ŚREDNIOWIECZNA BUŁAWA Z OKOLIC WROCŁAWIA

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ŚREDNIOWIECZNA BUŁAWA Z OKOLIC WROCŁAWIA"

Transkrypt

1 Śląskie Sprawozdania Archeologiczne Tom LIV, s Wrocław 2012 LECH MAREK, BEATA MIAZGA ŚREDNIOWIECZNA BUŁAWA Z OKOLIC WROCŁAWIA Abstract: The medieval mace fragment was found by chance in the vicinity of the villages of Piecowice, Śliwice, Pietrzykowice and Brzezia Łąka, Wrocław district. The specimen can be classified to type III, after A.N. Kirpichnikov s macehead typology. Finds of similar blunt weapons have been recorded in Russia, Romania, Hungary, Poland and the Baltic Countries. It is a matter of discussion whether the artefact can be regarded as a medieval war relic or as a trace of a small-scale local conflict. The piece has been investigated using archaeometric analysis and non-destructive X-ray fluorescence spectrometry. The alloy used for the mace head proved to be the so-called bell-bronze alloy. Key words: bell-bronze, mace, medieval, blunt weapons Pomiędzy wsiami Piecowice, Śliwice, Pietrzykowice i Brzezia Łąka, pow. wrocławski, gm. Długołęka odkryto przypadkowo unikatowy zabytek uzbrojenia średniowiecznego (ryc. 1). Znaleziska na powierzchni pola ornego dokonał lekarz Michał Wepsięć 1, o czym niezwłocznie powiadomił pracowników Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Wkrótce wykonano prospekcję terenową w miejscu wskazanym przez odkrywcę. Znaleziony przedmiot to fragment buławy brązowej (ryc. 2, 3), typu III, według klasyfikacji A.N. Kirpičnikova (1966, s. 52). Podobne głowice spotykane są przede wszystkim na terenie dawnej Rusi, Węgier (por. Kovács 1971, s. 172, ryc. 3), Rumunii (Michalak 2005, s. 193) oraz obszarach bałtyjskich i ugrofińskich (Mäesalu 2009). Niestety, niewiele z nich pochodzi z dobrze datowanych nawarstwień. A.N. Kirpičnikov (1966, s. 52) opublikował analogiczne okazy z terytorium byłego ZSRR, odkryte podczas badań grodzisk zniszczonych w wyniku najazdów mongolskich ok r. Rosyjski uczony ustalił więc chronologię buław gwiaździstych typu III na XII XIII w. (tamże). Prawdopodobnie do tej pory nie udało się jednak uzyskać wiarygodnych informacji o pojawieniu się takiej buławy w XII-wiecznych nawarstwieniach (por. Liwoch 2006, s. 68). Na 1. połowę XIII w. datowany jest egzemplarz znaleziony podczas wykopalisk w centrum miasta Słucka na Białorusi (Mäesalu 2009, s. 142). Kres użytkowania innych okazów, 1 Autorzy serdecznie dziękują Panu Michałowi Wepsięciowi za nieocenioną pomoc i zaangażowanie w ustalenie wszystkich okoliczności odkrycia.

2 368 Lech Marek, Beata Miazga Ryc. 1. Okolice Wrocławia. Mapa z miejscem odkrycia buławy zaznaczonym czerwonym punktem (za www. geoportal.gov.pl) Fig. 1. Environs of Wrocław. Map showing the find location of the medieval mace indicated with a red dot (from na podstawie pozycji stratygraficznej, należałoby ustalić na połowę oraz koniec XIII w. (tamże, s ). Trudno na obecnym etapie badań przyznać jednoznacznie rację A.N. Kirpičnikovowi (1966, s. 52), który stwierdził, że kres wytwórczości buław typu III spowodowany był upadkiem rzemiosła brązowniczego na Rusi w połowie XIII w., będącym konsekwencją najazdów mongolskich. Znane są bowiem młodsze znaleziska, jak brązowa buława omawianej odmiany z posesji Rynek 55 w Elblągu (nr inw. EM.X.59). Odkryto ją w południowej partii wnętrza kamienicy, w nawarstwieniach XIV-wiecznych (Nawrolscy 1989, s. 262, ryc. 11). Głowica buławy, obecnie pusta w środku, zaraz po wydobyciu z ziemi miała zachowane pozostałości drewna wewnątrz osady (tamże). Naturalnie, okres użytkowania przedmiotu nie musi być tożsamy z czasem jego zdeponowania w ziemi. Można przypuszczać jednak, że głowice buław kopiowano jeszcze w XIV w., traktując oryginalne egzemplarze jako wzorniki do wytwarzania glinianych matryc do produkcji kolejnych naśladownictw. Najbardziej zbliżone ornamentyką do zabytku z okolic Wrocławia są XIII-wieczne buławy znalezione na Ukrainie w miejscowości Gorodnicâ, (Liwoch 2006, s. 72, ryc.

3 Średniowieczna buława z okolic Wrocławia 369 Ryc. 2. Okolice Wrocławia. Model 3D badanego przedmiotu: a widok ogólny modelu, b chmura punktów, c widok z teksturą i przekrojami poziomymi, d widok z teksturą i przekrojami pionowymi. Wykonał Bogdan Miazga 2 Fig. 2. Wrocław region. A 3-D model of the analysed object: a general view; b point cloud; c view showing the texture and horizontal section;, d view showing the texture and vertical sections. Scientific description Bogdan Miazga 2 4 5) oraz w rejonie beriegovskim (Kirpičnikov 1966, tabl. 29.1). Analogiczny schemat dekoracji występuje też na uznawanych za ruskie importy buławach, znalezionych w Stołpiu, pow. chełmski, oraz w Grądach, pow. dąbrowski (Michalak 2005, s. 192). Zabytek z grodziska stożkowatego w Stołpiu zalegał w nawarstwieniach z lat (Kutyłowska 1981, s. 13, ryc. 15). Nieprecyzyjne datowanie tego egzemplarza skłania do dyskusji na temat chronologii buław typu III z obszaru Polski, w tym interesującego nas okazu. Wschodnia proweniencja omawianej broni, związana z terytorium dawnej Rusi, wydaje się bardzo prawdopodobna. Znane są wprawdzie inne znaleziska brązowych buław 2 Model wykonano w Instytucie Archeologii skanerem Konica Minolta Vivid 910 i oprogramowaniem INUS Rapidform XOS2 (opracował Bogdan Miazga). Celem tego projektu jest przyszła rekonstrukcja całej bryły oraz wykonanie repliki zabytku. Dopiero wtedy będzie można w pełni przebadać właściwości broni, której fragment jest przedmiotem niniejszego opracowania.

4 370 Lech Marek, Beata Miazga na Śląsku (ostatnio: Smoleń 2010); należą one jednak do odmiennych typów i mogą stanowić ślad bardziej zróżnicowanych oddziaływań kulturowych. Przykładowo, buława znaleziona w nawarstwieniach z XIII/XIV w. przy ul. Kiełbaśniczej we Wrocławiu, należy do typu IV B, spotykanego na terenie Republiki Czeskiej oraz południowych Niemiec (Michalak 2007, s , 139). Kusząca, choć mało prawdopodobna byłaby na obecnym etapie badań hipoteza o związku omawianego oręża z kwestionowaną w historiografii bitwą na Psim Polu (por. Kaczmarek 2000). Bliskość miejsca odkrycia zabytku do tej dzielnicy Wrocławia nie byłaby wystarczającym argumentem na poparcie takiego twierdzenia. Uszkodzenie głowicy buławy w wyniku zadanego nią uderzenia oraz całkowity brak śladów osadnictwa średniowiecznego w rejonie znaleziska, pozwala wszakże przypuszczać, że mamy do czynienia z pozostałością po konflikcie. Skala tego starcia trudna jest do oszacowania, wobec stwierdzonego braku innych zabytków i przekazów. W przypadku znaczniejszej bitwy należałoby spodziewać się większej ilości źródeł archeologicznych. Nie możemy wykluczyć też innych interpretacji np. że buława została zniszczona podczas lokalnej potyczki lub awantury między mieszkańcami Śląska, posługującymi się bronią importowaną z terenu Rusi. Buławy gwiaździste typu III i IV, ze względu na skomplikowaną formę, odlewano przede wszystkim z metali kolorowych. Puste w środku egzemplarze niekiedy dociążano, stosując wkłady z ołowiu (Michalak 2005, s. 194). Wersje ołowiane uważano za oręż wyjątkowo niebezpieczny, o czym świadczą średniowieczne zakazy dotyczące noszenia ich na terenie miasta (Gelli 1968, s. 232). We Wrocławiu jeszcze w latach wielokrotnie zabraniano mieszczanom noszenia brył ołowiu oraz ołowianych buław (Marek 2007, s. 218). Omawiana broń wywodzi się jeszcze ze starożytności. Buławy, znane w armii rzymskiej co najmniej od II w., upowszechniły się na obszarach Cesarstwa w V w. za sprawą ludów koczowniczych ze środkowej Azji (D Amato 2011, s. 8). Najstarsze znaleziska średniowieczne, datowane na IX/X w., pochodzą z Kaganatu Chazarskiego, skąd rozprzestrzeniły się na terytorium Rusi (Michalak 2007, s. 128). Ich popularność w Bizancjum od IX/X w. ściśle związana była ze wzrostem znaczenia ciężkiej konnicy na polu walki (D Amato 2011, s. 9). Bizantyńskie odpowiedniki z X XII w. (D Amato 2011, s , ryc. 26:4,5) ma buława odkryta na zamku krzyżowców Vadum Jacob, zniszczonym przez wojska Saladyna w 1179 r. (Boas 2005, s. 170, ryc. 6.16). W traktacie o uzbrojeniu, napisanym dla tego władcy, arabski kronikarz Al-Tarsusi opisał głowice buław, występujące też w malarstwie bizantyńskim (D Amato 2011, s. 27, 30). Saraceni najprawdopodobniej mieli też własną tradycję użytkowania omawianego oręża, wynikającą z kontaktów z ludami centralnej Azji. Słowa buława i buzdygan wywodzą się z języka połowieckiego (Kovács 1971, s. 181, Michalak 2007, s. 128). Połowcy zaś byli ludem spokrewnionym z Turkami Seldżuckimi. Groźnych uderzeń saraceńskimi buławami doświadczyli uczestnicy VII krucjaty (Joinville 2002, s. 60, 159). Jean Joinville (2002, s ) informuje o potyczce, w której Krzyżacy uczestniczący w walkach na terenie Syrii doznali porażki w starciu z poganami. Adwersarze zadali krzyżowcom straszne ciosy swoimi buławami i zerwali pokrycia z ich koni (tamże).

5 Średniowieczna buława z okolic Wrocławia 371 Buławy wykorzystywano podczas walki wręcz lub ciskano nimi w przeciwnika (Michalak 2011, s ). Celnym rzutem można było upolować zwierzynę, jak zrobił to podobno cesarz bizantyński Bazyli I zabijając przypadkowo napotkanego wilka (D Amato 2011, s ). Podobne użycie omawianej broni przez Bałtów przeciw misjonarzom na początku XIII w. opisał prawdopodobnie w swojej kronice Henryk Łotysz (1867, s. 100 (XII,2) i 208 (XIX.5)). Nie mamy jednak pewności, czy użyte przez niego terminy (łac. pedorum także oznaczające strzały), rzeczywiście odnoszą się do buław (por. tamże przypisy tłumacza). Buławy mogły stanowić znak dowódczy (por. D Amato 2011, s. 25, Michalak 2011, s. 173) oraz broń użytkową, stosowaną nawet w codziennych sytuacjach. Żadna z wymienionych funkcji nie może być wykluczona w przypadku zabytku odkrytego w okolicach Wrocławia. WYNIKI BADAŃ RENTGENOFLUORESCENCYJNYCH FRAGMENTU BUŁAWY Wprowadzenie Poważnymi problemami w badaniach fizykochemicznych dzieł sztuki i zabytków archeologicznych są zazwyczaj stan obiektu i przygotowanie próbek do badań. Pierwsze zagadnienie ma zasadnicze znaczenie nie tylko ze względu na trudność badania bardzo zniszczonych i kruchych obiektów oraz ich ewentualne uszkodzenia, ale także z uwagi na obecność produktów korozji, które wpływają na zmianę chemicznego składu badanego obiektu. Utlenienie składników próbki powoduje ich dyfuzję z zabytku do warstw korozji. Należy więc uwzględnić ten proces przy badaniu obiektów archeologicznych. Drugie zagadnienie jest związane z wielką wartością historyczną badanych przedmiotów. Obiekty archeologiczne są często bardzo cenne oraz unikatowe, co powoduje konieczność stosowania małoinwazyjnych lub nieniszczących technik analitycznych. Rentgenowska spektrometria fluorescencyjna (ang. XRF) jest jedną z metod, spełniających to kryterium. XRF to powierzchniowa metoda badawcza, która po odpowiednim przygotowaniu przedmiotu może z powodzeniem służyć w ustaleniu składu chemicznego całego obiekttu, jednocześnie nie powodując zniszczenia czy znacznej ingerencji w strukturę zabytku. Z tego powodu zastosowano ją do badań fragmentu metalowej buławy. Metodyka badań Badania spektroskopowe wykonano w Pracowni Archeometrii i Konserwacji Zabytków Archeologicznych Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Użyto spektrometr fluorescencji rentgenowskiej (XRF) Spectro MIDEX, wyposażonego w lampę rentgenowską (anoda molibdenowa), chłodzoną powietrzem i pracującą przy napięciu 44,6 kv, z półprzewodnikowym detektorem SDD (ang. Si Drift Detector). Zabytek jest dobrze zachowany, jednak pokryty był produktami korozji, miejscowo tworzącymi znacznej grubości warstwy o barwach szaro-brunatnych oraz zielonkawych. Z uwagi na mały rozmiar przedmiotu możliwe było przebadanie go bez konieczności pobierania pró-

6 372 Lech Marek, Beata Miazga Ryc. 3. Okolice Wrocławia. Obraz makroskopowy buławy wraz z zaznaczeniem wybranych miejsc poddanych badaniom retgenofluorescencyjnym (kolejne numery oznaczają miejsca wykonania analiz) Fig. 3. Wrocław region. Macroscopic image of the analysed find showing places subjected to X-ray fluorescence spectrometry (successive numbers mark the place of making the analyses) bek, przede wszystkim na przełomach o znacznej długości. Stanowią one ciekawy obszar badawczy, ponieważ najlepiej odzwierciedlają pierwotny skład stopu. Powierzchnia buławy mogła być poddana różnym zabiegom, zmieniającym jej skład chemicznyw stosunku do stopu. Zabytek został więc przebadany w kilku etapach, po różnym odczyszczeniu powierzchni. Do badań wytypowano kilka mikroobszarów o powierzchni ok. 1 2 mm 2, miejsca te przedstawiono na rycinie 3. Buławę początkowo przebadano bez specjalnego przygotowania powierzchni, a dopiero następnie zdjęto warstwy korozyjne. Do tego celu użyto glinokrzemianowych materiałów ścierno-polerskich, unikając kontaminacji próbki. W dalszym etapie badań wykonano kolejne czyszczenie mechaniczne, stosując różne materiały polerskie: polimerowe dyski Habras, szczotki polimerowe, frezy diamentowe oraz przemycie acetonem. W ten sposób uzyskano trzy serie analityczne, odzwierciedlające skład chemiczny próbki mniej lub bardziej utlenionej. Wyniki badań i ich dyskusja Badania spektrometryczne XRF przeprowadzono w kilkunastu wytypowanych miejscach. Wyniki badań ilościowych gromadzi tabela 1, gdzie zaznaczono ponadto stopień odczyszczenia powierzchni badanego zabytku. Na rycinie 4 przedstawiono widma rentgenofluorescencyjne kilku wybranych badanych obszarów. Wyniki prezentowane w tabeli 1 odzwierciedlają skład procentowy pierwiastków metalicznych, tworzących stop. Pokazują one jednorodność badanego przedmiotu, co szczególnie można zauważyć rozpatrując skład chemiczny analizowanego przełomu, nawet przed rozpoczęciem oczyszczania zabytku. Uzyskane wyniki wskazują na stop miedzi (ok. 50% Cu) z cyną (ok. 38% Sn) i ołowiem (ok. 4 5% Pb). Dodatkowo zidentyfikowano ok. 2% żelaza i antymonu. Powierzchnia frontowa buławy posiadała podobne za-

7 Średniowieczna buława z okolic Wrocławia 373 Ryc. 4. Okolice Wrocławia. Widmo energetyczne XRF buławy Fig. 4. Wrocław region. XRF spectrum of the analysed object wartości metali stopowych. Takie wysokie zawartości miedzi budziły wątpliwości wobec obrazu makroskopowego zabytku, a zwłaszcza jego barwy. Srebrzysto-szara powierzchnia artefaktu sugerowałaby znacznie większe ilości cyny i ołowiu w stopie. Dlatego w dalszych badaniach lepiej przygotowano powierzchnię. Po mechanicznym odczyszczeniu, zabytek ponownie przebadano w tych samych obszarach, oznaczając jednak miejsca analizowane literką a. Uzyskane dane wskazują na niewielki wzrost zawartości miedzi w stopiew porównaniu z poprzednim badaniem. Dlatego postanowiono raz jeszcze zbadać przedmiot, tym razem po całkowitym usunięciu warstw korozyjnych, zwłaszcza w jego przełomie (próbki oznaczono literami b i c ). Użycie narzędzi szlifierskich przyniosło efekt w postaci zmian makroskopowych, jak i w wynikach ilościowych. Powierzchnia tak gruntownie odczyszczona okazała się lekko złotawa, a wyniki pomiarów XRF wykazały zawartość miedzi na poziomie ponad 70%. Te dane wraz z wynikiem zawartości cyny (ponad 20%) pozwoliły lepiej rozpoznać stop, który użyto do produkcji zabytku. Obecność głównych składników stopu wskazuje na użycie brązu do przygotowania buławy. Ale ów brąz okazał się nietypowy. To brąz odlewniczy, często nazywany brązem dzwonowym (ang. bell-metal bronze lub bell bronze) i charakteryzujący się zawartością cyny powyżej 20% (Cronyn 1990 s. 213). Teofil Prezbiter pisze, że do odlewania dzwonów używano brąz powstały ze zmieszania czterech części miedzi z jedną częścią cyny (Teofil Prezbiter 1998 s. 150).

8 374 Lech Marek, Beata Miazga Tabela 1. Okolice Wrocławia. Skład chemiczny wybranych obszarów badanej buławy (badania powierzchniowe) Table 1. Wrocław region. Chemical composition of samples taken fron the investigated mace-head Pierwiastek [% wag.] Nr próbki Ti Fe Ni Cu Mo 3 Ag Sn Sb Pb Suma Przed mechanicznym odczyszczaniem 1 0,246 3,869 0, ,27 0,6642 0, ,78 2,885 9,425 99,8 2 0,158 2,818 0, ,89 0,5837 0, ,77 2,444 5,648 99,79 3 0,169 2,034 0,08 50,36 0,5973 0, ,98 2,384 4,751 99,8 4 0,227 1,792 0, ,73 0,6106 0, ,18 2,367 5,383 99,8 5 0,176 2,213 0, ,85 0,6435 0, ,65 2,483 5,276 99,8 6 0,204 2,943 0, ,49 0,5946 0, ,14 2,428 6,472 99,79 7 0,167 0,886 0,078 50,37 0,6146 0, ,54 2,544 5,195 99,79 8 0,275 4,113 0, ,49 0,7042 0, ,31 3,467 9,712 99,8 9 0,187 3,18 0, ,07 0,7072 0, ,52 3,883 8,57 99,8 10 0,161 0,3774 0, ,8 0,6205 0, ,67 2,367 5,374 99, ,188 3,123 0, ,96 0,6739 0,212 45,76 2,847 7,739 99, ,213 2,834 0, ,93 0,6416 0, ,96 2,641 7,066 99,8 Po mechanicznym odczyszczaniu powierzchni (dyski Habras, szczotki polimerowe) 3a 0,162 1,304 0, ,69 0,6672 0, ,96 2,335 5,241 99,79 4a 0,208 1,948 0, ,59 0,6625 0, ,12 2,369 6,396 99,8 5a 0,169 1,751 0, ,64 0,648 0, ,18 2,295 5,65 99,79 7a 0,1535 0,354 0,078 64,37 0,7764 0, ,41 1,809 4,519 99,8 7a1 0,152 0,6424 0, ,3 0,7216 0, ,18 2,165 5,202 99,79 Po mechanicznym odczyszczaniu powierzchni (jw.) oraz zeszlifowaniu powierzchni frezem diamentowym 1b 0,0974 0,2018 0, ,63 0,7188 0, ,29 1,325 3,213 99,75 2b 0,0988 0,2052 0,074 72,83 0,7794 0, ,61 1,387 3,562 99,76 4b 0,0983 0,2329 0, ,95 0,7301 0, ,64 1,45 3,391 99,75 8b 0,0944 0,2503 0, ,83 0,7452 0, ,83 1,412 3,327 99,76 1c 0,0672 0,2052 0, ,95 0,7431 0, ,18 1,337 3,021 99,76 4c 0,0801 0,2096 0,072 72,4 0,7153 0,136 21,19 1,438 3, c 0,0849 0,2139 0, ,24 0,7338 0,119 20,57 1,373 3,299 99,76 LITERATURA D Amato R Σιδηροράβδιον, βαρδούκιον, µατζούκιον, κορύνη: The War-Mace of Byzantium, 9 th 15 th c. AD: New Evidence from the Balkans in the collection of the World Museum of Man, Florida, Acta Militaria Mediaevalia, t. 7, s metalu). 3 Zawartości molibdenu nie należy łączyć z badanym stopem, ale lampą rentgenowską (wykonaną z tego

9 Średniowieczna buława z okolic Wrocławia 375 Boas A. J Crusader Archaeology. The Material Culture of the Latin East, London-New York: Routledge Cronyn J. M The Elements of Archaeological Conservation. London and New York: Routledge. Gelli J Guida del raccoglitore e dell amatore di armi antiche, Milano: Ulrico Hoepli Editore. Henryk Łotysz Heinrich s von Lettland Livländische Chronik (opracowanie: Eduard Pabst), Reval: J. H. Grettel. Joinville de, J Czyny Ludwika Świętego króla Francji, Warszawa: DIALOG Wydawnictwo Akademickie. Kaczmarek M Bitwa na Psim Polu 1109, (w:) J. Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, s. 77. Kirpičnikov A. N Drevnorusskoe oruže, kopja, sulicy, boevye topory, bul awy, kisteni; Moskwa-Leningrad: Nauka. Kovács L A Magyar Nemzeti Múzeum Fegyvertárának XI XIV. Századi csillag alakú buzogányai, Folia Archaeologica, t. 22, s Kutyłowska I Zabytkowy zespół warowno-kultowy w Stołpiu, woj. chełmskie, Zeszyt Biura Badań i Dokumentacji Zabytków w Chełmie, z. 1, s. 1 12, z. 2, s Liwoch R Buławy z zachodniej Ukrainy, Acta Militaria Mediaevalia, t. 2, s Marek L Gotycki buzdygan z Muzeum Regionalnego w Chojnowie, Acta Militaria Mediaevalia, t. 3, s Mäesalu A A Rare Macehead from the Village of Tammeküla, Hargla Parish, Archaeological Fieldwork in Estonia, Muinsuskaitseamet, r. 2009, s Michalak A Głowica buławy z Trzciela, pow. Międzyrzecz. Wstępne uwagi w kwestii występowania buław na ziemiach polskich w średniowieczu na tle znalezisk europejskich, Archeologia Środkowego Nadodrza, t. 4, s Michalak A O dwóch średniowiecznych buławach z Pomorza Zachodniego, (w:) M. Bogacki, M. Franz, Z. Pilarczyk (red.), Wojskowość ludów Morza Bałtyckiego. Mare Integrans. Studia nad dziejami wybrzeży Morza Bałtyckiego. Materiały z II Międzynarodowej Sesji Naukowej Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego, Wolin 4 6 sierpnia 2006 r., Toruń, s Michalak A A 14-th century Hungarian knobbed mace head from Góra Birów in Podzamcze on the Polish Jura Chain, (w:) P. Kucypera, P. Pudło (red.) Cum Arma per Aeva. Uzbrojenie indywidualne na przestrzeni dziejów, Toruń, s Nawrolscy T. G Badania Starego Miasta w Elblągu w roku 1985, Kwartalnik Historii Kultury Materialnej, nr 2, s Smoleń K Dwie buławy z terenu Dolnego Śląska, Śląskie Sprawozdania Archeologiczne, t. 52, s Teofil Prezbiter Diversarum Artium Schedula. Średniowieczny zbiór przepisów o sztukach rozmaitych, Kraków: Wydawnictwo Benedyktynów. Lech Marek Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego ul. Szewska 48, Wrocław Beata Miazga Instytut Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego ul. Szewska 48, Wrocław

Wczesnośredniowieczny topór z Jeziora Bobięcińskiego, gm. Miastko, pow. Bytów

Wczesnośredniowieczny topór z Jeziora Bobięcińskiego, gm. Miastko, pow. Bytów Materiały Zachodniopomorskie, Nowa Seria t. VI/VII: 2009/2010, z. 1: Archeologia, s. 443-447 ISSN 0076-5236 Andrzej Kuczkowski Wczesnośredniowieczny topór z Jeziora Bobięcińskiego, gm. Miastko, pow. Bytów

Bardziej szczegółowo

http://www.rcin.org.pl

http://www.rcin.org.pl Archeologia Polski, t. XXXVIII : 1993, z. I PL ISSN 0003-8180 MAŁGORZATA WINIARSKA-KABACIŃSKA ANALIZA FUNKCJONALNA OSTRZA KOŚCIANEGO ZBROJONEGO KRZEMIENNYMI WKŁADKAMI Z TŁOKOWA, WOJ. OLSZTYŃSKIE 1 Analizę

Bardziej szczegółowo

BADANIA ARCHEOLOGICZNE W WESÓŁKACH, POW. KALISZ, W 1963 ROKU

BADANIA ARCHEOLOGICZNE W WESÓŁKACH, POW. KALISZ, W 1963 ROKU KRZYSZTOF DĄBROWSKI BADANIA ARCHEOLOGICZNE W WESÓŁKACH, POW. KALISZ, W 1963 ROKU W sierpniu 1963 r. kontynuowano 1 prace badawcze na cmentarzysku lateńsko- -rzymskim. Na obszarze 1026 m 2 odkryto i wyeksplorowano

Bardziej szczegółowo

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM

Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Muzeum i Instytut Zoologii Polska Akademia Nauk Akademia im. Jana DługoszaD ugosza Inkluzje Protodikraneurini trib. nov.. (Hemiptera: Cicadellidae) w bursztynie bałtyckim i ich badania w technice SEM Magdalena

Bardziej szczegółowo

Historia. (na podstawie Wikipedii) Strona 1

Historia. (na podstawie Wikipedii) Strona 1 Historia (na podstawie Wikipedii) Strona 1 Spis treści 1 Wstęp...3 2 Periodyzacja...3 3 Nauki pomocnicze historii...3 3.A Archeologia...3 3.B Archiwistyka i archiwoznawstwo...4 3.C Chronologia...4 3.D

Bardziej szczegółowo

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych

Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, Wydział Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, Zakład Badań Specjalistycznych i Technik Dokumentacyjnych SPRAWOZDANIE Z REALIZACJI pierwszego etapu UMOWY o DZIEŁO p.t.: Wykonanie szlifów i analiza produktów korozji próbek metali konstrukcyjnych parowozów metodami mikro-chemicznymi i laserowej spektrometrii

Bardziej szczegółowo

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera

WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera ANALIZA POŁĄCZENIA WARSTW CERAMICZNYCH Z PODBUDOWĄ METALOWĄ Promotor: Prof. zw. dr hab. n. tech. MACIEJ HAJDUGA Tadeusz Zdziech CEL PRACY Celem

Bardziej szczegółowo

Irena Rodzik, 583298711; i.rodzik@cmm.pl

Irena Rodzik, 583298711; i.rodzik@cmm.pl Bydgoszcz Muzeum Okręgowe im. Leona Wyczółkowskiego w Bydgoszczy 85-006 Bydgoszcz, ul. Gdańska 4 Lesław Cześnik Tel.: 525859804 leslaw.czesnik@muzeum.bydgoszcz.pl polichromowanej; konserwacja ceramiki,

Bardziej szczegółowo

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Anna Hendel Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza w Świdnicy, poza zabytkami związanymi z przeszłością

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 274 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 12 Data wydania: 10 grudnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych

Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych Wzorcowy dokument zabezpieczenia przed wybuchem (DZPW) dla pyłowych atmosfer wybuchowych Celem niniejszego artykułu jest wskazanie pracodawcy co powinien zawierać dokument zabezpieczenia przed wybuchem

Bardziej szczegółowo

Piotr Strzyż Maczuga należy do najstarszych rodzajów broni w dziejach ludzkości. Ceniono ją i rozwijano przede wszystkim na Bliskim Wschodzie. Zapewne ze względu na swą archaiczność maczuga w formie buławy,

Bardziej szczegółowo

Katalog wystawy w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie

Katalog wystawy w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie Katalog wystawy w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie Gniezno 2015 Publikacja towarzysząca wystawie Dawna wytwórczość na ziemiach polskich zorganizowanej w dniach 29 kwietnia 4 października 2015

Bardziej szczegółowo

Chemia kryminalistyczna

Chemia kryminalistyczna Chemia kryminalistyczna Wykład 2 Metody fizykochemiczne 21.10.2014 Pytania i pomiary wykrycie obecności substancji wykazanie braku substancji identyfikacja substancji określenie stężenia substancji określenie

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO

DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO DZIENNIK URZĘDOWY WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO Katowice, dnia 10 lutego 2014 r. Poz. 758 UCHWAŁA NR XLVI/450/2014 RADY MIEJSKIEJ BĘDZINA z dnia 29 stycznia 2014 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Zagłębia w

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013

EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 EGZAMIN GIMNAZJALNY W ROKU SZKOLNYM 2012/2013 CZĘŚĆ HUMANISTYCZNA HISTORIA I WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WYKAZ SPRAWDZANYCH UMIEJĘTNOŚCI Numer zadania Wymagania ogólne (z podstawy programowej) 1. II. Analiza

Bardziej szczegółowo

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego MIKROSKOPIA ELEKTRONOWA Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Tło historyczne Pod koniec XIX wieku stosowanie mikroskopów świetlnych w naukach

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2)

LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) LABORATORIUM ANALITYCZNEJ MIKROSKOPII ELEKTRONOWEJ (L - 2) Posiadane uprawnienia: ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO NR AB 120 wydany przez Polskie Centrum Akredytacji Wydanie nr 5 z 18 lipca 2007

Bardziej szczegółowo

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją

Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją 234 Ocena skuteczności preparatów miejscowo znieczulających skórę w redukcji bólu w trakcie pobierania krwi u dzieci badanie z randomizacją The effectiveness of local anesthetics in the reduction of needle

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 342 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 13, Data wydania: 22 kwietnia 2015 r. Nazwa i adres INSTYTUT

Bardziej szczegółowo

ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE

ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE ŚWIETLICA WIEJSKA W SKALE Projekt prac remontowych Temat opracowania: Remont Budynku Mieszkalnego i Świetlicy Wiejskiej w Skale Zamawiający: Gmina i Miasto w Lwówku Śląskim Aleja Wojska Polskiego 25 A

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ

OPRACOWANIE WYNIKÓW BADAŃ PEPŁOWO 12 Obszar AZP nr 36-61 Nr st. na obszarze 6 Nr st. w miejscowości 12 RATOWNICZE BADANIA ARCHEOLOGICZNE W OBRĘBIE INWESTYCJI: BUDOWA DROGI EKSPRESOWEJ S-7 NA ODCINKU NIDZICA- NAPIERKI WRZESIEŃ 2011

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si

ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU Al-Si 53/22 Archives of Foundry, Year 2006, Volume 6, 22 Archiwum Odlewnictwa, Rok 2006, Rocznik 6, Nr 22 PAN Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA KRZEPNIĘCIA I BADANIA MIKROSTRUKTURY PODEUTEKTYCZNYCH STOPÓW UKŁADU

Bardziej szczegółowo

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI

POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI POLISH CENTRE FOR ACCREDITATION :A Sygnatariusz EA MLA EA MLA Signatory CERTYFIKAT AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO ACCREDITATION CERTIFICATE OF TESTING LABORATORY Nr AB

Bardziej szczegółowo

Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska

Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska Wrocław, Kiełczowska/Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ MIASTO WROCŁAW Wrocław miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej Polsce, siedziba władz województwa

Bardziej szczegółowo

ROTUNDA. RESKON - Pracownia Konserwacji Dzieł Sztuki

ROTUNDA. RESKON - Pracownia Konserwacji Dzieł Sztuki ROTUNDA - 8 - Fot.R.1 Rotunda, widok w kierunku północnym Fot.R.2 Rotunda, widok w kierunku zachodnim - 9 - Fot.R.3 Rotunda, widok w kierunku wschodnim Fot.R.4 Rotunda, widok w kierunku południowym - 10

Bardziej szczegółowo

KOMUNIKAT ZARZĄDU POLSKIEGO INSTYTUTU STUDIÓW NAD SZTUKĄ ŚWIATA

KOMUNIKAT ZARZĄDU POLSKIEGO INSTYTUTU STUDIÓW NAD SZTUKĄ ŚWIATA KOMUNIKAT ZARZĄDU POLSKIEGO INSTYTUTU STUDIÓW NAD SZTUKĄ ŚWIATA Nr 4 (19) Kwiecień 2014 roku Zarząd Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata w Warszawie, przy ul. Foksal 11 lokal 6, Informuje o -

Bardziej szczegółowo

Metale i niemetale. Krystyna Sitko

Metale i niemetale. Krystyna Sitko Metale i niemetale Krystyna Sitko Substancje proste czyli pierwiastki dzielimy na : metale np. złoto niemetale np. fosfor półmetale np. krzem Spośród 115 znanych obecnie pierwiastków aż 91 stanowią metale

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie materiałów odniesienia

Zastosowanie materiałów odniesienia STOSOWANIE MATERIAŁÓW ODNIESIENIA W PRAKTYCE LABORATORYJNEJ 1 Piotr KONIECZKA Katedra Chemii Analitycznej Wydział Chemiczny Politechnika Gdańska ul. G. Narutowicza 11/1 80-33 GDAŃSK e-mail:piotr.konieczka@pg.gda.pl

Bardziej szczegółowo

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE

PL B1. W.C. Heraeus GmbH,Hanau,DE ,DE, Martin Weigert,Hanau,DE Josef Heindel,Hainburg,DE Uwe Konietzka,Gieselbach,DE RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 204234 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 363401 (51) Int.Cl. C23C 14/34 (2006.01) B22D 23/06 (2006.01) Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (22)

Bardziej szczegółowo

OBOZOWISKA, OSADY, WSIE. WROCŁAW WIDAWA 17

OBOZOWISKA, OSADY, WSIE. WROCŁAW WIDAWA 17 OBOZOWISKA, OSADY, WSIE. WROCŁAW WIDAWA 17 UNIWERSYTET WROCŁAWSKI Instytut Archeologii OBOZOWISKA, OSADY, WSIE. WROCŁAW WIDAWA 17 REDAKCJA MIROSŁAW MASOJĆ WROCŁAW 2014 Recenzent: prof. dr hab. Michał

Bardziej szczegółowo

Mikroregion Jeziora Legińskiego

Mikroregion Jeziora Legińskiego Mikroregion Jeziora Legińskiego fundacja im. Jerzego Okulicza-Kozaryna dajna weryfikacja i inwentaryzacja zabytków archeologicznych Projekt dofinansowany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Bardziej szczegółowo

Bogdan Majka. Dobór kształtek do systemów rurowych. Sztywności obwodowe.

Bogdan Majka. Dobór kształtek do systemów rurowych. Sztywności obwodowe. Bogdan Majka Dobór kształtek do systemów rurowych. Sztywności obwodowe. Toruń 2012 Copyright by Polskie Stowarzyszenie Producentów Rur i Kształtek z Tworzyw Sztucznych Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie,

Bardziej szczegółowo

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej

Zakład Historii Sztuki, Filozofii i Sportu Katedra Edukacji Artystycznej Rok studiów/semestr; I, sem. 1 i 2 Cel zajęć 1. Wprowadzenie podstawowej terminologii z zakresu teorii sztuki Zapoznanie z literaturą ogólną przedmiotu 4. Zrozumienie znaczenia teorii sztuki w interpretacji

Bardziej szczegółowo

MATERIAŁ ELWOM 25. Mikrostruktura kompozytu W-Cu25: ciemne obszary miedzi na tle jasnego szkieletu wolframowego; pow. 250x.

MATERIAŁ ELWOM 25. Mikrostruktura kompozytu W-Cu25: ciemne obszary miedzi na tle jasnego szkieletu wolframowego; pow. 250x. MATERIAŁ ELWOM 25.! ELWOM 25 jest dwufazowym materiałem kompozytowym wolfram-miedź, przeznaczonym do obróbki elektroerozyjnej węglików spiekanych. Kompozyt ten jest wykonany z drobnoziarnistego proszku

Bardziej szczegółowo

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny)

Logistyka I stopień (I stopień / II stopień) Ogólnoakademicki (ogólno akademicki / praktyczny) KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Nazwa modułu Nazwa modułu w języku angielskim Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 Z-LOG-1082 Podstawy nauki o materiałach Fundamentals of Material Science

Bardziej szczegółowo

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska

BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM. Klaudia Radomska WyŜsza Szkoła InŜynierii Dentystycznej im. prof. Meissnera w Ustroniu Wydział InŜynierii Dentystycznej BADANIA PÓL NAPRĘśEŃ W IMPLANTACH TYTANOWYCH METODAMI EBSD/SEM Klaudia Radomska Praca dyplomowa napisana

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 950 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 3, Data wydania: 5 maja 2011 r. Nazwa i adres INSTYTUT PODSTAW

Bardziej szczegółowo

Technika świetlna. Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa

Technika świetlna. Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa Technika świetlna Przegląd rozwiązań i wymagań dla tablic rejestracyjnych. Dokumentacja zdjęciowa Wykonał: Borek Łukasz Tablica rejestracyjna tablica zawierająca unikatowy numer (kombinację liter i cyfr),

Bardziej szczegółowo

OPERA FLORAE PRZYGOTOWANIE MODELI BOTANICZNYCH

OPERA FLORAE PRZYGOTOWANIE MODELI BOTANICZNYCH OPERA FLORAE PRZYGOTOWANIE MODELI BOTANICZNYCH DLA POTRZEB EKSPOZYCJI PRZYRODNICZYCH Iwona Piecuch Abstrakt Tworzenie modeli botanicznych dla potrzeb ekspozycji przyrodniczych znalazło już swe konkretne

Bardziej szczegółowo

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku, ul. Łukasiewicza 4, 57-300 Kłodzko, woj.

I. 1) NAZWA I ADRES: Muzeum Ziemi Kłodzkiej w Kłodzku, ul. Łukasiewicza 4, 57-300 Kłodzko, woj. Strona 1 z 5 Kłodzko: Konserwacja zespołu rzeźb drewnianych ze zbiorów MZK Numer ogłoszenia: 199474-2009; data zamieszczenia: 18.06.2009 OGŁOSZENIE O ZAMÓWIENIU - usługi Zamieszczanie ogłoszenia: obowiązkowe.

Bardziej szczegółowo

OKREŚLENIE PRĘDKOŚCI PORUSZANIA SIĘ SZKODNIKÓW Z WYKORZYSTANIEM KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU

OKREŚLENIE PRĘDKOŚCI PORUSZANIA SIĘ SZKODNIKÓW Z WYKORZYSTANIEM KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU Inżynieria Rolnicza 2(90)/2007 OKREŚLENIE PRĘDKOŚCI PORUSZANIA SIĘ SZKODNIKÓW Z WYKORZYSTANIEM KOMPUTEROWEJ ANALIZY OBRAZU Joanna Rut, Katarzyna Szwedziak, Marek Tukiendorf Zakład Techniki Rolniczej i

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XVI / 91 / 2015 RADY MIEJSKIEJ W KĘPNIE. z dnia 29 października 2015 r.

UCHWAŁA NR XVI / 91 / 2015 RADY MIEJSKIEJ W KĘPNIE. z dnia 29 października 2015 r. UCHWAŁA NR XVI / 91 / 2015 RADY MIEJSKIEJ W KĘPNIE z dnia 29 października 2015 r. w sprawie nadania statutu Muzeum Ziemi Kępińskiej im. Tadeusza Piotra Potworowskiego w Kępnie Na podstawie art. 6 ust.

Bardziej szczegółowo

ARTYKUŁY ARTICLES. Piotr Strzyż RUSKIE BUŁAWY GWIAŹDZISTE Z TERENU MAŁOPOLSKI

ARTYKUŁY ARTICLES. Piotr Strzyż RUSKIE BUŁAWY GWIAŹDZISTE Z TERENU MAŁOPOLSKI ARTYKUŁY ARTICLES Acta Militaria Mediaevalia I Sztuka wojenna na pograniczu polsko-rusko-słowackim w średniowieczu Kraków Sanok 2005, s. 107-114 RUSKIE BUŁAWY GWIAŹDZISTE Z TERENU MAŁOPOLSKI Maczuga należy

Bardziej szczegółowo

OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH

OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH ARTYKUŁ: OCHRONA ZABYTKÓW PRZY ROBOTACH BUDOWLANYCH DR INŻ.KRZYSZTOF MICHALIK RZECZOZNAWCA BUDOWLANY BIEGŁY SĄDOWY WYKŁADOWCA KATEDRA BUDOWNICTWA WYŻSZA SZKOŁA TECHNICZNA W KATOWICACH wstmichalik@biurokonstruktor.com.pl

Bardziej szczegółowo

WROCŁAW, ul. Kiełczowska / Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ

WROCŁAW, ul. Kiełczowska / Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ WROCŁAW, Kiełczowska / Mirkowska PREZENTACJA NIERUCHOMOŚCI PRZEZNACZONEJ POD ZABUDOWĘ USŁUGOWĄ KONCEPT Koncept WS z z o.o. o.o. S.K.A., k., 21A, 21 61-619 A, 61-619 MIASTO WROCŁAW Wrocław miasto na prawach

Bardziej szczegółowo

ZMIANY UŻYTKOWANIA ZIEMI NA PRZYKŁADZIE MIASTA PODGÓRZA I ZAMOŚCIA

ZMIANY UŻYTKOWANIA ZIEMI NA PRZYKŁADZIE MIASTA PODGÓRZA I ZAMOŚCIA Wojciech Przegon ZMIANY UŻYTKOWANIA ZIEMI NA PRZYKŁADZIE MIASTA PODGÓRZA I ZAMOŚCIA w świetle materiałów kartograficznych Kraków 2011 Pracę recenzowała: Urszula Litwin Projekt okładki: Michał Uruszczak

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE W PROJEKCIE VIA REGIA PLUS

WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE W PROJEKCIE VIA REGIA PLUS Space for your logo, a photograph etc. WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE W PROJEKCIE VIA REGIA PLUS Prezentacja działań INSTYTUT ROZWOJU TERYTORIALNEGO A l e k s a n d r a S i e r a d z k a - S t a s i a k www.viaregiaplus.eu

Bardziej szczegółowo

1. Zoo-Aquarium Berlin

1. Zoo-Aquarium Berlin 1. Zoo-Aquarium Berlin wielki ogród zoologiczny połączony z akwariami, terrariami czy insektariami pełne ryb, gadów, płazów i bezkręgowców z najdalszych zakątków Ziemi. Otwarte: von 18.00-24.00 Uhr pokazy

Bardziej szczegółowo

Roboty telekomunikacyjne Dariusz Anielak

Roboty telekomunikacyjne Dariusz Anielak Zbiornik wodny Smardzew został zaprojektowany przez zespół projektantów pod kierownictwem Pana Józefa Matana z Biura Studiów i Projektów Budownictwa Wodnego HYDROPREOJEKT Poznań. Roboty budowlane wykonywało

Bardziej szczegółowo

Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego

Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego Analiza wybranych własności użytkowych instrumentarium chirurgicznego Witold Walke, Zbigniew Paszenda Katedra Biomateriałów i Inżynierii Wyrobów Medycznych Wydział Inżynierii Biomedycznej, Politechnika

Bardziej szczegółowo

ze zbiorów MUZEUM ZAMOYSKICH W KOZŁÓWCE

ze zbiorów MUZEUM ZAMOYSKICH W KOZŁÓWCE KONSERWACJA ZESPOŁU ZABYTKOWYCH KARNISZY ze zbiorów MUZEUM ZAMOYSKICH W KOZŁÓWCE Opracowanie: mgr Anna Fic-Lazor konserwator dzieł sztuki Muzeum Zamoyskich w Kozłówce 2015 1 Przedmiotem planowanych prac

Bardziej szczegółowo

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ

MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ Jarosław MAŃKOWSKI * Andrzej ŻABICKI * Piotr ŻACH * MODELOWANIE POŁĄCZEŃ TYPU SWORZEŃ OTWÓR ZA POMOCĄ MES BEZ UŻYCIA ANALIZY KONTAKTOWEJ 1. WSTĘP W analizach MES dużych konstrukcji wykonywanych na skalę

Bardziej szczegółowo

ANALIZA ODDZIAŁYWANIA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ NA STABILIZACJĘ WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WALCÓW HUTNICZYCH

ANALIZA ODDZIAŁYWANIA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ NA STABILIZACJĘ WYBRANYCH WŁAŚCIWOŚCI WALCÓW HUTNICZYCH 54/19 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2006, Rocznik 6, Nr 19 Archives of Foundry Year 2006, Volume 6, Book 19 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 ANALIZA ODDZIAŁYWANIA SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ NA STABILIZACJĘ

Bardziej szczegółowo

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA

METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA METODY CHEMOMETRYCZNE W IDENTYFIKACJI ŹRÓDEŁ POCHODZENIA AMFETAMINY Waldemar S. Krawczyk Centralne Laboratorium Kryminalistyczne Komendy Głównej Policji, Warszawa (praca obroniona na Wydziale Chemii Uniwersytetu

Bardziej szczegółowo

Opracowanie: mgr Aleksandra Lasok - Stachurska ul. Piłsudskiego 10 38-400 Krosno

Opracowanie: mgr Aleksandra Lasok - Stachurska ul. Piłsudskiego 10 38-400 Krosno Program badań archeologicznych opracowany dla inwestycji Gminy Krosno Wykonanie robót budowlanych na terenie zabytkowego zespołu urbanistycznego Starego Miasta Krosna przy ul. Spółdzielczej i ul. Sienkiewicza,

Bardziej szczegółowo

PRACA DYPLOMOWA. Wydział Architektury. Częstochowa jako ośrodek regionalny Czestochowa as a regional centre. Robert Szmigiel

PRACA DYPLOMOWA. Wydział Architektury. Częstochowa jako ośrodek regionalny Czestochowa as a regional centre. Robert Szmigiel Wydział Architektury PRACA DYPLOMOWA Częstochowa jako ośrodek regionalny Czestochowa as a regional centre Robert Szmigiel słowa kluczowe: Częstochowa granica oddziaływanie region Streszczenie: Głównym

Bardziej szczegółowo

Protokół z XI posiedzenia Komisji Budżetu i Finansów Rady Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy w dniu 12 września 2011 r.

Protokół z XI posiedzenia Komisji Budżetu i Finansów Rady Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy w dniu 12 września 2011 r. Protokół z XI posiedzenia Komisji Budżetu i Finansów Rady Dzielnicy Mokotów m.st. Warszawy w dniu 12 września 2011 r. W posiedzeniu udział wzięli członkowie Komisji (zgodnie z listą obecności stanowiącą

Bardziej szczegółowo

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU 51/17 ARCHIWUM ODLEWNICTWA Rok 2005, Rocznik 5, Nr 17 Archives of Foundry Year 2005, Volume 5, Book 17 PAN - Katowice PL ISSN 1642-5308 WPŁYW CHROPOWATOŚCI POWIERZCHNI MATERIAŁU NA GRUBOŚĆ POWŁOKI PO ALFINOWANIU

Bardziej szczegółowo

zbigniew.paszkowski@gmail.co

zbigniew.paszkowski@gmail.co OCHRONA I KONSERWACJA ZABYTKÓW S1 SEMESTR VII (ZIMOWY) 2014/15 1. UCZESTNICTWO W WYKŁADACH DOKUMENTOWANE ZESZYTEM Z NOTATKAMI SKŁADANYMI DO WERYFIKACJI PO WYKŁADZIE I NA KONIEC SEMESTRU 2. UCZESTNICTWO

Bardziej szczegółowo

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ

ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Szybkobieżne Pojazdy Gąsienicowe (15) nr 1, 2002 Stanisław JURA Roman BOGUCKI ODPORNOŚĆ STALIWA NA ZUŻYCIE EROZYJNE CZĘŚĆ II. ANALIZA WYNIKÓW BADAŃ Streszczenie: W części I w oparciu o teorię Bittera określono

Bardziej szczegółowo

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku

Henryk Rutkowski. Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Henryk Rutkowski Kartografia wschodniej Wielkopolski do początku XIX wieku Przedmiotem zainteresowania jest terytorium województwa kaliskiego na dawnych mapach, z których tylko późniejsze przedstawiają

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Archeologii

OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 3. Jednostka prowadząca przedmiot Wydział Nauk Historycznych i Pedagogicznych, Instytut Archeologii OPIS PRZEDMIOTU/MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) 1. Nazwa przedmiotu/modułu w języku polskim Muzealnictwo i ochrona zabytków 2. Nazwa przedmiotu/modułu w języku angielskim 3. Jednostka prowadząca przedmiot

Bardziej szczegółowo

BUŁAWY ŚREDNIOWIECZNE Z UL. SŁAWKOWSKIEJ 17 W KRAKOWIE

BUŁAWY ŚREDNIOWIECZNE Z UL. SŁAWKOWSKIEJ 17 W KRAKOWIE MATERIAŁY ARCHEOLOGICZNE XXXIX, 2013 JAKUB PUZIUK, ANNA TYNIEC BUŁAWY ŚREDNIOWIECZNE Z UL. SŁAWKOWSKIEJ 17 W KRAKOWIE Jednym z rodzajów broni obuchowej używanej w średniowieczu, ale też w czasach nowożytnych,

Bardziej szczegółowo

Nowoczesne metody analizy pierwiastków

Nowoczesne metody analizy pierwiastków Nowoczesne metody analizy pierwiastków Techniki analityczne Chromatograficzne Spektroskopowe Chromatografia jonowa Emisyjne Absorpcyjne Fluoroscencyjne Spektroskopia mas FAES ICP-AES AAS EDAX ICP-MS Prezentowane

Bardziej szczegółowo

Program Edukacyjny. Muzeum Twierdzy Kostrzyn. dla uczniów. Szkół Podstawowych

Program Edukacyjny. Muzeum Twierdzy Kostrzyn. dla uczniów. Szkół Podstawowych Program Edukacyjny Muzeum Twierdzy Kostrzyn dla uczniów Szkół Podstawowych Wykonał: Jerzy Dreger 1. Założenia Podstawowym celem działalności edukacyjnej Muzeum Twierdzy Kostrzyn jest przybliżanie wiedzy

Bardziej szczegółowo

Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie

Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie Zasady redakcji pracy dyplomowej w Wyższej Szkole Kultury Fizycznej i Turystyki w Pruszkowie Prace dyplomowe powinny być drukowane według następujących zaleceń: 1) druk jednostronny dotyczy tylko następujących

Bardziej szczegółowo

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r.

Międzynarodowa Konferencja Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, Drezno, 23.09.2013 r. Doświadczenia w transgranicznym postępowaniu ze starymi zanieczyszczeniami, IMGW - PIB OWr Dr inż. Mariusz Adynkiewicz - Piragas Dr Iwona Lejcuś Problematyka związana ze starymi zanieczyszczeniami w Polsce

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 3 do SIWZ

Załącznik nr 3 do SIWZ Załącznik nr 3 do SIWZ Program prac konserwatorskich przy zabytkowej nawierzchni ceramicznej krużganków w XV w. zespole poklasztornym Franciszkanów w Gdańsku, Gdańsk ul. Toruńska 1. Zadanie realizowane

Bardziej szczegółowo

Karta zgłoszenia tematu pracy dyplomowej

Karta zgłoszenia tematu pracy dyplomowej Dzienne magisterskie Dzienne inżynierskie dr hab. inż. Andrzej Bluszcz, prof. Pol. Śl. opiekun pracy: dr inż. Jarosław Sikorski Określenie szybkości sedymentacji osadów metodą ołowiu 210 Pb z wykorzystaniem

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG

ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG ŚLĄSKIE MONETY HABSBURGÓW MARIA TERESA I PÓŹNIEJSZE KATALOG Piotr Kalinowski KALETY 2006 Słowo wstępu Katalog, który macie Państwo przed sobą powstał na podstawie wydanego w 1988 dzieła Ivo Halački Mince

Bardziej szczegółowo

IDstoria i zadania stacji chemiczno-rolniczvch w Polsce 13 podejmowanych przez rzad decyzji dotyczacych wielkosci produkcji nawozów oraz ich dystrybucji.. W latach szescdziesiatych, obok badan zakwaszenia

Bardziej szczegółowo

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32

2. Metody, których podstawą są widma atomowe 32 Spis treści 5 Spis treści Przedmowa do wydania czwartego 11 Przedmowa do wydania trzeciego 13 1. Wiadomości ogólne z metod spektroskopowych 15 1.1. Podstawowe wielkości metod spektroskopowych 15 1.2. Rola

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVIII/706/13 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie nadania statutu Muzeum w Chorzowie

UCHWAŁA NR XXXVIII/706/13 RADY MIASTA CHORZÓW. z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie nadania statutu Muzeum w Chorzowie UCHWAŁA NR XXXVIII/706/13 RADY MIASTA CHORZÓW z dnia 7 listopada 2013 r. w sprawie nadania statutu Muzeum w Chorzowie Na podstawie art. 20 ust.5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.

Bardziej szczegółowo

Cennik czasopism i wydawnictw zwartych Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Tytuł tom/zeszyt stan cena

Cennik czasopism i wydawnictw zwartych Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie. Tytuł tom/zeszyt stan cena Cennik czasopism i wydawnictw zwartych Państwowego Muzeum Archeologicznego w Warszawie (cennik uwzględnia wyłączne druki, które są lub były sprzedawane przez PMA; wydawnictwa zwarte sprzed 1990 r. oznaczono

Bardziej szczegółowo

Wojciech Głuszewski ŚLADAMI KRÓLA MIDASA

Wojciech Głuszewski ŚLADAMI KRÓLA MIDASA Wojciech Głuszewski ŚLADAMI KRÓLA MIDASA Znana jest przypowieść o starożytnym władcy królu Midasie, który posiadł zdolność do zamiany wszystkiego w złoto, czego dotknął. Ta szczególna właściwość była nagrodą

Bardziej szczegółowo

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych...

Karta charakterystyki preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych... Strona 1 z 5 preparatu niebezpiecznego - Zmywacz intensywny WOCA 0. Ogólnie: - oznacza: nie ma zastosowania lub brak danych. 1. Identyfikacja preparatu i firmy: Nazwa produktu: Zmywacz intensywny WOCA

Bardziej szczegółowo

Serdecznie zapraszamy!

Serdecznie zapraszamy! Już po raz szósty gród w Biskupinie przemieni się w arenę łuczniczych zmagań. W czasie kolejnego Turnieju Łucznictwa Tradycyjnego w dniach 12-13 lipca 2014, zostaną rozegrane ciekawe i różnorodne konkurencje

Bardziej szczegółowo

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8

Spis treêci. I. Wprowadzenie do historii. II. Początki cywilizacji. Od autorów... 8 Od autorów....................................... 8 I. Wprowadzenie do historii 1. Dzieje historia historiografia...................... 12 Czym jest historia?............................... 12 Przedmiot

Bardziej szczegółowo

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244.

(12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058. (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244. RZECZPOSPOLITA POLSKA (12) TŁUMACZENIE PATENTU EUROPEJSKIEGO (19) PL (11) PL/EP 2584058 (96) Data i numer zgłoszenia patentu europejskiego: 21.10.2011 11186244.7 (13) (51) T3 Int.Cl. C22C 38/40 (2006.01)

Bardziej szczegółowo

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków.

Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Sieć Najciekawszych Wsi - sposób na zachowanie dziedzictwa kulturowego wsi w Polsce Możliwość wsparcia procesu rewitalizacji wsi przez wojewódzkich konserwatorów zabytków. Barbara Nowak-Obelinda Dolnośląski

Bardziej szczegółowo

Konsument piwa lokalnego na przykładzie Wielkopolski

Konsument piwa lokalnego na przykładzie Wielkopolski na przykładzie Wielkopolski Sebastian Wawszczak Katedra Towaroznawstwa i Zarządzania Jakością IV Forum Technologii Browarniczych Warka - Warszawa 2014 Wielkopolska jako tradycyjny region produkcji piwa

Bardziej szczegółowo

prosimy o stosowanie w tekstach narracji w 3. osobie liczby pojedynczej lub mnogiej, ewentualnie w formie bezosobowej;

prosimy o stosowanie w tekstach narracji w 3. osobie liczby pojedynczej lub mnogiej, ewentualnie w formie bezosobowej; Szanowni Państwo, niniejsza instrukcja ma ułatwić przygotowywanie materiałów do VII tomu Archeologii Środkowego Nadodrza. Prosimy o przygotowanie tekstów publikacji do następujących działów: Materiały,

Bardziej szczegółowo

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU

OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Inżynieria Rolnicza 4(129)/2011 OCENA WYBRANYCH CECH JAKOŚCI MROŻONEK ZA POMOCĄ AKWIZYCJI OBRAZU Katarzyna Szwedziak, Dominika Matuszek Katedra Techniki Rolniczej i Leśnej, Politechnika Opolska Streszczenie:

Bardziej szczegółowo

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych

Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Konsorcjum Śląskich Uczelni Publicznych Dlaczego powstało? - świat przeżywa dziś rewolucję w obszarze edukacji, - naszym celem jest promocja śląskiego jako regionu opartego na wiedzy, i najnowszych technologiach,

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia 1. Przedmiot zamówienia A) Na przedmiot zamówienia składa się zakres prac związany z wykonaniem ratowniczych badań archeologicznych w miejscu możliwego występowania

Bardziej szczegółowo

Kalendarz XIX Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich Sympozja specjalistyczne (wigilijne)

Kalendarz XIX Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich Sympozja specjalistyczne (wigilijne) Kalendarz XIX Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich Sympozja specjalistyczne (wigilijne) Morze w kulturach świata starożytnego Sympozjum Data Godziny Miejsce Adres Mediewistyka wobec współczesności Migracje

Bardziej szczegółowo

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013

Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Obcokrajowcy i imigranci a język polski. Polacy a języki obce. Na podstawie Polskiego Sondażu Uprzedzeń 2013 Karolina Hansen Marta Witkowska Warszawa, 2014 Polski Sondaż Uprzedzeń 2013 został sfinansowany

Bardziej szczegółowo

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II

Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl. Wypracowania Biblia. Najważniejsze zagadnienia cz II Publikacja pod patronatem wiedza24h.pl Wypracowania Biblia Najważniejsze zagadnienia cz II Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by Wydawnictwo Psychoskok, 2013 Copyright by wiedza24h.pl Wszelkie prawa

Bardziej szczegółowo

Szlaki handlowe w średniowieczu między Wisłą a Pilicą

Szlaki handlowe w średniowieczu między Wisłą a Pilicą Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka w Kielcach Szlaki handlowe w średniowieczu między Wisłą a Pilicą zestawienie bibliograficzne w wyborze Wybór i opracowanie Marta Boszczyk Kielce 2013 Korekta Bożena Lewandowska

Bardziej szczegółowo

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego

STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE. Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego STALE STOPOWE KONSTRUKCYJNE Ważniejsze grupy stali: stale spawalne o podwyższonej

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2012 r. Poz. 468 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 10 kwietnia 2012 r.

Warszawa, dnia 30 kwietnia 2012 r. Poz. 468 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI. z dnia 10 kwietnia 2012 r. DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 30 kwietnia 2012 r. Poz. 468 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOŚCI z dnia 10 kwietnia 2012 r. w sprawie warunków i sposobu przeprowadzania badań

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU

OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA. CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU OPIS PRZEDMIOTU, PROGRAMU NAUCZANIA ORAZ SPOSOBÓW WERYFIKACJI EFEKTÓW KSZTAŁCENIA CZEŚĆ A * (opis przedmiotu i programu nauczania) OPIS PRZEDMIOTU Specjalność/specjalizacja Społeczeństwo informacji i wiedzy

Bardziej szczegółowo

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013

Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 Wycieczka do Wrocławia 07.10.2013 11.10.2013 W drugim tygodniu października 2013 roku razem z klasą IV TE wziąłem udział w wycieczce klasowej do Wrocławia - Stolicy Kultury 2016 roku. Pierwszego dnia naszego

Bardziej szczegółowo

Określenie celów digitalizacji 3D czyli kiedy i dlaczego decydujemy się na wykonanie dokumentacji trójwymiarowej Eryk Bunsch

Określenie celów digitalizacji 3D czyli kiedy i dlaczego decydujemy się na wykonanie dokumentacji trójwymiarowej Eryk Bunsch Określenie celów digitalizacji 3D czyli kiedy i dlaczego decydujemy się na wykonanie dokumentacji trójwymiarowej Eryk Bunsch Warszawa, dnia 21 stycznia 2013 roku Decyzja o wykorzystaniu w muzeum pomiarów

Bardziej szczegółowo

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie

Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Zastosowanie spektroskopii EPR do badania wolnych rodników generowanych termicznie w drotawerynie Paweł Ramos, Barbara Pilawa, Maciej Adamski STRESZCZENIE Katedra i Zakład Biofizyki Wydziału Farmaceutycznego

Bardziej szczegółowo

Bezpieczeństwo danych a zawartość śmietników

Bezpieczeństwo danych a zawartość śmietników 1 Bezpieczeństwo danych a zawartość śmietników Raport badawczy Warszawa, październik 2014 Wykonała: dr Anna Wilk 2 WPROWADZENIE Niniejszy raport jest sprawozdaniem z rekonesansu badawczego przeprowadzonego

Bardziej szczegółowo

Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego

Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego Stan odżywienia drzewostanów na obszarze Sudetów i Beskidu Zachodniego Józef Wójcik Samodzielna Pracownia Chemii Środowiska Leśnego Instytut Badawczy Leśnictwa Seminarium, Ustroń Jaszowiec, 27-28 lutego

Bardziej szczegółowo

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne

OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne OPIS MODUŁU KSZTAŁCENIA (SYLABUS) I. Informacje ogólne 1. Nazwa modułu kształcenia WSTĘP DO HISTORII SZTUKI ćwiczenia: architektura, malarstwo, rzeźba, ornamentyka, rzemiosło artystyczne, paramentyka,

Bardziej szczegółowo