INSTYTUT MATKI I DZIECKA ZAKŁAD GENETYKI MEDYCZNEJ

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "INSTYTUT MATKI I DZIECKA ZAKŁAD GENETYKI MEDYCZNEJ"

Transkrypt

1 INSTYTUT MATKI I DZIECKA ZAKŁAD GENETYKI MEDYCZNEJ Kierownik: prof. dr hab. n. med. Tadeusz Mazurczak ul. Kasprzaka 17a, Warszawa Tel: (022) ; Tel/fax: (022) EWA BOCIAN DIAGNOSTYKA CYTOGENETYCZNA CHORÓB GENETYCZNYCH KRYTERIA I ZASADY PROCEDURY DIAGNOSTYCZNEJ ORAZ SYSTEMU KONTROLI JAKOŚCI BADAŃ CZ. II. WYNIKI OCENY JAKOŚCI BADAŃ CYTOGENETYCZNYCH W 6 OŚRODKACH GENETYKI MEDYCZNEJ W POLSCE EKSPERTYZA NAUKOWA DLA MINISTERSTWA ZDROWIA Warszawa

2 DIAGNOSTYKA CYTOGENETYCZNA CHORÓB GENETYCZNYCH KRYTERIA I ZASADY PROCEDURY DIAGNOSTYCZNEJ ORAZ SYSTEMU KONTROLI JAKOŚCI BADAŃ CZ. II. WYNIKI OCENY JAKOŚCI BADAŃ CYTOGENETYCZNYCH W 6 OŚRODKACH GENETYKI MEDYCZNEJ W POLSCE Badania cytogenetyczne stanowią podstawę pre- i postnatalnej diagnostyki specyficznych chorób i zespołów klinicznych uwarunkowanych aberracjami chromosomowymi. Szczególna rola tych badań polega na tym, że ich wynik stanowi nie tylko podstawę rozpoznania klinicznego choroby, lecz także umożliwia identyfikację rodziny ryzyka genetycznego. Wyniki badań cytogenetycznych mają więc zasadnicze znaczenie dla poradnictwa genetycznego i związanej z nim profilaktyki chorób genetycznych. Niekiedy mają też wpływ na charakter decyzji prokreacyjnych rodziny. Istnieje zatem uzasadniona konieczność, tak ze względów klinicznych jak i prawnych, zapewnienia wysokiej ich skuteczności i wiarygodności. Zapewnienie zaś odpowiedniego standardu badań wymaga prowadzenia systematycznej wewnątrz laboratoryjnej, jak też zewnętrznej kontroli ich jakości. W związku z tym podjęto próbę, w oparciu o opracowane wcześniej kryteria i standardy (cz. I ekspertyzy), oceny jakości cytogenetycznych badań diagnostycznych wykonanych w 6 ośrodkach genetyki medycznej w Polsce. Analiza wyników dokonanej oceny jest przedmiotem tego opracowania. Ośrodki genetyki medycznej uczestniczące w pilotażowej ocenie jakości badań cytogenetycznych - Zakład Genetyki Medycznej Instytutu Endokrynologii AM w Łodzi - Katedra i Zakład Biologii i Genetyki AM w Gdańsku - Zakład Genetyki Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie - Zakład Genetyki Instytutu Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie - Zakład Genetyki Klinicznej Instytutu Pediatrii AM w Poznaniu oraz - Zakład Genetyki Medycznej Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie 2

3 Metody i kryteria oceny jakości Przedmiotem zewnętrznej, retrospektywnej oceny jakości były cytogenetyczne badania diagnostyczne wykonane w wymienionych wcześniej ośrodkach w okresie od 1.04 do Zakład Genetyki Medycznej IMD uczestniczył tylko w pierwszej części sprawdzianu jakości. Zastosowane do oceny kryteria i standardy jakości omówione zostały szczegółowo w części I ekspertyzy. Ocenie podlegały po trzy przypadki diagnostyczne, wybrane losowo spośród badań wykonanych w próbkach krwi oraz płynu owodniowego. Program oceny składał się z dwóch części. W jednej, oceniana była skuteczność i czas badań w odniesieniu do minimalnych (możliwych do zaakceptowania) standardów. W drugiej zaś jakość techniczna preparatów chromosomowych, poprawność zastosowanej procedury badania i uzyskanego wyniku diagnostycznego, oraz sposób opisu wyniku badania. W opisie wyniku oceniano poprawność zapisu kariotypu wzorem zgodnym z obowiązującymi zasadami, poprawność interpretacji cytogenetycznej i klinicznej oraz czytelność, zwięzłość i jednoznaczność opisu. Część druga oceny przeprowadzona została dla badań wykonanych w 5 ośrodkach (z wyłączeniem Zakładu Genetyki Medycznej IMD). Dokonano jej anonimowo. Osoba oceniająca znała jedynie numery kodowe laboratoriów uczestniczących w sprawdzianie. Minimalne standardy dotyczące skuteczności i czasu badań przedstawiono w cz. I Ekspertyzy (str. 23). Przyjęto, że laboratorium spełnia wymogi dotyczące jakości badań tylko wtedy, gdy odpowiednio 96 i 80% badań mieści się w zakresie standardów przyjętych dla tych parametrów jakości. Minimalne standardy jakości preparatów chromosomowych w odniesieniu do wskazania klinicznego, które decydowało o przeprowadzeniu badania podano w tabeli 3 (cz. I, str.25). Wyniki oceny jakości Szczegółowe wyniki dokonanej oceny jakości badań cytogenetycznych wykonywanych w 5 ośrodkach genetyki medycznej podane zostały w Aneksie. Przedstawiono w nim indywidualne raporty z przeprowadzonej oceny, sporządzone dla poszczególnych laboratoriów. Zawierają one wyniki oceny dokonanej w oparciu o 3

4 przyjęte kryteria (wraz ze szczegółowym komentarzem do ocenianych materiałów) a także uwagi ogólne, wnioski i zalecenia osoby dokonującej sprawdzianu jakości. W tym rozdziale przedstawiono ogólne wyniki oceny jakości, stanowiące podsumowanie analizy danych zawartych w aneksie. Czas i skuteczność badań W tabelach 1-3 przedstawiono skuteczność i czas trwania cytogenetycznych badań diagnostycznych wykonywanych w próbkach krwi oraz płynu owodniowego w sześciu ośrodkach genetyki medycznej w Polsce. Ostatnia rubryka zawiera, dla porównania, dane uzyskane w brytyjskim programie oceny jakości NEQAS w latach 1998/99. Skuteczność badań prenatalnych (odsetek badań zakończonych uzyskaniem wyniku) we wszystkich poddających się ocenie ch była na najwyższym poziomie (99,6 %, tab. 1). Jednak średni czas trwania badania w poszczególnych ch różnił się w znacznym stopniu (11 25,5 dni). W jednym spośród pięciu laboratoriów wykonujących badania prenatalne, odsetek badań spełniających wymogi minimalnego standardu dla czasu badania (20 dni) wynosił zaledwie 8,3%. Jest to równoznaczne z niezadowalającą oceną jakości tych badań, ze specyfiki których wynika konieczność uzyskiwania wyniku diagnostycznego w jak najkrótszym czasie. W pozostałych czterech ch odsetek badań mieszczących się w zakresie minimalnego standardu dla tego parametru był wyższy niż wymagany (80%) dla wydania pozytywnej oceny jakości tych badań. Jednak średni czas badań prenatalnych w polskich ośrodkach był o ponad cztery dni dłuższy niż średni czas uzyskiwany przez uczestniczące w systemie kontroli NEQAS. Skuteczność badań wykonywanych w próbkach krwi zarówno w przypadku badań zwykłych jak i pilnych była wysoka (97,8 %), znacznie wyższa od określonej minimalnym standardem (96%) (tab.2 i 3). Jednak podobnie jak w przypadku badań prenatalnych, średni czas trwania badań próbek krwi w poszczególnych ch wykazywał znaczne zróżnicowanie. W badaniach zwykłych od 14 do 75 dni, w badaniach pilnych natomiast od 7,5 do10 dni. We wszystkich, za wyjątkiem jednego, ch czas trwania badań zwykłych był znacznie krótszy od przyjętego standardu. W laboratorium, w którym średni czas 4

5 badania (75 dni) przekraczał niemal trzykrotnie czas określony minimalnym standardem (28 dni) nie wykonano żadnego badania w określonym standardem czasie. Przeważająca liczba badań pilnych (% badań w czterech ch i 86% w jednym) wykonana została w akceptowanym dla tych badań czasie. Średni czas trwania badań w próbkach krwi w krajowych ch (z pominięciem ośrodka Nr 5) był niemal o 7 dni krótszy niż czas badań uzyskiwany w ośrodkach poddających się ocenie w systemie NEQAS. Badania pilne wykonane w krajowych ośrodkach trwały natomiast o dwa dni dłużej niż takie badania z laboratoriów zagranicznych. Tabela 1. Skuteczność i czas trwania cytogenetycznych badań diagnostycznych wykonanych w próbkach płynu owodniowego w 5 ośrodkach genetyki medycznej w Polsce Liczba badań Kod Laboratorium Skuteczność % Średni czas badania dni Odsetek badań, w których czas badania mieścił się w zakresie minimalnego standardu Odsetek badań z nieprawidłowym kariotypem Średnia ocena punktowa jakości preparatów chromosomowych Zakres oceny punktowej preparatów chromosomowych ,0 6,9 6, ,7 98,5 4,2 4, ,5 8,3 8,3 6, ,6 18, 0 85,5 5,3 6, ,7 88,7 7,0 - - Razem ,8 17,6 83,4 5,8 5,9 4-7 NEQAS 1998/ ,7 13,1 88,0 4,1 5,

6 Tabela 2. Skuteczność i czas trwania cytogenetycznych badań diagnostycznych wykonanych w próbkach krwi w 6 ośrodkach genetyki medycznej w Polsce Liczba badań Kod Laboratorium Skuteczność % Średni czas badania dni Odsetek badań, w których czas badania mieścił się w zakresie minimalnego standardu Odsetek badań z nieprawidłowym kariotypem Średnia ocena punktowa jakości preparatów chromosomowych Zakres oceny punktowej preparatów chromosomowych , ,2 94,9 11, ,8 19,0 91,3 15,4 5, ,1 18,5 98,2 14, ,4 75,0 0 4,8 6, ,5 95,1 7,3 - Razem ,3 27,8 71,6 (18,4)* (85,7)* 12,8 6, NEQAS /99 98,4 25,2 80,7 6,7 6,6 3-9 *Wartości uzyskane dla 5 ośrodków z pominięciem laboratorium Nr 5 Tabela 3. Skuteczność i czas trwania cytogenetycznych badań diagnostycznych wykonanych w trybie pilnym w próbkach krwi w 6 ośrodkach genetyki medycznej w Polsce Kod Laboratorium Liczba badań Odsetek wszystkich badań w próbkach krwi Skuteczność % Średni czas badania dni Odsetek badań, w których czas badania mieścił się w zakresie minimalnego standardu Odsetek badań z nieprawidłowym kariotypem ,7 8,4 20, ,2 10, ,3 9, ,8 7,8 8,0 86,1 16, ,2 7,5 17,6 Razem 63 8,6 98,4 8,6 92,0 15,8 NEQAS 1998/ ,7 6,8 95,3 20,4 6

7 Jakość techniczna preparatów chromosomowych Jakość techniczna preparatów uzyskiwanych z próbek krwi oraz płynu owodniowego we wszystkich ocenianych ch spełniała wymogi odpowiedniego dla niej standardu. W jednym spośród czterech ocenianych pod tym względem laboratoriów wykonujących badania prenatalne była ona znacznie niższa niż w pozostałych ch. Średnia ocena punktowa jakości technicznej preparatów chromosomowych z próbek krwi uzyskanej w 3 spośród 5 ocenianych laboratoriów była dobra (6,3 8), w dwóch dostateczna (5). We wszystkich ch była ona adekwatna do wskazań, które zadecydowały o przeprowadzeniu analizy kariotypu. Średnia jakość techniczna preparatów chromosomowych uzyskiwanych w naszym kraju i w ośrodkach zagranicznych uczestniczących w sprawdzianie jakości NEQAS jest podobna. Metodyka i dokumentacja badań Stosowana w badaniach diagnostycznych wykonywanych w próbkach krwi metodyka analizy kariotypu oraz procedura diagnostyczna były prawidłowe we wszystkich poddających się ocenie ch. To samo dotyczy badań prenatalnych (w próbkach płynu owodniowego) za wyjątkiem jednego elementu procedury badania a mianowicie wymogu analizy komórek pochodzących z co najmniej dwóch naczyń hodowlanych. Ten element poprawności metodycznej badań nie mógł być oceniony z powodu braku informacji na ten temat w załączonej dokumentacji badań. Przesłana do oceny dokumentacja badań zawierała formularz skierowania na badanie, kartę analizy chromosomowej oraz wynik badania, a w niektórych przypadkach także kartę informacyjną pacjenta. Skierowania na badanie zawierały podstawowe dane osoby badanej, nie zawsze natomiast podawały, istotne dla cytogenetyka wykonującego badanie, informacje kliniczne. Generalnie, dokumentacja zawierała podstawowe dane pacjenta numer i datę badania oraz informację o zastosowanej metodzie badania. Informacje te podane były w wyniku badania. Żadne z ocenianych laboratoriów wykonujących badania prenatalne nie przesłało dokumentacji prowadzenia hodowli komórek płynu owodniowego, w dwóch 7

8 przypadkach brak jest także informacji dotyczących zabiegu i wyniku amniopunkcji. Żadna z nadesłanych do oceny kart analizy chromosomowej nie zawierała szczegółowych informacji o tym co osoba analizująca widzi pod mikroskopem, które powinny stanowić dokument przeprowadzonej analizy. Opis i interpretacja wyniku badania ośrodki przedstawiły wynik badania cytogenetycznego w postaci zapisu kariotypu wzorem zgodnie z zasadami skróconego opisu aberracji. Popełniono kilka drobnych i jeden istotny błąd w zapisie stwierdzonych aberracji (omówienie błędów zawarte jest w Aneksie). Większość ośrodków podała opis słowny kariotypu oraz interpretację cytogenetyczną i kliniczną stwierdzonych aberracji w karcie informacyjnej lub w innych dokumentach. Można zatem przypuszczać, że autorami opisu są lekarze poradni genetycznych, a nie biolodzy. Tylko jeden ośrodek przedstawił dwa dokumenty, z których jeden zatytułowany jest wynik badania kariotypu i zawiera zarówno zapis wzorem jak i opis słowny kariotypu drugi zaś, karta informacyjna zawierający wynik badania i szczegółową interpretację cytogenetyczną i kliniczną tego wyniku. Jeden ośrodek nie przedstawił żadnego opisu ani interpretacji kariotypu zapisanego odręcznie wzorem. Sposób opisu kariotypu w poszczególnych ośrodkach był zróżnicowany, od bardzo lakonicznego do nadmiernie rozbudowanego, w większości jednak przypadków zawierał istotne dla lekarza klinicysty informacje. Omówienie Uzyskana, w ocenianych w tym pilotażu ch krajowych, skuteczność cytogenetycznych badań diagnostycznych była na najwyższym poziomie (> 98%) i nie różniła się od skuteczności badań wykonywanych w ośrodkach zagranicznych uczestniczących w systemie kontroli jakości NEQAS. Drugi parametr jakości, czas trwania badań, w ośrodkach krajowych, był zróżnicowany, odbiegał od przedstawionego w raporcie NEQAS i wymaga szerszego omówienia. Średni czas badania uzyskany przez 6 polskich laboratoriów, niezależnie od rodzaju badanej próbki (krew, płyn owodniowy) był dłuższy od odpowiednich wartości uzyskanych dla tego parametru przez ośrodki zagraniczne. 8

9 Dotyczy to szczególnie badań prenatalnych (różnica 4 dni), ale także pilnych badań w próbkach krwi (różnica 2 dni). Na czas trwania badań diagnostycznych mogą mieć wpływ takie czynniki jak: stosowana metodyka badań (dotyczy to badań prenatalnych), liczba badań w odniesieniu do liczby cytogenetyków wykonujących te badania oraz organizacja, wydajność i czas pracy. Zestawienie danych zebranych w tabeli 4 nie wykazuje jednoznacznej zależności, chociaż nie wyklucza związku, pomiędzy liczbą wykonanych badań, liczbą cytogenetyków i czasem badania. Wprawdzie ośrodki Nr 1 i 6 wykonujące najmniej badań miały też najkrótsze czasy ich trwania a najbardziej obciążony badaniami ośrodek Nr 5 najdłuższy czas badania to jednak w ośrodkach Nr 2 i 4 mimo podobnej ogólnej liczby badań i osób je wykonujących czasy trwania badań były zróżnicowane. Wątpliwości co do istnienia prostej zależności pomiędzy liczbą i czasem badań jeszcze lepiej dokumentuje ponad dwukrotna różnica czasu badania prenatalnego pomiędzy ośrodkami Nr 1 i 4, w których podobną liczbę badań wykonywały po 2 osoby. W tym przypadku czynnikiem decydującym o zróżnicowaniu czasu badania była prawdopodobnie inna procedura badawcza. Tabela 4. Czas trwania badań diagnostycznych w odniesieniu do liczby badań Kod laboratorium Liczba osób wykonujących badania Ogółem Liczba i czas badań (dni) W próbkach krwi W próbkach płynu owodniowego (14,0) 43 (11,0) (25,2) 68 (18,7) (19,0) (18,5) 36 (25,5) (75,0) 283 (18,0) (15,5) 71 (14,7) Bardzo istotnym czynnikiem, od którego zależy czas trwania badań diagnostycznych jest wydajność pracy cytogenetyka. Specyfika badań cytogenetycznych decyduje o tym, że wydajnym pracownikiem w tej dziedzinie można być dopiero po zdobyciu doświadczenia wymagającego co najmniej kilku lat pracy. Problem polega także na tym, że nie ma w polskich uczelniach programu nauczania cytogenetyki, nie funkcjonują też żadne formalne systemy szkolenia 9

10 podyplomowego i specjalizacji w tej dziedzinie. Normalną praktyką jest więc zdobywanie podstawowej wiedzy z zakresu cytogenetyki klinicznej, zarówno teoretycznej jak i praktycznej po rozpoczęciu pracy w laboratorium diagnostycznym. Przy dużej fluktuacji pracowników w ch cytogenetycznych, związanej zarówno z niskimi płacami w służbie zdrowia, jak i nie rzadko zdarzającym się brakiem predyspozycji do tego typu pracy, wydajność pracy zespołu wykonującego badania nie może być wysoka. Omawiając zagadnienie wydajności pracy nie można też nie zauważyć faktu, że wszystkie oceniane diagnostyczne umiejscowione są w instytutach naukowo badawczych lub Akademiach Medycznych co nakłada na nie także inne obowiązki poza pracą usługową na rzecz służby zdrowia i dydaktyki studentów. W tej sytuacji wewnętrzna organizacja pracy i zakres prowadzonych w ośrodku prac badawczych nie pozostają bez wpływu na wydajność pracy diagnostycznej. Ostatni, choć równie ważny jak omówione wcześniej, czynnik decydujący o liczbie i czasie trwania badań wykonywanych w polskich ch cytogenetycznych, to obowiązujący w tych ch czas pracy. Wynosi on, zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia (Dz. U. Nr 51, 2, ust.1, pkt 2) dotyczącym uciążliwych warunków pracy w ch cytodiagnostycznych tylko 5 godzin dziennie. Takie przepisy nie obowiązują w żadnym innym kraju europejskim. Jakość techniczna preparatów chromosomowych decydująca w dużym stopniu o wiarygodności wyników diagnostycznych spełniała we wszystkich ocenianych ch wymogi określone minimalnym standardem w tym zakresie. Stosunkowo często występujące różnice w ocenie rozdzielczości prążkowej chromosomów pomiędzy laboratorium (wynik oceny zazwyczaj zawyżony) i osobą oceniającą wskazują na konieczność ustalenia precyzyjniejszych kryteriów tej oceny. Przesłana do oceny dokumentacja badań była w wielu przypadkach niepełna. Dotyczy to głównie dokumentacji procedury diagnostycznej (opisu metody badania, przebiegu hodowli komórek i analizy chromosomów) w związku z czym trudno jest omawiać to zagadnienie. Można natomiast wyciągnąć stąd wniosek, że przesłany do ośrodków opis wymagań odnośnie niezbędnej do oceny dokumentacji był za mało 10

11 dokładny. Omówienia wymaga natomiast sposób przedstawiania i interpretacji wyniku badania cytogenetycznego. Wynik badania powinien mieć standardowy charakter, powinien być wypisany drukiem na odpowiednim formularzu z nagłówkiem wynik badania cytogenetycznego i zawierać jasny i zrozumiały dla niespecjalisty opis kariotypu. Poza podstawowymi informacjami identyfikującymi pacjenta i wykonane badanie, powinien zawierać, zgodny z obowiązującymi zasadami ISCN 1995, zapis kariotypu wzorem, zwięzły opis stwierdzonej nieprawidłowości (z określeniem czy jest ona zrównoważona czy nie), sformułowaną czytelnie interpretację cytogenetyczną oraz określenie dalszego postępowania diagnostycznego. Taki opis wyniku badania kariotypu leży w kompetencjach cytogenetyka i powinien być przez niego stosowany. Niestety tylko jedno z 5 ocenianych laboratoriów spełniło te wymogi. Interpretacji klinicznej stwierdzonego kariotypu może dokonać lekarz, specjalista z zakresu genetyki, podając ją w karcie informacyjnej lub formularzu konsultacji genetycznej. W większości ocenianych ośrodków opis słowny kariotypu, jego interpretacja cytogenetyczna i kliniczna podawane były w dokumentach sporządzanych, jak należy sądzić, w poradniach genetycznych. Wnioski Dokonana analiza jakości cytogenetycznych badań diagnostycznych wykonanych w 6 ośrodkach genetyki medycznej w kraju upoważnia do wyciągnięcia następujących wniosków: 1. Standard badań cytogenetycznych w ocenianych ośrodkach zapewnia należytą jakość pre- i postnatalnej diagnostyki cytogenetycznej chorób genetycznych. 2. Konieczne jest dalsze doskonalenie jakości badań, a szczególnie skracanie czasu ich trwania oraz jakości technicznej preparatów chromosomowych. 3. Średni czas badania prenatalnego uzyskany przez 4 spośród 5 laboratoriów wskazuje na możliwość zmiany minimalnego standardu dla tego parametru. Przyjęty obecnie czas 20 dni można byłoby skrócić do 18 dni. Podwyższanie standardów stanowi zazwyczaj skuteczny czynnik mobilizujący do podnoszenia jakości badań. 11

12 4. Konieczne jest dostosowanie opisu kariotypu do obowiązujących w tym zakresie zasad. Pożądane jest także wprowadzenie standardowej formy opisu wyniku badania cytogenetycznego. 5. Pilnych ustaleń wymaga określenie minimalnego standardu dla liczby badań przypadających na jednego cytogenetyka rocznie. Kraje zachodnioeuropejskie przyjmują liczbę 200 przy 40 godzinnym tygodniowym czasie pracy. 6. Konieczne jest podjęcie działań zmierzających do opracowania i wdrożenia systemu nauczania i specjalizacji w zakresie cytogenetyki klinicznej. Funkcjonowanie takiego systemu jest podstawą i warunkiem prawidłowej, w pełni profesjonalnej opieki genetycznej nad pacjentem, której istotnym elementem jest diagnostyka cytogenetyczna chorób dziedzicznych. 7. Dokonana ocena pilotażowa zaproponowanego systemu kontroli jakości badań cytogenetycznych według przyjętych wcześniej kryteriów i zasad potwierdza konieczność podjęcia prac nad wprowadzeniem ogólnopolskiego systemu kontroli jakości laboratoriów cytogenetycznych. System taki wymusi powstanie profesjonalnego programu szkolenia w zakresie cytogenetyki klinicznej, a jego wyniki stanowić powinny podstawę do przyznawania akredytacji lub licencji na wykonywanie badań diagnostycznych w zakresie cytogenetyki klinicznej. Zasady organizacji i funkcjonowania systemu kontroli jakości badań cytogenetycznych zostały omówione i zaakceptowane przez zespół specjalistów i zamieszczone zostały w I części ekspertyzy. 12

13 A N E K S WYNIKI OCENY JAKOŚCI BADAŃ CYTOGENETYCZNYCH Raport indywidualny Laboratorium Nr 1 Podsumowanie wyników Materiał badany Liczba badań Skuteczność % Średni czas badania dni % badań w których czas badania był w zakresie min. standardu Średnia ocena punktowa jakości preparatów chromosomowych (badania zwykłe) , ,8 71,6 8 5,6 (badania pilne) ,4 8,4 8,6 92,0 - - Płyn owodniowy , ,6 83,4 6,3 5,9 Nr preparatu Ocena punktowa preparatu dokonana przez laboratorium Ocena punktowa preparatu osoby oceniającej Komentarz osoby oceniającej /8-9 5/7 1) /10 8/ /8 5/7 2) Średnia ocena punktowa osoby oceniającej 6/8 (rozdzielczość prążkowa/całkowita liczba punktów) Płyn owodniowy 1. AC /8 5/7 3) 2. AC /6 4/6-3. AC /6-7 4/6 4) Średnia ocena punktowa osoby oceniającej 4,3/6,3 (rozdzielczość prążkowa/całkowita liczba punktów) Komentarz: 1) - Przy rozdzielczości prążkowej ocenionej na 6 punktów, całkowita liczba punktów oceny preparatu może być maximum 8 (skala oceny ogólnej jakości preparatu jest 2-punktowa) - Zastosowano nieaktualny zapis inwersji, aktualny wg ISCN 1995 jest 9 ph - Brak w opisie wyniku komentarza, że inv(9) jest wariantem morfologicznym tego chromosomu i nie ma znaczenia klinicznego 2) Nie uwzględniono w zapisie wzorem oraz w opisie kariotypu stwierdzonego wariantu morfologicznego Yqh+ 3) Identyfikacja wszystkich par chromosomów ( analiza całkowita ) polega na szczegółowej analizie prążek po prążku każdej pary chromosomów. Czy w ten sposób analizowano 44 metafazy, a jeśli tak to w jakim celu? 4) Całkowita liczba punktów może być 6 a nie 7 (patrz komentarz 1) 13

14 Uwagi ogólne i wnioski Czas i skuteczność badań Skuteczność badań wykonanych zarówno w próbkach krwi jak i płynu owodniowego jest na najwyższym poziomie. Czas trwania wszystkich badań mieścił się w zakresie minimalnego standardu dla tego parametru. Na szczególne wyróżnienie zasługuje krótki (11 dni), nie uzyskany w żadnym innym laboratorium, średni czas badań prenatalnych. Metodyka i dokumentacja badań Zastosowana w badaniach limfocytów metodyka była prawidłowa. Nie można w pełni ocenić poprawności metodycznej badań w próbkach płynu owodniowego, ponieważ w załączonej dokumentacji brak jest informacji z ilu naczyń hodowlanych pochodziły analizowane komórki. Wątpliwości budzi celowość pełnej analizy 15, a nawet 44 płytek metafazowych. Przypuszczam, że jest to nieporozumienie wynikające z błędnego zrozumienia określenia pełna analiza. Należy pod nim rozumieć analizę prążek po prążku wszystkich chromosomów. Takiej analizy dokonuje się zazwyczaj w kilku (3-5) komórkach. Pozostałe są analizowane częściowo. W przesłanej do oceny dokumentacji badań brak jest danych dotyczących zabiegu i wyniku amniopunkcji (liczba nakłuć, ilość i wygląd płynu owodniowego, wiek ciąży itp.). Dokumentacja analizy cytogenetycznej jest niezwykle lakoniczna i nie zawiera szczegółowych informacji o tym co osoba analizująca widzi pod mikroskopem (nie w każdej komórce obraz prążkowy wszystkich chromosomów jest w pełni jednoznaczny). Jakość techniczna preparatów Techniczną jakość preparatów należy ocenić jako dobrą. Zarówno rozdzielczość prążkowa chromosomów jak i liczba płytek metafazowych, o określonej wymogami diagnostycznymi rozdzielczości, jest dobra, a w niektórych przypadkach, bardzo dobra. Opis i interpretacja wyniku badania Formularz wyniku badania kariotypu zawiera tylko zapis kariotypu wzorem. Opis kariotypu wraz z interpretacją cytogenetyczną i kliniczną wyniku zawarte są w karcie informacyjnej. Przyjęty przez ośrodek system opisu, znaczna część którego poświęcona jest informacji o prawidłowym zróżnicowaniu prążkowym chromosomów, układaniu chromosomów zgodnie z określonymi zasadami jest dyskusyjny. Opis wyniku powinien być zwięzły, precyzyjny i czytelny. Informacja w nim zawarta powinna być jednoznaczna. Zbyt szczegółowy i rozwlekły opis wyniku sprawia, że staje się on mało czytelny, gubi się w nim to co najważniejsze. Zamiast dwóch zadań o odmiennym układzie prążków w chromosomach pary 9 pozwalającym rozpoznać inwersję wystarczyło by napisać stwierdzono inwersję.... Kariotyp prawidłowy wystarczy opisać stwierdzono prawidłowy kariotyp męski/żeński. Wnioski Przesłane do oceny materiały stanowią podstawę do pozytywnej oceny jakości badań cytogenetycznych. Standard tych badań zapewnia należytą jakość pre- i postnatalnej diagnostyki cytogenetycznej chorób genetycznych. Zalecane jest prowadzenie pełnej dokumentacji analizy chromosomowej. Powinna ona uwzględniać zapis wszystkich wątpliwości powstających podczas 14

15 analizy obrazu prążkowego chromosomów. Rozważyć także należy zmianę formuły opisu słownego kariotypu. WYNIKI OCENY JAKOŚCI BADAŃ CYTOGENETYCZNYCH Raport indywidualny Laboratorium Nr 2 Podsumowanie wyników Materiał badany Liczba badań Skuteczność % Średni czas badania dni % badań w których czas badania był w zakresie min. standardu Średnia ocena punktowa jakości preparatów chromosomowych (badania zwykłe) ,3 25,2 27,8 94,9 71,6 5,0 5,6 (badania pilne) ,4 10,0 8,6 92,0 - - Płyn owodniowy ,8 18,7 17,6 98,5 83,4 4,3 5,9 Nr preparatu Ocena punktowa preparatu dokonana przez laboratorium Ocena punktowa preparatu osoby oceniającej Komentarz osoby oceniającej /6 4/5 1) /6 4/5 2) /6 4/5 - Średnia ocena punktowa osoby oceniającej 4/5 (rozdzielczość prążkowa/całkowita liczba punktów) Płyn owodniowy 1. P 288 4/4 3/4-2. P 312 5/6 3/5 3) 3. P 336 4/4 3/4 - Średnia ocena punktowa osoby oceniającej 3,3/4,4 (rozdzielczość prążkowa/całkowita liczba punktów) Komentarz: 1) Ponieważ badanie wykonano metodą GTG i FISH zapis kariotypu wzorem powinien to uwzględniać. Najpierw należy zapisać to co udało się stwierdzić met. GTG, a potem po kropce wynik badania metodą FISH. Wynik badania tą metodą powinien być opisany dla każdej pochodnej translokacji (dla każdego nieprawidłowego chromosomu) osobno. W przeciwnym razie nie jest on zrozumiały i jednoznaczny. 45,XX, ish der(13;14)(q- -q)(wcp4+,wcp13+)t (4;13)(q- - q)(wcp4+,wcp13+). Brak również we wzorze pat. 15

16 2) Niezgodność danych zawartych w formularzu 2 dotyczących liczby analizowanych komórek (30+10) z danymi zawartymi w wyniku badania (20+10). Zapis wyniku badania metodą rutynową powinien być oddzielony kropką od zapisu wyniku uzyskanego metodą FISH. 3) Brak w zapisie wzorem kariotypu płodu stwierdzenia, że inwersja pochodzi od matki ( mat ). W opisie wyniku nie podano rodzaju stwierdzonej inwersji oraz jej rodzicielskiego pochodzenia. Komentarz diagnostyczny w opisie wyniku badania kariotypu matki nie jest dla mnie zrozumiały. Co oznacza stwierdzenie nosicielstwo inwersji... bez konsekwencji klinicznych? Miejsca złamań w stwierdzonej inwersji są w 10p11.2 (nie ma we wzorcu prążkowym prążka 11) i w 10q21.2. Uwagi ogólne i wnioski Czas i skuteczność badań Skuteczność badań wykonanych zarówno w próbkach krwi jak i płynu owodniowego jest na najwyższym poziomie. Odsetek badań, w których czas badania mieścił się w zakresie minimalnego standardu dla tego parametru był wyższy niż wymagany do spełnienia kryterium pozytywnej oceny jakości badań. Średni czas trwania badań prenatalnych był nieco dłuższy od średniego czasu wszystkich ocenianych laboratoriów. Metodyka i dokumentacja badań Zastosowana w badaniach limfocytów krwi obwodowej metodyka była prawidłowa. Nie można w pełni ocenić poprawności metodycznej badań w próbkach płynu owodniowego, ponieważ w załączonej dokumentacji brak jest informacji z ilu naczyń hodowlanych pochodziły analizowane komórki. Wątpliwości budzi celowość pełnej analizy 10 czy 20 płytek metafazowych. Przypuszczam, że jest to nieporozumienie wynikające z błędnego zrozumienia określenia pełna analiza. Oznacza ono analizę prążek po prążku wszystkich chromosomów. Takiej analizy dokonuje się zazwyczaj w kilku (3 5) komórkach. Pozostałe są analizowane częściowo. W przesłanej do oceny dokumentacji badań brak jest skierowań na badania oraz danych dotyczących zabiegu i wyniku amniopunkcji (liczba nakłuć, ilość i wygląd płynu owodniowego, wiek ciąży itp.). Dokumentacja analizy cytogenetycznej jest niezwykle lakoniczna i nie zawiera szczegółowych informacji o tym co osoba analizująca widzi pod mikroskopem (nie w każdej komórce obraz prążkowy chromosomów jest w pełni jednoznaczny). Jakość techniczna preparatów Jakość techniczną preparatów należy ocenić jako dostateczną. We wszystkich preparatach widać cytoplazmę w płytkach metafazowych. W znacznej części preparatów laboratoryjna ocena rozdzielczości prążkowej chromosomów oraz liczby płytek metafazowych, o określonej wymogami diagnostycznymi rozdzielczości była 16

17 zawyżona. W dwóch przypadkach (nr 6695 i 6820) uzyskana rozdzielczość prążkowa była niższa od wymaganej dla określonego wskazania do badania. Opis i interpretacja wyniku badania Wynik badania cytogenetycznego przedstawiony jest w formularzu zatytułowanym Wynik konsultacji genetycznej. Zawiera on istotne informacje dotyczące zastosowanej w badaniu metodyki, zapis kariotypu wzorem oraz bardzo zwięzły (w niektórych przypadkach zbyt lakoniczny) komentarz diagnostyczny. Brak w nim słownego opisu kariotypu. Dla przykładu, w przypadku kariotypu 47,XX,+21 w komentarzu nie ma stwierdzenia, że zidentyfikowano trisomię chromosomu 21 co odpowiada rozpoznaniu zespołu Downa jest tylko stwierdzenie zespół Downa. Złożoną translokację pomiędzy trzema chromosomami skomentowano nosicielstwo zrównoważonej translokacji a inwersję pericentryczną chromosomu 10 pochodzenia matczynego stwierdzoną u płodu nosicielstwo inwersji chromosomu 10. Popełniono kilka drobnych błędów w zapisie kariotypu wzorem. Wnioski Przesłane do oceny materiały stanowią podstawę do pozytywnej oceny jakości diagnostycznych badań cytogenetycznych. Wskazane jest doskonalenie jakości technicznej preparatów chromosomowych oraz dążenie do skrócenia średniego czasu badań prenatalnych. 17

18 WYNIKI OCENY JAKOŚCI BADAŃ CYTOGENETYCZNYCH Raport indywidualny Laboratorium Nr 3 Podsumowanie wyników Materiał badany Liczba badań Skuteczność % Średni czas badania dni % badań w których czas badania był w zakresie min. standardu Średnia ocena punktowa jakości preparatów chromosomowych (badania zwykłe) ,8 99,3 19,0 27,8 91,3 71,6 5,6 6,4 (badania pilne) - - Płyn owodniowy - - Nr preparatu badanie zwykłe Ocena punktowa preparatu dokonana przez laboratorium Ocena punktowa preparatu osoby oceniającej Komentarz osoby oceniającej brak 5/ brak 4/ Brak 4/5 3 Średnia ocena punktowa osoby oceniającej 4,3 / 5,6 (rozdzielczość prążkowa/całkowita liczba punktów) Komentarz: Dotyczy wszystkich nadesłanych przypadków: podane w formularzu 3 liczby komórek liczonych / analizowanych nie odpowiadają liczbom podanym w wynikach badań. Nie jest zrozumiałe dlaczego w każdym wyniku badania liczba metafaz liczonych odpowiada liczbie metafaz analizowanych. 1. Niezgodność komentarza dotyczącego charakteru stwierdzonej translokacji w opisie wyniku badania i w karcie informacyjnej. W opisie wyniku podano, że translokacja jest niezrównoważona, w karcie informacyjnej, że niezrównoważenie jest prawdopodobne, ale niemożliwe do wykazania. 2. Słowny opis wyniku badania nie zawiera stwierdzenia, że translokacja jest zrównoważona. Zawyżona, w stosunku do rzeczywistej, rozdzielczość prążkowa chromosomów podana w wyniku badania. 3. Nawet przy rozdzielczości 400 prążków chromosom 1 ma prążki p34.1-3, a nie jak podano w zapisie kariotypu wzorem p34. Podana w wyniku rozdzielczość 550 prążków jest zawyżona w stosunku do uzyskanej. 18

19 Uwagi ogólne i wnioski Czas i skuteczność badań Skuteczność badań należy ocenić jako bardzo wysoką. Odsetek badań odpowiadający minimalnemu standardowi czasu trwania badania jest także wysoki. Oba parametry spełniają wymogi należytej jakości badań. Metodyka i dokumentacja badań Zastosowana metodyka badań była prawidłowa. Przesłana dokumentacja ocenianych przypadków zawiera odpowiednie dane za wyjątkiem brakującego dokumentu analizy chromosomowej. Jakość techniczna preparatów Techniczną jakość preparatów można ocenić jako zadowalającą. W dwóch przypadkach ocena rozdzielczości prążkowej podana w wyniku badania była zawyżona a ogólna jakość preparatów słaba (mało metafaz). Niestety nie została podana, w załączonym do wypełnienia formularzu, laboratoryjna ocena rozdzielczości prążkowej chromosomów oraz ogólnej jakości preparatów przesłanych do oceny. Opis i interpretacja wyniku badania Wynik badania zawiera poprawny (za wyjątkiem jednego drobnego błędu) zapis kariotypu wzorem oraz bardzo zwięzły opis słowny stwierdzonej nieprawidłowości. Szczegółowa interpretacja kliniczna wyniku podana w karcie informacyjnej zawiera odpowiednie i podane we właściwej formie informacje. Wnioski Przesłane do oceny materiały stanowią podstawę do pozytywnej oceny jakości badań cytogenetycznych. Zalecane jest doskonalenie jakości technicznej preparatów chromosomowych. 19

20 WYNIKI OCENY JAKOŚCI BADAŃ CYTOGENETYCZNYCH Raport indywidualny Laboratorium Nr 4 Podsumowanie wyników Materiał badany Liczba badań Skuteczność % Średni czas badania dni % badań w których czas badania był w zakresie min. standardu Średnia ocena punktowa jakości preparatów chromosomowych (badania zwykłe) ,1 99,3 18,5 27,8 98,2 71,6 7,0 5,6 (badania pilne) ,4 9,3 8,6 92,0 - - Płyn owodniowy ,8 25,5 17,6 8,3 83,4 6,6 5,9 Nr preparatu Ocena punktowa preparatu dokonana przez laboratorium Ocena punktowa preparatu osoby oceniającej Komentarz osoby oceniającej /7 5/ /8 6/8 1) /8 5/7 - Średnia ocena punktowa osoby oceniającej 5,3/7 (rozdzielczość prążkowa/całkowita liczba punktów) Płyn owodniowy 1. A /8 5/7 2) 2. A /9 5/7 3) 3. A /7 4/6 4) Średnia ocena punktowa osoby oceniającej 4,6/6,6 (rozdzielczość prążkowa/całkowita liczba punktów) Komentarz: Uwaga odnosząca się do wszystkich wyników badań krwi i płynu owodniowego brak opisu słownego i interpretacji cytogenetycznej uzyskanych wyników. Uwagi szczegółowe: 1) Uzyskana w badaniu rozdzielczość prążkowa umożliwia precyzyjniejsze określenie miejsc złamań 2) i 3) Nieprawidłowa punktacja jakości preparatu chromosomowego. Przy rozdzielczości prążkowej ocenionej na 4 punkty, całkowita liczba punktów nie może być wyższa niż 6 (ogólna jakość preparatu oceniana jest w skali 2-punktowej). Nieprawidłowy zapis polimorfizmu satelitów w zapisie kariotypu wzorem ps+, a nie ps +. Brak komentarza cytogenetycznego co ten zapis oznacza. 4) Nieprawidłowa punktacja oceny jakości preparatu chromosomowego. 20

2. Pobieranie materiału do badań laboratoryjnych

2. Pobieranie materiału do badań laboratoryjnych Załącznik nr 3 Standardy jakości w zakresie czynności laboratoryjnej genetyki medycznej, oceny ich jakości i wartości diagnostycznej oraz laboratoryjnej interpretacji i autoryzacji wyniku badań 1. Zlecenie

Bardziej szczegółowo

Analiza genetyczna w niepowodzeniach ciąży i badaniach prenatalnych

Analiza genetyczna w niepowodzeniach ciąży i badaniach prenatalnych Analiza genetyczna w niepowodzeniach ciąży i badaniach prenatalnych Dr n. med. Joanna Walczak- Sztulpa Katedra i Zakład Genetyki Medycznej Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu Diagnostyka

Bardziej szczegółowo

Genetyka kliniczna - opis przedmiotu

Genetyka kliniczna - opis przedmiotu Genetyka kliniczna - opis przedmiotu Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Genetyka kliniczna Kod przedmiotu 12.9-WL-Lek-GK Wydział Wydział Lekarski i Nauk o Zdrowiu Kierunek Lekarski Profil praktyczny Rodzaj

Bardziej szczegółowo

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych

Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Badania predyspozycji dziedzicznych do nowotworów złośliwych Onkologiczne Poradnictwo Genetyczne Profilaktyka, diagnostyka i leczenie Postęp, jaki dokonuje się w genetyce, ujawnia coraz większy udział

Bardziej szczegółowo

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ DZIENNIK USTAW RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 11 września 2015 r. Poz. 1372 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 19 sierpnia 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie standardów jakości

Bardziej szczegółowo

NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test)

NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test) NIPT Nieinwazyjny Test Prenatalny (ang. Non-Invasive Prenatal Test) Nieinwazyjne badanie krwi kobiety ciężarnej w kierunku wykluczenia najczęstszych trisomii u płodu Cel testu NIPT Celem testu NIPT jest

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych

Załącznik nr 5 do zarządzenia Nr 53/2006 Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia. Program badań prenatalnych Program badań prenatalnych 1 I. UZASADNIENIE CELOWOŚCI WDROŻENIA PROGRAMU BADAŃ PRENATALNYCH, zwanego dalej Programem. 1. Opis problemu zdrowotnego W ostatnich latach wzrasta systematycznie średni wiek

Bardziej szczegółowo

Ocena jakości badania mikroskopowego szpiku kostnego:

Ocena jakości badania mikroskopowego szpiku kostnego: Ocena jakości badania mikroskopowego szpiku kostnego: Raz w roku (zimą) wysyłane są barwione preparaty mikroskopowe szpiku i krwi obwodowej. Materiał pochodzi od jednego pacjenta. Do preparatów dołączony

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Genetyka Kliniczna. Wydział Lekarsko-Stomatologiczny(WLS)

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Genetyka Kliniczna. Wydział Lekarsko-Stomatologiczny(WLS) S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Genetyka Kliniczna Obowiązkowy

Bardziej szczegółowo

KWESTIONARIUSZ BADAŃ PRYWATNYCH

KWESTIONARIUSZ BADAŃ PRYWATNYCH KWESTIONARIUSZ BADAŃ PRYWATNYCH Imię i nazwisko... PESEL. Adres:.. Tel. kontaktowy. Koszt badania........ Wskazanie do wykonania badania.... Rodzaj badania... Lekarz kierujący... Płatność: Gotówka Karta

Bardziej szczegółowo

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau

NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau NIFTY TM Nieinwazyjny, Genetyczny Test Prenataly określający ryzyko wystąpienia zespołu Downa, Edwardsa i Patau Nieinwazyjne badania prenatalne, polegające na ocenia parametrów biochemicznych, takie jak

Bardziej szczegółowo

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA

INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH W CHOROBIE HUNTINGTONA XX Międzynarodowa konferencja Polskie Stowarzyszenie Choroby Huntingtona Warszawa, 17-18- 19 kwietnia 2015 r. Metody badań i leczenie choroby Huntingtona - aktualności INTERPRETACJA WYNIKÓW BADAŃ MOLEKULARNYCH

Bardziej szczegółowo

Ocena rozprawy na stopień doktora nauk medycznych lekarz Małgorzaty Marii Skuzy

Ocena rozprawy na stopień doktora nauk medycznych lekarz Małgorzaty Marii Skuzy Dr hab. n. med. Elżbieta Jurkiewicz, prof. nadzw. Warszawa, 6 lipca 2016 Kierownik Zakładu Diagnostyki Obrazowej Instytut Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie Ocena rozprawy na stopień doktora nauk

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Biologia medyczna z elementami immunologii

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Biologia medyczna z elementami immunologii SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2019 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Biologia medyczna z elementami immunologii Kod przedmiotu/ modułu* Wydział

Bardziej szczegółowo

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania

Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania Jednoznaczne ODPOWIEDZI na ważne pytania TEST PRENATALNY HARMONY to nowy test DNA z krwi matki określający ryzyko zespołu Downa. Test Harmony jest bardziej dokładny niż tradycyjne testy i można go wykonywać

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Biologia medyczna z elementami histologii

SYLABUS. DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA (skrajne daty) Biologia medyczna z elementami histologii SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2019 (skrajne daty) 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Biologia medyczna z elementami histologii Kod przedmiotu/ modułu* Wydział

Bardziej szczegółowo

Zakład Genetyki Medycznej przy IMiDz w Warszawie

Zakład Genetyki Medycznej przy IMiDz w Warszawie Zakład Genetyki Medycznej przy IMiDz w Warszawie Zakład Genetyki Medycznej powstał w roku 1973 na mocy decyzji Dyrektora Instytutu Matki i Dziecka, prof. dr hab. n. med. Krystyny Bożkowej, jako jedna z

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2014/2015 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 014/015 Kierunek studiów: Dietetyka

Bardziej szczegółowo

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA

NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA Załącznik nr do Zarządzenia nr 17/2004 Prezesa NFZ NARODOWY FUNDUSZ ZDROWIA SZCZEGÓŁOWE MATERIAŁY INFORMACYJNE O PRZEDMIOCIE POSTĘPOWANIA W SPRAWIE ZAWIERANIA UMÓW O UDZIELANIE ŚWIADCZEŃ OPIEKI ZDROW0TNEJ

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik masażysta 322[12] 1. Treść zadania

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik masażysta 322[12] 1. Treść zadania Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik masażysta 322[12] 1. Treść zadania Zadanie Egzaminacyjne Do gabinetu masażu w zakładzie opieki zdrowotnej zgłosiła się pacjentka

Bardziej szczegółowo

Najbardziej Wiarygodny, Nieinwazyjny Test Prenatalny wykonywany w Polsce Test NIFTY : tylko mała próbka krwi ciężarnej

Najbardziej Wiarygodny, Nieinwazyjny Test Prenatalny wykonywany w Polsce Test NIFTY : tylko mała próbka krwi ciężarnej Najbardziej Wiarygodny, Nieinwazyjny Test Prenatalny wykonywany w Polsce Test NIFTY : To nieinwazyjny, genetyczny test prenatalny nowej generacji, który określa ryzyko trisomii chromosomów 21, 18 i 13

Bardziej szczegółowo

Genomika praktyczna. Genomika praktyczna. Zakład Biochemii i Farmakogenomiki. prof. dr hab. Grażyna Nowicka. Rok IV. Semestr 8.

Genomika praktyczna. Genomika praktyczna. Zakład Biochemii i Farmakogenomiki. prof. dr hab. Grażyna Nowicka. Rok IV. Semestr 8. Genomika praktyczna 1. Metryczka Nazwa Wydziału: Program kształcenia (kierunek studiów, poziom i profil kształcenia, forma studiów, np. Zdrowie publiczne I stopnia profil praktyczny, studia stacjonarne):

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z realizacji procesu ankietyzacji i hospitacji na Wydziale Budownictwa Inżynierii Środowiska i Architektury PRZ.

Sprawozdanie z realizacji procesu ankietyzacji i hospitacji na Wydziale Budownictwa Inżynierii Środowiska i Architektury PRZ. Rzeszów 16.11.2016 Sprawozdanie z realizacji procesu ankietyzacji i hospitacji na Wydziale Budownictwa Inżynierii Środowiska i Architektury PRZ. w semestrze letnim r. ak. 2015/2016 Badania ankietowe na

Bardziej szczegółowo

Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego?

Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego? ŚCIEŻKA PACJENTA Jak długo pacjenci w Polsce czekają na diagnozę i leczenie onkologiczne? II edycja badania co zmieniło wejście w życie pakietu onkologicznego? Fundacja Onkologia 2025 Sierpień 2016 O badaniu

Bardziej szczegółowo

Wniosek o wpis medycznego laboratorium diagnostycznego do ewidencji

Wniosek o wpis medycznego laboratorium diagnostycznego do ewidencji załącznik nr 1 do Regulaminu prowadzenia ewidencji laboratoriów. I. Cześć obligatoryjna. Czytelna pieczęć podmiotu prowadzącego laboratorium.., dnia (miejscowość) Krajowa Rada Diagnostów Laboratoryjnych

Bardziej szczegółowo

WIELKOPOLSKA ONKOLOGIA:

WIELKOPOLSKA ONKOLOGIA: Porozumienie nr.. /POZ/UM/2016/MFEOGNMF Zawarte w dniu w Poznaniu, pomiędzy: Uniwersytetem Medycznym im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, reprezentowanym przez: Dr hab. n. med. Annę Posadzy-Małaczyńską

Bardziej szczegółowo

głównie do cytowania Rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Test podwójny jest omówiony pobieżnie i Autor poświęca mu znacznie mniej

głównie do cytowania Rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego. Test podwójny jest omówiony pobieżnie i Autor poświęca mu znacznie mniej Warszawa 22.12.2016 Recenzja rozprawy na stopień doktora nauk medycznych lekarza Jacka Więcka pt. Analiza wad rozwojowych u płodów i noworodków w oparciu o program badań prenatalnych w województwie opolskim

Bardziej szczegółowo

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą

Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę, 2013 Aneks 2 Postępowanie orzecznicze wobec kierowców z zaburzeniami tolerancji węglowodanów i cukrzycą Opracowano we współpracy z dr.

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje w roku akademickim 2012/2013 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Instytut Zdrowia Karta przedmiotu obowiązuje w roku akademickim 2012/201 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo Profil: Praktyczny Forma studiów: Stacjonarne Kod

Bardziej szczegółowo

Komentarz technik księgarstwa 522[02]-01 Czerwiec 2009

Komentarz technik księgarstwa 522[02]-01 Czerwiec 2009 Strona 1 z 15 Strona 2 z 15 Strona 3 z 15 Strona 4 z 15 Ocenie podlegały następujące elementy pracy egzaminacyjnej: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia. III. Wykaz działań związanych z zakupem

Bardziej szczegółowo

WIEDZA. wskazuje lokalizacje przebiegu procesów komórkowych

WIEDZA. wskazuje lokalizacje przebiegu procesów komórkowych Załącznik nr 7 do zarządzenia nr 12 Rektora UJ z 15 lutego 2012 r. Opis zakładanych efektów kształcenia na studiach podyplomowych Nazwa studiów: Medycyna Molekularna w Praktyce Klinicznej Typ studiów:

Bardziej szczegółowo

Czy nowy klucz punktowania ma wpływ na komunikowanie wyników sprawdzianu 2010 roku? (na podstawie analizy rozwiązań zadań 21. i 23.

Czy nowy klucz punktowania ma wpływ na komunikowanie wyników sprawdzianu 2010 roku? (na podstawie analizy rozwiązań zadań 21. i 23. XVI Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej, Toruń 2010 Jadwiga Kubat Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie Jerzy Matwijko Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Krakowie Czy nowy klucz punktowania ma wpływ

Bardziej szczegółowo

Dziedziczenie recesywne

Dziedziczenie recesywne 12 Zakład Genetyki Medycznej Instytut "Pomnik-Centrum Zdrowia Dziecka" telefon 022 815 74 50 (sekretariat) 022 815 74 51 (poradnia) Dziedziczenie recesywne, Szpital Dziecięcy, Dziekanów Leśny k/o Warszawy

Bardziej szczegółowo

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3

Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Warszawa, 29 maja 2013 roku Wyniki badania profilaktyki lekarskiej w zakresie porad żywieniowych dla dzieci do lat 3 Cele badania Badanie przeprowadzono w celu poznania dodatkowych przyczyn złej sytuacji

Bardziej szczegółowo

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ

Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej. Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Genetyka kliniczna nowe wyzwanie dla opieki pediatrycznej Jacek J. Pietrzyk Klinika Chorób Dzieci Katedra Pediatrii Collegium Medicum UJ Kraków, czerwiec 2005 Genetyka kliniczna Kierunki rozwoju Choroby

Bardziej szczegółowo

Nowy model akredytacji w szkolnictwie wyższym przedstawienie nowych kryteriów i zasad oceny programowej PKA Maria Próchnicka

Nowy model akredytacji w szkolnictwie wyższym przedstawienie nowych kryteriów i zasad oceny programowej PKA Maria Próchnicka Nowy model akredytacji w szkolnictwie wyższym przedstawienie nowych kryteriów i zasad oceny programowej PKA Maria Próchnicka Seminarium Wyzwania i szanse dla szkół wyższych w roku 2017 Instytut Rozwoju

Bardziej szczegółowo

Aberracje chromosomowe Seminarium 2 część 1

Aberracje chromosomowe Seminarium 2 część 1 Aberracje chromosomowe Seminarium 2 część 1 Konspekt do zajęć z przedmiotu Genetyka dla kierunku Położnictwo dr Anna Skorczyk-Werner Katedra i Zakład Genetyki Medycznej Aberracje chromosomowe - choroby

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie projektu

Podsumowanie projektu Podsumowanie projektu Eko-mediator promotorem zrównoważonego rozwoju zrealizowanego przez CE2 Centrum Edukacji M. Dziewa, E. Tarnas-Szwed Sp. j. dzięki dofinansowaniu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska

Bardziej szczegółowo

STAŻ KIERUNKOWY Z CYTOGENETYKI KLINICZNEJ. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi Kraków ul.

STAŻ KIERUNKOWY Z CYTOGENETYKI KLINICZNEJ. L.p. Nazwa jednostki Adres Województwo Liczba miejsc Uwagi Kraków ul. Lista ministra właściwego do spraw zdrowia podmiotów uprawnionych do prowadzenia staży kierunkowych w ramach specjalizacji diagnostów laboratoryjnych w dziedzinie: LABORATORYJNA GENETYKA MEDYCZNA (stan

Bardziej szczegółowo

Nr paragrafu (np. 10) lub nazwa (np. wniosek o przeprowadzen ie konsultacji) MIASTO TORUŃ

Nr paragrafu (np. 10) lub nazwa (np. wniosek o przeprowadzen ie konsultacji) MIASTO TORUŃ Nr paragrafu (np. 10) lub nazwa (np. wniosek o przeprowadzen ie konsultacji) 1. 1. Konsultacje społeczne, zwane dalej konsultacjami, przeprowadza się w celu: Regulamin konsultacji społecznych Formularz

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie Nr 29/2013 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 10 kwietnia 2013 roku

Zarządzenie Nr 29/2013 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 10 kwietnia 2013 roku Zarządzenie Nr 29/2013 Rektora Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 10 kwietnia 2013 roku w sprawie Regulaminu przeprowadzania ocen okresowych pracowników niebędących nauczycielami akademickimi

Bardziej szczegółowo

Zarządzenie nr 18 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 12 marca 2013 roku

Zarządzenie nr 18 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 12 marca 2013 roku DO-0130/18/2013 Zarządzenie nr 18 Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego z 12 marca 2013 roku w sprawie: wprowadzenia Regulaminu ankietowego systemu oceny zajęć dydaktycznych Na podstawie art. 66 ust. 2

Bardziej szczegółowo

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp

Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Kwestionariusz dla przedstawiciela kadry kierowniczej lub specjalisty ds. bhp Podstawowe informacje o przedsiębiorstwie Rodzaj działalności:. Liczba pracowników w jednostce lokalnej:. Wdrożony system zarządzania

Bardziej szczegółowo

ocena zabezpieczenia kadry pielęgniarskiej Nie dotyczy. jednostki, które należy restruktyzować (podać przyczyny)

ocena zabezpieczenia kadry pielęgniarskiej Nie dotyczy. jednostki, które należy restruktyzować (podać przyczyny) Katarzyna Dzierżanowska-Fangrat Warszawa, 15. 02. 2016 Zakład Mikrobiologii i Immunologii Klinicznej Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka Aleja Dzieci Polskich 20 04-730 Warszawa 22 815 7270; 22 815

Bardziej szczegółowo

I Krajowy Zjazd Szkoleniowy PTORLChGiSz

I Krajowy Zjazd Szkoleniowy PTORLChGiSz ul. Bytkowska 1B,40-955 Katowice, POLSKA tel.: +48 / 32 / 25 98 399, fax: +48 / 32 / 25 98 398 email: altasoft@altasoft.pl www.altasoft.pl I Krajowy Zjazd Szkoleniowy PTORLChGiSz 17-19.11.2011 Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

Program specjalizacji

Program specjalizacji CENTRUM MEDYCZNE KSZTAŁCENIA PODYPLOMOWEGO Program specjalizacji w LABORATORYJNEJ GENETYCE MEDYCZNEJ Program uzupełniający dla diagnostów laboratoryjnych posiadających specjalizację I stopnia w mikrobiologii

Bardziej szczegółowo

Warunki udzielania świadczeń w rodzaju: świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie 8. BADANIA GENETYCZNE

Warunki udzielania świadczeń w rodzaju: świadczenia zdrowotne kontraktowane odrębnie 8. BADANIA GENETYCZNE Załącznik nr do Zarządzenia.. Warunki udzielania świadczeń w rodzaju: zdrowotne kontraktowane odrębnie 8. BADANIA GENETYCZNE 8.1 WARUNKI WYMAGANE Załącznik nr 2 do rozporządzenia cz. I lit. M Lp 913-916

Bardziej szczegółowo

Procedura pobrania i transportu materiału do badania

Procedura pobrania i transportu materiału do badania Procedura pobrania i transportu materiału do badania A. Do badań cytogenetycznych - hematoonkologia A1. KARIOTYP - żywe komórki A2. FISH - żywe komórki A3. FISH materiał z bloczków parafinowych B. Do badań

Bardziej szczegółowo

Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Definicje

Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu. Definicje Załącznik do Zarządzenia nr 70/2015 Rektora UEP z dnia 27 listopada 2015 roku Polityka zarządzania ryzykiem na Uniwersytecie Ekonomicznym w Poznaniu 1 Definicje Określenia użyte w Polityce zarządzania

Bardziej szczegółowo

Przedmiot: GENETYKA. I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna

Przedmiot: GENETYKA. I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Przedmiot: GENETYKA I. Informacje ogólne Jednostka organizacyjna Nazwa przedmiotu Kod przedmiotu Język wykładowy Rodzaj przedmiotu kształcenia (obowiązkowy/fakultatywny) Poziom (np. pierwszego lub drugiego

Bardziej szczegółowo

Przedmiotowy system oceniania z fizyki

Przedmiotowy system oceniania z fizyki Przedmiotowy system oceniania z fizyki Publicznego Gimnazjum nr 1 im. Orląt Lwowskich w Kędzierzynie-Koźlu Przedmiotowy System Oceniania z fizyki został opracowany zgodnie z Wewnątrzszkolnym Systemem Oceniania

Bardziej szczegółowo

Regulamin konkursu na najlepsze prace magisterskie z zakresu diagnostyki laboratoryjne, po cone zagadnieniom wpływu bada laboratoryjnych na kliniczn

Regulamin konkursu na najlepsze prace magisterskie z zakresu diagnostyki laboratoryjne, po cone zagadnieniom wpływu bada laboratoryjnych na kliniczn Regulamin konkursu na najlepsze prace magisterskie z zakresu diagnostyki laboratoryjne, poświęcone zagadnieniom wpływu badań laboratoryjnych na kliniczną i ekonomiczną efektywność postępowania lekarskiego

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik elektroniki medycznej 322[18]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik elektroniki medycznej 322[18] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik elektroniki medycznej 322[18] 1 2 3 4 5 W pracy egzaminacyjnej podlegało ocenie: Technik elektroniki medycznej 322[18] Element

Bardziej szczegółowo

Regulamin III edycji Konkursu PTN-AAF na najlepszą pracę magisterską z dziedziny adaptowanej aktywności fizycznej

Regulamin III edycji Konkursu PTN-AAF na najlepszą pracę magisterską z dziedziny adaptowanej aktywności fizycznej REGULAMIN Regulamin III edycji Konkursu PTN-AAF na najlepszą pracę magisterską z dziedziny adaptowanej aktywności fizycznej Przepisy ogólne 1 1. Organizatorem III edycji Konkursu PTN-AAF na najlepszą pracę

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z badania ankietowego Jakość realizacji zajęć dydaktycznych (WBZ-2013L)

Sprawozdanie z badania ankietowego Jakość realizacji zajęć dydaktycznych (WBZ-2013L) Sprawozdanie z badania ankietowego Jakość realizacji zajęć dydaktycznych (WBZ-2013L) Na podstawie Zarządzenia Nr 51/2013 Rektora Uniwersytetu Warmińsko- Mazurskiego w Olsztynie z dnia 31 maja 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu Wydział Zdrowia i Nauk Medycznych obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2013/2014 Kierunek studiów: Pielęgniarstwo

Bardziej szczegółowo

CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNACYJNY. Szczegółowa struktura, zasady działania i organizacja centralnego ośrodka koordynującego.

CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNACYJNY. Szczegółowa struktura, zasady działania i organizacja centralnego ośrodka koordynującego. Załącznik nr 2b CENTRALNY OŚRODEK KOORDYNACYJNY Szczegółowa struktura, zasady działania i organizacja centralnego ośrodka koordynującego. Centralny Ośrodek Koordynujący (nazywany dalej COK) nadzoruje realizację

Bardziej szczegółowo

10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 10. Dokumentacja systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 10.1. Co to są dokumenty i zapisy w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? W każdym systemie zarządzania dokumentacja

Bardziej szczegółowo

Korekta produktu VITEK 2 Software wersja 6.01

Korekta produktu VITEK 2 Software wersja 6.01 Warszawa, 28.06.2013 Korekta produktu VITEK 2 Software wersja 6.01 Szanowni Państwo, Informacja ta jest przeznaczona dla użytkowników, u których wykonano aktualizację oprogramowania z wersji 5.04 do 6.01

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Asystentka stomatologiczna 322[01]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Asystentka stomatologiczna 322[01] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Asystentka stomatologiczna 322[01] 1 2 1. W pracach egzaminacyjnych oceniane były elementy: I Tytuł pracy egzaminacyjnej odnoszący się

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Higienistka stomatologiczna 322[03]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Higienistka stomatologiczna 322[03] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Higienistka stomatologiczna 322[03] 1 2 3 1. W pracach egzaminacyjnych oceniane były elementy: I. Tytuł pracy egzaminacyjnej. II. Założenia,

Bardziej szczegółowo

o zmianie ustawy o diagnostyce laboratoryjnej oraz ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

o zmianie ustawy o diagnostyce laboratoryjnej oraz ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. SENAT VI KADENCJA Warszawa, dnia 12 czerwca 2006 r. Druk nr 175 MARSZAŁEK SEJMU Pan Bogdan BORUSEWICZ MARSZAŁEK SENATU Zgodnie z art. 121 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej mam zaszczyt przesłać

Bardziej szczegółowo

INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA

INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA Dyspozycje do sprawozdania z ćwiczeń laboratoryjnych do przedmiotu INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA Str. 1 Wydział Informatyki i Zarządzania Wrocław, dnia 18/02/2013 r. 2012/2013 Dyspozycje do sprawozdania

Bardziej szczegółowo

Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego. Data, miejscowość. Numer protokołu kontroli. Nazwa i adres świadczeniodawcy.

Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka Koordynującego. Data, miejscowość. Numer protokołu kontroli. Nazwa i adres świadczeniodawcy. PROTOKÓŁ Z KONTROLI JAKOŚCI BADAŃ CYTOLOGICZNYCH ETAPU DIAGNOSTYCZNEGO WYKONYWANEJ W RAMACH POPULACYJNEGO PROGRAMU PROFILAKTYKI I WCZESNEGO WYKRYWANIA RAKA SZYJKI MACICY Nazwa i adres Wojewódzkiego Ośrodka

Bardziej szczegółowo

1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ

1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ 1.5. ZESPÓŁ DS. SYSTEMU KONTROLI ZARZĄDCZEJ Po zapoznaniu się z Komunikatem Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Dz.

Bardziej szczegółowo

PROCEDURA NABORU NA STANOWISKA W SŁUŻBIE CYWILNEJ W KURATORIUM OŚWIATY W RZESZOWIE

PROCEDURA NABORU NA STANOWISKA W SŁUŻBIE CYWILNEJ W KURATORIUM OŚWIATY W RZESZOWIE Załącznik do Zarządzenia nr 1/2015 Podkarpackiego Kuratora Oświaty w sprawie ogłoszenia teksy jednolitego procedury naboru na stanowiska w służbie cywilnej w Kuratorium Oświaty w Rzeszowie z dnia 19 stycznia

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pielęgniarstwo. I rok

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Pielęgniarstwo. I rok S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod S-GUZR modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Genetyczne uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA

INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA Dyspozycje do sprawozdania z ćwiczeń laboratoryjnych do przedmiotu INFORMATYCZNE SYSTEMY ZARZĄDZANIA Str. 1 Wydział Informatyki i Zarządzania Wrocław, dnia 24/02/2014 r. Dyspozycje do sprawozdania z ćwiczeń

Bardziej szczegółowo

Ciąża po poronieniu. Jakie badania genetyczne warto zrobić?

Ciąża po poronieniu. Jakie badania genetyczne warto zrobić? Ciąża po poronieniu Jakie badania genetyczne warto zrobić? Po poronieniu nadal masz szansę na urodzenie dziecka. Ważna jest wtedy właściwa diagnostyka, w której dużą rolę odgrywają badania genetyczne.

Bardziej szczegółowo

Ranking laboratoriów genetycznych

Ranking laboratoriów genetycznych Ranking laboratoriów genetycznych 2016 Ranking laboratoriów genetycznych Badania genetyczne stają się coraz bardziej powszechnym narzędziem i z roku na rok zwiększa się liczba wykonywanych testów. W dzisiejszych

Bardziej szczegółowo

NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA W POZNANIU

NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA W POZNANIU NAJWYśSZA IZBA KONTROLI DELEGATURA W POZNANIU 61-662 Poznań, ul. DoŜynkowa 9H 16/20 (61) 64 63 800, fax (61) 64 63 801 Poznań, dnia 09 stycznia 2008 r. P/07/101 LPO 41038-1-2007 Pan Lesław Lenartowicz

Bardziej szczegółowo

Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak. Warszawa, marzec 2015 r.

Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak. Warszawa, marzec 2015 r. Katarzyna Kozioł Katarzyna Latuszek - Pasternak Warszawa, marzec 2015 r. Rzecznik Praw Pacjenta jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony praw pacjentów określonych w

Bardziej szczegółowo

Sylabus krok po kroku

Sylabus krok po kroku Sylabus krok po kroku Praktyczne informacje dotyczące wypełniania formularza opisu przedmiotu wprowadzonego Zarządzeniem nr 11 Rektora UW z dnia 19 lutego 2010 r. Część I Komentarze odnośnie do części

Bardziej szczegółowo

Laboratoryjnej Genetyki Medycznej. Diagnostyka przedurodzeniowa. Koszt kursu: 335zł koszt dla wszystkich uczestników

Laboratoryjnej Genetyki Medycznej. Diagnostyka przedurodzeniowa. Koszt kursu: 335zł koszt dla wszystkich uczestników Oddział Kształcenia Podyplomowego Uprzejmie informuje, iż planowany jest kurs z zakresu: Laboratoryjnej Genetyki Medycznej w terminie 15-17 listopada 2010 r. Diagnostyka przedurodzeniowa Koszt kursu: 335zł

Bardziej szczegółowo

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA

SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2016-2022 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki

Bardziej szczegółowo

Fundacja Akademia Nowoczesnej Diagnostyki. zaprasza na

Fundacja Akademia Nowoczesnej Diagnostyki. zaprasza na zaprasza na Specjalistyczny kurs dla Diagnostów laboratoryjnych DIAGNOSTYKA LABORATORYJNA MĘSKIEJ PŁODNOŚCI [ STANDARDOWE BADANIE NASIENIA ] Data/miejsce kursów: I termin: 21-23.10.2010, Kraków II termin:

Bardziej szczegółowo

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011

Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 2010/2011 Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Nowym Sączu Karta Instytut Pedagogiczny obowiązuje studentów rozpoczynających studia w roku akademickim 00/0 Kierunek studiów: Pedagogika Profil: Ogólnoakademicki Forma

Bardziej szczegółowo

OGŁOSZENIE. Przedmiotem konkursu jest wybór realizatorów wymienionego zadania w 2012 roku.

OGŁOSZENIE. Przedmiotem konkursu jest wybór realizatorów wymienionego zadania w 2012 roku. Warszawa, 2 marca 2012r. OGŁOSZENIE Na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 1 lipca 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego Narodowy program zwalczania chorób nowotworowych (Dz. U. z 2005 r. Nr

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO OKREŚLENIE WYMOGÓW I SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKÓW OBCYCH

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO OKREŚLENIE WYMOGÓW I SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKÓW OBCYCH PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA NIEMIECKIEGO OKREŚLENIE WYMOGÓW I SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH Z JĘZYKÓW OBCYCH 1. Uczeń w trakcie nauki języka obcego powinien: a) wykazać się umiejętnością

Bardziej szczegółowo

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik elektroradiolog 322[19]

Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik elektroradiolog 322[19] Przykłady wybranych fragmentów prac egzaminacyjnych z komentarzami Technik elektroradiolog 322[19] Zadanie egzaminacyjne Do zakładu radiodiagnostyki przywieziono mężczyznę lat 33, któremu należy wykonać

Bardziej szczegółowo

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE

DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DRUGA OPINIA MEDYCZNA INTER PARTNER ASSISTANCE DLACZEGO DRUGA OPINIA MEDYCZNA? Coraz częściej pacjenci oraz ich rodziny poszukują informacji o przyczynach chorób oraz sposobach ich leczenia w różnych źródłach.

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA. z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA z dnia 1 sierpnia 2002 r. w sprawie sposobu dokumentowania chorób zawodowych i skutków tych chorób. (Dz. U. z dnia 19 sierpnia 2002 r.) Na podstawie art. 237 4 pkt 1 Kodeksu

Bardziej szczegółowo

Warszawa, dnia 29 grudnia 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r.

Warszawa, dnia 29 grudnia 2012 r. Poz ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 20 grudnia 2012 r. Elektronicznie podpisany przez Grzegorz Paczowski Data: 2012.12.29 15:11:02 +01'00' DZIENNIK USTAW v.p l RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Warszawa, dnia 29 grudnia 2012 r. Poz. 1531 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA

Bardziej szczegółowo

Biopsja kosmówki i Amniopunkcja

Biopsja kosmówki i Amniopunkcja Universitäts-Frauenklinik Essen Biopsja kosmówki i Amniopunkcja Chorionzottenbiospie (Biopsja kosmówki) oraz amniopunkcja (pobranie płynu owodniowego) Odpowiedzi na pytania Biopsja kosmówki Co to jest

Bardziej szczegółowo

XIV Sympozjum Onkologia w Otorynolaryngologii

XIV Sympozjum Onkologia w Otorynolaryngologii ul. Bytkowska 1B,40-955 Katowice, POLSKA tel.: +48 / / 25 98 399, fax: +48 / / 78 99 273 email: altasoft@altasoft.pl www.altasoft.pl XIV Sympozjum Onkologia w Otorynolaryngologii 22-24.09.2011 Podsumowanie

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII. 1. Na lekcjach chemii obowiązuje wagowy system oceniania.

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII. 1. Na lekcjach chemii obowiązuje wagowy system oceniania. PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z CHEMII 1. Na lekcjach chemii obowiązuje wagowy system oceniania. a) Uczeń może zdobyć oceny o następujących wagach: WAGA 4: - ocena semestralna, WAGA 3: - sprawdziany, -

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 listopada 2010 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 listopada 2010 r. Dziennik Ustaw Nr 222 15439 Poz. 1453 1453 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 15 listopada 2010 r. w sprawie wzorów wniosków przedkładanych w związku z badaniem klinicznym, wysokości opłat za złożenie

Bardziej szczegółowo

SO-III Łódź, dnia 28 października 2014 r. Wystąpienie pokontrolne

SO-III Łódź, dnia 28 października 2014 r. Wystąpienie pokontrolne WOJEWODA ŁÓDZKI SO-III.431.15.2014 Łódź, dnia 28 października 2014 r. Pan Andrzej Olszewski Burmistrz Łęczycy Wystąpienie pokontrolne Na podstawie art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r.

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin zdawania egzaminów testowych w Roku Akademickim 2010/2011

1. Regulamin zdawania egzaminów testowych w Roku Akademickim 2010/2011 1. Regulamin zdawania egzaminów testowych w Roku Akademickim 2010/2011 1. Postanowienia ogólne 1. Po zarejestrowaniu się na Portalu Egzaminacyjnym student otrzymuje login i hasło, które pozwalają na zapisanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ

PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ PROGRAM PRAKTYKI PEDAGOGICZNEJ-DYPLOMOWEJ NAZWA PRAKTYKI: PRAKTYKA PEDAGOGICZNA-DYPLOMOWA W KL. I-III SZKOŁY PODSTAWOWEJ KOD PRZEDMIOTU: 100S-0P3WYb LICZBA GODZIN: 20 MIEJSCE REALIZACJI PRAKTYKI (typ placówki,

Bardziej szczegółowo

EKONOMIA II stopień ogólnoakademicki. stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania mgr Wiesława Wierzbicka. kierunkowy. obowiązkowy polski III

EKONOMIA II stopień ogólnoakademicki. stacjonarne wszystkie Katedra Ekonomii i Zarządzania mgr Wiesława Wierzbicka. kierunkowy. obowiązkowy polski III KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu (taki jak w USOS) Z-EKO2-578 Nazwa modułu Audyt wewnętrzny Nazwa modułu w języku angielskim Internal audit Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Formularz Świadomej Zgody dla Rodziców

Formularz Świadomej Zgody dla Rodziców Formularz Świadomej Zgody dla Rodziców Tytuł badania: Prospektywne, randomizowane, kontrolowane za pomocą placebo, podwójnie zaślepione badanie wieloośrodkowe fazy III oceniające skuteczność i bezpieczeństwo

Bardziej szczegółowo

Komentarz Dietetyk 322[20] Czerwiec 2012. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH. w zawodzie: Dietetyk 322[20]

Komentarz Dietetyk 322[20] Czerwiec 2012. Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH. w zawodzie: Dietetyk 322[20] Okręgowa Komisja Egzaminacyjna w Łomży KOMENTARZ DO PRAC EGZAMINACYJNYCH w zawodzie: Dietetyk 322[20] ETAP PRAKTYCZNY SESJA LETNIA 2012 Łomża, lipiec 2012 r. Strona 1 z 35 1. Treść zadania z załącznikami:

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * **

EUROPEJSKI.* * NARODOWA STRATEGIA SPÓJNOŚCI FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** 1 * 1 UNZA EUROPEJSKA KAPITAŁ LUDZKI.* * FUNDUSZ SPOŁECZNY * ** administracji samorządowej", Poddziałanie 5.2.1 Modernizacja zarządzania w administracji samorządowej" W PIHZ l.dane Klienta: RAPORT Z AUDITU

Bardziej szczegółowo

Ankieta specjalistyczna Zarządzanie bezpieczeństwem pracy prewencja wypadkowa

Ankieta specjalistyczna Zarządzanie bezpieczeństwem pracy prewencja wypadkowa TAK NIE NIE DOTYCZY UWAGI Pieczątka zakładu Okręgowy Inspektorat Pracy Ankieta specjalistyczna Zarządzanie bezpieczeństwem pracy prewencja wypadkowa Nazwa i adres Pracodawcy: Zatrudnienie...... Ogółem:..

Bardziej szczegółowo

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Genetyka

S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne. Genetyka S YL AB US MODUŁ U ( PRZEDMIOTU) I nforma cje ogólne Kod AG modułu Rodzaj modułu Wydział PUM Kierunek studiów Specjalność Poziom studiów Forma studiów Rok studiów Nazwa modułu Genetyka Obowiązkowy Nauk

Bardziej szczegółowo

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte

Spis treści Wykaz skrótów Wstęp Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego Rozdział II. Rodzice a dziecko poczęte Wykaz skrótów... 11 Wstęp... 15 Rozdział I. Status prawny podmiotu chronionego... 23 1. Uwagi wstępne... 23 2. Sytuacja dziecka poczętego w polskim prawie... 32 3. Status prawny dziecka poczętego de lege

Bardziej szczegółowo

Modułowy system specjalizacji lekarskich i lekarsko-dentystycznych

Modułowy system specjalizacji lekarskich i lekarsko-dentystycznych Modułowy system specjalizacji lekarskich i lekarsko-dentystycznych Zasady organizacji szkoleń w Regionalnym Ośrodku Kształcenia Lekarza Rodzinnego Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego w Olsztynie Dr n.med.

Bardziej szczegółowo

Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł. Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu. Język kształcenia

Nazwa Wydziału. Nazwa jednostki prowadzącej moduł. Nazwa modułu kształcenia. Kod modułu. Język kształcenia Nazwa Wydziału Nazwa jednostki prowadzącej moduł Nazwa modułu kształcenia Wydział Zarządzania Sportem i Turystyką Katedra Rekreacji, Katedra Turystyki Moduł Form Aktywności Ruchowej Kod modułu Język kształcenia

Bardziej szczegółowo

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy

5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5. Planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy 5.1. Jakie znaczenie ma planowanie działań w systemie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy? Planowanie jest ważnym elementem

Bardziej szczegółowo