytów i depozytów 269 7

4 Spis treœci 5 Operacje rozliczeniowe Bankowe rozliczenia pieniê ne Rozliczenie miêdzybankowe Obrót krajowy Obrót zagraniczny Us³ugi ró ne Ogólne zasady kszta³towania aktywnej i pasywnej dzia³alnoœci banku komercyjnego 281 Pytania kontrolne 283 Literatura VII Bank komercyjny na rynku finansowym (Danuta Dziawgo) Istota i podzia³ rynku finansowego Istota rynku finansowego Podzia³ rynku finansowego Charakterystyka wybranych papierów wartoœciowych Bony pieniê ne Narodowego Banku Polskiego Bankowe papiery wartoœciowe Bony skarbowe Bony komercyjne Akcje Certyfikaty akcyjne Obligacje Instrumenty pochodne Wprowadzenie Forwards Futures Opcje Swap Instytucje u³atwiaj¹ce wycenê i obrót papierami wartoœciowymi w Polsce Gie³da Papierów Wartoœciowych w Warszawie SA Centralna Tabela Ofert SA Domy maklerskie Wybrane operacje banku komercyjnego Bank na rynku papierów wartoœciowych Bank jako emitent i inwestor Bank jako poœrednik w przeprowadzeniu emisji Bank jako gwarant Pozosta³e funkcje banku na rynku papierów wartoœciowych Euroemisje w Polsce Sekuratyzacja aktywów banku Bank na rynku walutowym i instrumentów pochodnych 342 Pytania kontrolne 348 Literatura 348

5 Spis treœci VIII Zarz¹dzanie ryzykiem w banku komercyjnym (Danuta Dziawgo) Istota i rodzaje ryzyka bankowego Ogólne zasady zarz¹dzania ryzykiem bankowym Ryzyko p³ynnoœci finansowej w banku Ryzyko kredytowe Ryzyko stopy procentowej Analiza luki Badanie elastycznoœci stopy procentowej Analiza okresowa Modele symulacyjne oceny ryzyka stopy procentowej Ryzyko walutowe Ryzyko operacji papierami wartoœciowymi Credit-rating Regulacje ostro noœciowe w procesie zarz¹dzania ryzykiem bankowym Wspó³czynnik wyp³acalnoœci Wspó³czynnik wyp³acalnoœci w Unii Europejskiej i w Polsce Rezerwy celowe Ograniczenie inwestycji w papiery wartoœciowe Regulacje rynku walutowego 395 Pytania kontrolne 396 Literatura 397 IX Windykacja nale noœci banku (Robert Huterski) Ogólne za³o enia windykacji Wstêpne czynnoœci windykacyjne Bankowy tytu³ egzekucyjny Bank w s¹dowym postêpowaniu egzekucyjnym Windykacja w postêpowaniach szczególnych Postêpowania w ramach restrukturyzacji finansowej przedsiêbiorstw Postêpowanie uk³adowe Postêpowanie likwidacyjne i upad³oœciowe 408 Pytania kontrolne 409 Literatura 410 X Likwidacja, przejêcie, zawieszenie i upad³oœæ banku (Tomasz Naro ny) Sanacja likwidacyjna banku Likwidacja banku jako instrument nadzoru ogólnego oraz regulacyjnego 411 9

6 Spis treœci 3 Likwidacja i przejêcie banku w trybie nadzoru regulacyjnego Decyzja o likwidacji i przejêciu banku Skutki decyzji o przejêciu banku przez inny bank Skutki decyzji o likwidacji banku Zawieszenie dzia³alnoœci banku i og³oszenie jego upad³oœci Przes³anka zawieszenia dzia³alnoœci banku oraz wyst¹pienia z wnioskiem o og³oszenie jego upad³oœci Postêpowanie s¹dowe w sprawie og³oszenia upad³oœci banku Dzia³alnoœæ banku po og³oszeniu jego upad³oœci 420 Pytania kontrolne 422 Literatura 422 XI Bankowy Fundusz Gwarancyjny (Jan Szambelañczyk) Istota i geneza systemu gwarantowania depozytów bankowych Rola zaufania klientów w wype³nianiu funkcji banków Wra liwoœæ na zagro enia wyp³acalnoœci Rodzaje systemów ochrony depozytów System ochrony depozytów a zjawisko moralnego hazardu Charakterystyka polskiego systemu gwarantowania depozytów Instytucja tzw gwarancji Skarbu Pañstwa Przes³anki i warunki powstania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego Podstawowe pojêcia w polskim systemie gwarantowania depozytów Ogólna charakterystyka polskiego systemu gwarantowania œrodków pieniê nych zgromadzonych na rachunkach bankowych Tworzenie i wyp³aty z Funduszu Ochrony Œrodków Gwarantowanych Ogólna charakterystyka udzielania pomocy bankom objêtym polskim systemem gwarantowania Ocena polskiego systemu ochrony depozytów w œwietle standardów Unii Europejskiej 443 Pytania kontrolne 444 Literatura XII Instytucje bankowe Unii Europejskiej (Jan G³uchowski) Podstawy prwanoinstytucjonalne europejskiego systemu banków centralnych Europejski Bank Inwestycyjny Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju 452 Pytania kontrolne 461 Literatura 461

7 WSTÊP W dziesiêciolecie transformacji systemowej w Polsce warto przypomnieæ, e w wyniku reformy bankowej w pocz¹tkach lat dziewiêædziesi¹tych Polska by³a krajem, w którym by³o wiêcej banków ni bankierów Stwierdzenie to ilustruje skalê zmian i problemów, jakie trzeba by³o pokonaæ aby sektor bankowy ukszta³towa³ siê zgodnie z zasadami i standardami nowoczesnego rzemios³a i sztuki bankowej Wymaga³o to miêdzy innymi przezwyciê enia kryzysu, jaki ujawni³ siê w polskich bankach w pierwszej po³owie ostatniej dekady XX w Z satysfakcj¹ mo na stwierdziæ, e nie sprawdzi³y siê czarne scenariusze, a banki dostosowa³y siê do miêdzynarodowych standardów i to znacznie bardziej w sferze kwalifikacji kadry i procedur bankowych, ni poziomu kapita³ów Sytuacja ta stawia przed instytucjami kszta³c¹cymi bankowców nowe wyzwania Trzeba bowiem przygotowywaæ kadry dla bankowoœci z uwzglêdnieniem maksymy Raportu Klubu Rzymskiego mówi¹cej, e po to aby przetrwaæ, musimy uczyæ siê z przysz³oœci, a nie z dnia wczorajszego Nie jest spraw¹ przypadku, e prezentowany podrêcznik zosta³ wydany przez Wydawnictwo Wy szej Szko³y Bankowej w Poznaniu Wy - sza Szko³a Bankowa obchodz¹ca w bie ¹cym roku piêciolecie dzia³alnoœci znacz¹co wpisa³a siê w nurt kszta³cenia polskich bankowców, w ró - nych formach organizacyjnych i poziomach edukacji Wa nym tego dowodem jest jej akredytacja w systemie standardów kwalifikacyjnych Zwi¹zku Banków Polskich Nie bez znaczenia dla powstania tego podrêcznika by³a wspó³praca WSB w Poznaniu z innymi uczelniami w Polsce i za granic¹ Umo liwi³o to podjêcie wspó³pracy w przygotowaniu dzie³a w interdyscyplinarnym zespole specjalistów maj¹cych bogate doœwiadczenie praktyczne oraz dydaktyczne, a tak e wa ki dorobek publikacyjny Fakt, e bank jest instytucj¹ zaufania publicznego, a jego dzia³alnoœæ podlega rozleg³ej regulacji normatywnej, a jednoczeœnie jest przedsiêbiorstwem, które w d³ugim okresie kieruje siê maksymalizacj¹ dobrobytu swoich w³aœcicieli, wymaga³ wspó³pracy prawników i ekonomistów W rezultacie w gronie autorów znaleÿli siê profesorowie reprezentuj¹cy zarówno dyscypliny prawne, jak i ekonomiczne Rekrutuj¹ siê oni z Akademii Ekonomicznej w Poznaniu i Szko³y G³ównej Handlowej w Warszawie, Uniwersytetu im Marii Curie-Sk³odowskiej w Lublinie i Uniwersytetu Miko³aja Kopernika w Toruniu, a tak e Wy szych Szkó³ Bankowych w Poznaniu i Toruniu Podrêcznik jest adresowany przede wszystkim do 11

8 Wstêp studentów szkó³ wy szych, w których programie nauczania znajduje siê bankowoœæ Mo e on byæ tak e przydatny dla osób samodzielnie zg³êbiaj¹cych tajniki bankowoœci oraz przygotowuj¹cych siê do egzaminów w systemie standardów kwalifikacyjnych w bankowoœci Sposób prezentacji tekstu, ze szczegó³owym wyró nieniem jego struktury, eksponowanie wa nych zagadnieñ na marginesach, pytania kontrolne i literatura na koñcu ka dego rozdzia³u maj¹ u³atwiæ studiowanie podrêcznika Efektywnoœæ pracy z podrêcznikiem bêdzie wiêksza, gdy Czytelnik przed przyst¹pieniem do szczegó³owego studiowania przejrzy ogólnie dany rozdzia³, zastanowi siê na treœci¹ pytañ kontrolnych, a nastêpnie zajmie siê analiz¹ tekstu, aby w koñcu sprawdziæ, czy potrafi samodzielnie odpowiedzieæ na te pytania Koñcowa edycja podrêcznika zosta³a poprzedzona rozleg³ym procesem weryfikacji przydatnoœci i zrozumienia tekstu Szereg cennych uwag wnieœli zw³aszcza magistranci i doktoranci autorów oraz recenzenci wczeœniejszych wersji opracowañ autorskich Maj¹c na uwadze szybki rozwój bankowoœci, zmiany w regulacjach prawnych i wymaganiach praktyki liczymy, e struktura i treœæ podrêcznika bêd¹ aktualizowane Dlatego zwracamy siê do Czytelników z sugesti¹ przekazania nam swych ocen i uwag, które mo na wykorzystaæ w kolejnych wydaniach Poznañ Toruñ, w paÿdzierniku 1999 r Jan G³uchowski Jan Szambelañczyk

9 I PIENI DZ KRAJOWY I PIENI DZ MIÊDZYNARODOWY 1 ISTOTA I FUNKCJE PIENI DZA ORGANIZACJA OBIEGU PIENIÊ NEGO 11 Ewolucja i znaczenie pieni¹dza Teorie pieni¹dza Zrozumienie zasad funkcjonowania wspó³czesnego banku, krajowego i miêdzynarodowego systemu bankowego, makro- i mikroekonomicznych zale noœci miêdzy gospodark¹ pieniê n¹ a realn¹ sfer¹ wytwarzania dóbr i œwiadczenia us³ug oraz ca³okszta³tu krajowych i miêdzynarodowych stosunków finansowych wymaga poznania natury pieni¹dza oraz zasad polityki pieniê nej Czym jest pieni¹dz, w jakich formach wystêpuje, co okreœla jego wartoœæ, w jaki sposób banki tworz¹ pieni¹dz i jaka iloœæ pieni¹dza jest w gospodarce niezbêdna dla jej sprawnego funkcjonowania to podstawowe pytania, na które nale y odpowiedzieæ rozpoczynaj¹c studiowanie bankowoœci Zagadnienia te s¹ wa kie jeszcze z dwóch powodów Po pierwsze, niezwykle dynamiczny rozwój elektroniki i informatyki sprawi³, i coraz czêœciej spotkaæ mo na opinie o szybkim eliminowaniu z ycia gospodarczego pieni¹dza w postaci gotówki, a po ca³kowite zast¹pienie jej najrozmaitszymi postaciami pieni¹dza bezgotówkowego Wygoda pos³ugiwania siê nowymi postaciami pieni¹dza, szybkoœæ jego przekazywania (rozliczeñ) oraz bezpieczeñstwo przeprowadzanych transakcji ka ¹ przypuszczaæ, e w istocie oczekiwaæ mo na w niedalekiej przysz³oœci powa nych zmian w dokonywaniu rozliczeñ pieniê - nych, a nawet organizacji ca³ego systemu bankowego Po drugie, nastêpuj¹cy w niespotykanej dot¹d skali proces globalizacji rynków pieni¹dza i kapita³u, powoduje pojawianie siê ró norodnych innowacji finansowych, dostosowuj¹cych bankowoœæ do zmian w handlu œwiatowym, miêdzynarodowych stosunkach walutowych oraz nowych formach prowadzenia gospodarki finansowej przez podmioty gospodarcze, czy wreszcie potrzeb finansowych ludnoœci W przeciwieñstwie do wspó³czesnych, spo³eczeñstwa prymitywne w ogóle nie pos³ugiwa³y siê pieni¹dzem, poniewa nie zajmowa³y siê han- 13

10 Gra yna Krasowska-Walczak dlem W warunkach prowadzonej przez nie gospodarki naturalnej wszystkie wytwarzane dobra przeznaczane by³y na w³asne potrzeby rodziny lub wspólnoty plemiennej Równie handel odbywa³ siê pocz¹tkowo bez u ycia pieni¹dza, w ramach tzw systemu barterowego, to jest wymiany towar za towar Wyprodukowane nadwy ki towarów ponad potrzeby rodziny czy wspólnoty plemiennej wymieniano na inne, których w jej obrêbie nie wytwarzano Obecnie jeszcze niektóre kraje w obliczu trudnoœci gospodarczych i zwi¹zanych z nimi problemami regulowania bie ¹cych zobowi¹zañ utrzymuj¹ z koniecznoœci tego rodzaju stosunki wymienne Zw³aszcza w zakresie wymiany towarowej z zagranic¹ Pieni¹dz nie jest wiêc nieod³¹cznym elementem utrzymywania stosunków ekonomicznych pomiêdzy ludÿmi, choæ wspó³czeœnie wydaje siê w tej roli niezast¹piony Odkrywcê pieni¹dza trudno by³oby dzisiaj ustaliæ Mo na natomiast przyj¹æ, i pieni¹dz pojawi³ siê w gospodarce samoistnie i spontanicznie, w œlad za osi¹ganiem przez spo³eczeñstwa odpowiednio wysokiego poziomu rozwoju, ucieleœniaj¹c w sobie pierwotnie ró ne towary, najczêœciej o charakterze konsumpcyjnym Nikt wiêc, mimo powszechnego mniemania, pieni¹dza nie wynalaz³, wyodrêbni³ siê on samoistnie ze œwiata towarów jako towar szczególny, u³atwiaj¹cy wymianê ró nych dóbr i us³ug 1 Aby okreœlony towar móg³ staæ siê pieni¹dzem, a dok³adniej pe³niæ funkcje pieni¹dza musia³ ³¹czyæ w sobie co najmniej cztery cechy: podzielnoœæ, trwa³oœæ, rzadkoœæ wystêpowania w przyrodzie, jednorodnoœæ W miarê up³ywu czasu, towary powszechnego u ytku, jak muszle, byd³o, skóry, sól, kamienie itp przesta³y pe³niæ funkcje pieni¹dza i zosta³y zast¹pione metalami Pocz¹tkowo by³y to metale nieszlachetne elazo, miedÿ, br¹z, a póÿniej z³oto i srebro Nie ma pewnoœci, kiedy po raz pierwszy u yto w transakcjach takiego pieni¹dza Najstarsze, informuj¹ce o tym zapisy pochodz¹ ze staro ytnej Mezopotamii (dziœ po³udniowy Irak), sprzed 4500 lat Odnalezione na tym terenie klinowe nadruki opisuj¹ transakcje, w których p³acono srebrem wa onym Staro- ytni Egipcjanie, tak jak mieszkañcy Mezopotamii, rozwinêli system p³at W Gerlof upatruje przyczyn powstania pieni¹dza nie w celach gospodarczych czy kultowych, jak zwyk³o siê przyjmowaæ, lecz wy³¹cznie w celach spo³ecznych Spo³eczne Ÿród³a pieni¹dza ³¹czy on ze stosunkami miêdzyludzkimi i z ludzkimi potrzebami, zwi¹zanymi z chêci¹ gromadzenia, posiadania i okazywania dóbr

11 I Pieni¹dz krajowy i pieni¹dz miêdzynarodowy noœci odwa anym kruszcem W owym okresie pieni¹dzem by³y na przyk³ad sztabki, pierœcienie, bransolety, kawa³ki stopionego srebra itp, gdy p³atnoœci dokonywano z³otem lub srebrem (tak e innymi metalami) o okreœlonej wadze i dowolnym kszta³cie Wa ony pieni¹dz metalowy by³ uci¹ liwy w u ytkowaniu, dlatego z czasem zosta³ zast¹piony nieco bardziej uniwersalnym pieni¹dzem odliczanym By³ to nadal pieni¹dz towarowy, którego przyk³adem mog¹ byæ sztuki elaza w Sparcie Lykurgosa, sztuki cyny u Chiñczyków i Malajów, sztuki srebra (szekle) u ydów za czasów Jeremiasza oraz srebrne stateczki u Mongo³ów Pe³nowartoœciowe monety kruszcowe, które z czasem upowszechni³y siê w obiegu jako bardziej znormalizowany œrodek p³atniczy by³y pieni¹dzem obiegowym i pieni¹dzem towarowym jednoczeœnie 2 Wartoœæ p³atnicza jednostki pieniê nej monety odpowiada³a wartoœci towarowej zawartego w niej kruszcu Dopuszczano tylko odjêcie od wagi kruszcu pewnego ubytku na pokrycie kosztów bicia monety ród³a podaj¹, i moneta kruszcowa, uto samiana powszechnie b³êdnie z pierwotn¹ form¹ pieni¹dza, zosta³a wynaleziona w VII w pne przez Lidyjczyków Jej wagê i zawartoœæ czystego metalu gwarantowa³ ostatni król Lidii Krezus, którego maj¹tek nagromadzony w trakcie panowania sta³ siê przys³owiowy Gdy w obiegu znajdowa³y siê jednoczeœnie monety z³ote Bimetalizm i srebrne, system walutowy zwany by³ bimetalizmem Jeœli prawnie zosta³by ustalony w tym systemie stosunek wartoœciowy pomiêdzy monetami srebrnymi a z³otymi (np 2:1), to mówilibyœmy o istnieniu systemu waluty podwójnej Je eli stosunek wymienny tych walut kszta³towa³by siê na wolnym rynku, to wówczas istnia³by system waluty równoleg³ej Je eli w warunkach bimetalizmu zmienia siê stosunek wartoœciowy iloœci z³ota i srebra zawarty w równo wartych monetach z³otych i srebrnych lub te, gdy zmniejsza siê zawartoœæ kruszcu w monecie z³otej lub srebrnej przy jednoczesnym utrzymaniu w obiegu monet o wy- szej zawartoœci kruszcu, to zaczyna dzia³aæ prawo Greshama-Kopernika 2 Pierwotny pieni¹dz towarowy mia³ samoistn¹ wartoœæ jako dobro konsumpcyjne lub czynnik produkcji i nie powstawa³ na ogó³ w jednym oœrodku monetarnym Symboliczny pieni¹dz towarowy drukowano na papierze lub t³oczono z metalu w wyznaczonych oœrodkach emisyjnych i na ¹danie wymieniano na okreœlony towar, taki jak z³oto czy srebro 15

12 Gra yna Krasowska-Walczak W warunkach istnienia bimetalizmu pieni¹dz gorszy wypiera z obiegu pieni¹dz lepszy Oznacza to przyk³adowo, e monety o relatywnie wysokiej zawartoœci kruszcu s¹ wycofywane z obiegu i tezauryzowane, a w obiegu pozostaj¹ monety o tej samej wartoœci nominalnej, lecz mniejszej zawartoœci kruszcu Pieni¹dz lepszy w wyniku tezauryzacji staje siê œrodkiem przechowywania wartoœci lub odp³ywa z kraju jako preferowany przez zagranicznych dostawców towarów System waluty z³otej Teoria bankowa W wyniku ewolucji system dwuwalutowy przekszta³ci³ siê w drugiej po³owie XIX w w system waluty opartej wy³¹cznie na z³ocie Upowszechni³o siê równoczeœnie przekonanie o jego sprawnym funkcjonowaniu do momentu, gdy bank emituj¹cy pieni¹dz bêdzie zdolny w ka dej chwili wymieniæ na z³oto wszystkie formy tego pieni¹dza w postaci banknotów, bilonu i pieni¹dza bezgotówkowego ( yrowego, wk³adowego) wed³ug prawnie ustalonego parytetu z³ota 3 System waluty z³otej, w porównaniu z innymi systemami pieniê - nymi, charakteryzowa³a du a stabilnoœæ w obiegu wewnêtrznym i miêdzynarodowym, wyra aj¹ca siê w stosunkowo niewielkich zmianach cen, co przede wszystkim stwarza³o poczucie pewnoœci dzia³ania podmiotom gospodarczym Proces zastêpowania z³ota innymi formami pieni¹dza rozpocz¹³ siê na pocz¹tku XX w i nazwany zosta³ demonetaryzacj¹ lub ekonomizacj¹ z³ota Ca³kowita jego likwidacja nast¹pi³a w czasie pierwszej wojny œwiatowej, kiedy zawieszona zosta³a wymienialnoœæ banknotów na z³oto W swoim czasie toczy³a siê dyskusja wokó³ granic, zasad i wysokoœci pokrycia z³otem masy pieni¹dza w obiegu, na gruncie której powsta³y dwie teorie: bankowa i kruszcowa (zwana walutow¹ lub obiegow¹) Przedstawicielami teorii bankowej byli Anglicy: T Tooke, J Fullarton i I Bendixen Wed³ug tej teorii banknoty emitowane przez banki powinny byæ pokryte z³otem tylko w pewnej czêœci, natomiast dla pozosta³ej czêœci emisji najlepszym pokryciem s¹ weksle handlowe Weksel handlowy jest dokumentem zobowi¹zuj¹cym wystawcê lub wskazan¹ przez niego osobê do bezwarunkowego zap³acenia okreœlonej kwoty pieniê nej w okreœlonym terminie W wekslu w³asnym (tzw sola) wystawca sam zobowi¹zuje siê do zap³aty, natomiast w wekslu trasowanym (ci¹gnionym), wystawca zleca osobie wskazanej w wekslu zap³acenie okreœlonej kwoty Mechanizm powiêkszania emisji pieni¹dza polega na dyskontowaniu przez bank weksli, które maj¹ tê cechê, e po pewnym czasie zapewniaj¹ powrót wyemitowanych banknotów do banku, co daje mo liwoœæ sta³ego odnawiania kredytu, bez koniecznoœci nadmiernego powiêkszania obiegu pieniê nego Dyskonto 16 3 Parytetem walutowym (parytetem z³ota) jest ustawowo ustalona, wagowa iloœæ czystego z³ota zawartego w jednostce pieni¹dza

13 I Pieni¹dz krajowy i pieni¹dz miêdzynarodowy weksla polega na jego zakupie przez bank przed terminem p³atnoœci, z potr¹ceniem od sumy na któr¹ opiewa odsetek wed³ug stopy procentowej, zwanej dyskontow¹ Podawca weksla otrzymuje z banku kwotê mniejsz¹ ani eli widniej¹ca na wekslu i wczeœniej mo e dysponowaæ gotówk¹ ni wynika³oby to z terminu p³atnoœci weksla Operacja dyskonta jest form¹ krótkoterminowego kredytowania, a jednoczeœnie sposobem regulowania p³ynnoœci banków komercyjnych, które w razie koniecznoœci mog¹ zgromadzone weksle dalej odsprzedawaæ w drodze redyskonta Mechanizm emisji banknotów z wykorzystaniem operacji dyskonta mo na przyk³adowo zilustrowaæ w nastêpuj¹cy sposób: proces rozpoczyna siê od momentu sprzeda y przez producenta X towarów przedsiêbiorstwu handlowemu Y, które za dostawê nie p³aci gotówk¹, lecz wystawia dostawcy weksel p³atny za dwa miesi¹ce Je eli producent X potrzebuje gotówki, mo e przed up³ywem dwóch miesiêcy odsprzedaæ, czyli zdyskontowaæ weksel w banku i w zamian otrzymaæ gotówkê Otrzymanymi banknotami producent X reguluje nastêpnie w³asne zobowi¹zania, na przyk³ad z tytu³u wynagrodzeñ pracowników Dla uproszczenia zak³adamy, e pracownicy ci za otrzymane wynagrodzenie nabywaj¹ towary w przedsiêbiorstwie handlowym Y Przedsiêbiorstwo handlowe mo e za otrzyman¹ gotówkê wykupiæ swój weksel w banku, wskutek czego wyemitowane poprzednio banknoty wracaj¹ z powrotem do banku, a wielkoœæ obiegu pieniê nego wraca do stanu, jaki istnia³ na pocz¹tku Twórc¹ teorii kruszcowej by³ D Ricaro Zgodnie z za³o- eniami teorii poziom cen w gospodarce zale y wprost proporcjonalnie od iloœci pieni¹dza w obiegu W œlad za wzrostem iloœci pieni¹dza w obiegu, przy danym wolumenie dóbr i us³ug, rosn¹ ceny i na odwrót Poziom cen wp³ywa z kolei na eksport i import towarów Je eli ceny w kraju s¹ wysokie, to eksport maleje a import roœnie (jako bardziej konkurencyjny) Powstaj¹cy wskutek tego procesu deficyt bilansu wymiany z zagranic¹ powoduje odp³yw z³ota z kraju, a w dalszej kolejnoœci zmniejszenie obiegu banknotów, co w nastêpstwie przyczynia siê do spadku cen, który z kolei stymuluje eksport i zapewnia powrót do równowagi bilansu handlowego Aby ten samoczynnie reguluj¹cy siê mechanizm gospodarki funkcjonowa³ bez zak³óceñ, nie wolno doprowadziæ do nieuzasadnionego wzrostu cen, wynikaj¹cego z nadmiernego wzrostu emisji banknotów Nazwa teorii kruszcowej wywodzi siê z za³o enia, na którym oparty jest przeprowadzony dowód myœlowy Chodzi tu mianowicie o koniecznoœæ pokrycia emisji banknotów z³otem w 100 % Pierwszym krokiem w kierunku demonetyzacji z³ota by³a rezygnacja z obiegowej waluty z³otej, pocz¹tkowo na rzecz zaproponowanej przez D Ricardo w 1816 r waluty sztabowo-z³otej System ten nie przewidywa³ ju w obiegu monet z³otych jako œrodka p³atniczego Pozosta³o jedynie zobowi¹zanie banku centralnego (zajmuj¹cego siê emisj¹ prawnych œrodków p³atniczych) do nieograniczonej sprzeda y ludnoœci z³ota w sztabkach po urzêdowym parytecie w zamian za wyemitowany pie- Teoria kruszcowa 17

14 Gra yna Krasowska-Walczak 18 System ograniczonej waluty z³otej System waluty kierowanej ni¹dz (np banknoty) Banki centralne, na przyk³ad Narodowy Bank Polski, powsta³y w wyniku ograniczenia przywileju emitowania banknotów o zasiêgu ogólnokrajowym tylko do jednego banku, co doprowadzi³o do ukszta³towania siê ich nadrzêdnej pozycji w systemie wszystkich banków Podstawow¹ funkcj¹ banku centralnego, tak e wspó³czeœnie, jest emisja pieni¹dza gotówkowego oraz pieni¹dza yrowego (bezgotówkowego) jako centralnego pieni¹dza rezerwowego Równie istotne, obok funkcji emisyjnej, s¹ funkcja banku banków i funkcja banku pañstwa Bank centralny reguluje z jednej strony obieg pieni¹dza krajowego, z drugiej natomiast udziela po yczek pañstwu i pozosta³ym bankom, okreœlaj¹c w ten sposób poda pieni¹dza i aktywnie uczestnicz¹c w kszta³towaniu procesów gospodarczych System waluty sztabowo-z³otej przetrwa³ w niektórych krajach, w zmodyfikowanych formach do 1931 r System ograniczonej waluty z³otej rezygnowa³ ca³kowicie z wymienialnoœci znajduj¹cych siê w obiegu œrodków p³atniczych na sztabki z³ota Gwarantowa³ jedynie bankom centralnym innych pañstw wymienialnoœæ zobowi¹zañ p³atniczych na sztabki z³ota Szczególnym wariantem tego systemu by³ system waluty z³oto-dewizowej, okreœlany równie mianem systemu kierowanej waluty z³otej, którego powstanie ³¹czy siê z uchwa- ³ami miêdzynarodowej konferencji w Genui w 1922 r Podstaw¹ systemu z³oto-dewizowego by³y dewizy, rozumiane jako rezerwy walutowe jakiegoœ kraju, sk³adaj¹ce siê czêœciowo ze z³ota, czêœciowo zaœ z takich walut zagranicznych, które w dowolnym momencie mog³y byæ w zagranicznych bankach centralnych wymienione na z³oto w sztabkach We wspó³czesnych systemach pieniê nych systemach waluty kierowanej (waluty wolnej albo papierowej) nie wystêpuje bezpoœredni zwi¹zek miêdzy zasobami z³ota a emisj¹ pieni¹dza w postaci banknotów czy bilonu Nie oznacza to jednak, e banki centralne nie gromadz¹ rezerw z³ota Od 1974 r banki centralne kupuj¹ i sprzedaj¹ z³oto po cenach, jakie kszta³tuj¹ popyt i poda na rynku z³ota Z³oto wyceniane na rynku mog³oby byæ traktowane wy³¹cznie jako towar, gdyby nie fakt, e w dalszym ci¹gu jest istotnym sk³adnikiem œwiatowych rezerw walutowych Rezerwy te s¹ w zasadzie zamro one, do rzadkoœci nale ¹ bowiem sytuacje, w których z³oto u ywane jest do regulowania zobowi¹zañ z tytu³u wymiany miêdzynarodowej Bank centralny i pozosta³e banki komercyjne we w³asnym zakresie ustalaj¹ znajduj¹c¹ siê w obiegu iloœæ pieni¹dza gotówkowego i bezgotówkowego, nie kieruj¹c siê wielkoœci¹ zgromadzonych zasobów z³ota W procesie tym nie maj¹ wspó³czeœnie zastosowania o czym bêdzie mowa dalej jakiekolwiek regu³y dotycz¹ce pokrycia masy pieni¹dza w obiegu metalami szlachetnymi, towarami czy rezerwami walutowymi Ca³kowite zerwanie z systemem walutowym opartym na z³ocie nast¹pi³o z powodu wysokich cen kruszcu, nieelastycznoœci cen i p³ac w dó³ (w gospodarce

15 I Pieni¹dz krajowy i pieni¹dz miêdzynarodowy rynkowej ceny i p³ace rzadko ulegaj¹ obni eniu) oraz szybkiego rozwoju handlu i produkcji przemys³owej, za którymi nie nad¹ a³y wydobycie i produkcja z³ota 4 Po ca³kowitym odst¹pieniu od wymienialnoœci pieni¹dza na z³oto b³êdnym okaza³o siê za³o enie, i jego istota wynika wy³¹cznie z wartoœci materialnej, jak¹ reprezentuje W teorii metalistycznej nie dostrze ono, e inne œrodki, nie tylko z³oto czy srebro, mog¹ pe³niæ funkcje pieni¹dza Na gruncie tych spostrze eñ powsta³a nominalistyczna teoria pieni¹dza, która upatruje istoty pieni¹dza w jego abstrakcyjnej wartoœci, powszechnie akceptowanej spo- ³ecznie Nie jest przy tym istotne, jak¹ postaæ materialn¹ pieni¹dz przybiera muszli, papierosa, kawa³ka metalu czy papieru Wybór przedmiotu, maj¹cego w za³o eniu pe³niæ funkcje pieni¹dza, ma drugorzêdne znaczenie Wa ne jest jedynie, aby wystêpowa³ on rzadko oraz budzi³ powszechne zaufanie, co w adnej mierze nie musi wynikaæ z wartoœci materia³u, z którego pieni¹dz wykonano Nominalistyczna teoria pieni¹dza 12 Funkcje wspó³czesnego pieni¹dza i ustrój pieniê ny Pieni¹dz wspó³czesny, niezale nie od swojej zewnêtrznej postaci i systemu gospodarczego w którym obiega, jest prawnie okreœlonym i powszechnie akceptowanym œrodkiem p³atniczym, mog¹cym wyra aæ, przenosiæ i przechowywaæ wartoœæ, która zwi¹zana jest z wielkoœci¹ produktu spo³ecznego kraju emitenta 4 Po dziœ dzieñ trwaj¹ dyskusje na temat znaczenia z³ota w przysz³ym czy po ¹danym miêdzynarodowym systemie walutowym; nad tym, czy ca³kowicie nale y zerwaæ z zasobami z³ota jako podstaw¹ systemu pieniê nego, czy te przeciwnie, zachodziæ powinno znacznie silniejsze powi¹zanie systemów pieniê nych z zasobami tego kruszcu Koncepcje przewiduj¹ce powrót do z³ota jako podstawy tworzenia wspó³czesnych systemów monetarnych nie znajduj¹ jednak powszechnej akceptacji, podobnie jak i pogl¹dy zwolenników ca³kowitej demonetyzacji z³ota Postulaty przywrócenia systemu waluty z³otej wydaj¹ siê ma³o realne, poniewa nie istniej¹ obecnie warunki dla sprawnego i skutecznego funkcjonowania systemu waluty z³otej, tak jak to mia³o miejsce w przesz³oœci Chodzi g³ównie o to, e bardzo trudno jest wspó³czeœnie obni aæ ceny i p³ace, tym samym nie jest mo liwe wyrównywanie deficytu bilansu p³atniczego w sposób znany z lat Nie jest tak e mo liwe osi¹ganie równowagi bilansu p³atniczego przez tworzenie masowego bezrobocia i obni anie tempa wzrostu gospodarczego Zasadnicz¹ przeszkod¹ jest jednak niemo noœæ kszta³towania w systemie waluty z³otej przebiegu procesów gospodarczych przez w³adze monetarne kraju Z kolei powszechne wyzbywanie siê zasobów z³ota przez banki centralne poszczególnych krajów doprowadzi³oby do obni enia siê cen z³ota na œwiatowych gie³dach surowcowych i w konsekwencji zahamowania zainicjowanego procesu 19

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych

Spis treœci 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych Spis treœci Wstêp... 9 1. Istotne dla realizowanej w praktyce polityki gospodarczej osi¹gniêcia szkó³ ekonomicznych... 11 1.1. Merkantylizm... 11 1.2. Fizjokratyzm... 12 1.3. Klasyczna myœl ekonomiczna...

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1

Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 Warszawa, 26 czerwca 2012 r. Wyniki finansowe funduszy inwestycyjnych i towarzystw funduszy inwestycyjnych w 2011 roku 1 W końcu 2011 r. na polskim rynku finansowym funkcjonowały 484 fundusze inwestycyjne

Bardziej szczegółowo

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych

Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Jesteś tu: Bossa.pl Kurs giełdowy - Część 10 Ogólna charakterystyka kontraktów terminowych Kontrakt terminowy jest umową pomiędzy dwiema stronami, z których jedna zobowiązuje się do nabycia a druga do

Bardziej szczegółowo

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity)

Szczegółowe zasady obliczania wysokości. i pobierania opłat giełdowych. (tekst jednolity) Załącznik do Uchwały Nr 1226/2015 Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z dnia 3 grudnia 2015 r. Szczegółowe zasady obliczania wysokości i pobierania opłat giełdowych (tekst jednolity)

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r.

Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Informacja dotycząca adekwatności kapitałowej HSBC Bank Polska S.A. na 31 grudnia 2010 r. Spis treści: 1. Wstęp... 3 2. Fundusze własne... 4 2.1 Informacje podstawowe... 4 2.2 Struktura funduszy własnych....5

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY. Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 18 czerwca 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I kwartale 2014 r. 1 W końcu marca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Formularz SAB-Q IV / 98

Formularz SAB-Q IV / 98 Formularz SAB-Q IV / 98 (dla bank w) Zgodnie z 46 ust. 1 pkt 2 Rozporz dzenia Rady Ministr w z dnia 22 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 163, poz. 1160) Zarz d Sp ki: Bank Handlowy w Warszawie SA podaje do wiadomoci

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH

REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Tekst jednolity -Załącznik do Zarządzenia Członka Zarządu nr 53/2002 z dnia 04.03.2002 B a n k Z a c h o d n i W B K S A REGULAMIN ZAWIERANIA I WYKONYWANIA TERMINOWYCH TRANSAKCJI WALUTOWYCH Poznań, 22

Bardziej szczegółowo

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku. Różnice kursowe pomiędzy zapłatą zaliczki przez kontrahenta zagranicznego a fakturą dokumentującą tę Obowiązek wystawienia faktury zaliczkowej wynika z przepisów o VAT i z faktu udokumentowania tego podatku.

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Studiów Makroekonomicznych i Finansów Warszawa, 19 września 2014 r. Informacja sygnalna Wyniki finansowe banków w I półroczu 2014 r. 1 W końcu czerwca 2014 r. działalność

Bardziej szczegółowo

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej

Eugeniusz Gostomski. Ryzyko stopy procentowej Eugeniusz Gostomski Ryzyko stopy procentowej 1 Stopa procentowa Stopa procentowa jest ceną pieniądza i wyznacznikiem wartości pieniądza w czasie. Wpływa ona z jednej strony na koszt pozyskiwania przez

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO Aneks nr 8 do Prospektu Emisyjnego Cyfrowy Polsat S.A. KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAÑCÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU NR 8 DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego

Bardziej szczegółowo

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE

SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE SYSTEM FINANSOWANIA NIERUCHOMOŚCI MIESZKANIOWYCH W POLSCE Wstęp Rozdział 1 przedstawia istotę mieszkania jako dobra ekonomicznego oraz jego rolę i funkcje na obecnym etapie rozwoju społecznego i ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych

ZP.271.1.71.2014 Obsługa bankowa budżetu Miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych Załącznik nr 3 do SIWZ Istotne postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści Umowy Prowadzenia obsługi bankowej budżetu miasta Rzeszowa i jednostek organizacyjnych miasta zawartej z Wykonawcą 1. Umowa

Bardziej szczegółowo

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1

1. Oprocentowanie LOKATY TERMINOWE L.P. Nazwa Lokaty Okres umowny Oprocentowanie w skali roku. 4. Lokata CLOUD-BIZNES 4 miesiące 3,00%/2,00% 1 Duma Przedsiębiorcy 1/6 TABELA OPROCENTOWANIA AKTUALNIE OFEROWANYCH LOKAT BANKOWYCH W PLN DLA OSÓB FICZYCZNYCH PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ (Zaktualizowana w dniu 24 kwietnia 2015 r.) 1. Oprocentowanie

Bardziej szczegółowo

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017

Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Załącznik Nr 2 do uchwały Nr V/33/11 Rady Gminy Wilczyn z dnia 21 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2011-2017 Objaśnienia do Wieloletniej Prognozy Finansowej

Bardziej szczegółowo

Bieszczadzki Bank Spółdzielczy w Ustrzykach Dolnych. Taryfa opłat i prowizji bankowych BBS dla klientów indywidualnych

Bieszczadzki Bank Spółdzielczy w Ustrzykach Dolnych. Taryfa opłat i prowizji bankowych BBS dla klientów indywidualnych Załącznik do Uchwały Nr 44/A/Z/2015 Zarządu Bieszczadzkiego Banku Spółdzielczego w Ustrzykach Dolnych z dnia 27 marca 2015 r. Bieszczadzki Bank Spółdzielczy w Ustrzykach Dolnych Taryfa opłat i prowizji

Bardziej szczegółowo

Rachunek zysków i strat

Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat Pojęcia Wydatek rozchód środków pieniężnych w formie gotówkowej (z kasy) lub bezgotówkowej (z rachunku bankowego), który likwiduje zobowiązania. Nakład celowe zużycie zasobów w

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK

INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK INFORMACJE O INSTRUMENTACH FINANSOWYCH WCHODZĄCYCH W SKŁAD ZARZADZANYCH PRZEZ BIURO MAKLERSKIE PORTFELI Z UWZGLĘDNIENIEM ZWIĄZANYCH Z NIMI RYZYK Akcje Akcje są papierem wartościowym reprezentującym odpowiedni

Bardziej szczegółowo

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU

GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU GRUPA KAPITAŁOWA POLIMEX-MOSTOSTAL SKRÓCONE SKONSOLIDOWANE SPRAWOZDANIE FINANSOWE ZA OKRES 12 MIESIĘCY ZAKOŃCZONY DNIA 31 GRUDNIA 2006 ROKU Warszawa 27 lutego 2007 SKONSOLIDOWANE RACHUNKI ZYSKÓW I STRAT

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty

OGŁOSZENIE. o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty OGŁOSZENIE z dnia 13 listopada 2015 roku o zmianach statutu Allianz Fundusz Inwestycyjny Otwarty Towarzystwo Funduszy Inwestycyjnych Allianz Polska S.A. z siedzibą w Warszawie niniejszym informuje o dokonaniu

Bardziej szczegółowo

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym

Dziennik Urzêdowy. zawodników amatorów osi¹gaj¹cych wysokie wyniki sportowe we wspó³zawodnictwie miêdzynarodowym lub krajowym Województwa Wielkopolskiego Nr 127 13535 2351 UCHWA A Nr XVIII/152/08 RADY POWIATU GOSTYÑSKIEGO z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawie: zasad i trybu przyznawania, wstrzymywania i cofania oraz wysokoœci stypendiów

Bardziej szczegółowo

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.

HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs. HAŚKO I SOLIŃSKA SPÓŁKA PARTNERSKA ADWOKATÓW ul. Nowa 2a lok. 15, 50-082 Wrocław tel. (71) 330 55 55 fax (71) 345 51 11 e-mail: kancelaria@mhbs.pl Wrocław, dnia 22.06.2015 r. OPINIA przedmiot data Praktyczne

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (DZ. U. Z 2010 R. NR 113, POZ. 759, NR 161, POZ. 1078 I NR 182, POZ. 1228 ORAZ Z 2011 R. NR 5,

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE FINANSOWE

SPRAWOZDANIE FINANSOWE SPRAWOZDANIE FINANSOWE Za okres: od 01 stycznia 2013r. do 31 grudnia 2013r. Nazwa podmiotu: Stowarzyszenie Przyjaciół Lubomierza Siedziba: 59-623 Lubomierz, Plac Wolności 1 Nazwa i numer w rejestrze: Krajowy

Bardziej szczegółowo

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań.

Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Szpital Iłża: Udzielenie i obsługa kredytu długoterminowego w wysokości 800 000 zł na sfinansowanie bieżących zobowiązań. Numer ogłoszenia: 159554-2012; data zamieszczenia: 17.05.2012 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 6 czerwca 2016 r. Poz. 789 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia 25 maja 2016 r. w sprawie rocznych i półrocznych sprawozdań ubezpieczeniowego

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin

ZAPYTANIE OFERTOWE. Zamawiający Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej Spółka z o. o. ul. Komunalna 5, 75-724 Koszalin ZAPYTANIE OFERTOWE W związku z art. 4 ust. 8 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (DZ. U. Z 2010 R. NR 113, POZ. 759, NR 161, POZ. 1078 I NR 182, POZ. 1228 ORAZ Z 2011 R. NR 5,

Bardziej szczegółowo

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku

Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Najwyższa Izba Kontroli Delegatura w Gdańsku Gdańsk, dnia 03 listopada 2010 r. LGD-4101-019-003/2010 P/10/129 Pan Jacek Karnowski Prezydent Miasta Sopotu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust.

Bardziej szczegółowo

Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała

Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała Załącznik Nr 2 do Regulaminu Konkursu na działania informacyjno- promocyjne dla przedsiębiorców z terenu Gminy Boguchwała WZÓR UMOWA O DOFINANSOWANIE PROJEKTU W RAMACH PROGRAMU DOTACYJNEGO DLA PRZEDSIĘBIORCÓW

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW. z dnia 20 listopada 2015 r.

Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW. z dnia 20 listopada 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO Warszawa, dnia 17 grudnia 2015 r. Poz. 11431 UCHWAŁA NR IX/55/15 RADY GMINY CIECHANÓW z dnia 20 listopada 2015 r. w sprawie trybu udzielania i rozliczania dotacji

Bardziej szczegółowo

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO

KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO KOMISJA NADZORU FINANSOWEGO PLAC POWSTAŃ CÓW WARSZAWY 1, 00-950 WARSZAWA WNIOSEK O ZATWIERDZENIE ANEKSU DO PROSPEKTU EMISYJNEGO zatwierdzonego w dniu 6 marca 2008 r. decyzją nr DEM/410/4/26/08 (Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu.

Umowa kredytu. zawarta w dniu. zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika Powiatu. Umowa kredytu Załącznik nr 5 do siwz PROJEKT zawarta w dniu. między: reprezentowanym przez: 1. 2. a Powiatem Skarżyskim reprezentowanym przez: zwanym dalej Kredytobiorcą, przy kontrasygnacie Skarbnika

Bardziej szczegółowo

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1.

U S T A W A. z dnia. o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. P r o j e k t z dnia U S T A W A o zmianie ustawy o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół. Art. 1. W ustawie z dnia 18 września 2001 r. o ułatwieniu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz.U. Nr 122, poz.

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym sporządzony na podstawie reprezentatywnego przykładu Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy

Bardziej szczegółowo

Warszawska Giełda Towarowa S.A.

Warszawska Giełda Towarowa S.A. KONTRAKT FUTURES Poprzez kontrakt futures rozumiemy umowę zawartą pomiędzy dwoma stronami transakcji. Jedna z nich zobowiązuje się do kupna, a przeciwna do sprzedaży, w ściśle określonym terminie w przyszłości

Bardziej szczegółowo

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław

FUNDACJA Kocie Życie. Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław FUNDACJA Kocie Życie Ul. Mochnackiego 17/6 51-122 Wrocław Sprawozdanie finansowe za okres 01.01.2012 do 31.12.2012 1 SPIS TREŚCI: WSTĘP OŚWIADCZENIE I. BILANS I. RACHUNEK WYNIKÓW II. INFORMACJA DODATKOWA

Bardziej szczegółowo

Pieniądz. Polityka monetarna

Pieniądz. Polityka monetarna Pieniądz. Polityka monetarna Definicja Pieniądz można więc najogólniej zdefiniować jako powszechnie akceptowany w danym kraju środek płatniczy. Istota pieniądza przejawia się w jego funkcjach: środka wymiany

Bardziej szczegółowo

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW DEPOZYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W LUBAWIE obowiązuje od 01.06.2016r.

TABELA OPROCENTOWANIA PRODUKTÓW DEPOZYTOWYCH DLA KLIENTÓW INDYWIDUALNYCH BANKU SPÓŁDZIELCZEGO W LUBAWIE obowiązuje od 01.06.2016r. ZRZESZENIE BANKU POLSKIEJ SPÓŁDZIELCZOŚCI BANK SPÓŁDZIELCZY W LUBAWIE Rok założenia 1870 Załącznik do Uchwały nr 58/2016 Zarządu Banku Spółdzielczego w Lubawie z dnia 31 maja 2016r. TABELA OPROCENTOWANIA

Bardziej szczegółowo

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu

Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu 1 P/08/139 LWR 41022-1/2008 Pan Wrocław, dnia 5 5 września 2008r. Waldemar Szuchta Naczelnik Urzędu Skarbowego Wrocław Fabryczna we Wrocławiu WYSTĄPIENIE POKONTROLNE Na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z

Bardziej szczegółowo

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku

Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Treść uchwał podjętych przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Spółki Leasing-Experts Spółka Akcyjna w dniu 17 października 2014 roku Uchwała nr 1/2014 w przedmiocie wyboru Przewodniczącego Walnego Zgromadzenia

Bardziej szczegółowo

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok

Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za 2012 rok Informacja dodatkowa sporządzona zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Finansów z 15.11.2001 (DZ. U. 137 poz. 1539 z późn.zm.) WPROWADZENIE

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY

REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY REGULAMIN STYPENDIALNY FUNDACJI NA RZECZ NAUKI I EDUKACJI TALENTY Program opieki stypendialnej Fundacji Na rzecz nauki i edukacji - talenty adresowany jest do młodzieży ponadgimnazjalnej uczącej się w

Bardziej szczegółowo

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu

Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów. Organizatorzy Konkursu Regulamin Konkursu Start up Award 9. Forum Inwestycyjne 20-21 czerwca 2016 r. Tarnów 1 Organizatorzy Konkursu 1. Organizatorem Konkursu Start up Award (Konkurs) jest Fundacja Instytut Studiów Wschodnich

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY URZĄD PRACY

POWIATOWY URZĄD PRACY POWIATOWY URZĄD PRACY ul. Piłsudskiego 33, 33-200 Dąbrowa Tarnowska tel. (0-14 ) 642-31-78 Fax. (0-14) 642-24-78, e-mail: krda@praca.gov.pl Załącznik Nr 3 do Uchwały Nr 5/2015 Powiatowej Rady Rynku Pracy

Bardziej szczegółowo

ZAPYTANIE OFERTOWE. Dubeninki, dnia 27 stycznia 2015 r. na prowadzenie bankowej obsługi budżetu Gminy Dubeninki

ZAPYTANIE OFERTOWE. Dubeninki, dnia 27 stycznia 2015 r. na prowadzenie bankowej obsługi budżetu Gminy Dubeninki ZAPYTANIE OFERTOWE na prowadzenie bankowej obsługi budżetu Gminy Dubeninki Dubeninki, dnia 27 stycznia 2015 r. w okresie od dnia 01.02.2015 r. do dnia 31.01.2017 r. Postępowanie nie podlega ustawie z dnia

Bardziej szczegółowo

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe

Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Polityka pienięŝna NBP kamienie milowe Kamień 1: stłumienie hiperinflacji Warunki początkowe: hiperinflacja ponad 250% średniorocznie w 1989 r. niedobory na rynku załamanie produkcji niskie zaufanie do

Bardziej szczegółowo

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych.

13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. 13. Subsydiowanie zatrudnienia jako alternatywy wobec zwolnień grupowych. Przyjęte w ustawie o łagodzeniu skutków kryzysu ekonomicznego dla pracowników i przedsiębiorców rozwiązania uwzględniły fakt, że

Bardziej szczegółowo

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Warszawa, 16 maja 2016 r. Stanowisko Rzecznika Finansowego i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie interpretacji art. 49 ustawy o kredycie

Bardziej szczegółowo

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów:

Zasady wyboru promotorów, tematów prac i ustalania oceny końcowej ze studiów: STUDIA PODYPLOMOWE MECHANIZMY FUNKCJONOWANIA STREFY EURO Projekt realizowany z Narodowym Bankiem Polskim w ramach programu edukacji ekonomicznej VII edycja Rok akademicki 2015/2016 Zasady wyboru promotorów,

Bardziej szczegółowo

Jak wykazać usługi udostępnienia pracowników budowlanych

Jak wykazać usługi udostępnienia pracowników budowlanych Jak wykazać usługi udostępnienia pracowników budowlanych Autor: Marcin Szymankiewicz Przedmiotem działalności ABC sp. z o.o. (podatnik VAT czynny) z siedzibą we Wrocławiu jest m.in. świadczenie usług oddelegowania

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku

UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku UCHWAŁA nr XLVI/262/14 RADY MIEJSKIEJ GMINY LUBOMIERZ z dnia 25 czerwca 2014 roku w sprawie ulg w podatku od nieruchomości dla przedsiębiorców na terenie Gminy Lubomierz Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016

Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie. 31 maja 2016 Propozycja rozwiązania kwestii kredytów w CHF dla rodzin najsłabszych ekonomicznie 31 maja 2016 Dotychczasowe działania banków w sferze ograniczenia konsekwencji skokowego wzrostu kursu CHF Sześciopak

Bardziej szczegółowo

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy

Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Projekty uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy Zarząd Stalprodukt S.A. podaje do wiadomości treść projektów uchwał Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, które odbędzie się

Bardziej szczegółowo

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne

z dnia Rozdział 1 Przepisy ogólne U S T AWA Projekt z dnia 26.11.2015 r. z dnia o szczególnych zasadach zwrotu przez jednostki samorządu terytorialnego środków europejskich uzyskanych na realizację ich zadań oraz dokonywania przez nie

Bardziej szczegółowo

Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego. z inwestowaniem w instrumenty finansowe. w PGE Domu Maklerskim S.A.

Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego. z inwestowaniem w instrumenty finansowe. w PGE Domu Maklerskim S.A. PGE Dom Maklerski S.A. Informacja dotycząca instrumentów finansowych oraz ryzyka związanego z inwestowaniem w instrumenty finansowe w PGE Domu Maklerskim S.A. I. Informacje ogólne Inwestycje w instrumenty

Bardziej szczegółowo

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356

OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 OSZACOWANIE WARTOŚCI ZAMÓWIENIA z dnia... 2004 roku Dz. U. z dnia 12 marca 2004 r. Nr 40 poz.356 w celu wszczęcia postępowania i zawarcia umowy opłacanej ze środków publicznych 1. Przedmiot zamówienia:

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR...

Załącznik nr 4 WZÓR - UMOWA NR... WZÓR - UMOWA NR... Załącznik nr 4 zawarta w dniu we Wrocławiu pomiędzy: Wrocławskim Zespołem Żłobków z siedzibą we Wrocławiu przy ul. Fabrycznej 15, 53-609 Wrocław, NIP 894 30 25 414, REGON 021545051,

Bardziej szczegółowo

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy

PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Warszawa, dnia 03 marca 2016 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PK1.8201.1.2016 Panie i Panowie Dyrektorzy Izb Skarbowych Dyrektorzy Urzędów Kontroli Skarbowej wszyscy Działając na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Rola Narodowego Banku Polskiego w polityce gospodarczej Polski w latach 1997 2010

Rola Narodowego Banku Polskiego w polityce gospodarczej Polski w latach 1997 2010 Akademia im. Jana D ugosza w Cz stochowie Ireneusz Kra Rola Narodowego Banku Polskiego w polityce gospodarczej Polski w latach 1997 2010 Cz stochowa 2013 SPIS TRE CI WST P... 9 ROZDZIA I HISTORIA BANKOWO

Bardziej szczegółowo

Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r.

Regulamin programu Kredyt Hipoteczny Banku BPH. Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. Regulamin programu "Kredyt Hipoteczny Banku BPH Obowiązuje od dnia: 26.11.2014 r. 1 Rozdział I Postanowienia ogólne 1 Zakres Przedmiotowy Niniejszy Regulamin określa zasady ustalania warunków cenowych

Bardziej szczegółowo

Regulamin oferty Taniej z Energą

Regulamin oferty Taniej z Energą Regulamin oferty Taniej z Energą ROZDZIAŁ I POSTANOWIENIA OGÓLNE 1. Niniejszy Regulamin określa zasady i warunki skorzystania z oferty Taniej z Energą (zwanej dalej Ofertą) dla Odbiorców, którzy w okresie

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na WIBOR

Kontrakty terminowe na WIBOR Kontrakty terminowe na WIBOR W Polsce podstawowym wskaźnikiem odzwierciedlającym koszt pieniądza na rynku międzybankowym jest WIBOR (ang. Warsaw Interbank Offered Rate). Jest to średnia stopa procentowa

Bardziej szczegółowo

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą

SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA. na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą SPECYFIKACJA ISTOTNYCH WARUNKÓW ZAMÓWIENIA na obsługę bankową realizowaną na rzecz Gminy Solec nad Wisłą P r z e t a r g n i e o g r a n i c z o n y (do 60 000 EURO) Zawartość: Informacja ogólna Instrukcja

Bardziej szczegółowo

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I.

Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I. Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I 1. 2. 3. 1. 1 Niniejsze Ogólne Warunki Ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I, zwane dalej OWU, stosuje siê w umowach ubezpieczenia PTU ASSISTANCE I zawieranych przez

Bardziej szczegółowo

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy

Warszawa: Dostawa kalendarzy na rok 2017 Numer ogłoszenia: 41127-2016; data zamieszczenia: 15.04.2016 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - dostawy Strona 1 z 5 Adres strony internetowej, na której Zamawiający udostępnia Specyfikację Istotnych Warunków Zamówienia: www.knf.gov.pl/o_nas/urzad_komisji/zamowienia_publiczne/zam_pub_pow/index.html Warszawa:

Bardziej szczegółowo

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego

Wytyczne Województwa Wielkopolskiego 5. Wytyczne Województwa Wielkopolskiego Projekt wspó³finansowany przez Uniê Europejsk¹ z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Bud etu Pañstwa w ramach Wielkopolskiego Regionalnego Programu

Bardziej szczegółowo

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R)

3. Gdyby w gospodarce kraju X funkcja inwestycji (4) miała postać I = f (R) 1. W ostatnich latach w Polsce dochody podatkowe (bez cła) stanowiły A. Około 60% dochodów budżetu B. Około 30% dochodów budżetu C. Około 90% dochodów budżetu D. Około 99% dochodów budżetu E. Żadne z powyższych

Bardziej szczegółowo

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek

Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek Niniejszy dokument obejmuje: 1. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata, 2. Szablon Umowy zintegrowanej o rachunek ilokata oraz o rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy. Umowa zintegrowana o rachunek

Bardziej szczegółowo

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.),

art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.), Istota umów wzajemnych Podstawa prawna: Księga trzecia. Zobowiązania. Dział III Wykonanie i skutki niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych. art. 488 i n. ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny

Bardziej szczegółowo

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą

U M O W A. zwanym w dalszej części umowy Wykonawcą U M O W A zawarta w dniu pomiędzy: Miejskim Centrum Medycznym Śródmieście sp. z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Próchnika 11 reprezentowaną przez: zwanym dalej Zamawiający a zwanym w dalszej części umowy

Bardziej szczegółowo

Wyciąg z taryfy prowizji i opłat za czynności i usługi bankowe dla Klientów Banku Spółdzielczego Ziemi Kaliskiej Stan aktualny na dzień 01.03.2011r.

Wyciąg z taryfy prowizji i opłat za czynności i usługi bankowe dla Klientów Banku Spółdzielczego Ziemi Kaliskiej Stan aktualny na dzień 01.03.2011r. CZĘŚĆ 1 prowizje i opłaty za czynności i usługi bankowe pobierane od OSÓB FIZYCZNYCH DZIAŁ I RACHUNKI. ROZDZIAŁ I - Rachunek Oszczędnościowo Rozliczeniowy ROR. OTWARCIE I PROWADZENIE STANDARD JUNIOR (osoby

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1. System bankowy w Polsce Joanna Świderska Bank komercyjny w Polsce. Podręcznik akademicki., Ideą prezentowanej publikacji jest całościowa analiza działalności operacyjnej banków komercyjnych zarówno w aspekcie teoretycznym, jak i w odniesieniu

Bardziej szczegółowo

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA

[AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA [AMARA GALBARCZYK JOANNA ŚWIDERSKA :Y Podręcznik akademicki Spis treś«wprowadzenie 11 Rozdział 1 System bankowy w Polsce 13 1.1. Organizacja i funkcjonowanie systemu bankowego 13 1.2. Instytucje centralne

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2015/2016 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 05/06 Wydział Zarządzania i Komunikacji Społecznej Kierunek studiów:

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN WNOSZENIA WKŁADÓW PIENIĘŻNYCH W FORMIE POŻYCZEK NA RZECZ SPÓŁDZIELNI I ZASAD ICH OPROCENTOWANIA

REGULAMIN WNOSZENIA WKŁADÓW PIENIĘŻNYCH W FORMIE POŻYCZEK NA RZECZ SPÓŁDZIELNI I ZASAD ICH OPROCENTOWANIA REGULAMIN WNOSZENIA WKŁADÓW PIENIĘŻNYCH W FORMIE POŻYCZEK NA RZECZ SPÓŁDZIELNI I ZASAD ICH OPROCENTOWANIA Regulamin wprowadzony Uchwałą nr4/2015 Rady Nadzorczej z dnia 23.04.2015r, w oparciu o 12 a ust.

Bardziej szczegółowo

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego

Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego Formularz informacyjny dotyczący kredytu konsumenckiego 1.Imię, nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) kredytodawcy lub pośrednika kredytowego KREDYTODAWCA: POLI INVEST Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

Bardziej szczegółowo

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne

STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne STATUT FUNDACJI CHCEMY POMAGAĆ Postanowienia ogólne 1 1. Fundacja pod nazwą Chcemy Pomagać, zwana dalej Fundacją, ustanowiona przez: Piotra Sołtysa zwanego dalej fundatorem, aktem notarialnym sporządzonym

Bardziej szczegółowo

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I

Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Dr. Michał Gradzewicz Zadania ćwiczeniowe do przedmiotu Makroekonomia I Ćwiczenia 3 i 4 Wzrost gospodarczy w długim okresie. Oszczędności, inwestycje i wybrane zagadnienia finansów. Wzrost gospodarczy

Bardziej szczegółowo

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle

Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych w Publicznym Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce. I. Postanowienia ogóle Załącznik nr 1 do Zarządzenia nr 6/09/10 z dnia 17 grudnia 2009 r. Dyrektora Publicznego Gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki w Dąbrówce Regulamin wynagradzania pracowników niepedagogicznych zatrudnionych

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług

Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług Podatek od towarów i usług. Red.: Aneta Kaźmierczyk Wykaz skrótów Słowo wstępne Rozdział 1. Ogólna charakterystyka podatku od towarów i usług 1.1. Cechy charakterystyczne podatku VAT 1.2. Prounijna wykładnia

Bardziej szczegółowo

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA

Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Plan połączenia ATM Grupa S.A. ze spółką zależną ATM Investment Sp. z o.o. PLAN POŁĄCZENIA Zarządy spółek ATM Grupa S.A., z siedzibą w Bielanach Wrocławskich oraz ATM Investment Spółka z o.o., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek?

1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? 1. Od kiedy i gdzie należy złożyć wniosek? Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego będzie można składać w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w Puławach. Wnioski będą przyjmowane od dnia

Bardziej szczegółowo

U M OWA DOTACJ I

U M OWA DOTACJ I <nr umowy> U M OWA DOTACJ I na dofinansowanie zadania pn.: zwanego dalej * zadaniem * zawarta w Olsztynie w dniu pomiędzy Wojewódzkim Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Bardziej szczegółowo

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI

Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Twoja droga do zysku! Typy inwestycyjne Union Investment TFI Co ma najwyższy potencjał zysku w średnim terminie? Typy inwestycyjne na 12 miesięcy Subfundusz UniStrategie Dynamiczny UniKorona Pieniężny

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XIX/170/2012 RADY MIEJSKIEJ w KOZIENICACH z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie zasad udzielania stypendiów o charakterze motywującym ze środków Gminy Kozienice. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok

Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok Uchwała nr XLIX/324/05 w sprawie dokonania zmiany Budżetu Miasta na 2005 rok UCHWAŁA Nr XLIX/324/05 RADY MIEJSKIEJ DZIERŻONIOWA

Bardziej szczegółowo

I. Postanowienia ogólne. 1 Regulamin określa zasady otwierania i prowadzenia rachunków lokat terminowych, zwanych dalej rachunkiem lub,,lokatą.

I. Postanowienia ogólne. 1 Regulamin określa zasady otwierania i prowadzenia rachunków lokat terminowych, zwanych dalej rachunkiem lub,,lokatą. REGULAMIN RACHUNKÓW LOKAT TERMINOWYCH SPÓŁDZIELCZEJ KASY OSZCZĘDNOŚCIOWO - KREDYTOWEJ ARKA I. Postanowienia ogólne 1 Regulamin określa zasady otwierania i prowadzenia rachunków lokat terminowych, zwanych

Bardziej szczegółowo

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim

Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim Być albo nie być produktów strukturyzowanych na polskim rynku Wall Street 2009 Robert Raszczyk Główny Specjalista Dział Instrumentów Finansowych, GPW Zakopane, 06.06.2009 Program Czy wciąż potrzebna edukacja?

Bardziej szczegółowo

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE

W z ó r u m o w y POSTANOWIENIA GENERALNE W z ó r u m o w y UMOWA GENERALNA NR zawarta w Nowym S¹czu w dniu... 2011 r. pomiêdzy: Powiatowym Zarz¹dem Dróg w Nowym S¹czu z siedzib¹ przy ul. Wiœniowieckiego 136, 33-300 Nowy S¹cz, zwanym dalej Zamawiaj¹cym,

Bardziej szczegółowo

System p atno ci rodków europejskich

System p atno ci rodków europejskich System p atno ci rodków europejskich w ustawie o finansach publicznych rodki europejskie art. 5 rodki europejskie - rozumie si przez to rodki, o których mowa w art. 5 ust. 3 pkt 1, 2 i 4; 1) rodki pochodz

Bardziej szczegółowo

Współczesna bankowość detaliczna

Współczesna bankowość detaliczna Tytuł: Współczesna bankowość detaliczna Autorzy: Anna Szelągowska (red.) Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2010 Opis: "Współczesna bankowość detaliczna" to jedno z najbardziej aktualnych na rynku opracowań

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży 42 Anna Salata 0 1. Zaproponowanie strategii zarządzania środkami pieniężnymi. Celem zarządzania środkami pieniężnymi jest wyznaczenie

Bardziej szczegółowo

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie

RZECZPOSPOLITA POLSKA. Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu. wszystkie RZECZPOSPOLITA POLSKA Warszawa, dnia 11 lutego 2011 r. MINISTER FINANSÓW ST4-4820/109/2011 Prezydent Miasta na Prawach Powiatu Zarząd Powiatu wszystkie Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 listopada

Bardziej szczegółowo

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP

PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP Warszawa, dnia 04 września 2015 r. RZECZPOSPOLITA POLSKA MINISTER FINANSÓW PL-LS.054.24.2015 Pani Małgorzata Kidawa Błońska Marszałek Sejmu RP W związku z interpelacją nr 34158 posła Jana Warzechy i posła

Bardziej szczegółowo

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach

UMOWA SPRZEDAŻY NR. 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego. AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES S.A. w Suwałkach Załącznik do Uchwały Nr 110/1326/2016 Zarządu Województwa Podlaskiego z dnia 19 stycznia 2016 roku UMOWA SPRZEDAŻY NR 500 akcji stanowiących 36,85% kapitału zakładowego AGENCJI ROZWOJU REGIONALNEGO ARES

Bardziej szczegółowo

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG

Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG 2009 Problemy w realizacji umów o dofinansowanie SPO WKP 2.3, 2.2.1, Dzia anie 4.4 PO IG Jakub Moskal Warszawa, 30 czerwca 2009 r. Kontrola realizacji wska ników produktu Wska niki produktu musz zosta

Bardziej szczegółowo

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne.

Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. Wypełniają je wszystkie jednostki samorządu terytorialnego, tj. gminy, powiaty, województwa, miasta na prawach powiatu oraz związki komunalne. 1. Komentarz Sprawozdanie przedstawia pełną szczegółowość

Bardziej szczegółowo