NAUKI EKONOMICZNE ECONOMIC NOTES tom XXI

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "NAUKI EKONOMICZNE ECONOMIC NOTES tom XXI"

Transkrypt

1 Wydawnictwo Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Płocku NAUKI EKONOMICZNE ECONOMIC NOTES tom XXI Wybrane problemy gospodarki europejskiej Selected problems of the European economy Redakcja naukowa Jacek Grzywacz i Sławomir Kowalski Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku PŁOCK 2015

2 REDAKCJA NACZELNA WYDAWNICTWA PAŃSTWOWEJ WYŻSZEJ SZKOŁY ZAWODOWEJ W PŁOCKU REDAKTOR NACZELNY dr Anna Nowacka SEKRETARZ REDAKCJI mgr Katarzyna Atemborska REDAKCJA NAUKOWA TOMU prof. dr hab. Jacek Grzywacz doc. dr inż. Sławomir Kowalski REDAKTOR STATYSTYCZNY dr Agnieszka Krzętowska REDAKTORZY JĘZYKOWI język angielski mgr Adrianna Nowakowska język polski mgr Bożena Piórkowska język rosyjski mgr Elżbieta Wiśniewska-Przybyła RECENZENT prof. dr hab. Krzysztof Marecki Pierwotną wersją czasopisma jest wersja drukowana ISSN X Zgodnie z Komunikatem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 31 grudnia 2014 roku Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku. Nauki Ekonomiczne otrzymały 3 punkty w wykazie czasopism naukowych (lista B, poz. 2503). Czasopismo zostało też zindeksowane w bazie Index Copernicus ICV 2013: 3.59 oraz BazEkon. Skład, druk i oprawa: Białystok, ul. Zwycięstwa 10 tel

3 SPIS TREŚCI CZĘŚĆ I EKONOMIA, ZARZĄDZANIE I FINANSE Jacek Grzywacz Skuteczność instrumentów przeciwdziałających w Polsce procederowi prania brudnych pieniędzy...7 Jacek Grzywacz, Wioleta Dąbrowska Weryfikacja kontrahentów jako sposób ograniczania ryzyka transakcyjnego w handlu zagranicznym...19 Mariola Szewczyk Jarocka Kreatywna rachunkowość...29 Walentyna Łozowiecka Uwarunkowania ekonomiczne efektywnej pracy zawodowej współczesnego pracownika...39 Agnieszka Krzętowska, Andrzej Jagodziński Pozapłacowe elementy motywowania pracowników w świetle badań...49 Barbara A. Sypniewska Istota, błędy i bariery w komunikowaniu się w organizacji...65 Andrzej Jagodziński Formy prawno organizacyjne przedsiębiorstw...79 Elżbieta Gąsiorowska Sposoby finansowania grupy MSP a cykl życia organizacji na rynku...89 Joanna Cecelak Rynek aniołów biznesu w Europie...99 Katarzyna Nagraba Zarządzanie wartością klienta na rynku usług medycznych w Polsce Anna Nowacka Bancassurance - alternatywny kanał dystrybucji usług ubezpieczeniowych Katarzyna Racka Metody eksploracji danych i ich zastosowanie CZĘŚĆ II POLITYKA REGIONALNA I ROLNICTWO Sławomir Kowalski Dopłaty bezpośrednie w nowej perspektywie finansowej Unii Europejskiej na lata Lech Bylicki Nieruchomość rolna i gruntowa w polskim porządku prawnym...165

4 4 Spis treści Ludmiła Będzikowska Tendencje rozwojowe chowu bydła mlecznego w aspekcie opłacalności produkcji mleka CZĘŚĆ III WSPÓŁPRACA MIĘDZYNARODOWA Курмаев П.Ю. Практические аспекты информационного обеспечения процесса государственного регулирования Рыбчак Е. С. Направления совершенствования государственного регулирования рынка финансовых услуг в Украине Гузар Б.С., Цыкалюк А.С. Управление конкурентоспособностью продукции Рыбчак В.И. Актуальные проблемы государственного регулирования предпринимательской деятельности Eric Garland Reflections on the Balcerowicz Plan...227

5 CZĘŚĆ I EKONOMIA, ZARZĄDZANIE I FINANSE

6

7 Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku Nauki Ekonomiczne, t. XXI, Jacek Grzywacz Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku SKUTECZNOŚĆ INSTRUMENTÓW PRZECIWDZIAŁAJĄCYCH W POLSCE PROCEDEROWI PRANIA BRUDNYCH PIENIĘDZY Wstęp Pranie pieniędzy jest procederem integralnie związanym z różnego rodzaju przestępczością, prowadzoną zwłaszcza przez zorganizowane grupy przestępcze. Nie jest to zjawisko nowe, jednak dzisiejsze jego rozmiary stymulowane przez wzrost gospodarczy, a także przez sytuacje kryzysowe wskazują wprost na konieczność ciągłych intensywnych działań przeciwstawiających się tym groźnym procesom. Świat przestępczy dysponuje obecnie świetnie zorganizowaną i funkcjonującą machiną umożliwiającą legalizowanie ogromnych kwot uzyskiwanych z różnorodnych przestępstw. Sama skala prania pieniędzy, nie jest oczywiście łatwa do oszacowania, przyjmuje się jednak, że może sięgać nawet 5% światowego PKB. Jest to zatem równowartość wielu miliardów dolarów, poddanych wszechstronnej obróbce pralniczej, trafiających później do systemu gospodarczego. Wiadomo przy tym, że podstawowym narzędziem wykorzystywanym przez przestępców jest rynek finansowy, w szczególności zaś banki, gdzie inicjuje się cały proces legalizowania brudnych pieniędzy. Jednocześnie sektor ten jest pierwszym kluczowym ogniwem walki z praniem pieniędzy i działania podejmowane w tym obszarze mają praktycznie decydujące znaczenie w skutecznej walce z opisywanym procederem. Działania te mają zarówno charakter formalny, w postaci różnorodnych regulacji prawnych, a także organizacyjny na szczeblu państwowym oraz w ramach poszczególnych instytucji, których działalność związana jest z tym problemem. Nie są to oczywiście jedynie banki. Trudno wreszcie jednoznacznie określić, który rodzaj regulacji (międzynarodowych czy krajowych) ma tu większe znaczenie, nie ulega jednak wątpliwości, że sprawnie funkcjonujący w ramach danego państwa system walki z pralnią ma decydujące znaczenie. Z drugiej strony, umiędzynarodowienie instytucji finansowych, globalizacja, deregulacja czy rozwój rynków europejskich, jak również rozkwit technik internetowych znacznie upraszczają operacje finansowe, w tym o charakterze przestępczym. Konieczna jest zatem intensywna współpraca międzynarodowa, kreowana w istotnym stopniu przez odpowiednie akty prawne.

8 8 Jacek Grzywacz 1. Regulacje polskie Należy zauważyć, że strategia walki z praniem pieniędzy ma w Polsce o wiele krótszą historię, w porównaniu z państwami rozwiniętymi, wśród których szczególną rolę odgrywa tu USA i Wielka Brytania. Problem ten dotknął bowiem nasz kraj zdecydowanie później, samo zjawisko jest również mniejsze niż w przypadku państw zachodnich. Ponadto, w Polsce długo nie doceniano zagrożeń, jakie niesie za sobą ten proceder. Sama strategia walki z omawianym procederem powinna określać następujące elementy: 1 jej zakres w obszarze prawnym, instytucjonalnym oraz prewencyjnym, niezbędne ustawy, typy instytucji, ich uprawnienia oraz obowiązki w zakresie rozpoznawania zjawiska i zapobiegania temu procederowi, wymogi określające pułapy operacji finansowych, powyżej których będzie istniał obowiązek ich rejestracji, regulacje dotyczące raportowania podejmowanych transakcji, wszelkiego rodzaju procedury z zakresu weryfikacji klientów, rozpoznawania podejrzanych operacji, zachowań, itp. tworzenie organu odpowiedzialnego za analizę raportów otrzymywanych od instytucji obowiązanych, 2 zasady działania organów ścigania, regulacje w zakresie współpracy poszczególnych instytucji oraz organów zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Pomijając szczegółową charakterystykę polskich uregulowań prawnych warto wspomnieć, że polski system walki z pralnią zaczął się tworzyć na początku lat 90-tych ubiegłego stulecia i obejmował głównie przepisy dotyczące funkcjonowania systemu bankowego. Nieco później doszły przepisy regulujące obrót gospodarczy oraz z zakresu prawa karnego. 3 Trudno jest jednoznacznie ocenić skuteczność tych przepisów, bez wątpienia jednak podążały one za potrzebą dostosowywania się do zmieniających się uwarunkowań, głównie o charakterze gospodarczym Zdecydowanie jednak najważniejszym uregulowaniem, obok kodeksu karnego z 1997r. jest Ustawa z dnia 16 listopada 2000r. o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł. Jej celem było wypełnienie postanowień zawartych w dyrektywie Rady Wspólnot Europejskich z 1991r. oraz konwencji wiedeńskiej z 1998r., a także organizacji zajmujących się tym procederem, a w szczególności FATF 4. 1 J. Grzywacz, Pranie pieniędzy, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2011, s Są to wszystkie podmioty, które mają obowiązek raportowania odpowiednich transakcji do Generalnego Inspektora Informacji Finansowej. 3 Ustawa z dnia 12 października 1994r. o ochronie obrotu gospodarczego oraz zmianie niektórych przepisów prawa karnego ( Dz. U. 1994, nr 126, poz. 615) 4 FATF (Financial Action Task Force), czyli Grupa Specjalna ds. Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy uznawana jest za najważniejszą organizację zajmującą się tematyką przeciwdziałania praniu pieniędzy. Opracowała ona stosowne rekomendacje w postaci tzw. 40 Zaleceń Grupy FATF, będące wytycznymi o charakterze międzynarodowym, dotyczące przeciwdziałania opisywanemu procederowi.

9 Skuteczność instrumentów przeciwdziałających w Polsce procederowi... 9 Ustawa ta wprowadziła zasady zbliżone do przyjętych w systemach innych państw, np. w USA. Powołała dodatkowo do życia instytucję Generalnego Inspektora Informacji Finansowej, czyli polska jednostkę wywiady finansowego, zadaniem której jest pośredniczenie pomiędzy organami ścigania, a instytucjami finansowymi. Ustawa nastawiona była na ujawnianie dochodów pochodzących nie tylko z przestępczości, ale także z szarej strefy gospodarki. Jest to nader istotne zważywszy na fakt, że udział tej strefy w kreowaniu polskiego PKB szacuje się na ok %(!). Niestety, nadal problem ten jest mało doceniany, zaś miliardy szarych pieniędzy nadal dosyć swobodnie funkcjonują w naszej gospodarce i trudno spodziewać się poprawy sytuacji wobec tak niskiej skuteczności w ograniczeniu tej strefy gospodarowania. Do najważniejszych postanowień wspomnianej ustawy należy zaliczyć: 5 zwiększenie zbioru instytucji obowiązanych, powołanie GIIF, ustalenie zasad w zakresie rejestracji transakcji powyżej EUR (obecnie powyżej EUR), a także operacji podejrzanych, określenie zasad ujawniania danych klientów oraz poszczególnych transakcji za żądanie GIIF bądź innego uprawnionego organu, regulacje dotyczące identyfikacji klientów, określenie zasad w zakresie kontroli instytucji obowiązanych, obowiązek posiadania szkoleń w zakresie przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy oraz wypracowania procedur w tym obszarze. Wprowadzone regulacje określiły kształt polskiego systemu organizacji walki z pralnią. Ilustruje to rysunek 1. Rysunek 1. Polski system zwalczania prania brudnych pieniędzy Źródło: opracowanie własne. 6 stycznia 2009 roku została zatwierdzona przez Radę Ministrów nowelizacja w/w ustawy. Wynikało to z konieczności: 5 Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z 15 lipca 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu, Dz. U. 2003, nr 153, poz

10 10 Jacek Grzywacz dostosowania obowiązujących przepisów do dyrektyw unijnych i aktów prawa międzynarodowego, dostosowania przepisów do potrzeb bardziej skutecznej walki z procederem, dostosowanie tytułu ustawy i ujednolicenie w zakresie odnoszącym się do zagadnienia prania pieniędzy oraz terminologii stosowanej w obszarze międzynarodowym, wprowadzenie przedmiotowych regulacji wspólnotowych do polskiego porządku prawnego. W związku z powyższym zaproponowano, aby tytuł ustawy otrzymał nowe brzmienie: o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Nowe przepisy szczegółowo regulują m. in. obowiązki instytucji finansowych w zakresie przestrzegania stosownych procedur. Przewidują również kary za uchylanie się od tych obowiązków. Na przykład, kara finansowa za naruszenie przepisów ustawy sięga PLN. Jak zwykle, w sytuacji wprowadzania zmian o charakterze ustawowym pojawiają się krytyczne poglądy, wśród których wyraźna była opinia, że zmiany te mają w dużym stopniu jedynie kosmetyczny charakter. Nie jest to oczywiście w pełni obiektywna ocena, problemem jednak nadal pozostaje gotowość banków do przestrzegania obowiązujących przepisów. Jak się bowiem okazuje, bankowcy dosyć często wskazują na gotowość ponoszenia konsekwencji finansowych, w świetle wysokich kosztów wdrażania rozwiązań, o których jest mowa w ustawie. Praktycznie jedynie nieliczne baki w Polsce wdrożyły własne, autorskie systemy walki z pralnią, uwzględniające obowiązujące regulacje. 2. Metody walki z pralnią Opierając się na rekomendacji grupy FATF każda instytucja finansowa powinna wprowadzać w swojej jednostce specjalne techniki przeciwdziałania praniu pieniędzy, które oprócz tego, że będą skuteczne, powinny również być stale udoskonalane. Wskazuje się również, aby każda taka jednostka posiadała w swojej strukturze organ kontrolny, umożliwiający weryfikację poprawności i skuteczności działania systemów, którymi posługuje się instytucja. 6 Sam system walki z pralnią ma nader rozbudowany charakter, bez względu jednak na szczegółowe rozwiązania w poszczególnych instytucjach składa się z dwóch fundamentalnych obszarów działań: 1. Identyfikowanie klienta, poprzez gromadzenie odpowiednich informacji. 2. Analiza transakcji o podejrzanym charakterze Informacja dotycząca klientów Jakość tego rodzaju informacji przesądza praktycznie o skutecznym wyłapywaniu osób wzbudzających podejrzenia wobec rodzaju i legalności przeprowadzonych transakcji. Procedura dotycząca samych zasad przeprowadzania tych czynności jest dosyć zbliżona zarówno w przypadku osób indywidualnych, 6 FATF, 40 Recommendations, w:.//www.fatf-gafi.org,

11 Skuteczność instrumentów przeciwdziałających w Polsce procederowi jak i instytucji. Oczywiste jest przy tym, że w przypadku przedsiębiorstw gromadzenie informacji ma zdecydowanie bardziej złożony i rozbudowany charakter. W tym wypadku można wyróżnić pewne rodzaje podmiotów, które najczęściej wykorzystywane są do realizowania transakcji związanych z praniem pieniędzy. Należą do nich: instytucje świadczące usługi finansowe poza kontrolą obejmującą sektor finansowy, np. kantory, podmioty zajmujące się obrotem towarami o wysokiej wartości jednostkowej (np. nieruchomości, biżuteria, dzieła sztuki), wszelkiego rodzaju pośrednicy finansowi. Poza kryterium dotyczącym rodzaju prowadzonej działalności istotne znaczenie mają również inne aspekty brane pod uwagę podczas identyfikacji klienta, a mianowicie: kryterium geograficzne, przy którym zwraca się uwagę na klientów prowadzących działalność z tzw. strefami ryzyka (np. tam, gdzie produkowane są narkotyki, gdzie obowiązują łagodne przepisy podatkowe), kryterium ekonomiczne dotyczy nieracjonalnych zachowań klientów, np. zlecanie transakcji odbiegających swoim rodzajem od charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, szybkie i częste wycofywanie z konta wpływających środków, kryterium szczególnego rodzaju działalności klienta, np. handel z zagranicą towarami masowymi łatwo zbywalnymi (no. Zboża, cukier), transakcje z domami jubilerskimi, kryterium klienta przypadkowego, który np. przypadkowo dokonuje wielokrotnych wpłat poniżej kwoty podlegającej rejestracji. W wykrywaniu przestępstw przeprowadzanych przez nowych klientów wykorzystuje się procedurę Poznaj swojego klienta (Know Your Customer KYC). Dostarcza ona informacji niezbędnych przy ocenie zarówno danego klienta, jak i dokonywanych przez niego transakcji. pozyskanie informacji o kliencie która umożliwia jego prawidłową identyfikację - przed założeniem konta każdorazowa weryfikacja tożsamości klienta przed i po założeniu konta tworzenie i zachowanie rejestru informacji związanych ze sprawdzaniem tożsamości klienta ustalanie, czy klient figuruje na wydanej przez ministerstwo skarbu liście znanych lub podejrzanych organizacji terrorystycznych poinformowanie klienta przed otworzeniem konta, że wymagana będzie informacja dotycząca jego tożsamości Różnorodność dociekań w ramach omawianej polityki uzależniona Jest głównie od rodzaju klienta i formy jego działalności. Inne będzie postępowanie w stosunku do klienta krajowego czy zagranicznego detalicznego, inne wobec klienta inwestycyjnego, jeszcze inne zaś wobec klienta korporacyjnego. Jednak podstawowe pytania, na które powinno się jednoznacznie odpowiedzieć w trakcie współpracy z klientem, a jeśli to możliwe - jeszcze przed nawiązaniem

12 12 Jacek Grzywacz współpracy, powinny być oparte na rozmowach z nim, sprawdzaniu adekwatnym do potrzeb oraz obserwacji przebiegu współpracy. Do najważniejszych z nich należą: Czy klient wyróżnia się spośród innych tego typu klientów? Na czym polegają różnice między konkretnymi klientami? Czy klient należy do grupy podwyższonego ryzyka? Można stwierdzić, że realizacja programu Poznaj swojego klienta jest w pewnej mierze ekwiwalentem weryfikacji kryteriów typowania transakcji podejrzanych. Obecnie program ten jest coraz powszechniej stosowany, głównie za sprawą standardów wprowadzonych przez Unię Europejską. Banki, a także inne instytucje finansowe są zobligowane do przeprowadzania tego typu procedur i przechowywania zgromadzonych informacji. Ponadto muszą one niemalże przez cały czas aktualizować dane i potwierdzać ich wiarygodność, co z ich punktu widzenia jest czynnością niewątpliwie czasochłonną, a przez to i kosztowną. Dlatego też wiele instytucji finansowych nie przykłada zbyt dużej wagi do realizacji programu i traktuje go jako zło konieczne. Ponadto warto podkreślić trudności, jakich dostarcza sama ocena klientów. Nie ma bowiem jednoznacznej listy cech czy też zawodów, które automatycznie kwalifikują daną osobę do grupy podwyższonego ryzyka. Również eksperci grupy FATF wskazują na trudności oraz niemożliwość sporządzenia wyczerpującego spisu cech. W przypadku niektórych klientów dana cecha może bowiem nic nie znaczyć, a w przypadku innych może świadczyć o próbie dokonania przestępstwa. Program Poznaj swojego klienta jest skupiony przede wszystkim wokół identyfikacji oraz gromadzenia dokumentacji określającej rzeczywistą tożsamość klienta i prowadzoną przez niego działalność. Nie chodzi przy tym wyłącznie o zbieranie dokumentów, lecz przede wszystkim o zagłębianie się, głównie przez doradców klientów czy też ich opiekunów, w działalność prowadzoną przez klientów,. zdobywanie wiedzy na temat właścicieli danych podmiotów gospodarczych, zadanie sobie oraz klientom właściwych pytań i szukanie na nie odpowiedzi. Konieczne jest stałe monitorowanie klienta oraz prowadzonej przez niego działalności. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, czy dokonywane transakcje są takie, jakich bank się spodziewał, zarówno pod względem charakteru jak i wielkości, czy są zgodne z charakterem prowadzonej działalności oraz czy klient nie dokonuje operacji innych niż do tej pory. Istotne jest zdobywanie wiedzy, skąd pochodzą środki pieniężne, dokąd zostają przetransferowane, w jakim celu, jak wygląda struktura organizacyjna i własnościowa danego podmiotu (klienta) w przypadku osób prawnych itp. Wszystko to podlega należytej dokumentacji i powinno stanowić wiedzę ułatwiającą wykrycie osób podejrzanych o przeprowadzanie transakcji prania brudnych pieniędzy, a także przyczyniać się do skuteczniejszego ścigania takich osób.

13 Skuteczność instrumentów przeciwdziałających w Polsce procederowi Transakcje podejrzane Z oczywistych względów niemożliwe jest stworzenie pełnej listy czy wykazu operacji i transakcji budzących podejrzenie. W związku z tym podczas ich typowania należy postępować elastycznie, pamiętając o konieczności ciągłego analizowania zmieniających się warunków i metod działania przestępców. Można jednak wymienić tu kilka istotnych definicji. Transakcje niejasne to te transakcje, których okoliczności są niejednoznaczne w kontekście ekonomiczno-finansowym, tzn. ich charakterystyki finansowe są niepełne albo cel ich realizacji jest nieokreślony. Transakcje nietypowe to te transakcje, które nie są podobne do innych realizowanych przez danego klienta, tzn. nie mają związku z zakresem działalności zleceniodawcy. Transakcje nadzwyczajne to te transakcje, które są na zapotrzebowanie klienta realizowane w kosztowny sposób, dotyczą wielkich kwot i pod względem gospodarczym są nieuzasadnione. Wyjaśnienia wymaga także termin transakcje powiązane. Transakcje powiązane można zaliczyć do typu transakcji podejrzanych, kiedy to transakcja na zlecenie klienta jest prowadzona w ramach kilku operacji, niejednokrotnie przez różne instytucje czy ich oddziały, a ujawnione okoliczności wskazują, że wspomniane operacje są lub mogą być ze sobą połączone przez zleceniodawcę, jego pełnomocnika lub beneficjenta. Transakcją powiązaną może być np. zarówno przedstawienie trzech czeków na sumę 5000 EUR, bez względu na wysokość jednostkowej wypłaty. W 2000 roku 11 największych banków na świecie założyło tzw. Grupę Wolfsberg, która opracowała dwa standardy tworzące ramy budowy systemu monitorowania transakcji: przegląd transakcji w czasie rzeczywistym, monitorowanie transakcji. Pierwsze rozwiązanie polega na przeglądzie instrukcji płatności (np. przelewów bankowych) jeszcze przed ich wykonaniem. Głównym zadaniem tego rodzaju monitoringu jest respektowanie międzynarodowych sankcji i embarg. W wyniku tego procesu identyfikowane są płatności na lub z kont osób bądź podmiotów, na które zostały nałożone przez władze ograniczenia w transferze środków. Listy zawierające te podmioty są regularnie dostarczane i aktualizowane przez odpowiednie władze. 7 Istotne jest, aby proces ten przeprowadzony był w czasie rzeczywistym, gdyż jedynie wtedy istnieje możliwość skutecznego blokowania transakcji przed ich dokonaniem. W odniesieniu do monitorowania transakcji instytucje finansowe mają obowiązek informowania o transakcjach powyżej określonej kwoty (np. w Unii Europejskiej jest to jak wiadomo kwota powyżej EUR). Poza tym podmioty sektora finansowego informowane są o embargach i sankcjach, które muszą być respektowane. Poza podejściem kwotowym konieczne jest również 7 Wolfsberg Statement on AML Screening, Monitoring and Searching 2009, Grupa Wolfsberg 2009.

14 14 Jacek Grzywacz wyszukiwanie nietypowych transakcji na podstawie znanych już oraz przewidywanych zachowań klienta. Należy również wspomnieć, że zdaniem Grupy Wolfsberg monitorowanie transakcji powinno uwzględniać również ryzyko danego transferu. Przegląd transakcji powinien być ściśle połączony z procesem zbierania informacji na temat klientów. Należy przy tym zauważyć, że zarówno identyfikacja klienta i przegląd transakcji są ze sobą ściśle powiązane. Procedury opracowane przez Grupę przewidują, że standardy monitorowania transakcji powinny być dostosowane do typu działalności prowadzonej przez instytucję finansową. Ramy systemu przeglądu transakcji powinny uwzględniać narażenie konkretnego podmiotu na określone działania przestępcze. Przykładowo system monitorowania powinien inaczej wyglądać w biurze maklerskim, a inaczej w banku. Co więcej Grupa proponuje dywersyfikację standardów wewnątrz tej samej instytucji - inne transakcje budzą podejrzenia w sektorze klientów indywidualnych, korporacyjnych, czy private banking. 8 Zdaniem Grupy, najbardziej efektywny system monitorowania transakcji powinien zawierać przynajmniej jeden lub więcej z niżej wymienionych elementów. dedykowany, automatyczny system przeglądu transakcji i generujący raporty o nietypowej aktywności, manualne raportowanie podejrzanej aktywności przez pracowników oraz przegląd raportów generowanych systemowo wsteczna analiza uprzednio wygenerowanych raportów. We wszystkich wymienionych wyżej elementach instytucje finansowe powinny skupić się na najbardziej nieprzewidywalnych i potencjalnie podejrzanych zachowaniach klientów, aby zredukować liczbę wygenerowanych raportów, które po dalszej analizie okazały się fałszywymi alarmami. 3. Praktyczne aspekty walki z pralnią Nie jest łatwo jednoznacznie ocenić skuteczność działań podejmowanych w Polsce zarówno przez organy ścigania, jak też instytucje finansowe (głównie banki) mających na celu przeciwdziałanie procederowi prania pieniędzy. Różnorodne statystyki potwierdzają, że problem ten zajmuje istotne miejsce w strukturze przestępstw gospodarczych, co potwierdza tabela 1. 8 Tamże.

15 Skuteczność instrumentów przeciwdziałających w Polsce procederowi Tabela 1. Przestępczość dotycząca prania pieniędzy w Polsce ROK Liczba postępowań wszczętych Lista przestępstw stwierdzonych Źródło: Pranie pieniędzy-art.-229.html, aktualne na dzień Należy zauważyć, że statystyki policyjne wskazują, że pralnia jest problemem ważnym. Trudno jednak oprzeć się wrażeniu, że skala tego zagadnienia, której wyrazem jest m.in. fakt funkcjonującego, rozbudowanego i kosztownego systemu zapobiegawczego mimo wszystko nie znajduje odzwierciedlenia w danych empirycznych. Z jednej strony twierdzi się, że ten niebezpieczny proceder stale się nasila, z drugiej natomiast przytacza się dane policyjne wskazujące, że ilość stwierdzonych tego rodzaju przestępstw istotnie spadła w 2013 roku w porównaniu do roku ubiegłego. Wynika to z faktu, że grupy przestępcze stosują coraz bardziej wyrafinowane techniki pralnicze, które w wielu wypadkach są po prostu niewykrywalne. Poza tym okazuje się, że funkcjonujące w bankach systemy przeciwdziałania pralni charakteryzują się różnym stopniem zaawansowania oraz mają różna skuteczność. Zgodnie np. z wynikami autorskich badań przeprowadzonych w 2014 roku wśród 15 największych banków w Polsce większość pracowników deklaruje posiadanie wiedzy na temat polityki służącej przeciwdziałaniu pralni. Wydaje się jednak, że tego rodzaju deklaracje należy przyjmować dosyć ostrożnie zwłaszcza, że we wszystkich badanych bankach częstotliwość udziału pracowników w specjalistycznych szkoleniach dotyczących tej problematyki wynosi najczęściej co najwyżej jeden raz w roku. Znamienne jest również, że najczęściej wykorzystywanymi sposobami realizowania polityki przeciwdziałania pralni są rejestr transakcji oraz ich analiza. Warto przy tym zauważyć, że poziom zaawansowania tej polityki jest w niektórych bankach znacznie wyższy w stosunku do ogólnej sytuacji na rynku bankowym. Na przykład, Citybank zatrudnia ponad 300 pracowników odpowiedzialnych za zgodność procedur wewnętrznych z krajowymi oraz międzynarodowymi regulacjami dotyczącymi przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz stale rewiduje procedury pod katem ich skuteczności w wykrywaniu nadużyć i przestępstw. Zadania w tym zakresie bank ten realizuje poprzez następujące rozwiązania: stałe rewizje i aktualizacje wewnętrznych procedur i regulacji,

16 16 Jacek Grzywacz korzystanie z niezależnych opinii audytorów i specjalistów w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy, ciągłe szkolenie pracowników, szczególne zaangażowanie w proces przeciwdziałania praniu pieniędzy pracowników mających bezpośredni kontakt z klientem, inwestycje w technologie wspierające monitoring transakcji, członkostwo w międzynarodowych organizacjach takich jak Grupa Wolfsberg. Specjalnie wyszkoleni pracownicy analizują sygnały przekazywane przez system, na podstawie określonych scenariuszy zachowań transakcyjnych. Pracownik analizuje dane na temat transakcji oraz podmiotów dokonujących płatności pod kątem ich nietypowości, czy możliwości powiązania z przestępstwem. Na podstawie zebranych informacji pracownik banku decyduje, czy badana aktywność jest podejrzana, z czym wiąże się konieczność przygotowania odpowiedniego raportu. Podsumowując, praktyka bankowa potwierdza, że niektóre banki nader aktywnie realizują zadania z zakresu przeciwdziałania pralni. Niestety w wielu tych instytucjach funkcjonujące rozwiązania mają jedynie ogólny wręcz kosmetyczny charakter. Trudno zatem spodziewać się pozytywnych efektów takich działań. Problem pralni dotyczy zarówno aktywności instytucji nadzorujących cała politykę mającą na celu przeciwdziałanie procederowi. Wśród najpilniejszych, niezbędnych do rozwiązania problemów należy wyróżnić kilka, wydaje się kluczowych zagadnień. 1. Konieczność podniesieni poziomu współpracy instytucji obowiązanych (głównie banków) z jednostkami wywiadu finansowego. Pracownicy banków nadal podkreślają, że brakuje informacji zwrotnych dotyczących jakości wysyłanych raportów. Trudno jest zatem ulepszać kolejne dokumenty, zaś zagrożenie karami powoduje, że banki często powiadamiają o każdej, nawet wątpliwej aktywności przestępczej, bez szczególnego uzasadnienia podejrzeń. 2. Wskazuje się, że instytucje nadzorcze, głównie GIIF powinny być bardziej aktywne w dostarczaniu informacji na temat aktualnych trendów i metod przestępczości finansowej. Dotyczy to również informacji o przypadkach skutecznego udaremniania przestępstw finansowych. 3. Nadal zauważa się luki w zakresie skutecznych przepisów lub porozumień pomiędzy organami nadzoru a instytucjami finansowymi. Dotyczy to np. identyfikacji klienta, a szczególnie braku obowiązku weryfikacji rachunku bankowego w przypadku wątpliwości, czy klient działa we własnym imieniu. 4. Przeszkody natury prawnej bądź praktycznej, w dostępie władz administracyjnych oraz sądowniczych do informacji dotyczących tożsamości posiadaczy, bądź rzeczywistych właścicieli rachunków oraz informacji na temat odnotowanych transakcji. 5. Nadmierne rozbudowane regulacje w zakresie poufności, dotyczące instytucji finansowych.

17 Skuteczność instrumentów przeciwdziałających w Polsce procederowi Nadal raporty z kontroli przeprowadzonych w instytucjach obowiązanych wskazują na niedostateczny poziom realizacji przepisów ustawy, szczególnie w zakresie wykonywania obowiązku rejestracji transakcji, identyfikacji podmiotów uczestniczących w transakcji, typowania transakcji i zawiadamiania o nich. Skuteczna walka z pralnią nie jest możliwa bez faktycznego zadbania o sprawnie funkcjonujący cały system, w skład którego wchodzą głównie instytucje finansowe oraz nadzorcze. Bez tej współpracy organy ścigania nie będą miały wiele do powiedzenia, zwłaszcza biorąc pod uwagę stały rozwój metod i technik pralniczych wykorzystywanych przez zorganizowane grupy przestępcze. Należy przy tym stale mieć na uwadze, że członkiem takiej grupy nie są tylko pospolici przestępcy, ale również całe zespoły informatyków, prawników, inżynierów różnych specjalności, itd. Podsumowanie Śledząc polską historie walki z pralnia trudno oprzeć się wrażeniu, że jej skuteczność jest coraz wyższa. Wprawdzie statystyki policyjne nie napawają szczególnym optymizmem widać jednak, że ostatnie dziesięć lat istotnie uaktywniło w tym zakresie banki, a także instytucje nadzorujące politykę przeciwdziałania temu procederowi. Podkreśla się mimo to, że nadal występuje szereg niedociągnięć i zaniedbań, m. in. formalnych i organizacyjnych. Bankowcy wskazują często, że koszty wdrażania odpowiednich rozwiązań, w tym informatycznych są niewspółmiernie wyższe, w stosunku do kar, jakie mogą ewentualnie ponosić banki za zaniedbania wobec obowiązujących przepisów. Jak zatem nakłonić sektor bankowy do zdecydowanie większej aktywności w walce z pralnią, zastępującej jedynie pozorne rozwiązania, które często nadal dominują. W wielu przypadkach w zbyt wąskim stopniu dostrzega się konsekwencje procederu prania pieniędzy w działalności banków. Warto zatem przypomnieć chociażby takie, jak: naruszenie stabilności finansowej banku i groźba utraty jego reputacji, straty finansowe powodowane przez skorumpowanych pracowników, podejmujących świadomie decyzje niekorzystne dla instytucji, spadek zaufania do systemu bankowego, również na arenie międzynarodowej; wiąże się to m. in. z realną groźbą obniżenia aktywności ze strony inwestorów zagranicznych. Lista realnych zagrożeń jest oczywiście znacznie szersza i obejmuje, poza bankami i rynkiem finansowym praktycznie całą gospodarkę. Przykładowo można chociażby wymienić groźbę naruszania zasad prowadzenia uczciwej konkurencji, przejęcie kontroli nad niektórymi sektorami gospodarki przez zorganizowane grupy przestępcze, zakłócenie systemu podatkowego i walutowego, czy też wreszcie wzrost poziomu korupcji poprzez korumpowanie pracowników administracji mających wpływ na funkcjonowanie całej gospodarki.

18 18 Jacek Grzywacz Wydaje się, że funkcjonujące przepisy, w tym o charakterze o międzynarodowym spełniają w zasadzie podstawowe wymogi skutecznej walki z pralnią. Pozostaje jedynie problem właściwego ich wdrażania i przestrzegania, co w istotnym stopniu dotyczy instytucji finansowych, głównie banków. Bez aktywnego i rzetelnego działania tych instytucji trudno będzie spodziewać się wymiernych efektów w tym zakresie. Bibliografia FATF, 40 Recommendations, w:.//www.fatf-gafi.org, Grzywacz J., Pranie pieniędzy, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa Pranie pieniędzy-art.-229.html, aktualne na dzień Obwieszczenie Marszałka Sejmu RP z 15 lipca 2003r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o przeciwdziałaniu finansowaniu terroryzmu, Dz. U. 2003, nr 153, poz Ustawa z dnia 12 października 1994r. o ochronie obrotu gospodarczego oraz zmianie niektórych przepisów prawa karnego, Dz. U. 1994, nr 126, poz. 615 Wolfsberg Statement on AML Screening, Monitoring and Searching 2009, Grupa Wolfsberg THE EFFECTIVENESS OF THE INSTRUMENTS IN POLAND TO COUNTER MONEY LAUDERING Summary The money laundering is involving the organized crime, having the international character today definitely inseparably. Therefore the fight against this practice in one state is unusually difficult and practically impossible what the necessity of functioning of relevant regulation causes on the international arena. In the article they fixed their attention around solutions opposing the phenomenon of the money laundering, as well as international organizations, participating in the fight against the organized crime. Key words: laundering money, organized crime, regulations, European Council

19 Zeszyty Naukowe PWSZ w Płocku Nauki Ekonomiczne, t. XXI, Jacek Grzywacz Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Płocku Wioleta Dąbrowska Szkoła Główna Handlowa w Warszawie WERYFIKACJA KONTRAHENTÓW JAKO SPOSÓB OGRANICZANIA RYZYKA TRANSAKCYJNEGO W HANDLU ZAGRANICZNYM Wstęp Ocena wiarygodności i wypłacalności partnera biznesowego w transakcjach handlu zagranicznego jest jednym z najważniejszych elementów decydujących o powodzeniu transakcji, w tym wywiązaniu się stron z postanowień zawartych w kontrakcie i otrzymaniu zapłaty. Związane to jest z występowaniem ryzyka transakcyjnego, w tym m.in. zagrożenia niedotrzymania postanowień umowy ze strony zamawiającego (np. odmowa zapłaty), pomimo należytego wykonania zlecenia. Dochodzenie roszczeń na drodze sądownej i windykacja należności jest procesem długotrwałym i kosztownym, a przede wszystkim destabilizującym działalność przedsiębiorstwa i zakłócającym jego finansom. Ograniczeniu ryzyka transakcyjnego sprzyja wzrost liczby pomyślnie przeprowadzonych transakcji pomiędzy tymi samymi kontrahentami, którzy przez to nabierają względem siebie coraz większego zaufania. Jednakże budowanie zaufania jest procesem czasochłonnym, zaś z drugiej strony oczekiwania względem realizacji zamówień, czy też dynamicznie zmieniające się warunki otoczenia, silna konkurencja wymuszają na przedsiębiorcach działanie pod presją czasu i podejmowanie szybkich decyzji obciążonych wysokim ryzykiem. Niezbędne zatem jest wykorzystanie innych źródeł dostępu do rzetelnej i obiektywnej informacji na temat wiarygodności i wypłacalności kontrahenta, które jednocześnie wpływają na usprawnienie współpracy pomiędzy podmiotami. 1. Ryzyko transakcyjne w handlu zagranicznym Ryzyko transakcyjne uważane jest za jedno z wielu zagrożeń towarzyszących wymianie handlowej na rynkach zagranicznych. Nawiązuje do realizacji kontraktu i wskazuje na istnienie zagrożenia nie wywiązania się z zobowiązań

20 20 Jacek Grzywacz, Wioleta Dąbrowska umownych pomiędzy uczestnikami transakcji. 1 W odróżnieniu od specyfiki współpracy podmiotów na jednolitym rynku krajowym, na rynku zagranicznym przebiegają one w warunkach zwiększonej niepewności, w tym także względem kontrahentów. O ile na rynku krajowym uzyskanie informacji o podmiotach gospodarczych w tym profilu działalności, miejscu siedziby, formy własności 2 czy też danych finansowych przedsiębiorstw 3 nie stanowi większych problemów, o tyle poszukiwanie rzetelnych informacji na temat podmiotów zagranicznych na tzw. własną rękę i ich prawidłowe odczytanie wydaje się być zadaniem bardziej skomplikowanym. Trudność stanowi umiejętność oszacowania udostępnianych treści według hierarchii cech jakościowych True and Fair View tj. zrozumiałości, prawdziwości, przejrzystości, przydatności czy istotności. Za słowem W. Bienia decyzje dotyczące sposobu i terminu rozliczeń związanych z realizacją kontraktu ustalane są w rezultacie negocjacji między partnerami i zależą od wzajemnego ich zaufania. 4 Na wzrost zaufania oddziałują takie czynniki jak m.in. znajomość kontrahenta, w tym także dostęp do informacji umożliwiających weryfikację jego wypłacalności, historia przeprowadzanych transakcji i ich pomyślność realizacji. S. J. Newell i R.E. Goldsmith odnosząc się do wiarygodności partnerów biznesowych podkreślają znaczenie osobistych kontaktów oraz znajomość przedstawicieli podmiotów zagranicznych, pomiędzy którymi zawierana jest współpraca. 5 Wagę znaczenia licznych kontaktów pomiędzy kontrahentami podkreślają również D. Malhorta i J. K. Murnighan, wskazując potrzebę kształtowania wzajemnego zaufania, która korzystnie oddziałuje na postrzeganie kontrahenta przez pryzmat jego wiarygodności. 6 Biorąc pod uwagę czasochłonność procesu budowania relacji z kontrahentem, dynamikę zmian zachodzących w otoczeniu przedsiębiorstwa czy też globalną konkurencję rozwiązanie to wydaje się sprawdzać jedynie w przypadku podmiotów mających bogate doświadczenie we wzajemnej współpracy. Wiarygodność kontrahentów to jeden z kluczowych czynników decydujących o powodzeniu transakcji zarówno dla początkujących jak i doświadczonych przedsiębiorców. Założenie to potwierdzają wyniki badań Bibby MSP Index z kwietnia 2014 r. wskazujące, iż w opinii co piątego polskiego eksportera należącego do sektora MSP najistotniejszym czynnikiem motywującym do podjęcia 1 J. Grzywacz, Rozliczenia finansowe przedsiębiorstw w obrotach z zagranicą, Wyd. Difin, Warszawa Możliwość zweryfikowania danych o podmiotach gospodarczych przy użyciu wyszukiwarki Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej CEIDG, https://prod.ceidg.gov.pl/ CEIDG/ceidg.public.ui/search.aspx z dnia 22.IX.2014 r. oraz wyszukiwarki podmiotów w Krajowym Rejestrze Sądowym, Ministerstwo Sprawiedliwości, https://ems.ms.gov.pl/krs/wyszukiwaniepodmiotu z dnia 22.IX.2014 r. 3 Publikowane w Monitorze Sądowym i Gospodarczym sprawozdania finansowe podmiotów zobowiązanych do ich sporządzania. Obowiązek sporządzania rocznych sprawozdań finansowych wynika z zapisów Ustawy z dnia r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330). 4 W. Bień, Zarządzanie finansami przedsiębiorstwa, Wyd. Difin, Warszawa 2011, s S. J. Newell, R.E. Goldsmith, The Development of a Scale to MeasurePerceived Corporate Credibility, Journal of Business Research 2001, Nr D. Malhotra, J. K. Murnighan, The Effects of Contracts on Interperso-nal Trust, Administrative Science Quarterly 2002, No. 3. Cyt. za: L. Canning, S. Hanmer-Lloyd, Trust in Buyer-Seller Relationships. The Challenge of Environmental (Green) Adaptation, European Journal ofmarketing 2007, Nr. 9/10.

21 Weryfikacja kontrahentów jako sposób ograniczania ryzyka współpracy handlowej z zagranicą jest pomoc w sprawdzeniu wiarygodności i wypłacalności kontrahenta. 7 Ryzyko niewypłacalności grozi bowiem utratą przez dany podmiot zdolności do terminowego regulowania zobowiązań finansowych, 8 pogorszenia się sytuacji finansowej przedsiębiorstwa, utratą płynności, a w skrajnych przypadkach bankructwem. 2. Przyczyny opóźnień w regulowaniu płatności przez kontrahentów zagranicznych Rozważania na temat nieterminowych płatności w handlu zagranicznym skłaniają do podjęcia dyskusji na temat przyczyn ich powstawania. Problem ten ma zasadnicze znaczenie z gospodarczego punktu widzenia, szczególnie w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw, których aktywność odgrywa wielkie znaczenie na wzrost gospodarczy oraz zatrudnienie. 9 Odpowiedzi na to pytanie dostarczają nam wyniki badań przeprowadzonych w czerwcu 2014r. przez Atradius, których efektem jest raport Peyment Practices Barometer. Tabela 1. Główne powody opóźnień w płatnościach ze strony zagranicznych kontrahentów Przyczyny opóźnień w płatnościach Niewystarczająca dostępność funduszy Spór nad jakością dostarczonych towarów / usług Niezgodność parametrów dostarczonego towaru / usługi z zamówieniem Skomplikowane procedury dotyczące rozliczeń płatności Nieefektywny system bankowy Europa Wschodnia 37,5% 15,2% 11,8% 24,8% 18,6% Europa Zachodnia 35,2% 19,9% 17,1% 23,7% 25,0% Polska 31,5% 13,7% 8,9% 41,9% 37,1% 7 z dnia 22.IX.2014 r. 8 A. Bień, W. Bień, Słownik finansów, Wyd. Difin, Warszawa 2010, s Wypowiedź Dyrektor Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce Ewy Synowiec, z dnia 25.IX.2014 r.

22 22 Jacek Grzywacz, Wioleta Dąbrowska Przyczyny opóźnień w płatnościach Nieprawidłowe informacje na fakturze Kredytowanie działalności nabywcy kosztem wykonawcy zlecenia Ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nabywcy Wysłanie faktury do niewłaściwego odbiorcy Inne Europa Wschodnia 15,8% 22,5% 17,2% 14,1% 10,1% Europa Zachodnia 18,0% 23,9% 18,6% 14,4% 8,1% Polska 18,6% 25,8% 19,4% 16,1% 1,6% Źródło: Opracowanie własne na podstawie badań pod nazwą Barometr Praktyk Płatniczych, Atradius Peyment Practices Barometer, International survey of B2B payment behaviour, czerwiec 2014 r., s Na przykładzie Polski, najczęściej wymienianym przez respondentów powodem braku zapłaty była zawiłość procedur związanych z rozliczeniem płatności (41,9%). W przypadku ogółu krajów Europy Wschodniej oraz Europy Zachodniej odsetek ten był o niespełna połowę mniejszy. Na podstawie niniejszych danych można wnioskować o istnieniu trudności w rozumieniu konstrukcji i przebiegu procesu rozliczeń transakcji handlu zagranicznego przez przedsiębiorców, a zatem potrzebie podniesienia poziomu ich wiedzy na ten temat. Znaczenie miała także efektywność działania systemu bankowego, który określony został jako mało skuteczny (37,1%). Zagraniczni kontrahenci opóźniali się z regulowaniem płatności także z powodu braku odpowiednich środków finansowych pozwalających na pełne pokrycie zobowiązań. Odpowiedź taką udzieliło 31.5% badanych respondentów. Co czwarty zagraniczny kontrahent wykorzystywał opóźnienia płatności jako sposób na finansowanie własnej działalności, inaczej mówiąc udzielał sobie pewnego rodzaju kredytu zwlekając z przekazaniem pieniędzy na konto wykonawcy zlecenia. W tym przypadku wyniki były zbliżone do właściwych dla krajów Europy Wschodniej i Europy Zachodniej. W opinii co piątego kontrahenta zagranicznego brak zapłaty wynikał z faktu ogłoszenia upadłości przedsiębiorstwa (19,4%). Pozostałe czynniki argumentujące nieterminowość regulowania płatności można określić jako wynikające z przyczyn czysto technicznych w tym: umieszczenie nieprawidłowych danych na fakturze (18,6%), wysłanie faktury do niewłaściwego odbiorcy (16,1%), powstanie sporu nad jakością dostarczonych towarów (13,7%) oraz niezgodność parametrów dostarczonego towaru ze specyfikacją zawartą w umowie (8,9%). Pozostałe (1,6%) odpowiedzi odnosiły się do działania innych czynników o różnorodnym charakterze. 10 Barometr Praktyk Płatniczych, Atradius Peyment Practices Barometer, International survey of B2B payment behaviour, czerwiec 2014r. Badania kwestionariuszowe, wywiady pogłębione, przeprowadzone na próbie 828 respondentów, przedsiębiorców z czterech krajów objętych badaniem (Czechy, Węgry, Polska, Słowacja), w Polsce badanie przeprowadzono na próbie 200 przedsiębiorców. Round13/ppb14_ee_june_2014_final.pdf z dnia 24.IX.2014 r.

23 Weryfikacja kontrahentów jako sposób ograniczania ryzyka Praktyki przedsiębiorstw w zakresie zabezpieczania transakcji handlu zagranicznego przed ryzykiem opóźnień w płatnościach W przypadku powstania opóźnień w płatnościach ze strony zagranicznych kontrahentów przedsiębiorcy stają przed wyzwaniem podjęcia odpowiednich działań mających na celu odzyskanie należności. Wielu z nich jeszcze przed podpisaniem umowy współpracy decyduje się na rozwiązania zabezpieczające ich finanse przed utratą. Z punktu widzenia dobra interesów wykonawcy zamówienia, najlepszą i najbardziej bezpieczną formą rozliczeń jest płatność z góry. Jednakże z pozycji nabywcy ryzyko nienależytego wykonania zlecenia, a nawet zaniechanie jego realizacji ze strony wykonawcy, jest na tyle wysokie, iż mogłoby poważnie zagrozić jego interesom i narazić nabywcę na straty. Niezbędne jest zatem odnalezienie konsensusu w drodze negocjacji między podmiotami. Jednym ze sposobów ograniczenia ryzyka jest np. wybór odpowiednich form rozliczeń, w których zapłata uzależniona jest od spełnienia określonych warunków przez każdą ze stron. Innym sposobem jest ubezpieczenie należności, skorzystanie z gwarancji lub poręczeń. W Polsce funkcjonuje rozbudowany system oficjalnych i komercyjnych instrumentów finansowego wsparcia współpracy handlowej z podmiotami zagranicznymi. Stanowi on zarówno źródło pozyskania środków na finansowanie transakcji, jak i formę zabezpieczenia przed ryzykiem utraty należności. Ich konstrukcja łączy zatem w sobie dwie najważniejsze kwestie związane z finansowaniem działalności i ubezpieczeniem transakcji. Innym rozwiązaniem jest zlecenie dokonania weryfikacji konkretnego kontrahenta przez wyspecjalizowane krajowe i zagraniczne instytucje. Różnorodność dostępnych form zabezpieczeń nie daje jednak całkowitej pewności ochrony przed ryzykiem transakcyjnym. Tabela prezentuje praktyki polskich przedsiębiorstw stosowane w przypadku wystąpienia opóźnień w płatnościach. Tabela 2. Sposoby zabezpieczania finansów przedsiębiorstw przed następstwami działania ryzyka opóźnień w płatnościach ze strony zagranicznych kontrahentów Wykorzystywanie rezerw na złe długi Ubezpieczenia należności Wysyłanie monitów Korzystanie z usług firm windykacyjnych Rozliczenie gotówkowe Europa wschodnia 29,1% 15,7% 72,6% 19,6% 34,6% Europa zachodnia 30,5% 22,1% 46,2% 31,0% 31,0% Polska 34,0% 29,3% 53,8% 35,9% 41,5%

24 24 Jacek Grzywacz, Wioleta Dąbrowska Sprawdzenie wiarygodności kredytowej kupującego Systematyczne monitorowanie ryzyka kredytowego kupującego Stosowanie uwarunkowanych form płatności Rozpraszanie ryzyka kontrahenta dywersyfikacja kontrahentów Europa wschodnia 42,7% 36,0% 28,4% 19,9% Europa zachodnia 43,3% 35,9% 36,7% 23,7% Polska 45,3% 37,7% 36,8% 24,5% Źródło: Opracowanie własne na podstawie Barometru Praktyk Płatniczych, Atradius Peyment Practices Barometer, International survey of B2B payment behaviour, czerwiec 2014 r., s Zabezpieczenia finansów przedsiębiorstw krajowych przed skutkiem braku zapłaty z tytułu transakcji handlowych z podmiotami zagranicznymi przybierają różnorodną formę. Pozytywną przesłanką jest istnienie wśród przedsiębiorców świadomości występowania zagrożenia w postaci ryzyka transakcyjnego oraz jego konsekwencjach wpływających na całokształt prowadzenia działalności, czego dowodem jest fakt korzystania z rozwiązań ograniczających jego występowanie. Wyniki badania wskazują, że niespełna połowa respondentów sprawdza wiarygodność kredytową kontrahentów (45,3%). 37,7% przedsiębiorców odpowiedziało, iż systematycznie monitoruje ryzyka kredytowe kontrahenta. Popularnym rozwiązaniem było także wykorzystywanie uwarunkowanych form płatności. Dzięki tej metodzie w przypadku 36,8% krajowych respondentów biorących udział w badaniu łatwiejsze było dochodzenie zapłaty. Choć jak wynika z raportu badań ubezpieczenie należności było skutecznym sposobem tylko w 29,3% przypadków, to i tak był to lepszy wynik w porównaniu z praktykami krajów Europy Wschodniej i Europy Zachodniej. Prawie co czwarty polski przedsiębiorca ograniczał ryzyko transakcyjne dokonując dywersyfikacji bazy kontrahentów, zawierając umowy współpracy z różnymi podmiotami (24,5%), zaś co drugi decydował się na wysyłanie monitów (53,8%). W przypadku 35,9% respondentów niezbędne było skorzystanie z usług firm windykacyjnych. Z powody braku zapłaty ze strony zagranicznych kontrahentów, do celu finansowania bieżącej działalności przedsiębiorstwa wykorzystywały przeznaczone rezerwy na złe długi (34,0%). Wśród respondentów 41,5% korzystało z gotówkowej formy rozliczeń. 11 Barometr Praktyk Płatniczych, Atradius Peyment Practices Barometer, International survey of B2B payment behaviour, czerwiec 2014r. Badania kwestionariuszowe, wywiady pogłębione, przeprowadzone na próbie 828 respondentów, przedsiębiorców z czterech krajów objętych badaniem (Czechy, Węgry, Polska, Słowacja), w Polsce badanie przeprowadzono na próbie 200 przedsiębiorców. june_2014_final.pdf z dnia 24.IX.2014 r.

25 Weryfikacja kontrahentów jako sposób ograniczania ryzyka Źródła informacji o zagranicznych kontrahentach Na rynku krajowym i zagranicznym istnieje szereg instytucji świadczących usługi w zakresie weryfikacji wiarygodności i wypłacalności zagranicznych kontrahentów. Świadczą je m. in. międzynarodowe wywiadownie gospodarcze, zagraniczne izby handlowe, placówki konsularne jak również wyspecjalizowane firmy działające na zasadach komercyjnych, np. Coface, Euler Hermes czy Atradius. Dzięki tego rodzaju usługom przedsiębiorcy mają możliwość uzyskania niezbędnych informacji pozwalających na podjęcie współpracy z zagranicznymi kontrahentami. Jednakże decydując się na zamówienie danych przedsiębiorca powinien mieć świadomość poniesienia dodatkowych kosztów z tytułu wykonania zlecenia i uwzględnić je w ogólnych wydatkach związanych z realizacją zamówień. Do wyceny raportu brane są pod uwagę: kraj w którym funkcjonuje firma oraz czas przygotowania raportu. Dla przykładu zbadanie firmy, której siedziba znajduje się w Azji lub Afryce i udostępnienie raportu na temat jej wiarygodności i wypłacalności to wydatek rzędu kilkuset złotych, najniższa cena usługi to 130 złotych, np. w przypadku kontrahenta z Czech. (Coface). Przygotowanie raportu o rosyjskim kontrahencie zajmuje około 10 (Coface) 18 dni roboczych (wywiadownia gospodarcza Dun and Bradstreet Poland). W przypadku przedsiębiorstw z siedzibą w krajach UE realizacja trwa do 5 dni roboczych, a jej koszt kształtuje się w granicach kilkuset złotych (wywiadownia gospodarcza Dun and Bradstreet Poland). Podwójna stawka dotyczy raportów realizowanych w tzw. trybie ekspresowym. 12 Jak dowodzą badania Bibby MSP Index niespełna połowa polskich eksporterów z sektora MSP (47,5%) sięga do źródeł informacji na temat wiarygodności zagranicznych kontrahentów. 13 Służą także temu wszelkiego rodzaju konferencje, spotkania branżowe poświęcone tematyce handlu zagranicznego, targi, wystawy podczas których prezentowane są cenne informacje o zwyczajach, kulturze, formach rozliczeń oraz finansowych instrumentach wsparcia działalności przedsiębiorstw na arenie międzynarodowej. Problem nieterminowych płatności w handlu zagranicznym poruszany jest także na szczeblu rządowym. W celu przeciwdziałania utracie płynności finansowej przedsiębiorstw oraz ich upadłości wywołanych brakiem zapłaty ze strony kontrahentów wprowadzone zostało narzędzie prawne tj. Dyrektywa UE z 16 lutego 2011 r. nr 2011/7/UE w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Reguluje ona zasady oraz terminy rozliczeń, które od 16 marca 2013 roku zostały inkorporowane do systemów prawnych krajów UE, w tym Polski. Podsumowanie Podejmując decyzję o współpracy z podmiotami zagranicznymi warto zapoznać się z uwarunkowaniami prowadzenia działalności gospodarczej na arenie 12 z dn. 23.IX.2014 r. 13 Badanie Bibby MSP Index, z dnia 23.IX.2014 r.

Bitcoin a przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy

Bitcoin a przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy Bitcoin a przepisy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy 29 czerwca 2015 Jacek Czarnecki Prawnik II Digital Money & Currency Forum, Warszawa Bitcoin a AML Czym jest pranie pieniędzy? Przestępstwo prania

Bardziej szczegółowo

XIII Międzynarodowa Konferencja. Przestępczośćubezpieczeniowa. Szczecin, 11-12 marca 2010 r.

XIII Międzynarodowa Konferencja. Przestępczośćubezpieczeniowa. Szczecin, 11-12 marca 2010 r. Polska Izba Ubezpieczeń- Jacek Jurzyk Wiceprzewodniczący Grupy Roboczej ds. Przeciwdziałania Praniu Brudnych Pieniędzy Radca prawny Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i przestępczości w ubezpieczeniach

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO OBROTU GOSPODARCZEGO MODUŁY WARSZTATOWE

BEZPIECZEŃSTWO OBROTU GOSPODARCZEGO MODUŁY WARSZTATOWE BEZPIECZEŃSTWO OBROTU GOSPODARCZEGO MODUŁY WARSZTATOWE WARSZTAT G-A PRAWNO-TEORETYCZNE PODSTAWY OBROTU GOSPODARCZEGO. Podstawy ekonomii. Podstawy finansów i bankowości. Pojęcie gospodarki i obrotu gospodarczego.

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r.

Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Warszawa, dnia 19 maja 2009 r. Opinia do ustawy o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu wprowadzaniu do obrotu finansowego wartości majątkowych pochodzących z nielegalnych lub nieujawnionych źródeł oraz o

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich

Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym w Końskich Załącznik do Uchwały Zarządu Nr 11/XLI/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 8/IX/14 z dnia 30 grudnia 2014r. Polityka zarządzania ryzykiem braku zgodności w Banku Spółdzielczym

Bardziej szczegółowo

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej

Ocena ryzyka kontraktu. Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Ocena ryzyka kontraktu Krzysztof Piłat Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej Plan prezentacji Główne rodzaje ryzyka w działalności handlowej i usługowej przedsiębiorstwa Wpływ udzielania

Bardziej szczegółowo

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje

BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje BION w bankach mapa klas ryzyka i ich definicje Ryzyko kredytowe ryzyko nieoczekiwanego niewykonania zobowiązania lub pogorszenia się zdolności kredytowej zagrażającej wykonaniu zobowiązania. Ryzyko kontrahenta

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej

Podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Stanowisko UKNF w sprawie dobrych praktyk w zakresie walutowych transakcji pochodnych - podstawowe zagadnienia opracowane na podstawie wniosków z analizy nadzorczej Zgromadzony w toku czynności nadzorczych

Bardziej szczegółowo

RAPORT: MMP a kontrahenci opóźniający zapłatę faktur

RAPORT: MMP a kontrahenci opóźniający zapłatę faktur RAPORT: MMP a kontrahenci opóźniający zapłatę faktur Wyniki badania dotyczącego sposobów postępowania polskich mikro- i małych przedsiębiorstw w stosunku do kontrahentów nieprzestrzegających terminów płatności

Bardziej szczegółowo

Świadomy Podatnik projekt Rady Podatkowej PKPP Lewiatan. www.radapodatkowa.pl

Świadomy Podatnik projekt Rady Podatkowej PKPP Lewiatan. www.radapodatkowa.pl Świadomy Podatnik projekt Rady Podatkowej PKPP Lewiatan www.radapodatkowa.pl RYZYKO PODATKOWE Marcin Kolmas Definicja pojęcia ryzyka podatkowego na cele naszego spotkania Co to jest ryzyko podatkowe Ryzyko

Bardziej szczegółowo

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach

BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach BANK SPÓŁDZIELCZY w Krzeszowicach Polityka informacyjna Banku Spółdzielczego w Krzeszowicach dotycząca adekwatności kapitałowej Krzeszowice, 2014. r. Spis treści 1. Postanowienia ogólne... 3 2. Zakres

Bardziej szczegółowo

Usługa faktoringu w PKO BP Faktoring SA. Koszalin, dnia 11.04.2013r.

Usługa faktoringu w PKO BP Faktoring SA. Koszalin, dnia 11.04.2013r. Usługa faktoringu w PKO BP Faktoring SA Koszalin, dnia 11.04.2013r. Co to jest faktoring? Z pojęciem faktoringu wiążą się trzy podmioty. Każdy z nich w różnych opracowaniach dotyczących usługi faktoringu

Bardziej szczegółowo

Weryfikacja informacji o klientach podstawą prowadzenia bezpiecznego biznesu. Jolanta Dajek Trener Biznesu Ekspert ds. Zarządzania Należnościami

Weryfikacja informacji o klientach podstawą prowadzenia bezpiecznego biznesu. Jolanta Dajek Trener Biznesu Ekspert ds. Zarządzania Należnościami Weryfikacja informacji o klientach podstawą prowadzenia bezpiecznego biznesu Jolanta Dajek Trener Biznesu Ekspert ds. Zarządzania Należnościami Wizja mojej firmy transportowej Co wpływa na bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20

Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Warszawa, dnia 12 maja 2016 r. Poz. 20 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 10 maja 2016 r. w sprawie Karty audytu wewnętrznego w Ministerstwie Spraw

Bardziej szczegółowo

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE

ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu Banku z dnia 18.12.2014r Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Nadzorczej z dnia 18.12.2014r ZASADY ŁADU KORPORACYJNEGO W BANKU SPÓŁDZIELCZYM W GŁOGOWIE Głogów, 2014r W Banku

Bardziej szczegółowo

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA

Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka w Domu Maklerskim Capital Partners SA Strategia identyfikacji, pomiaru, monitorowania i kontroli ryzyka zatwierdzona przez Zarząd dnia 14 czerwca 2010 roku zmieniona przez Zarząd dnia 28 października 2010r. (Uchwała nr 3/X/2010) Tekst jednolity

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Słownik wybranych terminów Wstęp Rozdział 1 Terroryzm rozpoznane i prognozowane zagrożenia

Spis treści Wykaz skrótów Słownik wybranych terminów Wstęp Rozdział 1 Terroryzm rozpoznane i prognozowane zagrożenia Wykaz skrótów...15 Słownik wybranych terminów...17 Wstęp...25 Rozdział 1 Terroryzm rozpoznane i prognozowane zagrożenia...29 1. Rozwój terroryzmu... 29 2. Pojęcie terroru i spór o definicję terroryzmu...

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r.

Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA SPRAW ZAGRANICZNYCH Warszawa, dnia 6 maja 2015 r. Poz. 16 Z A R Z Ą D Z E N I E N R 15 M I N I S T R A S P R AW Z A G R A N I C Z N Y C H 1) z dnia 6 maja 2015 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

Spółdzielcza Baza Nieruchomości. Realizacja postanowień Rekomendacji J

Spółdzielcza Baza Nieruchomości. Realizacja postanowień Rekomendacji J Spółdzielcza Baza Nieruchomości Realizacja postanowień Rekomendacji J Spółdzielcza Baza Nieruchomości PODSTAWOWE INFORMACJE O SYSTEMIE: System Spółdzielcza Baza Nieruchomości realizuje wytyczne Komisji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, lipiec 2012

Warszawa, lipiec 2012 Russell Bedford Poland Legal Tax Audit Accounting Corporate Finance Business Consulting Training Blue Point Al. Stanów Zjednoczonych 61A 04-028 Warszawa, Poland, T: +48 22 516 26 80 F: +48 22 516 26 82

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA ŚWIADCZENIA USŁUG NA RZECZ KLIENTA PROFESJONALNEGO W ERSTE Securities Polska S.A. SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE

PROCEDURA ŚWIADCZENIA USŁUG NA RZECZ KLIENTA PROFESJONALNEGO W ERSTE Securities Polska S.A. SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE PROCEDURA ŚWIADCZENIA USŁUG NA RZECZ KLIENTA PROFESJONALNEGO W ERSTE Securities Polska S.A. SPÓŁKA AKCYJNA Z SIEDZIBĄ W WARSZAWIE 1. Sposób Klasyfikacji Klienta 1. ERSTE Securities Polska S.A.. (Firma

Bardziej szczegółowo

PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A.

PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A. PGE Dom Maklerski S.A. Procedura świadczenia usług na rzecz klienta profesjonalnego w PGE Dom Maklerski S.A. zatwierdzona uchwałą nr 135/XI/2015 Zarządu PGE Dom Maklerski S.A. z dnia 25 listopada 2015

Bardziej szczegółowo

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie

Polityka przestrzegania Zasad ładu korporacyjnego. w Banku Spółdzielczym w Szczuczynie Załącznik do uchwały Zarządu Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 79/2014 z dnia 12.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Szczuczynie Nr 51/2014 z dnia 12.12.2014r. Polityka

Bardziej szczegółowo

Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu wybrane problemy prawne

Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu wybrane problemy prawne Przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu wybrane problemy prawne Jacek Jurzyk Dyrektor ds. Strategii Bezpieczeństwa i Przeciwdziałania Przestępczości Biuro Bezpieczeństwa Centrali PZU

Bardziej szczegółowo

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Szczucinie (będące częścią Polityki zgodności stanowiącej integralną część Polityk w zakresie zarządzania ryzykami w Banku Spółdzielczym w

Bardziej szczegółowo

Sztuka skutecznego zarządzania należnościami fundamentem długowiecznej firmy. Jolanta Dajek Ekspert ds. Zarządzania Należnościami

Sztuka skutecznego zarządzania należnościami fundamentem długowiecznej firmy. Jolanta Dajek Ekspert ds. Zarządzania Należnościami Sztuka skutecznego zarządzania należnościami fundamentem długowiecznej firmy Jolanta Dajek Ekspert ds. Zarządzania Należnościami Dwudziestowieczne marki były krzyczącymi markami. Było im łatwo. Marki XXI

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES OD 1 STYCZNIA 2012 r. DO 31 GRUDNIA 2012 r. PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al.

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski

Spis treści: Wstęp. ROZDZIAŁ 1. Istota i funkcje systemu finansowego Adam Dmowski Rynki finansowe., Książka stanowi kontynuację rozważań nad problematyką zawartą we wcześniejszych publikacjach autorów: Podstawy finansów i bankowości oraz Finanse i bankowość wydanych odpowiednio w 2005

Bardziej szczegółowo

NARZĘDZIA BEZPIECZNEGO ROZWOJU EKSPORTU

NARZĘDZIA BEZPIECZNEGO ROZWOJU EKSPORTU NARZĘDZIA BEZPIECZNEGO ROZWOJU EKSPORTU 1 POLSKI EKSPORT ROŚNIE W SIŁĘ Główne kierunki eksportu polskich przedsiębiorców: Nowe trendy Chiny Afryka Północna Irlandia 26,10% 6,40% 6,30% Źródło: Ministerstwo

Bardziej szczegółowo

GWARANCJE. w Banku BGŻ S.A.

GWARANCJE. w Banku BGŻ S.A. GWARANCJE w Banku BGŻ S.A. Informacje ogólne Bank BGŻ jest jednym z 10 największych banków w Polsce. Od ponad 30-lat aktywnie działamy na rynku. Jesteśmy bankiem uniwersalnym. Oferujemy produkty i usługi

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r.

Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO. z dnia 21 czerwca 2013 r. DZIENNIK URZĘDOWY Warszawa, dnia 21 czerwca 2013 r. Poz. 15 OBWIESZCZENIE z dnia 21 czerwca 2013 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu uchwały Nr 384/2008 Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie wymagań

Bardziej szczegółowo

Ubezpieczenie ryzyka kredytu kupieckiego World Food Warsaw

Ubezpieczenie ryzyka kredytu kupieckiego World Food Warsaw Ubezpieczenie ryzyka kredytu kupieckiego World Food Warsaw Próg zgłoszenia do ubezpieczenia Saldo należności od poszczególnych kredytobiorców Zgłoszeni w celu ustalenia limitów kredytowych Klienci nazwani

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP

INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WSTĘP INFORMACJE PODLEGAJĄCE UPOWSZECHNIENIU, W TYM INFORMACJE W ZAKRESIE ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ EFIX DOM MALERSKI S.A. WEDŁUG STANU NA DZIEŃ 31 GRUDNIA 2011 ROKU I. WSTĘP 1. EFIX DOM MAKLERSKI S.A., z siedzibą

Bardziej szczegółowo

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu

Zasady ładu korporacyjnego w Banku Spółdzielczym w Sierpcu Załącznik do Uchwały nr 60/2014 Rady Nadzorczej Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 01 grudnia 2014 roku Załącznik do Uchwały nr 20/2014 Zarządu Banku Spółdzielczego w Sierpcu z dnia 04 grudnia 2014

Bardziej szczegółowo

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów

Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów RAPORT OCENA KONTROLI ZARZĄDCZEJ Szkoła Podstawowa nr 336 im. Janka Bytnara Rudego - Ursynów raport za rok: 2015 Strona 1 z 12 I. WSTĘP: Kontrolę zarządczą w jednostkach sektora finansów publicznych stanowi

Bardziej szczegółowo

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością

OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Sprawozdanie Zarządu z działalności OMEGA KANCELARIE PRAWNE BROKER Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością za okres od dnia 25 lipca 2014 r. do dnia 31 grudnia 2014 r. I. Podstawowe informacje o Spółce

Bardziej szczegółowo

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej

Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Polityka Informacyjna Domu Inwestycyjnego Investors S.A. w zakresie adekwatności kapitałowej Warszawa, dnia 21 grudnia 2011 roku 1 Data powstania: Data zatwierdzenia: Data wejścia w życie: Właściciel:

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bank Spółdzielczy w Augustowie. Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych Załącznik do uchwały Zarządu Nr 81 z dnia 16.12.2014r. Załącznik do uchwały Rady Nadzorczej Nr 29 z dnia 17.12.2014r. Bank Spółdzielczy w Augustowie Zasady Ładu Korporacyjnego dla instytucji nadzorowanych

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych

RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych RAPORT: MMP a sposoby finansowania działalności w sytuacji zatorów płatniczych Wyniki badania dotyczącego sposobów radzenia sobie z utratą płynności przez polskie mikro- i małe przedsiębiorstwa, udzielające

Bardziej szczegółowo

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego )

Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) Polityka informacyjna UniCredit CAIB Poland S.A. ( Domu Maklerskiego ) I. Preambuła 1. Dom Maklerski wprowadza niniejszą Politykę Informacyjną w celu wypełnienia obowiązków określonych w Rozporządzeniu

Bardziej szczegółowo

Bibby Financial Services

Bibby Financial Services Bibby Financial Services Bibby Financial Services Wspieramy rozwój firm na całym świecie Łukasz Sadowski Piotr Brewczak Jaki jest średni roczny wzrost faktoringu w ostatnich 3 latach? Branża faktoringowa

Bardziej szczegółowo

Karta audytu wewnętrznego

Karta audytu wewnętrznego Załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 0050.149.2015 Burmistrza Miasta Lędziny z dnia 08.07.2015 Karta audytu wewnętrznego 1. Karta audytu wewnętrznego określa: cel oraz zakres audytu wewnętrznego; zakres niezależności

Bardziej szczegółowo

KURS DORADCY FINANSOWEGO

KURS DORADCY FINANSOWEGO KURS DORADCY FINANSOWEGO Przykładowy program szkolenia I. Wprowadzenie do planowania finansowego 1. Rola doradcy finansowego Definicja i cechy doradcy finansowego Oczekiwania klienta Obszary umiejętności

Bardziej szczegółowo

Broszura informacyjna mifid. Poradnik dla Klienta

Broszura informacyjna mifid. Poradnik dla Klienta Broszura informacyjna mifid Poradnik dla Klienta Broszura Informacyjna mifid 1. MiFID informacje ogólne Niniejsza Broszura zawiera informacje przeznaczone dla Klientów Banku na temat realizowania przez

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie 18/K/2010 Burmistrza Głuszycy

Zarządzenie 18/K/2010 Burmistrza Głuszycy Zarządzenie 18/K/2010 w sprawie: procedury postępowania dotyczącego przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w zakresie wpłat gotówkowych dokonywanych w kasie Urzędu Miejskiego w

Bardziej szczegółowo

Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o.

Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o. Zasady kategoryzacji Klienta w OPERA Domu Maklerskim Sp. z o.o. W związku z wejściem w życie nowelizacji Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2005 r., Nr 183, poz.1538

Bardziej szczegółowo

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA

UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA UMOŻLIWIAMY WYMIANĘ PONAD 120 WALUT Z CAŁEGO ŚWIATA Transakcje Spot (Transkacje natychmiastowe) Transakcje terminowe (FX Forward) Zlecenia rynkowe (Market Orders) Nasza firma Powstaliśmy w jednym, jasno

Bardziej szczegółowo

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej

Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu Krótkoterminowe planowanie finansowe na przykładzie przedsiębiorstw z branży wydawniczej Karolina Piątkowska Wrocław 2013 Spis treści: Wstęp... 3 I. Opis teoretyczny

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie ryzykiem nadużyć popełnianych przez beneficjentów środków UE

Zarządzanie ryzykiem nadużyć popełnianych przez beneficjentów środków UE Iwona Gawrycka Zarządzanie ryzykiem nadużyć popełnianych przez beneficjentów środków UE Materiały przygotowane na Konferencję IIA Polska Warszawa 18-19 czerwca 2015 r. Nadużycie finansowe a nieprawidłowości

Bardziej szczegółowo

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE

OBOWIĄZKI INFORMACYJNE Transformacje Prawa Prywatnego 4/2010 ISSN 1641 1609 OBOWIĄZKI INFORMACYJNE PROJEKT Tytuł: Obowiązki informacyjne Rozdział I. Obowiązki informacyjne przed dokonaniem czynności prawnej Art. 1. Obowiązek

Bardziej szczegółowo

Modelowy program Praktyk tydzień 2:

Modelowy program Praktyk tydzień 2: Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Człowiek - najlepsza inwestycja. Modelowy program Praktyk tydzień 2: finanse, księgowość, kadry www.enze.fnm.pl

Bardziej szczegółowo

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE)

Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Wspólna Metodologia 1 Załącznik 2.1 Miejski Specjalista ds. Energii (SE) Miejska Jednostka ds. Zarządzania Energią (JZE) Przykładowy opis pracy Wprowadzenie Specjalista ds. energii jest kluczową postacią,

Bardziej szczegółowo

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12.

Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie według stanu na dzień 31.12. Załącznik do Uchwały Nr 49/2014 Zarządu Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w Zabłudowie z dnia 10.07.2014r. Raport z zakresu adekwatności kapitałowej Podlasko-Mazurskiego Banku Spółdzielczego w

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PREZENTACJI. Jak zarządzać ryzykiem podatkowym?

TYTUŁ PREZENTACJI. Jak zarządzać ryzykiem podatkowym? TYTUŁ PREZENTACJI Jak zarządzać ryzykiem podatkowym? Ryzyko podatkowe to: niebezpieczeństwo pomyłkowego zaniżenia zobowiązania podatkowego i konieczności zapłaty odsetek oraz kar przewidzianych w polskim

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ

POLITYKA INFORMACYJNA DOTYCZĄCA ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ Załącznik nr 1 do Uchwały Zarządu nr 5/2014 Banku Spółdzielczego we Mstowie z dnia 29.01.2014r. Zatw. Uchwałą RN nr 3/2014 z dn. 30.01.2014 Tekst jednolity uwzględniający wprowadzone zmiany: 1) Uchwałą

Bardziej szczegółowo

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA

STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA STANDARD ŚWIADCZENIA USŁUGI SYSTEMOWEJ KSU W ZAKRESIE SZYBKIEJ OPTYMALIZACJI ZARZĄDZANIA FINANSAMI PRZEDSIEBIORSTWA dla mikro- i małych przedsiębiorców Opracowane przez: Departament Rozwoju Instytucji

Bardziej szczegółowo

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw

Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw 2011 Bezpieczne wejście na nowe rynki zbytu ubezpieczenia kredytowe Forum Małych i Średnich Przedsiębiorstw Jak zostać i pozostać przedsiębiorcą? Zygmunt Kostkiewicz, prezes zarządu KUKE S.A. Warszawa,

Bardziej szczegółowo

UMOWA RAMOWA - OSOBA PRAWNA

UMOWA RAMOWA - OSOBA PRAWNA UMOWA RAMOWA - OSOBA PRAWNA Umowa # zawarta w Warszawie w dniu pomiędzy Klientem: Nazwa osoby uprawnionej do reprezentacji Siedziba Numer telefonu Adres e-mail Adres do korespondencji (jeśli inny niż adres

Bardziej szczegółowo

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Załącznik do zarządzenia Rektora UŚ nr 38 z dnia 28 lutego 2012 r. Uniwersytet Śląski w Katowicach Zatwierdzam: Rektor Uniwersytetu Śląskiego Karta audytu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach Katowice,

Bardziej szczegółowo

Program. Jak bezpiecznie realizować międzynarodowe transakcje handlowe 28.11.2013. Przeprowadzenie szkolenia ma także na celu:

Program. Jak bezpiecznie realizować międzynarodowe transakcje handlowe 28.11.2013. Przeprowadzenie szkolenia ma także na celu: Program Jak bezpiecznie realizować międzynarodowe transakcje handlowe 28.11.2013 Dla wielu przedsiębiorców ogromnym wyzwaniem jest zminimalizowanie lub eliminacja wszelkiego ryzyka związanego z zabezpieczaniem

Bardziej szczegółowo

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny.

Pozostałe zmiany zawarte w projekcie mają charakter redakcyjny. UZASADNIENIE Jednym z największych wyzwań stojących przed rynkami finansowymi wobec ostatniego kryzysu finansowego (zapoczątkowanego tzw. kryzysem subprime na rynku amerykańskim) było zapewnienie płynności

Bardziej szczegółowo

Informacja z BIK jako podstawa zapobiegania nadmiernemu zadłużeniu konsumentów. Konferencja SKEF 30 listopada 2011 r.

Informacja z BIK jako podstawa zapobiegania nadmiernemu zadłużeniu konsumentów. Konferencja SKEF 30 listopada 2011 r. Informacja z BIK jako podstawa zapobiegania nadmiernemu zadłużeniu konsumentów Konferencja SKEF 30 listopada 2011 r. Odpowiedzialne kredytowanie i pożyczanie w UE Odpowiedzialne kredytowanie produkty kredytowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie... XIII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIX

Spis treści. Wprowadzenie... XIII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIX Wprowadzenie... XIII Wykaz skrótów... Wykaz literatury... XIX Rozdział 1. Zagadnienia wstępne... 1 1.1. Pojęcie nieruchomości... 1 1.2. Rodzaje nieruchomości... 3 1.3. Prawa związane z nieruchomościami...

Bardziej szczegółowo

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A.

System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. System Kontroli Wewnętrznej w Banku BPH S.A. Cel i elementy systemu kontroli wewnętrznej 1. System kontroli wewnętrznej umożliwia sprawowanie nadzoru nad działalnością Banku. System kontroli wewnętrznej

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. Projekt z dnia 1 czerwca 2011 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA FINANSÓW 1) z dnia. 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie określenia szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych,

Bardziej szczegółowo

Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004 2006. Działanie 2 za okres od lipca 2005 r. do lipca 2007 r.

Program Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL dla Polski 2004 2006. Działanie 2 za okres od lipca 2005 r. do lipca 2007 r. OPINIA NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA Dla Starosty Powiatu Wodzisławskiego w Wodzisławiu Śląskim z audytu wykorzystania środków unijnych w ramach programu operacyjnego Program Inicjatywy Wspólnotowej

Bardziej szczegółowo

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska. Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Szkoła Główna Handlowa w Warszawie Agnieszka Alińska Zwrotne instrumenty finansowe w procesie stymulowania rozwoju regionalnego Plan prezentacji System finansowy a sfera realna Rozwój w ujęciu krajowym,

Bardziej szczegółowo

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu

Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Regulamin organizacji i zasad funkcjonowania kontroli zarządczej w Powiatowym Urzędzie Pracy w Tarnobrzegu Postanowienia ogólne 1 1. Kontrolę zarządczą w PUP stanowi ogół działań podejmowanych dla zapewnienia

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik

Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik Polityka zarządzania ładem korporacyjnym w Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo- Kredytowej Świdnik 1 W związku z opublikowaniem przez Komisję Nadzoru Finansowego Zasad ładu korporacyjnego dla instytucji

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6

Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 DZIENNIK URZĘDOWY KOMISJI NADZORU FINANSOWEGO Warszawa, dnia 6 września 2010 r. Nr 6 TREŚĆ: Poz.: KOMUNIKATY KOMISJI EGZAMINACYJNEJ DLA AGENTÓW FIRM INWESTYCYJNYCH: 27 Komunikat Nr 20 Komisji Egzaminacyjnej

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.

SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12. SPRAWOZDANIE Z ADEKWATNOŚCI KAPITAŁOWEJ DOMU MAKLERSKIEGO PRICEWATERHOUSECOOPERS SECURITIES SPÓŁKA AKCYJNA ZA OKRES 29.10.2010-31.12.2011 PricewaterhouseCoopers Securities S.A., Al. Armii Ludowej 14, 00-638

Bardziej szczegółowo

Jak wykorzystać BIG w działalności sklepu internetowego? Marcin Ledworowski, Wiceprezes Zarządu BIG InfoMonitor S.A.

Jak wykorzystać BIG w działalności sklepu internetowego? Marcin Ledworowski, Wiceprezes Zarządu BIG InfoMonitor S.A. Jak wykorzystać BIG w działalności sklepu internetowego? Marcin Ledworowski, Wiceprezes Zarządu BIG InfoMonitor S.A. O czym będę mówił? Diagnoza kryzysu finansowego wzrost liczby zadłużonych firm i konsumentów

Bardziej szczegółowo

Bibby Financial Services

Bibby Financial Services Bibby Financial Services Bibby Financial Services Łukasz Sadowski Kierownik Zespołu SprzedaŜy Jak działa faktoring? Krok 1 - SprzedaŜ towaru i wystawienie faktury Dostawca dostarcza towar, bądź usługę

Bardziej szczegółowo

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej

Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Systematyka ryzyka w działalności gospodarczej Najbardziej ogólna klasyfikacja kategorii ryzyka EFEKT Całkowite ryzyko dzieli się ze względu na kształtujące je czynniki na: Ryzyko systematyczne Ryzyko

Bardziej szczegółowo

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna

styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna styczeń 2014 r. Projekt badawczy: Konferencji Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów Informacja sygnalna PORTFEL NALEŻNOŚCI POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTW dr Piotr Białowolski styczeń

Bardziej szczegółowo

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym

POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym Załącznik Nr 1 do Uchwały Zarządu PBS w Janikowie Nr 66/2015 z dnia 22 kwietnia 2015 roku POLITYKA INFORMACYJNA W ZAKRESIE PROFILU RYZYKA I POZIOMU KAPITAŁU w Piastowskim Banku Spółdzielczym w Janikowie

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT PRASOWY. Badanie EOS Praktyki płatnicze w krajach europejskich 2015 Trend rosnący: Poprawa praktyk płatniczych w całej Europie

KOMUNIKAT PRASOWY. Badanie EOS Praktyki płatnicze w krajach europejskich 2015 Trend rosnący: Poprawa praktyk płatniczych w całej Europie KOMUNIKAT PRASOWY Badanie EOS Praktyki płatnicze w krajach europejskich 2015 Trend rosnący: Poprawa praktyk płatniczych w całej Europie W Europie Zachodniej tylko co piąta faktura jest regulowana po terminie

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku

ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku ZARZĄDZENIE NR 111/2011 PREZYDENTA MIASTA TOMASZOWA MAZOWIECKIEGO z dnia 2 maja 2011 roku w sprawie wprowadzenia Karty Audytu Wewnętrznego w Urzędzie Miasta w Tomaszowie Mazowieckim. Na podstawie art.

Bardziej szczegółowo

Kredyt czy faktoring?

Kredyt czy faktoring? Kredyt czy faktoring? Przedsiębiorco! Nie wiesz, którą formę finansowania wybrać? Oto checklista przejdź przez nią krok po kroku, a dowiesz się, kiedy warto skorzystać z kredytu, a kiedy z faktoringu.

Bardziej szczegółowo

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA

Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP. Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Gwarancja ubezpieczeniowa PZU jako zabezpieczenie przedsięwzięcia realizowanego w ramach PPP Biuro Ubezpieczeń Finansowych PZU SA Wrocław, 22.09.2010 CZYNNIKI MAKROEKONOMICZNE Tekst [24 pkt.] [RGB 0; 0;

Bardziej szczegółowo

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki

Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Ceny transferowe jeszcze podatki czy już ekonomia? Michał Majdański BT&A Podatki Plan prezentacji 1. Ceny transferowe uwagi wstępne 2. Definicja podmiotów powiązanych 3. Zasada ceny rynkowej 4. Podatkowe

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Oświadczenie. Załącznik nr 3 do Instrukcji postępowania w zakresie przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu

Oświadczenie. Załącznik nr 3 do Instrukcji postępowania w zakresie przeciwdziałania praniu brudnych pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu Załącznik nr 3. ( imię i nazwisko). ( stanowisko) Zespół Publicznego Gimnazjum i Szkoły Podstawowej w Chwaszczynie Oświadczenie Niniejszym oświadczam, że zapoznałam się z Instrukcją postępowania w zakresie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38

DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO. Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 DZIENNIK URZĘDOWY MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO Warszawa, dnia 29 września 2014 r. Pozycja 38 ZARZĄDZENIE MINISTRA KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO 1) z dnia 29 września 2014 r. w sprawie Karty

Bardziej szczegółowo

POLITYKA KLASYFIKACJI KLIENTÓW W DOMU MAKLERSKIM CONSUS S.A.

POLITYKA KLASYFIKACJI KLIENTÓW W DOMU MAKLERSKIM CONSUS S.A. POLITYKA KLASYFIKACJI KLIENTÓW W DOMU MAKLERSKIM CONSUS S.A. 1 1. Celem niniejszej polityki jest określenie zasad klasyfikacji Klientów (dalej DM Consus) w zakresie świadczonych na ich rzecz usług. 2.

Bardziej szczegółowo

risk AB ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACYJNYM Dodatkowe możliwości programu: RYZYKO BRAKU ZGODNOŚCI PRALNIA

risk AB ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACYJNYM Dodatkowe możliwości programu: RYZYKO BRAKU ZGODNOŚCI PRALNIA risk AB ZARZĄDZANIE RYZYKIEM OPERACYJNYM Dodatkowe możliwości programu: RYZYKO BRAKU ZGODNOŚCI PRALNIA PRZEZNACZENIE I ZADANIA PROGRAMU Program risk AB jest narzędziem informatycznym wspierającym proces

Bardziej szczegółowo

Nadzór nad dostawcami usług płatniczych. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 20 października 2011

Nadzór nad dostawcami usług płatniczych. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 20 października 2011 Nadzór nad dostawcami usług płatniczych Urząd Komisji Nadzoru Finansowego Warszawa, 20 października 2011 Wstęp Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych - implementacja Dyrektywy 2007/64/WE

Bardziej szczegółowo

BURMISTRZA MIASTA CHEŁMŻY z dnia 5 lutego 2014 r.

BURMISTRZA MIASTA CHEŁMŻY z dnia 5 lutego 2014 r. ZARZĄDZENIE NR 17/FK/14 BURMISTRZA MIASTA CHEŁMŻY z dnia 5 lutego 2014 r. w sprawie wprowadzenia Instrukcji postępowania w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. Na podstawie

Bardziej szczegółowo

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014

Załącznik do Uchwały Nr 45/2014. Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego. z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Załącznik do Uchwały Nr 45/2014 Rady Nadzorczej Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 30.12.2014 r. Załącznik do Uchwały Nr 8/12/2014 Zarządu Pienińskiego Banku Spółdzielczego z dnia 08.12.2014r. POLITYKA

Bardziej szczegółowo

Bank Spółdzielczy w Suwałkach

Bank Spółdzielczy w Suwałkach Bank Spółdzielczy w Suwałkach POLITYKA INFORMACYJNA Banku Spółdzielczego w Suwałkach 1. Postanowienia ogólne 1. 1. Bank prowadzi przejrzystą politykę informacyjną, uwzględniającą potrzeby informacyjne

Bardziej szczegółowo

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku.

Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku. Zasady zarządzania ładem korporacyjnym w Banku Spółdzielczym w Leżajsku. 1 W Banku wdraża się zasady ładu korporacyjnego, które obejmują następujące obszary: 1. Organizacja i struktura organizacyjna 2.

Bardziej szczegółowo

Banki krajowe, oddziały banków zagranicznych

Banki krajowe, oddziały banków zagranicznych Banki krajowe, oddziały banków zagranicznych Art. 8 ust. 1 Czy odsetki, którymi obciąŝany jest rachunek klienta z tytułów róŝnych produktów kredytowych (Dt rk klienta Ct rk wewnętrzny banku) lub odsetki,

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

Faktoring czy kredyt oto jest pytanie. Łukasz Sadowski Kierownik ds. Rozwoju Sieci Partnerów Biznesowych

Faktoring czy kredyt oto jest pytanie. Łukasz Sadowski Kierownik ds. Rozwoju Sieci Partnerów Biznesowych Faktoring czy kredyt oto jest pytanie Łukasz Sadowski Kierownik ds. Rozwoju Sieci Partnerów Biznesowych Czym jest płynność finansowa i dlaczego firmy dąŝą do tego Ŝeby ją mieć Odsetek oceniających negatywnie

Bardziej szczegółowo

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów

Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych. dla Komisji Rynku Wewnętrznego i Ochrony Konsumentów PARLAMENT EUROPEJSKI 2009-2014 Komisja Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych 2013/0027(COD) 2.9.2013 PROJEKT OPINII Komisji Wolności Obywatelskich, Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

SmartReactor szczepionka nie tylko na kryzys

SmartReactor szczepionka nie tylko na kryzys SmartReactor SmartReactor szczepionka nie tylko na kryzys SmartReator to narzędzie gwarantujące wdrożenie trzech krytycznych elementów, niezbędnych do realizacji skutecznej polityki należnościowej: 1 1

Bardziej szczegółowo

I. Nazwa i adres zamawiającego: Bank Spółdzielczy w Otmuchowie; Ul. Rynek 1b; 48-385 Otmuchów

I. Nazwa i adres zamawiającego: Bank Spółdzielczy w Otmuchowie; Ul. Rynek 1b; 48-385 Otmuchów KONKURS OFERT NR 2/SZK/2013 NA PRZEPROWADZENIE SZKOLEŃ I. Nazwa i adres zamawiającego: Bank Spółdzielczy w Otmuchowie; Ul. Rynek 1b; 48-385 Otmuchów II. Przedmiot zamówienia: Ogólne szkolenia dla pracowników

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

OPINIA NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA

OPINIA NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA OPINIA NIEZALEŻNEGO BIEGŁEGO REWIDENTA Dla Starosty Powiatu Wodzisławskiego w Wodzisławiu Śląskim z audytu wykorzystania środków unijnych w ramach programu operacyjnego - Program Inicjatywy Wspólnotowej

Bardziej szczegółowo