Rok kryzysu. Co dalej? Wyzwania stojące przed spółkami IV KONGRES. Raport przygotowany w związku z IV Kongresem Stowarzyszenia Emitentów Giełdowych

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rok kryzysu. Co dalej? Wyzwania stojące przed spółkami IV KONGRES. Raport przygotowany w związku z IV Kongresem Stowarzyszenia Emitentów Giełdowych"

Transkrypt

1 Rok kryzysu. Co dalej? Wyzwania stojące przed spółkami Raport przygotowany w związku z IV Kongresem Stowarzyszenia Emitentów Giełdowych IV KONGRES

2 Autorzy PricewaterhouseCoopers: Jacek Socha Wiceprezes Prof. Witold Orłowski Główny Doradca Ekonomiczny Tomasz Konieczny Partner Rynki kapitałowe Filip Gorczyca, Menedżer Jarosław Palejko, Starszy Konsultant Michał Lewczuk, Konsultant Sylwia Kotyla, Młodszy Konsultant

3 Szanowni Państwo, Rok, który upłynął od momentu upadku banku Lehman Brothers był trudnym bez wątpienia najtrudniejszym od dziesięcioleci testem dla światowej gospodarki i światowych finansów. Niezwykle silna skala kryzysu spowodowała, że powszechnie zaczęto stawiać pytania już nie tylko o koniunkturę giełdową czy przebieg procesów gospodarczych, ale o podstawy, na których opiera się rozwój współczesnych rynków finansowych. Padają pytania o racjonalność działania tych rynków, o ich przejrzystość, o pożądaną skalę regulacji ostrożnościowych, o mechanizmy które mogłyby pogodzić dążenie do krótkookresowych zysków z długookresowym bezpieczeństwem inwestowania. Polska gospodarka i polski rynek finansowy bez wątpienia zdają ten trudny egzamin lepiej od innych. Choć globalizacja spowodowała, że nie jesteśmy odciętą od świata wyspą, a problemy innych krajów mają swoje reperkusje i u nas, Polska wyróżnia się na mapie świata i Europy stosunkowo łagodnym przebiegiem kryzysu. Tworzy to przesłanki do oczekiwań, że również na polski rynek kapitałowy może na nowo powrócić trwały wzrost, będący odbiciem trwałego i opartego na solidnych fundamentach rozwoju gospodarczego. Mamy nadzieję, że tak się właśnie stanie. Jacek Socha Wiceprezes PricewaterhouseCoopers Witold Orłowski Główny Doradca Ekonomiczny PricewaterhouseCoopers PricewaterhouseCoopers 3

4 Źródła danych wykorzystanych w opracowaniu PricewaterhouseCoopers, Dom Maklerski BOŚ S.A., Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), The World Federation of Exchanges,

5 Spis treści Rozdział 1 Rok po upadku banku Lehman Brothers Mechanizm kryzysu finansowego Przyczyny kryzysu Rozdział 2 Przebieg kryzysu na rynkach kapitałowych Rynek kapitałowy a gospodarka Co nas czeka w przyszłości? Rozdział 3 Skutki kryzysu dla Europy Środkowo-Wschodniej i Polski Twarde lądowanie Europy Środkowo-Wschodniej Sytuacja polskiej gospodarki

6 Rozdział 1: Rok po upadku banku Lehman Brothers

7 Mechanizm kryzysu finansowego We wrześniu minął równo rok od dnia upadku banku Lehman Brothers, daty powszechnie przyjmowanej za symboliczny moment rozpoczęcia światowego kryzysu. Choć kryzys finansowy tlił się już od roku, dopiero katastrofa jednego z największych i najbardziej renomowanych banków inwestycyjnych świata odsłoniła prawdziwą skalę zagrożenia. Okazało się, że straty instytucji finansowych związane z załamaniem się cen na rynkach nieruchomości idą w biliony dolarów, grożąc upadkiem wielu globalnym bankom. W efekcie tego doszło do niemal całkowitego paraliżu rynku międzybankowego, będącego odbiciem utraty zaufania uczestników rynku do siebie nawzajem. Przed utratą płynności, masowymi bankructwami i pełnym wyschnięciem kredytu dla gospodarki zapobiegła bezprecedensowa akcja głównych banków centralnych, gotowych do emisji dodatkowych bilionów dolarów, euro, funtów i jenów, mających zapewnić bankom dostęp do krótkookresowego finansowania. Jednocześnie do akcji wkroczyły rządy, poprawiające bilanse banków w drodze idących w setki miliardów dolarów zastrzyków kapitałowych i programów odkupywania złych aktywów. W efekcie tego udało się nie dopuścić do dalszych wielkich bankructw, które mogły mieć nieobliczalne konsekwencje. Ceną stało się jednak zaangażowanie gigantycznych środków z kieszeni podatników i nacjonalizacja najbardziej narażonych na upadek instytucji. Dramatyczna sytuacja, w której znalazł się globalny sektor bankowy, doprowadziła do gwałtownego załamania się kursów akcji na światowych giełdach. W ciągu miesiąca od upadku banku Lehman Brothers indeksy głównych giełd w krajach najwyżej rozwiniętych spadły przeciętnie o około 25% (silniejsze spadki, sięgające czasem 50%, odnotowano na giełdach rynków wschodzących). Po znaczących spadkach cen akcji w ciągu poprzedniego roku i w połączeniu ze spadkiem cen nieruchomości spowodowało to dalsze, gwałtowne ograniczenie bieżącej rynkowej wyceny majątku zgromadzonego przez konsumentów, zwłaszcza w krajach najzamożniejszych. To z kolei, w połączeniu z rosnącymi kłopotami ze spłatą kredytów, doprowadziło do silnego ograniczenia wydatków konsumpcyjnych, wciągając światową gospodarkę w najpotężniejszą recesję od lat 30-tych XX wieku. Spadające zakupy konsumentów w krajach najzamożniejszych, a w ślad za tym spadające również nakłady inwestycyjne firm, zaowocowały znacznym spadkiem importu i inwestycji zagranicznych dokonywanych w krajach rozwijających się. Z jednej strony w ten właśnie sposób recesja rozprzestrzeniła się z krajów rozwiniętych na cały świat. Z drugiej strony, gwałtowny spadek zaufania na rynkach finansowych zaowocował praktycznym odcięciem krajów rozwijających się od dostępu do prywatnego kapitału. Dotknęło to również świetnie prosperujące rynki wschodzące, cieszące się w poprzednich latach największą wiarygodnością kredytową. W efekcie bankructwem zostały zagrożone całe kraje, przed którym ratować je musiały awaryjnymi pożyczkami instytucje międzynarodowe na czele z Międzynarodowym Funduszem Walutowym (MFW). PricewaterhouseCoopers 7

8 Rozdział 1: Rok po upadku banku Lehman Brothers Przyczyny kryzysu Za główne długookresowe źródła kryzysu uznaliśmy: Gwałtowne zmiany rozkładu sił gospodarczych na świecie i towarzyszącą im nierównowagę finansową (zwłaszcza niepohamowany wzrost zadłużenia USA wobec krajów Dalekiego Wschodu). Gwałtowne procesy globalizacyjne, oznaczające zmniejszenie możliwości nadzoru nad działalnością instytucji finansowych, utrudnioną ocenę ryzyka związanego z inwestycjami, łatwiejszy proces formowania się i utrzymywania długookresowej nierównowagi oraz wzrost ryzyka rozprzestrzeniania się kryzysów finansowych w drodze zarażania się od innych krajów. Zbyt gwałtowny rozwój rynków finansowych, a zwłaszcza rynku instrumentów pochodnych, wiodący do zjawisk globalnego lewarowania generowania w oparciu o ograniczone zasoby kapitału, wielokrotnie większego rynku aktywów finansowych. Falę irracjonalnego optymizmu w latach , który skłaniał do zbyt optymistycznych ocen szans rozwoju rynku, połączoną z lekkomyślnością instytucji finansowych, gotowych do poszukiwania krótkookresowych zysków za cenę niekontrolowanego wzrostu ryzyka. Katastrofalne błędy polityki gospodarczej, zwłaszcza w USA. 8 PricewaterhouseCoopers

9 O rosnącym niezbilansowaniu światowej gospodarki, które musi doprowadzić do wielkich problemów, ekonomiści dyskutowali od lat. Błyskawiczny rozwój rynków finansowych, a zwłaszcza rynku instrumentów pochodnych obserwowano z podziwem, ale i rosnącym zaniepokojeniem. Rynek finansowy rozwijał się przez minione dwie dekady w tempie niemal czterokrotnie wyższym od realnej gospodarki, a ceny nieruchomości w USA rosły trzykrotnie szybciej od przeciętnej inflacji. Pojawiały się opinie o powstaniu wielkich baniek spekulacyjnych na posiedzeniach rady amerykańskiego banku centralnego zaczęto zastanawiać się nad tym zjawiskiem w połowie lat 90-tych, a znany inwestor Warren Buffet już kilka lat temu pisał, że instrumenty pochodne są finansową bronią masowego rażenia. Mimo to, opinie takie nie przebijały się do powszechnej świadomości. Kryzys dojrzewał od lat, a kilkanaście miesięcy dzielące upadek pierwszych firm zajmujących się operacjami na rynku kredytów hipotecznych w USA od upadku Lehman Brothers był okresem typowej, niepokojącej ciszy przed burzą. Wybuchały pierwsze objawy paniki związanej z bankructwem stosunkowo niewielkich banków hipotecznych, rząd USA musiał przejąć zarządzanie nad dwiema gigantycznymi korporacjami specjalizującymi się w obsłudze rynku hipotecznego, a skutkiem pogarszających się nastrojów konsumenckich dynamika rozwoju gospodarczego w USA, Japonii i zachodniej Europie słabła. Dopiero upadek banku Lehman Brothers 15 września 2008 roku spowodował wybuch otwartego, głębokiego kryzysu finansowego i gospodarczego. W ciągu kilku dni marża, którą płacą amerykańskie banki pożyczając sobie nawzajem pieniądze (a więc odbicie oceny ryzyka związanego z udzieleniem pożyczki) wzrosła pięciokrotnie, z 1% do niemal 5%. Oznaczało to, że w praktyce banki przestały wierzyć, że którykolwiek z nich jest bezpieczny i nie może zbankrutować. Jeszcze potężniej wzrosły marże, których światowi inwestorzy zaczęli żądać pożyczając pieniądze gospodarkom rozwijającym się i rynkom wschodzącym, takim jak Polska. Globalny rynek finansowy w praktyce zamarł, a liczne wielkie instytucje finansowe zwróciły się o wsparcie do rządów. Na skraju bankructwa stanęło również kilka państw (jako pierwsza Islandia), zwracając się o pomoc do MFW. Zajęte ratowaniem własnego istnienia banki przestały udzielać kredytu firmom, co tylko pogłębiło zjawiska recesyjne. Zaczęła spadać produkcja i rosnąć bezrobocie, a na świecie wybuchła pierwsza od końca wojny powszechna recesja, mająca w wielu krajach wręcz katastrofalne rozmiary. PricewaterhouseCoopers 9

10 Rozdział 2: Przebieg kryzysu na rynkach kapitałowych

11 Rynek kapitałowy a gospodarka Rynek kapitałowy pełni bardzo ważną rolę wskaźnika zmian koniunktury w gospodarce realnej. Przyjrzeliśmy się trwającemu kryzysowi rok po upadku banku inwestycyjnego Lehman Brothers i przeanalizowaliśmy jego wpływ na polski rynek kapitałowy. O ile w pierwszych miesiącach kryzysu polska gospodarka wykazała się pewną odpornością na niekorzystne zmiany w globalnej gospodarce, o tyle polski rynek kapitałowy zareagował gwałtownie na pogorszenie się koniunktury na światowych giełdach. W tym kontekście można więc mówić nie tyle o bessie, ale wręcz o zapaści na warszawskiej giełdzie. Jednocześnie od marca 2009 roku obserwujemy wyraźną poprawę sytuacji na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Zapaść na rynku kapitałowym w Polsce i największych rynkach na świecie najlepiej obrazuje zmiana głównych indeksów giełdowych. Wykres 1. Kształtowanie się indeksów WIG 20, FTSE 100, DAX i S&P 500 w latach * = = WIG 20 DAX S&P 500 FTSE 100 WIG 20 DAX S&P 500 FTSE 100 Indeksy giełdowe od upadku Lehman Brothers do końca września 2009 r = 100 = WIG 20 DAX S&P 500 FTSE 100 WIG 20 DAX S&P 500 FTSE 100 * dane do końca września 2009 roku Źródło: Opracowanie własne PricewaterhouseCoopers na podstawie danych bossa.pl PricewaterhouseCoopers 11

12 Rozdział 2: Przebieg kryzysu na rynkach kapitałowych W dobie globalnych rynków finansowych Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie jest mocno powiązana nie tylko z innymi giełdami w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, ale też z głównymi rynkami europejskimi i amerykańskimi. Oznacza to, że znaczące zmiany następują na wszystkich rynkach niemal równocześnie, przy czym GPW ze względu na swoją relatywnie niewielką kapitalizację w porównaniu do największych rynków na świecie (patrz Tabela 1) raczej podąża za wyznaczanym przez inne rynki trendem niż go wyznacza. Indeks WIG20 osiągnął swoje historyczne maksimum punktów 29 października 2007 roku (wartość na zamknięciu sesji). Od tamtego czasu obserwowaliśmy znaczny spadek jego wartości. Pogarszające się nastroje giełdowe odzwierciedlały ujemne stopy zwrotu głównego indeksu, który 17 lutego 2009 roku osiągnął swoje kryzysowe minimum punktów (wartość na zamknięciu sesji), co oznaczało przecenę o ok. 66% w stosunku do szczytu z października 2007 roku. Tak duży spadek był szokiem dla inwestorów, tym bardziej, że przez kilka ostatnich lat warszawski parkiet przyzwyczaił ich do wysokich i stabilnych stóp zwrotu. Spadek indeksu WIG20 w końcówce 2007 roku i w pierwszej połowie 2008 roku mocno wyprzedził pierwsze symptomy negatywnych zmian w sferze gospodarki realnej. W pierwszej połowie 2008 roku tempo wzrostu PKB w Polsce wynosiło jeszcze ponad 6%, a oznaki spowolnienia gospodarczego zaczęły być widoczne dopiero w ostatnim kwartale 2008 roku, kiedy to według danych GUS tempo wzrostu PKB w Polsce wyniosło 2,9%. Dla porównania, amerykański indeks S&P500 w okresie najgłębszej korekty, przypadającej na marzec 2009 roku spadł o ok. 57% od swojego maksimum w październiku 2007 roku, niemiecki DAX obniżył się do marca 2009 roku o ok. 55 % w stosunku do maksimum w lipcu 2007 roku, a londyński FTSE-100 tylko o 48% od maksimum w październiku 2007 roku. Pomimo, że gospodarki krajów rozwiniętych już w drugiej połowie 2008 roku doświadczyły zjawisk recesyjnych (w czwartym kwartale 2008 roku w strefie euro tempo wzrostu PKB było ujemne i wyniosło -1,5%), indeksy giełdowe na tych rynkach spadły mniej niż w Polsce. W drugim i trzecim kwartale 2009 roku pojawiły się oznaki poprawy nastrojów na warszawskim parkiecie i powrotu inwestorów na rynek. Należy zauważyć, iż główny indeks warszawskiej giełdy po niezwykle gwałtownym i ostrym spadku odnotował następnie szybki i znaczący wzrost aż o 75% w stosunku do minimum odnotowanego w lutym 2009 roku (wartość WIG20 na zamknięciu sesji już w dniu 25 sierpnia 2009 wyniosła punktów). Pozostałe z analizowanych indeksów również odrobiły część strat, choć ich wzrosty były nieco mniejsze. Z porównania marcowych minimów i najwyższych notowań na zamknięciu sesji we wrześniu 2009 roku wynika, że S&P500 odbił o 58%, DAX o 56%, a FTSE-100 wzrósł o 47%. Na poprawę nastrojów na rodzimym rynku wpływ mógł mieć również fakt, że Polskę coraz powszechniej uznaje się za najlepiej radzącą sobie z kryzysem gospodarkę Europy. Pomimo globalnego kryzysu polska gospodarka nadal odnotowuje pozytywną dynamikę PKB. Zgodnie z szacunkami Komisji Europejskiej wzrost PKB w Polsce w 2009 roku powinien wynieść ok. 1%. 12 PricewaterhouseCoopers

13 Powody załamania rynku kapitałowego w Polsce Występowanie dużej dysproporcji pomiędzy zmianami indeksów giełdowych i zmianami PKB może sugerować, że spadek polskiej giełdy w początkowym okresie światowego kryzysu był raczej reakcją na zachowanie się giełd światowych oraz sytuacji finansowej inwestorów zagranicznych inwestujących na GPW, często zmuszonych do wyjścia z lokat w akcje polskich spółek w celu poprawy bieżącej płynności. Tezę tę potwierdza dość gwałtowne odreagowanie warszawskiej giełdy w drugim kwartale 2009 roku. Oczywiście na rynek kapitałowy wpływ miały również stopniowo pogarszające się oceny perspektyw polskiej gospodarki w obliczu globalnego kryzysu oraz pojawiający się na przełomie 2008 i 2009 roku spadek zaufania do polskiej waluty. Z pewnością stosunkowo większy spadek indeksu WIG20 w porównaniu do indeksów głównych światowych giełd był wynikiem znacznie wyższego poziomu optymizmu inwestorów w stosunku do rynków wschodzących, a w szczególności do regionu Europy Środkowo-Wschodniej w latach Optymizm ten spowodował, że wzrost indeksu WIG20 w okresie hossy był dużo wyższy niż wzrosty indeksów głównych giełd w Europie Zachodniej i USA, co po globalnym odwróceniu apetytów na ryzyko doprowadziło do gwałtowniejszego poziomu spadków na warszawskim parkiecie. W znacznym stopniu do spadków przyczynił się odpływ kapitału będącego w posiadaniu inwestorów zagranicznych, wycofujących się masowo z inwestycji na rynkach wschodzących na rzecz bezpiecznych inwestycji na rynkach dojrzałych (zwłaszcza w USA). W okresie szybkiego rozwoju krajów Europy Środkowo-Wschodniej inwestorzy ci chętnie lokowali swój kapitał w tym regionie, licząc na wysoką stopę zwrotu, odpowiadającą podwyższonemu ryzyku. Jednak w obliczu pierwszych oznak możliwego załamania się kursów walut, spowolnienia gospodarczego i niepewnych perspektyw krajów w naszej części Europy inwestorzy zagraniczni zaczęli wycofywać kapitał z warszawskiej giełdy oraz pozostałych rynków regionu. Jednocześnie odbicie odnotowane na warszawskiej giełdzie od drugiej połowy lutego 2009 roku było gwałtowniejsze niż na głównych rynkach światowych, co świadczy o znacznie większej zmienności polskiego rynku. Na ograniczenie zaufania inwestorów do warszawskiego parkietu wpłynęły również w pierwszej połowie roku 2009, po gwałtownym i niespodziewanym osłabieniu kursu złotego, problemy z nadmiernym zaangażowaniem na rynku opcji walutowych, które dotknęły wiele spółek notowanych na GPW. Problem ten zdawał się dotyczyć w szczególności polskiego rynku i na pewno został spotęgowany przez niedostateczne informowanie o swojej sytuacji finansowej przez spółki giełdowe, co z kolei powodowało znaczące przeceny niektórych z nich w momencie ujawnienia ich ekspozycji walutowej. Skutkiem dekoniunktury i odpływu kapitału zagranicznego był znaczący spadek obrotów na warszawskiej giełdzie oraz mniejsza kapitalizacja notowanych na niej spółek (zob. Tabela 1. i 2.). Spadek kapitalizacji oraz obrotów powoduje, że nawet stosunkowo niewielkie transakcje mogą prowadzić do znacznych zmian kursów akcji. PricewaterhouseCoopers 13

14 Rozdział 2: Przebieg kryzysu na rynkach kapitałowych Tabela 1. Kapitalizacja wybranych giełd w latach * Kapitalizacja rynkowa - spółki krajowe (mln USD) Zmiana Zmiana Deutsche Börse % % NYSE % % London Stock Exchange % % GPW % % *dane do końca czerwca 2009 roku Źródło: The World Federation of Exchanges Tabela 2. Wartość obrotów akcjami na wybranych giełdach w latach * Wartość obrotu akcjami (mln USD) Zmiana 6 m-cy m-cy 2009 Zmiana Deutsche Börse % % NYSE % % London Stock Exchange % % GPW % % *dane do końca czerwca 2009 roku Źródło: The World Federation of Exchanges Pozyskiwanie funduszy na rynku kapitałowym Spadek zaufania do rynków kapitałowych to także problem pozyskania finansowania dla firm obok znacznego wzrostu kosztów kredytu, nastąpiło znaczące spowolnienie na rynku ofert publicznych. Kwartalna ankieta PricewaterhouseCoopers dotycząca debiutów giełdowych (IPO Watch Europe), badająca zarówno liczbę, jak i wartość IPO na najważniejszych giełdach europejskich wskazuje na znaczący spadek liczby oraz wartości IPO w Europie w ostatnich miesiącach 2008 roku oraz w pierwszych trzech kwartałach 2009 roku. Łączna wartość ofert odnotowanych na rynkach europejskich w okresie od października do grudnia 2008 roku wyniosła mln euro w porównaniu do mln euro odnotowanych w czwartym kwartale 2007 roku, co oznaczało spadek aż o 96%. Jednocześnie liczba debiutów zmniejszyła się o 73% (64 w czwartym kwartale 2008 roku w porównaniu do 233 w analogicznym okresie roku poprzedniego). Czwarty kwartał, który cechował się najniższą aktywnością na europejskich rynkach IPO od pięciu lat, zamknął dotknięty poważnym kryzysem 2008 rok. Giełdy europejskie odnotowały w ciągu ostatniego 14 PricewaterhouseCoopers

15 roku łącznie 337 IPO o 59% mniej niż w roku 2007, w którym miało miejsce 813 debiutów. Łączna wartość ofert wyniosła mln euro w porównaniu z mln euro w poprzednim roku, co oznacza spadek aż o 83%. Niekorzystne trendy w zakresie liczby i wartości pierwszych ofert publicznych zapoczątkowane w drugiej połowie 2008 roku przeniosły się także na kolejne kwartały 2009 roku. Liczba debiutów pozostaje wciąż znacząco niższa w stosunku do lat poprzednich. Łączna wartość ofert odnotowanych w ciągu pierwszych trzech kwartałów 2009 roku na rynkach europejskich wyniosła mln euro, co reprezentuje drastyczny spadek w porównaniu do mln euro odnotowanych w analogicznym okresie 2008 roku. Jednocześnie liczba ofert zmniejszyła się o 67% (z 273 w ciągu pierwszych trzech kwartałów 2008 roku do 90 w ciągu pierwszych trzech kwartałów 2009 roku). Wykres 2. Liczba i wartość IPO na rynkach europejskich w latach * Liczba IPO Liczba debiutów Wartość IPO (mld EUR) m-cy Wartość IPO (mld euro) *dane do końca września 2009 roku Źródło: PricewaterhouseCoopers, Ankieta IPO Watch Europe Pomimo wyraźnego pogorszenia się sytuacji na rynku pierwszych ofert publicznych, rynek warszawski wciąż wyróżnia się pozytywnie na tle innych rynków europejskich. Analogicznie do wyników czwartego kwartału 2008 roku, GPW nadal pozostaje wiodącą giełdą w Europie pod względem liczby debiutów. W całym pierwszym półroczu 2009 roku na rynku warszawskim zadebiutowało 13 spółek (w tym pięć na głównym parkiecie), pozyskując łącznie 134 mln euro. Największym IPO w tym okresie była przeprowadzona na rynku głównym oferta należącej do Skarbu Państwa spółki wydobywczej Lubelski Węgiel Bogdanka. Oferta, zakończona sukcesem, pozwoliła spółce pozyskać z rynku 116 mln euro (528 mln zł) i tym samym okazała się drugim największym IPO w Europie w drugim kwartale 2009 roku. W okresie lipiec-wrzesień 2009 roku na warszawskim parkiecie miało miejsce 9 debiutów. Jednak tylko jedna spółka zdecydowała się na ofertę publiczną na głównym parkiecie, a wartość ofert na rynku NewConnect była bardzo niska. Ponadto trzy z przeprowadzonych na tym parkiecie debiutów oznaczało PricewaterhouseCoopers 15

16 Rozdział 2: Przebieg kryzysu na rynkach kapitałowych jedynie dopuszczenie akcji do obrotu publicznego, bez pozyskania dodatkowego kapitału. Niemniej należy stwierdzić, iż na tle innych rynków kapitałowych na świecie odnotowywany na polskim rynku pierwotnym poziom aktywności niezmiennie wypada dosyć korzystnie. Wykres 3. Liczba IPO na giełdzie warszawskiej na tle indeksu WIG w latach * Liczba IPO Wartość WIG 0 *dane do końca września 2009 roku Źródło: Opracowanie własne PricewaterhouseCoopers na podstawie ankiety IPO Watch Europe oraz danych bossa.pl Co nas czeka w przyszłości? Rok po upadku banku Lehman Brothers, w obliczu niepewności co do dalszego rozwoju globalnego kryzysu finansowego, niezwykle ciężko jest prognozować, kiedy na trwałe powróci zainteresowanie ofertami publicznymi lub też samym inwestowaniem w akcje. Załamanie na rynkach oraz wynikająca z niego utrata zaufania przez inwestorów doprowadziły do znaczących spadków wycen papierów udziałowych oraz odpływu kapitału do lokat o wyższej jakości, charakteryzujących się większym poziomem bezpieczeństwa, takich jak obligacje skarbowe. Szczególnie mocno dotknięte w tym zakresie zostały małe i średnie spółki. Pewne jest, że bez poprawy nastrojów na rynkach światowych, również na GPW na trwałe nie wróci optymizm. Co prawda od drugiego kwartału 2009 roku obserwujemy wzrost kursów akcji, jednak dotyczy to głównie dużych i płynnych spółek, dlatego nie wiadomo, czy i jak długo tendencja ta się utrzyma. Możemy przyjąć założenie, iż trwałe odbicie na warszawskim parkiecie nastąpi równolegle do powrotu zaufania do rynków światowych. Nie bez znaczenia jest fakt, że polska gospodarka ucierpiała w mniejszym stopniu niż gospodarki innych krajów rozwijających się czy też państw z dojrzałymi i skomplikowanymi systemami finansowymi. Zgodnie z najnowszą prognozą Komisji Europejskiej z września 2009 roku, dotyczącą dynamiki wzrostu PKB w krajach Unii Europejskiej, Polska jako jedyny kraj na starym kontynencie powinna ustrzec się technicznej recesji i osiągnąć 1% wzrostu PKB w 2009 roku. Niewykluczone, że przy zrealizowaniu się takiego scenariusza oraz utrzymaniu ponadprzeciętnego tempa wzrostu PKB aktywność i wzrost indeksów na warszawskim rynku będą wyższe niż na rynkach rozwiniętych. 16 PricewaterhouseCoopers

17 Od końca 2008 roku na światowych rynkach mamy do czynienia ze wzrostem wtórnych emisji papierów wartościowych, w tym emisji pomocowych dla spółek z problemami finansowymi. Na niektórych rynkach nastąpiło także zwiększenie liczby transakcji skupu akcji własnych w celu podtrzymania wartości akcji i zapewnienia inwestorom maksymalnego zwrotu. W najbliższej przyszłości na globalnych rynkach kapitałowych powinniśmy zaobserwować ponadto wzrost emisji na potrzeby sfinansowania przejęć innych podmiotów przez spółki, które lepiej poradziły sobie z kryzysem oraz zwiększoną liczbę transakcji na rynku obligacji korporacyjnych. Powyższe zjawiska mają miejsce także w Polsce, choć ich skala jest mniejsza niż na rynkach w pełni rozwiniętych, co wynika częściowo ze specyfiki naszego lokalnego rynku (np. braku rozwiniętego rynku obligacji korporacyjnych). Powstaje też pytanie, kiedy na rynek powrócą debiutanci, a oferty publiczne na GPW znów staną się znaczącym źródłem pozyskiwania kapitału dla spółek. Trendy występujące na rynku IPO podążają zazwyczaj za zmianami cyklu gospodarczego, przy czym liczba i wartość ofert publicznych są mocno skorelowane z cenami akcji na rynkach kapitałowych. Zjawisko to widoczne było szczególnie w latach 80. i 90. XX wieku, kiedy to wysokie liczby i wartości IPO towarzyszyły okresom silnego wzrostu gospodarczego i wzrastających kursów akcji na giełdach. Tym samym trendem tłumaczyć też należy małe liczby i wartości ofert publicznych w późnych latach 70. i wczesnych latach 90. XX wieku, jak również w pierwszych latach XXI wieku, kiedy to wystąpiły zjawiska recesyjne lub okresy mocnego spowolnienia gospodarczego. Zgodnie z powyższym, ożywienia na rynku IPO należy się spodziewać dopiero, gdy pojawią się pierwsze sygnały niekorzystnych tendencji w gospodarce. W przeszłości zmiany trendów na rynkach kapitałowych wyprzedzały zmiany cyklu gospodarczego o 4-6 miesięcy. Rynek IPO będzie podążał za tym trendem, jednak z pewnym opóźnieniem, jako że sam proces oferty publicznej zajmuje zazwyczaj co najmniej kilka miesięcy. Oczywistym staje się, że również końcówka roku 2009 będzie trudnym okresem dla rozwiniętych gospodarek, które będą zmuszone zmierzyć się z odroczoną konsumpcją w wyniku wzrostu bezrobocia i odroczonymi decyzjami inwestycyjnymi, spowodowanymi wzrostem niepewności wśród klientów i firm, a także ograniczonym dostępem do kredytu. Oczekuje się, że wartości akcji pozostaną zaniżone do czasu, kiedy rynek rozpozna, że cykl koniunkturalny wchodzi w fazę ożywienia. Prawdopodobnie powrót zaufania do rynków giełdowych połączony będzie z pierwszymi ofertami publicznymi spółek defensywnych, które pełnią rolę katalizatora dla ożywienia rynku IPO. Akcje spółek defensywnych wymagają w okresie spowolnienia gospodarczego wyższej wyceny, stąd to właśnie one najprawdopodobniej będą zwiastować ożywienie na rynku IPO. W tym kontekście niezwykle interesująco dla polskiego rynku rysują się zapowiadane pierwsze oferty publiczne spółek z branży energetycznej, takich jak PGE i Tauron. PricewaterhouseCoopers 17

18 Rozdział 3: Skutki kryzysu dla Europy Środkowo-Wschodniej i Polski

19 Twarde lądowanie Europy Środkowo-Wschodniej Jednym z najsilniej dotkniętych przez kryzys regionów świata jest Europa Środkowo-Wschodnia (EŚW). Według raportu, ogłoszonego na Forum Ekonomicznym w Krynicy przez PricewaterhouseCoopers, złożyło się na to kilka przyczyn. Silne uzależnienie od eksportu do Europy Zachodniej nałożyło się tu na błędy w polityce gospodarczej popełnione w ciągu minionych kilku lat. Nie ma wątpliwości: po okresie wysokich lotów, nastąpiło wyjątkowo twarde lądowanie. Skala szoku: prognozowana skumulowana zmiana PKB, Źródło: MFW, EBOR Wpływ globalnego kryzysu na kraje regionu EŚW odbywał się do tej pory czterema najważniejszymi kanałami. Po pierwsze, nastąpiło załamanie eksportu do krajów Europy Zachodniej. Po drugie, problemem stało się silne ograniczenie przepływów inwestycji bezpośrednich w skali całego świata, dotykające szczególnie boleśnie kraje regionu przyzwyczajone w ostatnich latach do znacznej skali napływu FDI. Po trzecie, kryzys zaufania na światowych rynkach finansowych spowodował drastyczne ograniczenie dostępu do prywatnego kapitału. Wreszcie po czwarte, wszystkie te zjawiska doprowadziły do zjawisk kryzysowych wewnątrz gospodarek krajów EŚW: osłabienia siły walut, wzrostu bezrobocia, problemów sektora finansowego, pogorszenia się sytuacji budżetowej, nastrojów firm i konsumentów. Sytuacja poszczególnych krajów regionu wygląda w sposób zróżnicowany. Niemal wszędzie w końcu roku 2009 należy spodziewać się obniżenia PKB, ale jego oczekiwana skala jest bardzo różna: od katastrofalnego spadku w krajach bałtyckich i na Ukrainie do wzrostu od blisko zera do ok. 1% w Polsce. Skala problemów jest najmniejsza w krajach Europy Środkowej, gdzie prognozowany przez MFW wzrost PKB wyniesie -2.5% (od blisko zera do ok. 1% wzrostu zmiana PKB w Polsce, najwięjszy spadek na Węgrzech i w Czechach). Nieco gorsza jest sytuacja krajów bałkańskich, gdzie MFW oczekuje spadku o -3.0%. W Europie Wschodniej prognozy mówią o przeciętnym spadku PKB o -6.1%. Zupełnie inna jest tu jednak sytuacja Rosji, która doznała ostrej recesji skutkiem spadku cen ropy naftowej PricewaterhouseCoopers 19

20 Rozdział 3: Skutki kryzysu dla Europy Środkowo-Wschodniej i Polski (sytuacja może się stosunkowo szybko poprawić), Ukrainy której gospodarka znalazła się na skraju załamania oraz Białorusi, gdzie podobne do ukraińskich problemy mogą się dopiero w pełnej skali pojawić. Najbardziej dotknięte kryzysem są kraje bałtyckie, gdzie po kilku latach tygrysiego wzrostu następuje dramatyczne obniżenie poziomu PKB przeciętnie o -10.7%. Gwałtowne i niespodziewane ograniczenie dostępu krajów rozwijających się do światowego rynku kapitału stanowiło poważne zagrożenie dla części krajów regionu EŚW. Nie mogąc znaleźć niezbędnego prywatnego finansowania, aż 6 krajów regionu musiało zwrócić się po pomoc do MFW, akceptując uzgodnione z Funduszem działania oszczędnościowe (Węgry, Ukraina, Białoruś, Łotwa, Rumunia i Serbia). Dodatkowo Polska zdecydowała się wystąpić o dostęp do elastycznej linii kredytowej MFW (kredyt nieobwarowany warunkami dotyczącymi zmian polityki gospodarczej, służący zwiększeniu rezerw dewizowych kraju). Choć problem utrudnionego dostępu do rynku kapitału jest wspólny dla wszystkich krajów regionu, ich sytuacja znacząco się różni. Kraje środkowoeuropejskie, z wyjątkiem Węgier, oraz Estonia cieszą się zaufaniem rynku, potwierdzonym wysokimi ratingami kredytowymi. Oznacza to, że najprawdopodobniej nie będą one miały większych problemów ze sfinansowaniem na rynku swoich potrzeb pożyczkowych. W przypadku pozostałych krajów wiarygodność kredytowa jest umiarkowana lub niska, co oznacza kłopoty ze znalezieniem kapitału i bardzo wysoki koszt jego pozyskania. W przypadku Ukrainy występuje faktyczny brak jakiejkolwiek wiarygodności finansowej; podobna sytuacja grozi Białorusi. 20 PricewaterhouseCoopers

21 Kraje regionu różnią się również pod względem ryzyka wystąpienia poważnego kryzysu finansowego i bankowego. Dobrą miarą tego ryzyka jest skala wzrostu zadłużenia podmiotów krajowych, który miał miejsce w latach przedkryzysowych. Nadmiernie szybki wzrost kredytu krajowego musiał bowiem odbywać się kosztem pogorszenia jakości portfela aktywów bankowych, co w przypadku recesji może doprowadzić do niebezpiecznie wysokiego wzrostu udziału złych długów. Z tego punktu widzenia najgorzej sytuacja kształtuje się na Ukrainie i Rumunii, a także w krajach bałtyckich i na Białorusi. Stosunkowo wysoki wzrost zadłużenia gospodarstw domowych wystąpił także, zwłaszcza w roku 2008, w Polsce. Ryzyko niestabilności wewnętrznej, a w jeszcze większym stopniu ryzyko zagrożenia dla finansowania potrzeb pożyczkowych krajów EŚW, w poważnym stopniu ograniczają możliwość czynnego przeciwdziałania recesji poprzez stymulowanie gospodarki narzędziami polityki makroekonomicznej. W efekcie tego, spośród krajów regionu jedynie Rosja zdecydowała się na pakiet znacznego wzrostu wydatków i ograniczenia podatków, sięgający łącznie 14% PKB. Odbywa się to oczywiście kosztem wyraźnego wzrostu deficytu budżetowego i zużycia znacznej części rezerw dewizowych, zgromadzonych przez kraj w czasach wysokich cen ropy naftowej. W pozostałych krajach priorytetem pozostaje zapobieganie nadmiernej deprecjacji waluty i niedopuszczenie do pogorszenia stanu finansów publicznych. Powszechnie niewykorzystanym sposobem pobudzania gospodarki jest za to możliwość znaczącej poprawy warunków działania biznesu. Pod tym względem szczególnie duże możliwości występują w krajach bałkańskich oraz w Europie Środkowo-Wschodniej. Biorąc pod uwagę wszystkie zagrożenia, stojące przed krajami regionu EŚW w związku z globalnym kryzysem można stwierdzić, że najtrudniej wygląda dziś sytuacja Ukrainy. Bardzo poważne zagrożenia stoją przed Rumunią, Białorusią, Litwą, Serbią i Łotwą. Nieco łatwiejsza, choć także niestabilna, jest sytuacja Węgier, Chorwacji, Estonii i Bułgarii. Na tym tle problemy, przed którymi stoją Polska, Czechy i Rosja, a także Słowacja i Słowenia wydają się mniej groźne. Można mieć nadzieję, że ostra recesja w regionie EŚW ma jedynie charakter przejściowy. Ale przetrwanie trudnych czasów wymaga zręczności i odwagi w polityce gospodarczej. Powrót na ścieżkę długookresowego, szybkiego wzrostu gospodarczego nie będzie możliwy bez dokonania szeregu ważnych i trudnych reform, zwiększających atrakcyjność inwestycyjną i przewagę konkurencyjną krajów regionu. Sytuacja gospodarki polskiej Polska gospodarka znosi kryzys lepiej od pozostałych gospodarek krajów Europy Środkowo-Wschodniej. Polska należy do krajów regionu, gdzie skala zagrożeń zewnętrznych i wewnętrznych związanych z kryzysem jest, na dłuższą metę, najniższa. Decydujące znaczenia mają tu silne fundamenty i dobre długookresowe perspektywy rozwoju. Polski rynek finansowy charakteryzuje się stabilnymi regulacjami, małą ilością toksycznych aktywów i zdrowymi bilansami instytucji bankowych. Nie zmienia to jednak faktu, że globalne zjawiska recesyjne musiały dotrzeć również do Polski. PricewaterhouseCoopers 21

22 Rozdział 3: Skutki kryzysu dla Europy Środkowo-Wschodniej i Polski Na to, że Polska lepiej od innych krajów Europy Środkowo-Wschodniej radzi sobie z kryzysem złożył się szereg przyczyn. Po pierwsze, kraj korzysta nadal ze swojej wysokiej konkurencyjności jako miejsca lokowania produkcji. Z jednej strony polscy producenci mają nieograniczony dostęp do całego unijnego rynku, z drugiej zaś znacznie niższe koszty produkcji niż Europa Zachodnia. W czasach boomu powodowało to duży napływ inwestycji do Polski. Dzisiaj wprawdzie tempo nowych inwestycji spadło, ale i tak proces przenoszenia produkcji ma miejsce. Duże koncerny w większym stopniu wolą zredukować produkcję w starych krajach Unii, gdzie jest ona droższa i mniej rentowna, niż w Polsce. Po drugie, w porównaniu z innymi krajami naszego regionu (które także mogłyby liczyć na swoją wysoką konkurencyjność) nasz kraj dysponuje potężnym atutem w postaci dużego rynku wewnętrznego. Oznacza to, że polska gospodarka jest w mniejszym stopniu uzależniona od eksportu niż np. gospodarki Czech czy Słowacji, a ciągle rosnąca konsumpcja krajowa jest w stanie w znacznej mierze zrekompensować spadek eksportu. Trzecią przyczyną sukcesu jest to, że polityka gospodarcza Polski w minionych latach charakteryzowała się większą rozwagą, niż w innych krajach regionu. Jako czwartą przyczyną należy wymienić to, że polski sektor bankowy okazał się stabilny, zyskowny i stosunkowo odporny na wstrząsy, a polskie firmy i gospodarstwa domowe umiarkowanie zadłużone. Po piąte, do czynników pomagających w walce z kryzysem dochodzi napływ funduszy unijnych zwiększenie się skali finansowanych z ich pomocą inwestycji publicznych pozwala po części zrekompensować spadek inwestycji prywatnych przedsiębiorstw. I wreszcie po szóste, w radzeniu sobie z kryzysem pomogło Polsce osłabienie polskiej waluty. Perspektywy zakończenia się kryzysu i wejścia na ścieżkę trwałego wzrostu wciąż jeszcze nie są jasne. Ale dotychczasowa odporność polskiej gospodarki na zewnętrzne wstrząsy pozwala na umiarkowany optymizm w ocenach. 22 PricewaterhouseCoopers

23 PricewaterhouseCoopers 23

24 PricewaterhouseCoopers Al. Armii Ludowej Warszawa telefon: + 48 (22) faks: + 48 (22) PricewaterhouseCoopers. Nazwa PricewaterhouseCoopers odnosi się do firm wchodzących w skład sieci PricewaterhouseCoopers International Limited, z których każda stanowi odrębny i niezależny podmiot prawny. Wszelkie prawa zastrzeżone. *connectedthinking jest znakiem towarowym PricewaterhouseCoopers LLP

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers

Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, PricewaterhouseCoopers Czy rynek kapitałowy w UE sprosta nowym wyzwaniom? Jacek Socha Wiceprezes, 103 Seminarium BRE-CASE Warszaw awa, Plan prezentacji 1. Strategia Lizbońska plany a wykonanie 2. Integracja rynków kapitałowych

Bardziej szczegółowo

Kiedy skończy się kryzys?

Kiedy skończy się kryzys? www.pwc.com Kiedy skończy się kryzys? Ryszard Petru Partner PwC Przewodniczący Rady Towarzystwa Ekonomistów Polskich Plan 1 Sytuacja 2 w 3 Wnioski w gospodarce światowej Wpływ na sytuację rynków finansowych

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty piąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (IV kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy?

Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Gospodarka polska, gospodarka światowa w jakim punkcie dziś jesteśmy? Łukasz Tarnawa Departament Strategii i Analiz Warszawa, 6 listopada 2008 1 Gospodarka globalna kryzys sektora finansowego w gospodarkach

Bardziej szczegółowo

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie

Kontrakty terminowe na indeksy GPW pozostaje czwartym rynkiem w Europie Rynek instrumentów pochodnych GPW w I półroczu 2012 roku na tle Europy GPW utrzymuje czwartą pozycję w Europie pod względem wolumenu obrotów indeksowymi kontraktami terminowymi Kontrakty terminowe na indeksy

Bardziej szczegółowo

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze

Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Kondycja polskiego sektora bankowego w drugiej połowie 2012 roku. Podsumowanie wyników polskich banków za I półrocze Polskie banki osiągnęły w I półroczu łączny zysk netto na poziomie 8,04 mld zł, po wzroście

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty szósty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Na rynku alternatywnym NewConnect notowanych jest już ponad 400 spółek. Historia sukcesu NewConnect i perspektywy jego dalszego rozwoju

Na rynku alternatywnym NewConnect notowanych jest już ponad 400 spółek. Historia sukcesu NewConnect i perspektywy jego dalszego rozwoju Na rynku alternatywnym NewConnect notowanych jest już ponad 400 spółek. Historia sukcesu NewConnect i perspektywy jego dalszego rozwoju NewConnect to rynek akcji Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1

Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1 Zachowania indeksów branżowych GPW czerwiec październik 2013, część 1 WIG Budownictwo oraz WIG Inaczej Warszawski Indeks Giełdowy. W jego skład wchodzą wszystkie spółki z Głównego Rynku Giełdy Papierów

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie I półrocza na GPW na tle innych giełd regionu i świata.

Podsumowanie I półrocza na GPW na tle innych giełd regionu i świata. Data publikacji : 27.07.2012 Podsumowanie I półrocza na GPW na tle innych giełd regionu i świata. Indeks WIG wzrósł o 8,5 proc., a GPW utrzymała pozycję europejskiego lidera pod względem liczby IPO. I

Bardziej szczegółowo

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r.

Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Opis dyskusji na posiedzeniu decyzyjnym Rady Polityki Pieniężnej w dniu 6 maja 2015 r. Członkowie Rady Polityki Pieniężnej dyskutowali na temat polityki pieniężnej w kontekście bieżącej i oczekiwanej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie I półrocza na GPW na tle innych giełd regionu i świata.

Podsumowanie I półrocza na GPW na tle innych giełd regionu i świata. Podsumowanie I półrocza na GPW na tle innych giełd regionu i świata. Indeks WIG wzrósł o 8,5 proc., a GPW utrzymała pozycję europejskiego lidera pod względem liczby IPO. I półrocze na GPWGiełda Papierów

Bardziej szczegółowo

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek

Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014. Aleksander Łaszek Przegląd prognoz gospodarczych dla Polski i świata na lata 2013-2014 Aleksander Łaszek Wzrost gospodarczy I Źródło: Komisja Europejska Komisja Europejska prognozuje w 2014 i 2015 roku przyspieszenie tempa

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty siódmy kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2015 r.) oraz prognozy na lata 2015 2016 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

LIST PREZESA ZARZĄDU

LIST PREZESA ZARZĄDU RAPORT ROCZNY JEDNOSTKOWY Od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2013 roku LIST PREZESA ZARZĄDU NWAI Dom Maklerski SA Warszawa, 14 lutego 2014 roku Szanowni Akcjonariusze, członkowie Rady Nadzorczej, Zarządu

Bardziej szczegółowo

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1

Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności systemu finansowego Grudzień 2012 r. Departament Systemu Finansowego 1 Raport o stabilności finansowej Raport jest elementem polityki informacyjnej NBP przyczyniającym się do realizacji

Bardziej szczegółowo

V Konferencja dla Budownictwa

V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa V Konferencja dla Budownictwa, 21-22.05.2013 Uwarunkowania makroekonomiczne i średnioterminowe perspektywy dla naszej gospodarki Prof. Witold Orłowski V Konferencja dla Budownictwa,

Bardziej szczegółowo

POLSKI RYNEK AKCJI W 2014 ROKU

POLSKI RYNEK AKCJI W 2014 ROKU Dr hab. Eryk Łon POLSKI RYNEK AKCJI W 2014 ROKU sytuacja bieżąca i perspektywy 23 kwietnia 2014 r. Plan prezentacji: 1. Sytuacja bieżąca w świetle cyklu prezydenckiego w USA 2. WIG spożywczy jako barometr

Bardziej szczegółowo

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej

Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej Witold Grostal, Dyrektor Biura Strategii Polityki Pieniężnej w NBP Rozwój Polski w warunkach stagnacji gospodarczej Unii Europejskiej VII Konferencja dla Budownictwa / 14 kwietnia 2015 r. 2005Q1 2006Q1

Bardziej szczegółowo

Inwestowanie w IPO ile można zarobić?

Inwestowanie w IPO ile można zarobić? Inwestowanie w IPO ile można zarobić? W poprzednich artykułach opisano w jaki sposób spółka przeprowadza ofertę publiczną oraz jakie może osiągnąć z tego korzyści. Teraz należy przyjąć punkt widzenia Inwestora

Bardziej szczegółowo

LIST PREZESA ZARZĄDU

LIST PREZESA ZARZĄDU RAPORT ROCZNY JEDNOSTKOWY Od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2012 roku LIST PREZESA ZARZĄDU NWAI Dom Maklerski SA Warszawa, 12 lutego 2013 roku Szanowni Akcjonariusze, członkowie Rady Nadzorczej, Zarządu

Bardziej szczegółowo

Polska gospodarka - trendy i prognozy-

Polska gospodarka - trendy i prognozy- Polska gospodarka - trendy i prognozy- Mirosław Gronicki Jerzy Hausner Gdynia, 9 października 2009 r. Plan wystąpienia 1. Otoczenie makroekonomiczne. 2. Wewnętrzne przyczyny spowolnienia gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY

RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Rzecznik Prasowy Prezesa GUS seminarium naukowe pod patronatem naukowym prof. dr hab. Józefa Oleńskiego Prezesa GUS RYNEK FINANSOWY W POLSCE - WYBRANE PROBLEMY prof. nadzw. dr

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty czwarty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz

Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Wyniki finansowe PKO Banku Polskiego na tle konkurentów po III kw. 2010 r. Opracowano w Departamencie Strategii i Analiz Synteza* Na koniec III kw. 2010 r. PKO Bank Polski na tle wyników konkurencji**

Bardziej szczegółowo

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja

Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Komisja Europejska - Komunikat prasowy Jesienna prognoza gospodarcza na 2014 r.: powolne ożywienie i bardzo niska inflacja Bruksela, 04 listopad 2014 Zgodnie z prognozą gospodarczą Komisji Europejskiej

Bardziej szczegółowo

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO

KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO KRYZYS - GOSPODARKA SPOŁECZEŃSTWO Sławomir Żygowski I Wiceprezes Zarządu ds. bankowości korporacyjnej Nordea Bank Polska S.A. SYTUACJA W SEKTORZE BANKOWYM W POLSCE UWARUNKOWANIA KRYZYSU Wina banków? Globalna

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia osiemdziesiąty drugi kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce (I kwartał 2014 r.) oraz prognozy na lata 2014 2015 KWARTALNE

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie 2011 roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015. 19 marca 2012 roku BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Podsumowanie roku Kierunki Strategiczne na lata 2012-2015 19 marca 2012 roku / mln zł / / mln zł / wyniki podsumowanie Rozwój biznesu SEGMENT KORPORACYJNY Transakcje walutowe

Bardziej szczegółowo

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski

Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym. Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Budowa i odbudowa zaufania na rynku finansowym Piotr Szpunar Departament Systemu Finansowego Narodowy Bank Polski Aktywa instytucji finansowych w Polsce w latach 2000-2008 (w mld zł) 2000 2001 2002 2003

Bardziej szczegółowo

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50

Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 Prognozy wzrostu dla Polski 2015-06-02 15:58:50 2 Bank of America Merrill Lynch podniósł prognozy wzrostu PKB dla Polski - z 3,3 do 3,5 proc. w 2015 r. i z 3,4 do 3,7 proc. w 2016 r. W raporcie o gospodarce

Bardziej szczegółowo

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl

Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 XTB ONLINE TRADING. www.xtb.pl www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe Gdynia 11.05.2016 ONLINE TRADING www.tradebeat.pl Gospodarka i rynki finansowe 1. Wzrost na świecie i oczekiwania 2. Chiny zagrożeniem numer jeden dla światowej gospodarki

Bardziej szczegółowo

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy

Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy Globalny kryzys ekonomiczny Geneza, istota, perspektywy prof. dr hab. Piotr Banaszyk, prof. zw. UEP Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Wydział Gospodarki Międzynarodowej Agenda 1. Przyczyny globalnego

Bardziej szczegółowo

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00

Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 Co warto wiedzieć o gospodarce 2015-06-11 13:56:00 2 Hiszpania pod koniec XX wieku była jednym z najszybciej rozwijających się gospodarczo państw Europy, kres rozwojowi położył światowy kryzys z końca

Bardziej szczegółowo

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013

Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji. Czerwiec 2013 Raport Euler Hermes Sytuacja ekonomiczna w Rosji Czerwiec 2013 Wzrost PKB mniejszy niż w 2011 Wzrost PKB jest obecnie o połowę mniejszy niż przed początkiem światowego kryzysu w 2008 roku (+8,5% w 2007

Bardziej szczegółowo

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl

System finansowy w Polsce. dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl System finansowy w Polsce dr Michał Konopczak Instytut Handlu Zagranicznego i Studiów Europejskich michal.konopczak@sgh.waw.pl Segmenty sektora finansowego (w % PKB) 2 27 212 Wielkość systemu finansowego

Bardziej szczegółowo

5 lat funduszu Lyxor WIG20 UCITS ETF na GPW w Warszawie rynek wtórny

5 lat funduszu Lyxor WIG20 UCITS ETF na GPW w Warszawie rynek wtórny 25 wrzesień 215 r. 5 lat funduszu Lyxor WIG2 UCITS ETF rynek wtórny 22 września 215 r. minęło dokładnie pięć lat od momentu wprowadzenia do obrotu giełdowego tytułów uczestnictwa subfunduszu Lyxor WIG2

Bardziej szczegółowo

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami

18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami 18 miesięczna LOKATA Strukturyzowana Giganci Bankowi zarabiaj razem z dużymi bankami Okres subskrypcji: 09.09.2011 20.09.2011 Okres trwania lokaty: 21.09.2011-22.03.2013 Aktywo bazowe: koszyk akcji 5 banków

Bardziej szczegółowo

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ

BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Warszawa, 27 lipca 2005 r. Informacja prasowa BANK BPH KONTYNUUJE DYNAMICZNY ROZWÓJ Skonsolidowane wyniki finansowe Banku BPH po II kwartałach 2005 roku według MSSF osiągnięcie w I półroczu 578 mln zł

Bardziej szczegółowo

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r.

Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 2016 r. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, marzec 201 r. W dniu 22 marca

Bardziej szczegółowo

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP

Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Wpływ bieżącej sytuacji gospodarczej na sektor małych i średnich przedsiębiorstw MSP Prof. Anna Zielińska-Głębocka Uniwersytet Gdański Rada Polityki Pieniężnej 1.Dynamika wzrostu gospodarczego spowolnienie

Bardziej szczegółowo

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy

Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Makrootoczenie firm w Polsce: stan obecny i perspektywy Prof. dr hab. Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Makrootoczenie: Otoczenie polityczne Otoczenie ekonomiczne Otoczenie społeczne Otoczenie technologiczne

Bardziej szczegółowo

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r.

Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Warszawa, dnia 14 września 2015 r. Bilans płatniczy Polski w lipcu 2015 r. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z miesięcznych i kwartalnych sprawozdań polskich podmiotów

Bardziej szczegółowo

Test wskaźnika C/Z (P/E)

Test wskaźnika C/Z (P/E) % Test wskaźnika C/Z (P/E) W poprzednim materiale przedstawiliśmy Państwu teoretyczny zarys informacji dotyczący wskaźnika Cena/Zysk. W tym artykule zwrócimy uwagę na praktyczne zastosowania tego wskaźnika,

Bardziej szczegółowo

Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji?

Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji? Czy polskie dane makro wpływają na notowania akcji? Problem makroekonomicznych uwarunkowań koniunktury na rynku kapitałowym, czyli odpowiedź na pytanie w jakim stopniu dane makro wpływają na indeksy giełdowe,

Bardziej szczegółowo

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna lipiec 2013 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

21. rocznica powstania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie

21. rocznica powstania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie 21. rocznica powstania Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie co udało się osiągnąć, co jeszcze trzeba zrobić 21 lat Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie garść podstawowych faktów Giełda Papierów

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ. Informacja

Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ. Informacja Ministerstwo Gospodarki DEPARTAMENT ANALIZ I PROGNOZ Warszawa, 11 stycznia 28 r. Informacja Sytuacja na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie w 27 roku i perspektywy na rok 28 Rok 27 na Giełdzie

Bardziej szczegółowo

W br. ogromne znaczenie przypisuje się decyzjom polityków i banków centralnych, a także debiutom dużych spółek z udziałem Skarbu Państwa.

W br. ogromne znaczenie przypisuje się decyzjom polityków i banków centralnych, a także debiutom dużych spółek z udziałem Skarbu Państwa. W br. ogromne znaczenie przypisuje się decyzjom polityków i banków centralnych, a także debiutom dużych spółek z udziałem Skarbu Państwa. Za nami rok dramatycznych wyprzedaży. Całe otoczenie GPW boleśnie

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej

Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej Plan wykładu 8 Równowaga ogólna w małej gospodarce otwartej 1. Model Mundella Fleminga 2. Dylemat polityki gospodarczej małej gospodarki otwartej 3. Skuteczność polityki monetarnej i fiskalnej w warunkach

Bardziej szczegółowo

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut

Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Aktualna i przewidywana sytuacja na rynku walut Piotr Popławski, Analityk walutowy Banku BGŻ Warszawa, 19 września 214 r. Kluczowe czynniki kształtujące kurs walutowy: Krajowe i zagraniczne stopy procentowe

Bardziej szczegółowo

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi

Perspektywy rynku. w 2009 roku Spragnieni krwi Perspektywy rynku nieruchomości ci i branży y deweloperskiej w 2009 roku Spragnieni krwi Warszawa, 29 Kwietnia 2009 Polski rynek nieruchomości ci oczekiwany scenariusz rynkowy W 2009 roku oczekujemy spadku

Bardziej szczegółowo

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013

Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Czy w Polsce nadchodzi era bankowości korporacyjnej? Piotr Popowski - Lider Doradztwa Biznesowego dla Instytucji Biznesowych Sopot, 25 czerwca 2013 Agenda Bankowość korporacyjna w Polsce na tle krajów

Bardziej szczegółowo

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH

TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH ZAŁĄCZNIK NR 1 DO REGULAMINU TYPY MODELOWYCH STRATEGII INWESTYCYJNYCH W ramach Zarządzania, Towarzystwo oferuje następujące Modelowe Strategie Inwestycyjne: 1. Strategia Obligacji: Cel inwestycyjny: celem

Bardziej szczegółowo

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować?

Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Czy helikopter Bena Bernankego powinien wylądować? Autor: Frank Shostak Źródło: mises.org Tłumaczenie: Katarzyna Buczkowska Według Bena Bernankego zbyt wczesne wycofanie się z agresywnej polityki walki

Bardziej szczegółowo

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE).

Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Bank of America Corp.(DE) (BAC) - spółka notowana na giełdzie nowojorskiej (NYSE). Czym zajmuje się firma? Bank of America jeden z największych banków świata. Pod względem wielkości aktywów zajmuje 3.

Bardziej szczegółowo

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment

Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Lepsza perspektywa zysków! Zarządzanie płynnością Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa maj 2012 r. W co lokować nadwyżki? Aktualne typy inwestycyjne. maj 2012 2 Zarządzanie płynnością PLN Stały

Bardziej szczegółowo

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku

Perspektywy dla polskiego eksportu w 2012 roku Perspektywy dla polskiego eksportu w 20 roku Rok 20 był bardzo udany dla polskiego eksportu Polski eksport w 20 roku osiągnął wartość 135,8 mld euro i był wyższy o,8 proc. niż rok wcześniej wynika z opracowania

Bardziej szczegółowo

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK

PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK Chorzów, 7 Kwiecień 2011 WIDZIMY WIĘCEJ MOŻLIWOŚCI PERSPEKTYWY INWESTYCYJNE NA 2011 ROK GLOBALNE CZYNNIKI RYZYKA Niestabilność polityczna w rejonie Afryki Północnej i krajów Bliskiego Wschodu Wzrost cen

Bardziej szczegółowo

światowe ceny surowców, w tym ropy naftowej i żywności, co przyczyniło się do przyspieszenia inflacji w większości krajów. - źródło: www.nbp.

światowe ceny surowców, w tym ropy naftowej i żywności, co przyczyniło się do przyspieszenia inflacji w większości krajów. - źródło: www.nbp. Niniejszy materiał został opracowany wyłącznie w celu informacyjnym i nie może być traktowany jako oferta lub rekomendacja do zawierania jakichkolwiek transakcji. Informacje zawarte w materiale pochodzą

Bardziej szczegółowo

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R.

BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. N a r o d o w y B a n k P o l s k i Departament Statystyki Warszawa, dnia 12 września 2011 r. BILANS PŁATNICZY W LIPCU 2011 R. Miesięczny bilans płatniczy został oszacowany przy wykorzystaniu danych z

Bardziej szczegółowo

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR

Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Wybrane wyniki badań dotyczących perspektyw rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w Polsce do 2015 roku zrealizowanych przez IBnGR Gdańsk, marzec 2013 Scenariusz rozwoju rynku kredytów mieszkaniowych w

Bardziej szczegółowo

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r.

Rynek. Nowych Mieszkań. Rynek Nowych. Mieszkań. III kwartał 2012 r. Rynek Nowych Rynek Mieszkań Nowych III kwartał 213 r. Mieszkań III kwartał 212 r. str. 2 Na podstawie analizowanych danych przewidujemy: utrzymanie stabilnego poziomu cen, możliwe wzrosty dla szczególnie

Bardziej szczegółowo

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego

Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Katedra Inwestycji Finansowych i Zarządzania Ryzykiem Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Witold Szczepaniak Instrumenty strukturyzowane inwestycja na rynku kapitałowym w okresie kryzysu finansowego Rynek

Bardziej szczegółowo

Strategia dla rynku kapitałowego w Polsce

Strategia dla rynku kapitałowego w Polsce Strategia dla rynku kapitałowego w Polsce Wyniki badania przeprowadzonego wśród Alumnów Fundacji im. Lesława A. Pagi Warszawa, 27 stycznia 2015 r. www.paga.org.pl facebook.com/fundacjapagi Spis treści

Bardziej szczegółowo

SYTUACJA NA RYNKU OBLIGACJI KORPORACYJNYCH W 2014 ROKU

SYTUACJA NA RYNKU OBLIGACJI KORPORACYJNYCH W 2014 ROKU SYTUACJA NA RYNKU OBLIGACJI KORPORACYJNYCH W 2014 ROKU MACIEJ KABAT Główny Analityk INVISTA Dom Maklerski S.A. Warszawa, styczeń 2015 r. Rok 2014 był na rynku obligacji korporacyjnych wyjątkowy Rynek długu

Bardziej szczegółowo

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii

T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii Teresa Łuczka Godziny konsultacji: 12 13.30 poniedziałek 15 16 wtorek p. 306 Strzelecka T. Łuczka Kapitał obcy w małym i średnim przedsiębiorstwie. Wybrane aspekty mikro i makroekonomii WYKŁAD 1 (26.02)

Bardziej szczegółowo

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów.

Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. Elżbieta Adamowicz Instytut Rozwoju Gospodarczego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Zmiany koniunktury w Polsce. Budownictwo na tle innych sektorów. W badaniach koniunktury przedmiotem analizy są zmiany

Bardziej szczegółowo

Wyniki zarządzania portfelami

Wyniki zarządzania portfelami Wyniki zarządzania portfelami Na dzień: 30 września 2011 Analizy Online Asset Management S.A. ul. Nowogrodzka 47A 00-695 Warszawa tel. +48 (22) 585 08 58 fax. +48 (22) 585 08 59 Materiał został przygotowany

Bardziej szczegółowo

Fundusze ETF w Polsce październik 2012 r. (Exchange-traded funds in Poland October 2012)

Fundusze ETF w Polsce październik 2012 r. (Exchange-traded funds in Poland October 2012) 1.1.12 2.1.12.1.12 4.1.12 5.1.12 8.1.12 9.1.12 1.1.12 11.1.12 12.1.12 15.1.12 16.1.12 17.1.12 18.1.12 19.1.12 22.1.12 2.1.12 24.1.12 25.1.12 26.1.12 29.1.12.1.12 1.1.12 listopada 212 r. Fundusze ETF w

Bardziej szczegółowo

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R.

PLANY FINANSOWE KRAJOWYCH BANKO W KOMERCYJNYCH NA 2015 R. Opracowanie: Wydział Analiz Sektora Bankowego (DBK 1) Departament Bankowości Komercyjnej i Specjalistycznej oraz Instytucji Płatniczych URZĄD KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO WARSZAWA, W dniu 9 kwietnia r.

Bardziej szczegółowo

W prognozach mniej optymizmu

W prognozach mniej optymizmu Wrzesień PENGAB =. Wskaźnik Ocen. -. Wskaźnik Prognoz. -. -. W prognozach mniej optymizmu Index Pengab Pengab wartość trendu cyklu / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / / /

Bardziej szczegółowo

Firma Fast Finance S.A. 1

Firma Fast Finance S.A. 1 Firma Fast Finance S.A. 1 PEWNY ZYSK NA NIEPEWNE CZASY Fast Finance S.A. Spółka publiczna notowana na NewConnect Prezentuje jeden z najwyższych współczynników rentowności operacyjnej spośród wszystkich

Bardziej szczegółowo

Koniunktura na kredyty

Koniunktura na kredyty Marzec PENGAB =. Wskaźnik Ocen. +. Wskaźnik Prognoz. -. -. Koniunktura na kredyty Index Pengab / / / Pengab wartość trendu cyklu / / / / / Ocena kredyty osób indywidualnych / / / / / / / / / / / / Listopadowy

Bardziej szczegółowo

Podstawowe informacje o spółce PKO BP

Podstawowe informacje o spółce PKO BP Podstawowe informacje o spółce PKO BP PKO BANK POLSKI S.A. jeden z najstarszych banków w Polsce. W opinii wielu pokoleń Polaków uważany jest za bezpieczną i silną instytucję finansową. Większościowym akcjonariuszem

Bardziej szczegółowo

Wątpliwości, w którą stronę zmierza światowa gospodarka, nie pozostawił raport Międzynarodowego Funduszu Walutowego.

Wątpliwości, w którą stronę zmierza światowa gospodarka, nie pozostawił raport Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Wątpliwości, w którą stronę zmierza światowa gospodarka, nie pozostawił raport Międzynarodowego Funduszu Walutowego. Po serii ostatnich bardzo słabych danych makroekonomicznych z najważniejszych gospodarek

Bardziej szczegółowo

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce?

Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Czy oszczędności krajowe będą w stanie finansować długoterminowy wzrost gospodarczy w Polsce? Rafał Antczak Członek Zarządu Deloitte Consulting S.A. Europejski Kongres Finansowy Sopot, 23 czerwca 2015

Bardziej szczegółowo

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku

VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku VII.1. Rachunek zysków i strat t Grupy BRE Banku Grupa BRE Banku zakończyła rok 2012 zyskiem brutto w wysokości 1 472,1 mln zł, wobec 1 467,1 mln zł zysku wypracowanego w 2011 roku (+5,0 mln zł, tj. 0,3%).

Bardziej szczegółowo

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku

Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Polski rynek pracy w 2013 roku przewidywane trendy w zakresie zatrudnienia, dynamiki wynagrodzeń, struktury rynku Rok 2012 czas stopniowego i umiarkowanego pogorszenia sytuacji na rynku pracy Warunki na

Bardziej szczegółowo

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty)

EV/EBITDA. Dług netto = Zobowiązania oprocentowane (Środki pieniężne + Ekwiwalenty) EV/EBITDA EV/EBITDA jest wskaźnikiem porównawczym stosowanym przez wielu analityków, w celu znalezienia odpowiedniej spółki pod kątem potencjalnej inwestycji długoterminowej. Jest on trudniejszy do obliczenia

Bardziej szczegółowo

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy

Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Ekonomiczny Uniwersytet Dziecięcy Wyzwania stojące przed Polską gospodarką Paweł Kruk Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie 04-12-2014 r. Jeśli nie wiadomo o co chodzi, chodzi o : Pieniądze

Bardziej szczegółowo

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09

Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu 2015-11-16 08:43:09 2 ANALITYKA: Gwałtowny spadek kursu rubla białoruskiego spowodował wzrost cen we wrześniu Przegląd realnego

Bardziej szczegółowo

Analiza przepływów pieniężnych spółki

Analiza przepływów pieniężnych spółki Analiza przepływów pieniężnych spółki Przepływy pieniężne mierzą wszystkie wpływy i wypływy gotówki z i do spółki, a do tego od razu przyporządkowują je do jednej z 3 kategorii: przepływy operacyjne -

Bardziej szczegółowo

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe

Otoczenie rynkowe. Otoczenie międzynarodowe. Grupa LOTOS w 2008 roku Otoczenie rynkowe Otoczenie międzynarodowe Globalne wskaźniki ekonomiczne pokazują, że rok 2008 był kolejnym okresem wzrostu gospodarczego. Jednak charakter tego wzrostu nie był jednolity - już na początku roku wystąpiły

Bardziej szczegółowo

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej

Stan i prognoza koniunktury gospodarczej 222 df Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową przedstawia siedemdziesiąty dziewiąty kwartalny raport oceniający stan koniunktury gospodarczej w Polsce ( kwartał 2013 r.) oraz prognozy na lata 2013 2014

Bardziej szczegółowo

Dobre wyniki w trudnych czasach

Dobre wyniki w trudnych czasach Warszawa, 10 marca 2009 roku Wyniki finansowe Grupy PZU w 2008 roku Dobre wyniki w trudnych czasach W 2008 roku Grupa PZU zebrała 21.515,4 mln złotych z tytułu składek ubezpieczeniowych, osiągając zysk

Bardziej szczegółowo

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej

Cykl koniunkturalny. Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny Gabriela Przesławska Uniwersytet Wrocławski Instytut Nauk Ekonomicznych Zakład Polityki gospodarczej Cykl koniunkturalny - definicja Cykl koniunkturalny to powtarzające się okresowo

Bardziej szczegółowo

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu

Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Przemysł chemiczny wychodzi z kryzysu Po trudnym roku 2009 przemysł chemiczny stopniowo wychodzi z kryzysu Sytuacja gospodarki na świecie Z punktu widzenia efektów kryzysu w 2009 r. w globalnym przemyśle

Bardziej szczegółowo

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment

Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Jak zbierać plony? Krótkoterminowo ostrożnie Długoterminowo dobierz akcje Typy inwestycyjne Union Investment Warszawa sierpień 2011 r. Co ma potencjał zysku? sierpień 2011 2 Sztandarowy fundusz dla klientów

Bardziej szczegółowo

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę

Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Mirosław Gronicki Wpływ globalnego kryzysu finansowego na polską gospodarkę Warszawa 31 maja 2011 r. Spis treści 1. Geneza światowego kryzysu finansowego. 2. Światowy kryzys finansowy skutki. 3. Polska

Bardziej szczegółowo

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych

Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Forum Liderów Banków Spółdzielczych Model polskiej bankowości spółdzielczej w świetle zmian regulacji unijnych Uwarunkowania rozwoju banków spółdzielczych Jerzy Pruski Prezes Zarządu BFG Warszawa, 18 września

Bardziej szczegółowo

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku

Klub Laureatów Dolnośląskiego Certyfikatu Gospodarczego 25 kwietnia 2016 roku 25 kwietnia 2016 roku Bieżąca sytuacja gospodarcza Grzegorz Warzocha - AVANTA Auditors & Advisors www.avanta-audit.pl Międzynarodowa sytuacja gospodarcza 4,0% 3,5% 3,0% 2,5% Globalne tendencje gospodarcze

Bardziej szczegółowo

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014

BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku. Warszawa, 24 czerwca 2014 BANK HANDLOWY W WARSZAWIE S.A. Wyniki za 2013 rok i podział zysku Warszawa, 24 czerwca 2014 Otoczenie makroekonomiczne Gospodarka stopniowo przyspiesza Dalsza poprawa sytuacji na rynku pracy 7.0 5.0 3.0

Bardziej szczegółowo

lipiec 2014 r. PROJEKT BADAWCZY: KONFERENCJI PRZEDSIĘBIORSTW FINANSOWYCH W POLSCE ORAZ KRAJOWEGO REJESTRU DŁUGÓW Informacja sygnalna

lipiec 2014 r. PROJEKT BADAWCZY: KONFERENCJI PRZEDSIĘBIORSTW FINANSOWYCH W POLSCE ORAZ KRAJOWEGO REJESTRU DŁUGÓW Informacja sygnalna lipiec 2014 r. PROJEKT BADAWCZY: KONFERENCJI PRZEDSIĘBIORSTW FINANSOWYCH W POLSCE ORAZ KRAJOWEGO REJESTRU DŁUGÓW Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski lipiec

Bardziej szczegółowo

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku

Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Raport Grupy LUG za cztery kwartały 2008 roku Szanowni Państwo Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom Naszych Akcjonariuszy i Inwestorów, a także by dać wyraz transparentności prowadzonej działalności przekazuję

Bardziej szczegółowo

RADA NADZORCZA SPÓŁKI

RADA NADZORCZA SPÓŁKI Poznań, 07.04.2015 r. OCENA SYTUACJI SPÓŁKI INC S.A. ZA ROK 2014 DOKONANA PRZEZ RADĘ NADZORCZĄ Rada Nadzorcza działając zgodnie z przyjętymi przez Spółkę Zasadami Ładu Korporacyjnego dokonała zwięzłej

Bardziej szczegółowo

Autor: Paweł Pastusiak

Autor: Paweł Pastusiak Autor: Paweł Pastusiak Czarny czwartek 24 października 1929 roku, dzień, w którym ceny akcji na Nowojorskiej Giełdzie Papierów Wartościowych (ang. New York Stock Exchange) gwałtownie spadły, co obecnie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny...

Spis treści. Opis funduszy OF/ULS2/1/2015. Polityka inwestycyjna i opis ryzyka UFK Portfel Dłużny...3. UFK Portfel Konserwatywny... Opis funduszy Spis treści Opis funduszy OF/ULS2/1/2015 Rozdział 1. Rozdział 2. Rozdział 3. Rozdział 4. Rozdział 5. Rozdział 6. Rozdział 7. Rozdział 8. Rozdział 9. Rozdział 10. Postanowienia ogólne...3

Bardziej szczegółowo