Samouczek: Konstruujemy drzewo

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Samouczek: Konstruujemy drzewo"

Transkrypt

1 ROZDZIAŁ 2 Samouczek: Konstruujemy drzewo Po co nam drzewa filogenetyczne? Drzewa filogenetyczne często pojawiają się dzisiaj w pracach z dziedziny biologii molekularnej, które nie mają związku z filogenetyką czy ewolucją per se. Autorzy tych prac coraz częściej je zamieszczają, ponieważ mają świadomość, że drzewa umożliwiają lepsze zrozumienie procesów biologicznych. Pozwalają lepiej zrozumieć relacje pokrewieństwa interesującego nas białka z innymi białkami oraz wyciągnąć wnioski na temat jego funkcji biologicznej, która bez tego mogłaby być nieuchwytna. Wraz z coraz powszechniejszym sekwencjonowaniem całych genomów, nasza wiedza na temat sekwencji makrocząsteczek znacznie wyprzedziła wiedzę na temat ich funkcji biologicznej i biochemicznej. W rezultacie często jesteśmy zmuszeni do przypisywania funkcji niektórym białkom jedynie na podstawie homologii sekwencji. W bazach danych znajduje się coraz więcej sekwencji o funkcjach określonych na podstawie homologii z sekwencjami, którym funkcje przypisano tymczasowo na podstawie homologii z jeszcze innymi sekwencjami. Odwołanie się do filogenezy pozwala określić, jak blisko nasza sekwencja jest spokrewniona z sekwencją, której funkcję znamy na podstawie informacji biologicznej lub biochemicznej. Do niedawna przeglądano bazy danych w poszukiwaniu sekwencji pokrewnych, po czym publikowano wyniki w postaci tabel podających homologie par sekwencji, wyrażanych jako ich procentowe podobieństwo lub stopień identyczności. W miarę rozrastania się baz sekwencji, przedstawianie tabel zawierających wszystkie homologi stało się niemożliwe i zaczęto tworzyć przyrównania wielu sekwencji za pomocą takich programów jak Clustal czy PileUp. Przyrównanie wielu sekwencji zaczyna się od przyrównania wszystkich sekwencji parami względem siebie i na tej podstawie tworzy się przybliżone drzewo przewodnie. Biologowie

2 10 ROZDZIA 2 molekularni często publikują je jako drzewo filogenetyczne. Ponieważ takie drzewa powstają na podstawie porównań sekwencji parami, nie zaś na podstawie przyrównania wszystkich sekwencji na raz, ich podstawą nie jest ocena miejsc, które są homologiczne we wszystkich sekwencjach. Dlatego też drzewa przewodnie mogą zawierać poważne błędy i prowadzić do nieprawidłowej interpretacji danych. Aby tego uniknąć należy tworzyć drzewa oparte na pełnych danych. W tej książce omówiono kolejne etapy budowy drzewa filogenetycznego na podstawie sekwencji makrocząsteczek: 1. Wybór interesującej nas sekwencji białkowej lub DNA. 2. Wybór innych, spokrewnionych sekwencji i uzyskanie ich w postaci elektronicznej. 3. Przyrównanie tych sekwencji. 4. Zbudowanie drzewa filogenetycznego na podstawie uzyskanego przyrównania. 5. Wydrukowanie (oraz ewentualne opublikowanie) otrzymanego drzewa. Skoro czytasz tę część, zapewne masz już za sobą etap 1. Do przeprowadzenia pozostałych etapów będzie niezbędny komputer podłączony do Internetu i zestaw odpowiednich programów. Niniejszy podręcznik poprowadzi cię przez te etapy, zasugeruje właściwe programy i poradzi jak je zdobyć. Czego nauczymy siœ z tego samouczka Zasadniczym celem tego samouczka jest zaznajomienie czytelnika z głównymi funkcjami programu MEGA przy okazji objaśniania podstawowych etapów budowy drzewa filogenetycznego. Strategia wybrana w przykładzie omawianym w tym rozdziale jest daleka od optymalnej. W kolejnych rozdziałach zajmiemy się szczegółami, które pozwolą na znaczne udoskonalenie zaproponowanego tu podejścia. Niemniej, poznanie podstawowych właściwości programu MEGA będzie bardzo pomocne, a uzyskane drzewo będzie wystarczająco wiarygodne. MEGA Zanim cokolwiek zaczniemy robić, musimy zainstalować program MEGA, najlepiej na komputerze pracującym bezpośrednio pod systemem Windows. Możemy też zainstalować program na Maku z procesorem Intel, wykorzystując program Parallels lub na Maku PowerPC z włączonym Virtual PC, albo też na komputerze pracującym pod systemem Linux

3 Samouczek: Konstruujemy drzewo 11 z Windows uruchomionymi poprzez Wine. Jeśli nie mamy jeszcze programu MEGA lub poprzednie zdanie jest dla nas niezrozumiałe, to musimy przeczytać rozdział 11. Warto też przeczytać artykuł, w którym S. Kumar opisuje program MEGA (Kumar et al. 2004). MEGA zawiera znakomite, wrażliwe na kontekst, menu pomocy Help, które dostarcza podstawowych, ale wystarczająco szczegółowych informacji na temat każdej z jego funkcji. W programie znajduje się też znakomita instrukcja zawierająca samouczki dotyczące najważniejszych funkcji programu. Gorąco polecam skorzystanie z tej instrukcji i samouczków. Włączamy zatem MEGA i pojawia się główny ekran programu(rys. 2.1). RYSUNEK 2.1 Zdobywanie pokrewnych sekwencji za pomoc programu BLAST Niniejszy samouczek najlepiej spełni swoje zadanie, jeśli używając komputera przerobicie wszystkie opisane etapy. Takie założenie zostało przyjęte, toteż nie zamieszono tu zdjęć ekranu, przedstawiających wszystkie najdrobniejsze etapy działania programu. Najpewniej dysponujecie już interesującą was sekwencją białka lub kwasu nukleinowego i chcecie znaleźć inne, spokrewnione z nią sekwencje. Określenie spokrewnione oznacza, że sekwencje są wystarczająco podobne, aby można było uznać, że mają wspólne pochodzenie, czyli wywodzą się od wspólnego przodka.

4 12 ROZDZIA 2 Najprostszym sposobem na znalezienie spokrewnionych sekwencji jest poszukiwanie w komputerowych bazach danych sekwencji do nich podobnych. Poszukiwania takie można przeprowadzić dzięki uprzejmości różnych instytucji rządowych. My będziemy używali przeszukującego i importującego programu o nazwie BLAST. BLAST przeszukuje połączone światowe bazy danych sekwencji białkowych i kwasów nukleinowych, wykorzystując naszą sekwencje jako zapytanie. Zakładam, że macie już swoją sekwencję w postaci elektronicznej, być może w postaci prostego zbioru tekstowego albo zbioru z jakiegoś programu do obróbki sekwencji. Prawie każdy format będzie dobry. Jako przykładu użyję genu nuok z E. colik12, który koduje podjednostkę K dehydrogenazy NADH. Sekwencja DNA genu nuok znajduje się w zbiorze nuok. Chapter 2: nuok Etap 1: Szukamy sekwencji spokrewnionych z twoj sekwencj za pomoc programu BLAST. Z menu Alignment w głównym oknie MEGA wybierz Do BLAST Search, (Rys. 2.2). RYSUNEK 2.2

5 Samouczek: Konstruujemy drzewo 13 Wbudowana w program przeglądarka przeniesie cię na stronę BLAST w NCBI (Rys. 2.3). RYSUNEK 2.3

6 14 ROZDZIA 2 Skopiuj sekwencje DNA nuok zawartą w ściągniętym pliku nuok i wklej ją do ramki Enter accession number, gi, or FASTA sequence na stronie BLAST. Niżej na tej stronie, w miejscu wyboru bazy danych Choose Search Set, Database, wybierz ostatnią opcję Others (nr etc.): (Rys. 2.4). RYSUNEK 2.4 Kliknij przycisk BLAST. Aby go zobaczyć, konieczne może być przewinięcie strony w dół. Przez pewien czas BLAST będzie wyświetlał informacje, że przeszukuje bazę danych, a strona może być automatycznie co jakiś czas uaktualniana (Rys. 2.5). Po pewnym czasie (zależnym od obciążenia serwera) pojawi się bardzo długa strona z wynikami (Rys. 2.6).

7 Samouczek: Konstruujemy drzewo 15 RYSUNEK 2.5 RYSUNEK 2.6 Istnieje możliwość zmiany układu tej strony na taki, jaki był stosowany we wcześniejszych wersjach programu. Służy do tego hiperłącze Reformat these Results w górnej części ekranu. Po jego kliknięciu pojawia się okno dialogowe formatu wyników. Zmiany dokonamy, odznaczając pole wyboru Advanced View, a zaznaczając pole Use old BLAST report format. W celu potwierdzenia zmian należy kliknąć przycisk View report.

8 16 ROZDZIA 2 Przewijając stronę w dół, natrafimy najpierw na wyniki Rozkładu trafień (ang. Distribution of Hits), przedstawione w postaci diagramu (Rys. 2.7). RYSUNEK 2.7 RYSUNEK 2.8

9 Samouczek: Konstruujemy drzewo 17 Kolory pasków wskazują na wyniki przyrównań odzwierciedlające podobieństwo określonej sekwencji do sekwencji nuok. Najdłuższe paski mają kolor czerwony (nie widać tego na ilustracjach) co oznacza wynik Długość paska odpowiada odcinkowi sekwencji, który wykazuje podobieństwo do sekwencji zapytania. Najdłuższelinieoznaczają sekwencje, które można przyrównać do całej sekwencji zapytania, liczącej 300 pozycji. Niżej znajdują się krótsze linieoznaczające sekwencje, które można przyrównać jedynie do części sekwencji zapytania. Przesuwając się dalej w dół, zobaczymy tabelę z listą wybranych sekwencji(rys. 2.8). Pozycja sekwencji na liście zależy od jej podobieństwa do sekwencji zapytania. Etap 2: Decydujemy, które z pokrewnych sekwencji w czyæ do naszego drzewa Tabela składa się z kilku kolumn. W pierwszej kolumnie (Accession) znajdują się niebieskie hiperłącza do strony danej sekwencji w witrynie GenBank. Druga kolumna (Description) to krótki opis sekwencji. Następne dwie kolumny przedstawiają wynik przyrównania w postaci maksymalnego wyniku lokalnego (Max score) i wyniku całkowitego sumującego wszystkie możliwe przyrównania wybranej sekwencji (Total score). Pierwsza pozycja ma wartość zbliżoną do 580. Im wyższa jest ta wartość, tym bliżej dana sekwencja jest spokrewniona z sekwencją zapytaniem. Kolejna kolumna (Query coverage) zawiera procentowe udziały sekwencji zapytania wykorzystane przy obliczaniu wyniku całkowitego (Total score), zaś następna (E-value) wartości oczekiwane (E). Gdy wartość oczekiwana jest mniejsza od 0,01 to prawie dokładnie odpowiada prawdopodobieństwu tego, że wybrana sekwencja nie jest homologiczna z sekwencją zapytaniem. Na dole tabeli (Rys. 2.9) znajdują się wartości oczekiwane 41,0, które na pewno nie równają się powyższemu prawdopodobieństwu, ale mogą wciąż służyć do oceny czy możliwe jest to, że wybrana sekwencja jest homologiczna z sekwencją zapytaniem. Kwestia prawdopodobieństwa tego, że wybrane sekwencje są homologiczne jest istotna, gdyż do budowy drzewa filogenetycznego należy wybrać wyłącznie sekwencje homologiczne. W filogenetyce zakłada się, że wszystkie sekwencje (lub organizmy) na drzewie pochodzą od wspólnego przodka. W istocie termin homologiczne oznacza odziedziczone po wspólnym przodku. Dokładniej przedyskutujemy to zagadnienie w rozdziale 3. Tymczasem wybierzemy tylko te sekwencje, co do których możemy mieć mocne przekonanie, że sąhomologiczne. Na razie ustalimy granicę wartości E , (na drzewie znajdą się zatem tylko te sekwencje, dla których wartość E ). Gdy już zdecydowaliśmy, które sekwencje możemy umieścić na drzewie, powinniśmy się zastanowić, które z nich naprawdę chcemy uwzględnić. Zauważmy, że w zestawie jest wiele sekwencji z różnych szczepów E. coli

10 18 ROZDZIA 2 RYSUNEK 2.9 RYSUNEK 2.10

Spis treści. Przedmowa... XI. Wprowadzenie i biologiczne bazy danych. 1 Wprowadzenie... 3. 2 Wprowadzenie do biologicznych baz danych...

Spis treści. Przedmowa... XI. Wprowadzenie i biologiczne bazy danych. 1 Wprowadzenie... 3. 2 Wprowadzenie do biologicznych baz danych... Przedmowa... XI Część pierwsza Wprowadzenie i biologiczne bazy danych 1 Wprowadzenie... 3 Czym jest bioinformatyka?... 5 Cele... 5 Zakres zainteresowań... 6 Zastosowania... 7 Ograniczenia... 8 Przyszłe

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 5. Wykorzystanie baz danych i narzędzi analitycznych dostępnych online

Ćwiczenia nr 5. Wykorzystanie baz danych i narzędzi analitycznych dostępnych online Techniki molekularne ćw. 5 1 z 13 Ćwiczenia nr 5. Wykorzystanie baz danych i narzędzi analitycznych dostępnych online I. Zasoby NCBI Strona: http://www.ncbi.nlm.nih.gov/ stanowi punkt startowy dla eksploracji

Bardziej szczegółowo

Pokaz slajdów na stronie internetowej

Pokaz slajdów na stronie internetowej Pokaz slajdów na stronie internetowej... 1 Podpisy pod zdjęciami... 3 Publikacja pokazu slajdów w Internecie... 4 Generator strony Uczelni... 4 Funkcje dla zaawansowanych użytkowników... 5 Zmiana kolorów

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu CMS Dla rejestratorów HANBANG

Instrukcja obsługi programu CMS Dla rejestratorów HANBANG Instrukcja obsługi programu CMS Dla rejestratorów HANBANG 1. Wymagania sprzętowe: Minimalne wymagania sprzętowe: System operacyjny: Windows Serwer 2003 Standard Edition SP2 Baza danych: Mysql5.0 Procesor:

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowania

Instrukcja użytkowania Instrukcja użytkowania Aby skutecznie pracować z programem Agrinavia Map należy zrozumieć zasadę interfejsu aplikacji. Poniżej można odszukać zasady działania Agrinavia Map. Szczegółowe informacje na temat

Bardziej szczegółowo

Nawigacja. Drukowanie Kliknij ikonę, aby uzyskać dalsze informacje: Obsługa papieru Wyświetlanie dokumentacji online. Konserwacja

Nawigacja. Drukowanie Kliknij ikonę, aby uzyskać dalsze informacje: Obsługa papieru Wyświetlanie dokumentacji online. Konserwacja Kliknij ikonę, aby uzyskać dalsze informacje: 1 Wyświetlanie dokumentacji online Wyszukiwanie w dokumentacji online Drukowanie dokumentacji online 2 Drukowanie Wyświetlanie dokumentacji online Temat Kliknij

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE URUCHOMIENIE PROGRAMU ITNC PROGRAMMING STATION

PIERWSZE URUCHOMIENIE PROGRAMU ITNC PROGRAMMING STATION PIERWSZE URUCHOMIENIE PROGRAMU ITNC PROGRAMMING STATION 1. Pobranie programu itnc 530 Programming station Program powinien być przygotowany w dostępnym w wersji edukacyjnej programu itnc 530 Programming

Bardziej szczegółowo

Porównywanie i dopasowywanie sekwencji

Porównywanie i dopasowywanie sekwencji Porównywanie i dopasowywanie sekwencji Związek bioinformatyki z ewolucją Wraz ze wzrostem dostępności sekwencji DNA i białek narodziła się nowa dyscyplina nauki ewolucja molekularna Ewolucja molekularna

Bardziej szczegółowo

Instalowanie certyfikatów celem obsługi pracy urządzenia SIMOCODE pro V PN z poziomu przeglądarki internetowej w systemie Android

Instalowanie certyfikatów celem obsługi pracy urządzenia SIMOCODE pro V PN z poziomu przeglądarki internetowej w systemie Android Instalowanie certyfikatów celem obsługi pracy urządzenia SIMOCODE pro V PN z poziomu przeglądarki internetowej w systemie Android Wstęp Dostępna od grudnia 2013 roku jednostka podstawowa SIMOCODE pro V

Bardziej szczegółowo

Instrukcjaaktualizacji

Instrukcjaaktualizacji Instrukcja Instrukcjaaktualizacji aktualizacji oprogramowania oprogramowaniainpro InProBMS BMS SPIS TREŚCI 1. AKTUALIZACJA 3 1.1. ARCHIWIZACJA BAZY DANYCH...3 1.1.1. AUTOMATYCZNA...3 1.1.2. RĘCZNA...4

Bardziej szczegółowo

Jak zaimportować bazę do system SARE

Jak zaimportować bazę do system SARE Jak zaimportować bazę do system SARE Jeżeli przed importem bazy nie mamy stworzonej odpowiedniej grupy, możemy ją dodać z poziomu Adresy -> przeglądaj grupy, klikając w przycisk dodaj grupę (elementy zaznaczone

Bardziej szczegółowo

New Features in Allplan 2016-0. Allplan 2016. Nowy system licencjonowania w Allplan 2016-0

New Features in Allplan 2016-0. Allplan 2016. Nowy system licencjonowania w Allplan 2016-0 New Features in Allplan 2016-0 i Allplan 2016 Nowy system licencjonowania w Allplan 2016-0 ii Allplan 2016 Spis treści Nowy system licencji... 1 Aktywacja licencji w trybie online... 2 Zwrot licencji w

Bardziej szczegółowo

Baza wiedzy instrukcja

Baza wiedzy instrukcja Strona 1 z 12 Baza wiedzy instrukcja 1 Korzystanie z publikacji... 2 1.1 Interaktywny spis treści... 2 1.2 Przeglądanie publikacji... 3 1.3 Przejście do wybranej strony... 3 1.4 Przeglądanie stron za pomocą

Bardziej szczegółowo

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym

Rozdział II. Praca z systemem operacyjnym Rozdział II Praca z systemem operacyjnym 55 Rozdział III - System operacyjny i jego hierarchia 2.2. System operacyjny i jego życie Jak już wiesz, wyróżniamy wiele odmian systemów operacyjnych, które różnią

Bardziej szczegółowo

uczyć się bez zagłębiania się w formalnym otoczeniu,

uczyć się bez zagłębiania się w formalnym otoczeniu, CZĘŚĆ 3 - INTERNET 3.1 WSTĘP Internet jest globalnym zbiorem połączonych ze sobą komputerów, które przesyłają informacje między sobą za pośrednictwem szybkich połączeń sieciowych oraz linii telefonicznych.

Bardziej szczegółowo

Włączanie/wyłączanie paska menu

Włączanie/wyłączanie paska menu Włączanie/wyłączanie paska menu Po zainstalowaniu przeglądarki Internet Eksplorer oraz Firefox domyślnie górny pasek menu jest wyłączony. Czasem warto go włączyć aby mieć szybszy dostęp do narzędzi. Po

Bardziej szczegółowo

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych

5.2. Pierwsze kroki z bazami danych 5.2. Pierwsze kroki z bazami danych Uruchamianie programu Podobnie jak inne programy, OO Base uruchamiamy z Menu Start, poprzez zakładkę Wszystkie programy, gdzie znajduje się folder OpenOffice.org 2.2,

Bardziej szczegółowo

UNIFON podręcznik użytkownika

UNIFON podręcznik użytkownika UNIFON podręcznik użytkownika Spis treści: Instrukcja obsługi programu Unifon...2 Instalacja aplikacji Unifon...3 Korzystanie z aplikacji Unifon...6 Test zakończony sukcesem...9 Test zakończony niepowodzeniem...14

Bardziej szczegółowo

E-PLATFORMA ShoeBAT. NARZĘDZIE ONLINE DLA NAJLEPSZYCH DOSTĘPNYCH TECHNIK W EUROPEJSKIM PRZEMYŚLE OBUWNICZYM I GARBARSKIM www.life-shoebat.eu.

E-PLATFORMA ShoeBAT. NARZĘDZIE ONLINE DLA NAJLEPSZYCH DOSTĘPNYCH TECHNIK W EUROPEJSKIM PRZEMYŚLE OBUWNICZYM I GARBARSKIM www.life-shoebat.eu. E-PLATFORMA ShoeBAT NARZĘDZIE ONLINE DLA NAJLEPSZYCH DOSTĘPNYCH TECHNIK W EUROPEJSKIM PRZEMYŚLE OBUWNICZYM I GARBARSKIM www.life-shoebat.eu. INSTRUKCJA OBSŁUGI v1 Spis treści Wprowadzenie...3 Struktura

Bardziej szczegółowo

Problemy techniczne. Jak umieszczać pliki na serwerze FTP?

Problemy techniczne. Jak umieszczać pliki na serwerze FTP? Problemy techniczne Jak umieszczać pliki na serwerze FTP? Użytkownicy programów firmy VULCAN, korzystający z porad serwisu oprogramowania, proszeni są czasami o udostępnienie różnych plików. Pliki te można

Bardziej szczegółowo

Przyrównanie sekwencji. Magda Mielczarek Katedra Genetyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu

Przyrównanie sekwencji. Magda Mielczarek Katedra Genetyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Przyrównanie sekwencji Magda Mielczarek Katedra Genetyki Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu Sequence alignment - przyrównanie sekwencji Poszukiwanie ciągów znaków (zasad nukleotydowych lub reszt aminokwasowych),

Bardziej szczegółowo

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze

Szkolenie dla nauczycieli SP10 w DG Operacje na plikach i folderach, obsługa edytora tekstu ABC. komputera dla nauczyciela. Materiały pomocnicze ABC komputera dla nauczyciela Materiały pomocnicze 1. Czego się nauczysz? Uruchamianie i zamykanie systemu: jak zalogować się do systemu po uruchomieniu komputera, jak tymczasowo zablokować komputer w

Bardziej szczegółowo

Każde menu jest połączone z modułem, którym zarządza się w menedżerze modułów. Cztery dostępne menu widać na pasku Menu (rysunek 4.38).

Każde menu jest połączone z modułem, którym zarządza się w menedżerze modułów. Cztery dostępne menu widać na pasku Menu (rysunek 4.38). 2. Projektant menu Każde menu jest połączone z modułem, którym zarządza się w menedżerze modułów. Cztery dostępne menu widać na pasku Menu (rysunek 4.38). Rys. 2.1. Menu/mainmenu Dostęp do istniejących

Bardziej szczegółowo

Edytor materiału nauczania

Edytor materiału nauczania Edytor materiału nauczania I. Uruchomienie modułu zarządzania rozkładami planów nauczania... 2 II. Opuszczanie elektronicznej biblioteki rozkładów... 5 III. Wyszukiwanie rozkładu materiałów... 6 IV. Modyfikowanie

Bardziej szczegółowo

Jak dodać wpis? Po zalogowaniu na blog znajdujesz się w panelu administracyjnym. Po lewej stronie widzisz menu:

Jak dodać wpis? Po zalogowaniu na blog znajdujesz się w panelu administracyjnym. Po lewej stronie widzisz menu: Jak dodać wpis? Po zalogowaniu na blog znajdujesz się w panelu administracyjnym. Po lewej stronie widzisz menu: Klikasz Wpisy, a następnie Dodaj nowy i otwiera się taki ekran: 1 W tym miejscu tworzysz

Bardziej szczegółowo

ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika. Wersja 1.0 Warszawa 2010

ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika. Wersja 1.0 Warszawa 2010 ERGODESIGN - Podręcznik użytkownika Wersja 1.0 Warszawa 2010 Spis treści Wstęp...3 Organizacja menu nawigacja...3 Górne menu nawigacyjne...3 Lewe menu robocze...4 Przestrzeń robocza...5 Stopka...5 Obsługa

Bardziej szczegółowo

Synchronizator plików (SSC) - dokumentacja

Synchronizator plików (SSC) - dokumentacja SZARP http://www.szarp.org Synchronizator plików (SSC) - dokumentacja Wersja pliku: $Id: ssc.sgml 4420 2007-09-18 11:19:02Z schylek$ > 1. Witamy w programie SSC Synchronizator plików (SZARP Sync Client,

Bardziej szczegółowo

edycja szablonu za pomocą programu NVU

edycja szablonu za pomocą programu NVU edycja szablonu za pomocą programu NVU 2 Edycja szablonu za pomocą dodatkowego oprogramowania daje nam znacznie więcej możliwości. Zarówno posiada wiele dodatkowych opcji formatowania tekstu jak również

Bardziej szczegółowo

W jaki sposób dzięki ical nigdy nie zapomnieć o spotkaniu (i urodzinach) 27 ical kalendarz dostarczany wraz z Leopardem pozwala w prosty sposób zapanować na planem dnia. A w połączeniu z Książką adresową

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA KROK 1. INSTALACJA PROGRAMU PC UTILITY. www.gscan.com.pl

AKTUALIZACJA KROK 1. INSTALACJA PROGRAMU PC UTILITY. www.gscan.com.pl AKTUALIZACJA UWAGA: Jeżeli miałeś już wcześniej instalowany na swoim komputerze program PC Utylity (starszą aktualizację) to najpierw ją odinstaluj ze swojego komputera PC lub laptopa.. KROK 1. INSTALACJA

Bardziej szczegółowo

1. Przypisy, indeks i spisy.

1. Przypisy, indeks i spisy. 1. Przypisy, indeks i spisy. (Wstaw Odwołanie Przypis dolny - ) (Wstaw Odwołanie Indeks i spisy - ) Przypisy dolne i końcowe w drukowanych dokumentach umożliwiają umieszczanie w dokumencie objaśnień, komentarzy

Bardziej szczegółowo

Instrukcja korzystania z Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia

Instrukcja korzystania z Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia Instrukcja korzystania z Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia Po uruchomieniu dowolnej przeglądarki internetowej, naleŝy wpisać w jej pasek wyszukiwania (1) adres www.wup.lodz.pl a następnie nacisnąć

Bardziej szczegółowo

Jak posługiwać się edytorem treści

Jak posługiwać się edytorem treści Jak posługiwać się edytorem treści Edytor CKE jest bardzo prostym narzędziem pomagającym osobom niezaznajomionym z językiem HTML w tworzeniu interaktywnych treści stron internetowych. Razem z praktyka

Bardziej szczegółowo

Przewodnik dla użytkownika do systemu STUDIO

Przewodnik dla użytkownika do systemu STUDIO Przewodnik dla użytkownika do systemu STUDIO Projekt egreen JOBS nr. 2013-1-PL1-LEO05-37623 Projekt egreen JOBS nr. 2013-1-PL1-LEO05-37623 Spis treści Flexilab 3 Wstęp 5 Wyjście z systemu 5 Korzystanie

Bardziej szczegółowo

Skrócona instrukcja funkcji logowania

Skrócona instrukcja funkcji logowania Skrócona instrukcja funkcji logowania Logowanie 1. Wpisz swój identyfikator nie używając spacji, podkreśleń ani nawiasów. Aby przejść do pola tekstowego Hasło, wciśnij klawisz tabulatora lub kliknij wewnątrz

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ A PIERWSZE KROKI Z KOMPUTEREM

CZĘŚĆ A PIERWSZE KROKI Z KOMPUTEREM CZĘŚĆ A PIERWSZE KROKI Z KOMPUTEREM 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE PC to skrót od nazwy Komputer Osobisty (z ang. personal computer). Elementy komputera można podzielić na dwie ogólne kategorie: sprzęt - fizyczne

Bardziej szczegółowo

Przygotowanie środowiska Java do prawidłowej obsługi podpisu elektronicznego w epuap

Przygotowanie środowiska Java do prawidłowej obsługi podpisu elektronicznego w epuap Przygotowanie środowiska Java do prawidłowej obsługi podpisu elektronicznego w epuap Platforma epuap współpracuje z Internet Exploratorem oraz Mozilla Firefox. Doświadczenie użytkowników wskazuje, że najlepiej

Bardziej szczegółowo

Po wstawieniu tabeli (i zawsze wtedy, gdy w tabeli jest kursor) pojawia się na wstążce nowa grupa zakładek o nazwie Narzędzia tabel.

Po wstawieniu tabeli (i zawsze wtedy, gdy w tabeli jest kursor) pojawia się na wstążce nowa grupa zakładek o nazwie Narzędzia tabel. Tabelę można szybko wstawić do dokumentu, korzystając z przycisku Tabela w zakładce Wstawianie na wstążce. Komputer umożliwia zakreślenie myszką, ile wierszy i kolumn ma mieć tabela. Można też skorzystać

Bardziej szczegółowo

Poradnik zetula.pl. Jak założyć konto na zetula.pl. i zabezpieczyć dane na swoim komputerze?

Poradnik zetula.pl. Jak założyć konto na zetula.pl. i zabezpieczyć dane na swoim komputerze? Poradnik zetula.pl Jak założyć konto na zetula.pl i zabezpieczyć dane na swoim komputerze? 1.Wejdź na stronę www.zetula.pl 2.Kliknij na odnośniku Utwórz nowe konto 3.Wypełnij formularz rejestracyjny. Pola

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi certyfikatów w programie pocztowym MS Outlook Express 5.x/6.x

Instrukcja obsługi certyfikatów w programie pocztowym MS Outlook Express 5.x/6.x Spis treści Wstęp... 1 Instalacja certyfikatów w programie pocztowym... 1 Instalacja certyfikatów własnych... 1 Instalacja certyfikatów innych osób... 3 Import certyfikatów innych osób przez odebranie

Bardziej szczegółowo

- 1 Laboratorium fotografii cyfrowej Foto Video Hennig

- 1 Laboratorium fotografii cyfrowej Foto Video Hennig Foto Video Hennig, ul. Krótka 20,83-110 Tczew tel. 58 531 79 24,, kontakt@foto-hennig.pl Instalacja i użytkowanie programu FotoSender 3.0 Pobieranie i instalacja: 1. Pobieranie i instalacja Fotosendera

Bardziej szczegółowo

Archiwizowanie nagrań i naprawa bazy danych

Archiwizowanie nagrań i naprawa bazy danych ROZDZIAŁ 6 Archiwizowanie nagrań i naprawa bazy danych Pliki wideo mogą być archiwizowane z dysku twardego na zewnętrzne nośniki, takie jak CD-R, DVD, MO lub ZIP. Tworzenie kopii plików audio/wideo Pliki

Bardziej szczegółowo

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS

PROBLEMY TECHNICZNE. Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS PROBLEMY TECHNICZNE Co zrobić, gdy natrafię na problemy związane z użytkowaniem programu DYSONANS Jeżeli stwierdziłeś występowanie błędów lub problemów podczas pracy z programem DYSONANS możesz skorzystać

Bardziej szczegółowo

Podręcznik Użytkownika aplikacji NOVO Szkoła. Profil Ucznia

Podręcznik Użytkownika aplikacji NOVO Szkoła. Profil Ucznia Podręcznik Użytkownika aplikacji NOVO Szkoła Profil Ucznia Spis treści 1 Podstawowe informacje 3 1.1 Przeglądarka internetowa........................................ 3 1.2 Logowanie i wylogowanie, sesja

Bardziej szczegółowo

Spotkanie. Agenda spotkania: o sobie wstęp jak założyć Skype podstawy korzystania ze Skype. Pamiętaj, jeśli czegoś nie rozumiesz, pytaj od razu.

Spotkanie. Agenda spotkania: o sobie wstęp jak założyć Skype podstawy korzystania ze Skype. Pamiętaj, jeśli czegoś nie rozumiesz, pytaj od razu. ABC Skype a Spotkanie Agenda spotkania: o sobie wstęp jak założyć Skype podstawy korzystania ze Skype Pamiętaj, jeśli czegoś nie rozumiesz, pytaj od razu. Czym jest komunikator Skype? Jakie funkcje ma

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja podglądu obrazu z kamery IP / rejestratora BCS przez sieć LAN.

Konfiguracja podglądu obrazu z kamery IP / rejestratora BCS przez sieć LAN. Konfiguracja podglądu obrazu z kamery IP / rejestratora BCS przez sieć LAN. Aby oglądać obraz z kamery na komputerze za pośrednictwem sieci komputerowej (sieci lokalnej LAN lub Internetu), mamy do dyspozycji

Bardziej szczegółowo

documaster documaster Campus Instrukcja obsługi www.documaster.pl Bezobsługowy system drukowania, kopiowania i skanowania

documaster documaster Campus Instrukcja obsługi www.documaster.pl Bezobsługowy system drukowania, kopiowania i skanowania documaster Campus Instrukcja obsługi 1 Zawartość 1. Elementy funkcjonalne systemu Documaster Campus... 3 2. Sposób funkcjonowania systemu Documaster Campus... 3 3. Zakładanie konta... 4 4. Zmiana hasła

Bardziej szczegółowo

Damian Daszkiewicz 2010 www.damiandaszkiewicz.pl www.videowebmaster.pl. Tworzenie strony-wizytówki dla firmy XYZ

Damian Daszkiewicz 2010 www.damiandaszkiewicz.pl www.videowebmaster.pl. Tworzenie strony-wizytówki dla firmy XYZ Damian Daszkiewicz 2010 www.damiandaszkiewicz.pl www.videowebmaster.pl Tworzenie strony-wizytówki dla firmy XYZ Dokument może być dowolnie rozpowszechniany w niezmiennej formie. Nie możesz pobierać opłat

Bardziej szczegółowo

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1

Podręcznik użytkownika programu. Ceremonia 3.1 Podręcznik użytkownika programu Ceremonia 3.1 1 Spis treści O programie...3 Główne okno programu...4 Edytor pieśni...7 Okno ustawień programu...8 Edycja kategorii pieśni...9 Edytor schematów slajdów...10

Bardziej szczegółowo

Instrukcja korzystania z portalu Diagnoza Nowej Ery

Instrukcja korzystania z portalu Diagnoza Nowej Ery Instrukcja korzystania z portalu Diagnoza Nowej Ery 1. Przypisanie szkoły do nauczyciela Po zalogowaniu się lub rejestracji nowego konta należy wybrać zakładkę Szkoły u góry ekranu. Przejdziesz do okna

Bardziej szczegółowo

Dodawanie stron do zakładek

Dodawanie stron do zakładek Dodawanie stron do zakładek Aby dodać adres strony do zakładek otwieramy odpowiednią stronę a następnie wybieramy ikonę Dodaj zakładkę Po wybraniu ikony otworzy się okno umożliwiające dodanie adresy strony

Bardziej szczegółowo

Zadanie 1. Stosowanie stylów

Zadanie 1. Stosowanie stylów Zadanie 1. Stosowanie stylów Styl to zestaw elementów formatowania określających wygląd: tekstu atrybuty czcionki (tzw. styl znaku), akapitów np. wyrównanie tekstu, odstępy między wierszami, wcięcia, a

Bardziej szczegółowo

Program EWIDENCJA ODZIEŻY ROBOCZEJ INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Przejdź do strony producenta programu

Program EWIDENCJA ODZIEŻY ROBOCZEJ INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Przejdź do strony producenta programu Program EWIDENCJA ODZIEŻY ROBOCZEJ INSTRUKCJA UŻYTKOWNIKA Przejdź do strony producenta programu http://www.jarsoft.poznan.pl/ 1. STRUKTURA PROGRAMU Program EWIDENCJA ODZIEŻY ROBOCZEJ jest aplikacją pracującą

Bardziej szczegółowo

Opis instalacji sterowników urządzeń INNOVA

Opis instalacji sterowników urządzeń INNOVA 10:42:20 INNOVA SA 05-080 Izabelin ul. Estrady 6, Klaudyn www.innova-sa.pl Opis instalacji sterowników urządzeń INNOVA Opracował: Krzysztof Manitius Warszawa październik 2012 Opis ogólny. Sterowniki są

Bardziej szczegółowo

Cykl lekcji informatyki w klasie IV szkoły podstawowej. Wstęp

Cykl lekcji informatyki w klasie IV szkoły podstawowej. Wstęp Cykl lekcji informatyki w klasie IV szkoły podstawowej Wstęp Poniżej przedstawiam cykl początkowych lekcji informatyki poświęconym programowi Paint. Nie są to scenariusze lekcji, lecz coś w rodzaju kart

Bardziej szczegółowo

Nawigacja po trasie wycieczki

Nawigacja po trasie wycieczki Nawigacja po trasie wycieczki Publikacja trasy wycieczki za pomocą pliku kml. KML (Keyhole Markup Language) jest to format pliku pozwalający na wizualizację trójwymiarowych danych przestrzennych. Nawigacja

Bardziej szczegółowo

Windows XP - lekcja 3 Praca z plikami i folderami Ćwiczenia zawarte w tym rozdziale pozwolą na tworzenie, usuwanie i zarządzanie plikami oraz folderami znajdującymi się na dysku twardym. Jedną z nowości

Bardziej szczegółowo

Przewodnik po Notowaniach Statica mdm 4

Przewodnik po Notowaniach Statica mdm 4 Przewodnik po Notowaniach Statica mdm 4 Notowania Statica mdm 4 to nowa wszechstronna, łatwa w obsłudze aplikacja, przeznaczona dla osób inwestujących na rynkach finansowych. Jej główną funkcją jest wyświetlanie

Bardziej szczegółowo

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU

INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU INSTALACJA DOSTĘPU DO INTERNETU Za pomocą protokołu PPPoE UWAGA: Niniejsza instrukcja dotyczy tylko przypadków połączeń kablowych oraz radiowych BEZ użycia routera domowego. W przypadku posiadania routera

Bardziej szczegółowo

ApSIC Xbench: Szybki start wydanie 1 2008-2015 Mariusz Stępień http://mariuszstepien.net/ http://www.facebook.com/mariuszstepien.

ApSIC Xbench: Szybki start wydanie 1 2008-2015 Mariusz Stępień http://mariuszstepien.net/ http://www.facebook.com/mariuszstepien. ApSIC Xbench jest darmowym i niezwykle przydatnym programem w pracy tłumacza pisemnego korzystającego z narzędzi CAT. Otóż pozwala on przeszukiwać posiadane pamięci tłumaczeniowe (TM) można szukać pojedynczych

Bardziej szczegółowo

1. Platforma e-learningowa

1. Platforma e-learningowa Instrukcja korzystania z platformy e-learningowej Zespołu Szkół Technicznych im. gen. prof. S. Kaliskiego w Turku dla prowadzących zajęcia - Kwalifikacyjne Kursy Zawodowe 1. Platforma e-learningowa Zespół

Bardziej szczegółowo

Problemy techniczne. Jak wyłączyć obsługę plików cookie w przeglądarkach internetowych? Przeglądarka Internet Explorer

Problemy techniczne. Jak wyłączyć obsługę plików cookie w przeglądarkach internetowych? Przeglądarka Internet Explorer Problemy techniczne Jak wyłączyć obsługę plików cookie w przeglądarkach internetowych? Udostępniając treści w naszych serwisach internetowych wykorzystujemy pliki cookie (tzw. ciasteczka) na zasadach określonych

Bardziej szczegółowo

Poradnik korzystania z usługi FTP

Poradnik korzystania z usługi FTP Poradnik korzystania z usługi FTP 1. Wstęp FTP (ang. File Transfer Protocol) to usługa pozwalająca na wymianę plików poprzez Internet w układzie klient-serwer. Po podłączeniu się do serwera za pomocą loginu

Bardziej szczegółowo

NWD-210N Bezprzewodowy adapter USB 802.11n

NWD-210N Bezprzewodowy adapter USB 802.11n NWD-210N Bezprzewodowy adapter USB 802.11n Skrócona instrukcja obsługi Wersja 1.00 11/2007 Edycja 1 Copyright 2006. Wszelkie prawa zastrzeżone. Przegląd NWD210N to adapter sieciowy USB do komputerów osobistych.

Bardziej szczegółowo

Wstęp do obsługi bazy danych Reaxys

Wstęp do obsługi bazy danych Reaxys Wstęp do obsługi bazy danych Reaxys Baza danych Reaxys pozwala na przeszukiwanie literatury z zakresu chemii, biologii i nauk pokrewnych. Przeszukiwanie literatury odbywać się może na różnych drogach:

Bardziej szczegółowo

Obsługa programu Paint. mgr Katarzyna Paliwoda

Obsługa programu Paint. mgr Katarzyna Paliwoda Obsługa programu Paint. mgr Katarzyna Paliwoda Podstawowo program mieści się w Systemie a dojście do niego odbywa się przez polecenia: Start- Wszystkie programy - Akcesoria - Paint. Program otwiera się

Bardziej szczegółowo

Uwaga: NIE korzystaj z portów USB oraz PWR jednocześnie. Może to trwale uszkodzić urządzenie ZyWALL.

Uwaga: NIE korzystaj z portów USB oraz PWR jednocześnie. Może to trwale uszkodzić urządzenie ZyWALL. ZyWALL P1 Wprowadzenie ZyWALL P1 to sieciowe urządzenie zabezpieczające dla osób pracujących zdalnie Ten przewodnik pokazuje, jak skonfigurować ZyWALL do pracy w Internecie i z połączeniem VPN Zapoznaj

Bardziej szczegółowo

Instrukcja aktualizacji programu FAKTURY i Rachunki 2013

Instrukcja aktualizacji programu FAKTURY i Rachunki 2013 Instrukcja aktualizacji programu FAKTURY i Rachunki 2013 I. Wykonie kopii bezpieczeństwa danych Proszę uruchomić program (jeszcze starą wersję ) a następnie wyjść z niego. W zależności od wersji pojawi

Bardziej szczegółowo

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami

Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Konfiguracja oprogramowania w systemach MS Windows dla kont z ograniczonymi uprawnieniami Dotyczy programów opartych na bazie Firebird: System Obsługi Zleceń PL+ Grafik Urlopowy PL+ Zarządzanie Szkoleniami

Bardziej szczegółowo

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P).

PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II. Uczeń umie: Świadomie stosować się do zasad regulaminów (P). PLAN REALIZACJI MATERIAŁU NAUCZANIA Z INFORMATYKI II DZIAŁ I: KOMPUTER W ŻYCIU CZŁOWIEKA. 1. Lekcja organizacyjna. Zapoznanie uczniów z wymaganiami edukacyjnymi i PSP. 2. Przykłady zastosowań komputerów

Bardziej szczegółowo

AKTUALIZACJA AUTOMATYCZNA: TRYB ONLINE (Przykład: WINDOWS 7-32 bits):

AKTUALIZACJA AUTOMATYCZNA: TRYB ONLINE (Przykład: WINDOWS 7-32 bits): AKTUALIZACJA AUTOMATYCZNA: TRYB ONLINE (Przykład: WINDOWS 7-32 bits): Po zainstalowaniu oprogramowania PC urządzenia TRS5000 włączamy program automatycznie z instalatora (launch TRS5000) lub przez ikonę

Bardziej szczegółowo

Szybki. Internet. podręcznik użytkownika Modem Thomson SpeedTouch 330

Szybki. Internet. podręcznik użytkownika Modem Thomson SpeedTouch 330 Szybki Internet podręcznik użytkownika Modem Thomson SpeedTouch 330 1 Szanowni Państwo, Dziękujemy za okazane zaufanie i wybór usługi Szybki Internet. Jesteśmy przekonani, że korzystanie z dostępu do internetu

Bardziej szczegółowo

Instrukcja szybkiej obsługi

Instrukcja szybkiej obsługi Instrukcja szybkiej obsługi Uwaga!!! Dla prawidłowego działania wymagany jest program Excel 2003 lub nowszy. Program należy ściągnąć ze strony internetowej i zapisać na dysku twardym. Wyjście z programu

Bardziej szczegółowo

EBSCOhost Wyszukiwanie podstawowe dla Bibliotek akademickich

EBSCOhost Wyszukiwanie podstawowe dla Bibliotek akademickich EBSCOhost Wyszukiwanie podstawowe dla Bibliotek akademickich Szkolenie support.ebsco.com Witamy w szkoleniu EBSCO Publishing dotyczącym Wyszukiwania podstawowego dla Bibliotek akademickich, zwięzłym przewodniku

Bardziej szczegółowo

Creative Photos. program do tworzenia kompozycji fotoksiążek instrukcja instalacji i obsługi

Creative Photos. program do tworzenia kompozycji fotoksiążek instrukcja instalacji i obsługi Laboratorium Fotograficzne Kodak Express FOTOS ul. Hoża 9, 16-300 Augustów tel. 087 643 24 66 www.fotos.augustow.pl fotos@fotos.augustow.pl Godz. otwarcia pn-pt 9.00 17.00 sob 9.00 13.00 Creative Photos

Bardziej szczegółowo

Problemy techniczne. Jak wyłączyć obsługę plików cookie w przeglądarkach internetowych? Przeglądarka Internet Explorer

Problemy techniczne. Jak wyłączyć obsługę plików cookie w przeglądarkach internetowych? Przeglądarka Internet Explorer Problemy techniczne Jak wyłączyć obsługę plików cookie w przeglądarkach internetowych? Udostępniając treści w naszych serwisach internetowych wykorzystujemy pliki cookie (tzw. ciasteczka) na zasadach określonych

Bardziej szczegółowo

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu

I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point. 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu I Tworzenie prezentacji za pomocą szablonu w programie Power-Point 1. Wybieramy z górnego menu polecenie Nowy a następnie Utwórz z szablonu 2. Po wybraniu szablonu ukaŝe się nam ekran jak poniŝej 3. Następnie

Bardziej szczegółowo

darmowe zdjęcia - allegro.pl

darmowe zdjęcia - allegro.pl darmowe zdjęcia - allegro.pl 1 Darmowe zdjęcia w Twoich aukcjach allegro? Tak to możliwe. Wielu sprzedających robi to od dawna i wbrew pozorom jest to bardzo proste. Serwis allegro oczywiście umożliwia

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH

LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH UNIWERSYTET ZIELONOGÓRSKI INSTYTUT INFORMATYKI I ELEKTROTECHNIKI ZAKŁAD INŻYNIERII KOMPUTEROWEJ Przygotował: dr inż. Janusz Jabłoński LABORATORIUM 6: ARKUSZ MS EXCEL JAKO BAZA DANYCH Jeżeli nie jest potrzebna

Bardziej szczegółowo

Al. Akacjowa 16A 53-134 Wrocław

Al. Akacjowa 16A 53-134 Wrocław Instrukcja użytkownika programu Internet-Lab 1 Spis treści 1. Co to jest Internet- Lab i dla kogo jest przeznaczony?... 3 2. Jak uruchomić program Internet-Lab?... 3 3. Jak poruszać się ę po programie?...

Bardziej szczegółowo

Kopiowanie przy użyciu szyby skanera. 1 Umieść oryginalny dokument na szybie skanera stroną zadrukowaną skierowaną w dół, w lewym, górnym rogu.

Kopiowanie przy użyciu szyby skanera. 1 Umieść oryginalny dokument na szybie skanera stroną zadrukowaną skierowaną w dół, w lewym, górnym rogu. Skrócony opis Kopiowanie Kopiowanie Szybkie kopiowanie 3 Naciśnij przycisk na panelu operacyjnym 4 Po umieszczeniu dokumentu na szybie skanera dotknij opcji Zakończ zadanie, aby powrócić do ekranu głównego.

Bardziej szczegółowo

Zgrywus dla Windows v 1.12

Zgrywus dla Windows v 1.12 Zgrywus dla Windows v 1.12 Spis treści. 1. Instalacja programu. 2 2. Pierwsze uruchomienie programu.. 3 2.1. Opcje programu 5 2.2. Historia zdarzeń 7 2.3. Opisy nadajników. 8 2.4. Ustawienia zaawansowane...

Bardziej szczegółowo

Multiwyszukiwarka EBSCO Discovery Service - przewodnik

Multiwyszukiwarka EBSCO Discovery Service - przewodnik Multiwyszukiwarka EBSCO Discovery Service - przewodnik Multiwyszukiwarka daje możliwość jednoczesnego przeszukania większości baz udostępnianych w Politechnice Lubelskiej oraz katalogu Biblioteki PL. Przeszukiwane

Bardziej szczegółowo

1.Formatowanie tekstu z użyciem stylów

1.Formatowanie tekstu z użyciem stylów 1.Formatowanie tekstu z użyciem stylów Co to jest styl? Styl jest ciągiem znaków formatujących, które mogą być stosowane do tekstu w dokumencie w celu szybkiej zmiany jego wyglądu. Stosując styl, stosuje

Bardziej szczegółowo

Formularze Google. 1. Dostęp do dysku Google

Formularze Google. 1. Dostęp do dysku Google Formularze Google Formularz Google może być dobrym, darmowym narzędziem do zbierania informacji o kandydatach w wyborach. Są oczywiście inne, bardziej zaawansowane narzędzia, które możecie wykorzystać,

Bardziej szczegółowo

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007)

Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Instrukcja numer D1/05_03/Z Pracownia internetowa w każdej szkole (edycja Jesień 2007) Opiekun pracowni internetowej cz. 1 Ręczne zakładanie kont użytkowników (D1) Jak ręcznie założyć konto w systemie

Bardziej szczegółowo

Instrukcja korzystania z portalu. Diagnoza z Nową Erą

Instrukcja korzystania z portalu. Diagnoza z Nową Erą Instrukcja korzystania z portalu Diagnoza z Nową Erą Spis treści 1. Przypisanie szkoły do nauczyciela 2. Przypisanie klas do nauczyciela 3. Wybór testu diagnostycznego 4. Realizacja diagnozy 5. Ocena testów

Bardziej szczegółowo

Program dla praktyki lekarskiej. Instalacja programu dreryk

Program dla praktyki lekarskiej. Instalacja programu dreryk Program dla praktyki lekarskiej Instalacja programu dreryk Copyright Ericpol Telecom sp. z o.o. 2008 Copyright Ericpol Telecom sp. z o.o. 1 Spis treści 1. Wymagania Systemowe 2. Pobranie instalatora systemu

Bardziej szczegółowo

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter.

1. Opis okna podstawowego programu TPrezenter. OPIS PROGRAMU TPREZENTER. Program TPrezenter przeznaczony jest do pełnej graficznej prezentacji danych bieżących lub archiwalnych dla systemów serii AL154. Umożliwia wygodną i dokładną analizę na monitorze

Bardziej szczegółowo

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy)

Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Prezentacja multimedialna MS PowerPoint 2010 (podstawy) Cz. 1. Tworzenie slajdów MS PowerPoint 2010 to najnowsza wersja popularnego programu do tworzenia prezentacji multimedialnych. Wygląd programu w

Bardziej szczegółowo

Rysunek 3.2.1. Ankieta na stronie Wiadomości

Rysunek 3.2.1. Ankieta na stronie Wiadomości 3.2. Uczestnictwo Wiadomości Wiemy już co to ankieta czy formularz internetowy oraz w jaki sposób one działają. Teraz nadszedł czas, aby wykorzystać swoją wiedzę w praktyce. Bardzo często na portalach

Bardziej szczegółowo

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta

Platforma szkoleniowa krok po kroku. Poradnik Kursanta - 1 - Platforma szkoleniowa krok po kroku Poradnik Kursanta PORA - 2 - Jeśli masz problemy z uruchomieniem Platformy szkoleniowej warto sprawdzić poprawność poniższych konfiguracji: - 3 - SPRZĘT Procesor

Bardziej szczegółowo

STAŁY KLIENT PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WERSJA 1.1.3

STAŁY KLIENT PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WERSJA 1.1.3 STAŁY KLIENT PODRĘCZNIK UŻYTKOWNIKA WERSJA 1.1.3 SPIS TREŚCI Wersja 1.1.3 Strona 3 Moduł Stały Klient jest programem lojalnościowym, który umożliwia wydawanie kart stałego klienta dla wybranych gości

Bardziej szczegółowo

Instrukcja obsługi programu KDPortier SKALFI.NET Wersja x PPUH SKALMEX Sp. z o.o.

Instrukcja obsługi programu KDPortier SKALFI.NET Wersja x PPUH SKALMEX Sp. z o.o. Instrukcja obsługi programu KDPortier SKALFI.NET Wersja 2.5.0.x PPUH SKALMEX Sp. z o.o. 1 1. Ogólne wiadomości o programie...3 I. Wymagania...3 II. Konstrukcja...3 III. Nawigacja...3 IV. Szczegóły...4

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 6

PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 6 PRZEWODNIK PO SERWISIE BRe BROKERS Rozdział 6 Notowania BRE Statica 3 instalacja programu, funkcje dedykowane. Notowania BRE Statica 3 to wszechstronna, łatwa w obsłudze aplikacja, przeznaczona dla osób

Bardziej szczegółowo

Instrukcja instalacji oraz konfiguracji sterowników. MaxiEcu 2.0

Instrukcja instalacji oraz konfiguracji sterowników. MaxiEcu 2.0 Instrukcja instalacji oraz konfiguracji sterowników. MaxiEcu 2.0 Wersja instrukcji 1.0.1 1 SPIS TREŚCI 1. Sprawdzenie wersji systemu Windows... 3 2. Instalacja sterowników interfejsu diagnostycznego...

Bardziej szczegółowo

www.accessengineeringlibrary.com

www.accessengineeringlibrary.com www.accessengineeringlibrary.com Najlepszy materiał dydaktyczny Multimedialna platforma, która łączy ze sobą profesjonalne materiały naukowe z szeroko rozumianej inżynierii: 430 monografii i podręczników

Bardziej szczegółowo

Instrukcja użytkowa programu INTERNET LAB-BIT

Instrukcja użytkowa programu INTERNET LAB-BIT Instrukcja użytkowa programu INTERNET LAB-BIT 1. Co to jest program INTERNET LAB-BIT i dla kogo jest przeznaczony? Program INTERNET LAB-BIT jest to program umożliwiający zdalne przeglądanie danych z laboratoriów

Bardziej szczegółowo

Formatowanie tekstu przy uz yciu stylo w

Formatowanie tekstu przy uz yciu stylo w Formatowanie tekstu przy uz yciu stylo w Czy stosowanie wciąż tego samego formatowania albo zmienianie koloru, rozmiaru lub rodzaju czcionki w celu wyróżnienia tekstu należy do często wykonywanych czynności?

Bardziej szczegółowo