Program terapeutyczny - wprowadzenie

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Program terapeutyczny - wprowadzenie"

Transkrypt

1 Druga Konferencja Szkoleniowa nt. Diagnoza i terapia patologicznego hazardu, Warszawa, Program terapeutyczny - wprowadzenie Istnieje wiele podejść do uzależnienia od hazardu i wiele koncepcji opisujących utratę (uszkodzenie, upośledzenie) kontroli nad określonymi zachowaniami u osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych i u osób cierpiących na uzależnienia behawioralne (niechemiczne). Podobnie istnieje wiele modeli i technik stosowanych w leczeniu i w procesie zdrowienia z uzależnienia od hazardu. Wybraliśmy z nich to co jest specyficzne dla leczenia patologicznego hazardu natomiast pominęliśmy większość tekstów i ćwiczeń, które są wspólne dla leczenia patologicznego hazardu i leczenia uzależnień od substancji psychoaktywnych. Przygotowując materiały do praktycznej pracy z pacjentem wyszliśmy bowiem z założenia, że uczestnicy konferencji polscy terapeuci uzależnień - znają doskonale metody pracy z osobami uzależnionymi od substancji psychoaktywnych, potrafią postawić i uzasadnić diagnozę uzależnienia, przygotować wspólnie z pacjentem jego indywidualny program zdrowienia itp. itd. Wybrane teksty powstały w ośrodkach, które są uznane przez specjalistów leczenia uzależnień za czołowe wśród amerykańskich placówek zajmujących się leczeniem patologicznego hazardu. Uzyskaliśmy zgodę Autorów na ich wykorzystanie i adaptację. Większość naszych tekstów oparta jest na materiałach źródłowych, a jedynie w rzadkich przypadkach przytoczyliśmy ich dosłowne tłumaczenie. Stosowaliśmy często skróty wychodząc z założenia, że każdy terapeuta będzie umiał wykorzystać materiał stosując swój własny styl lub wybraną przez siebie technikę. Badania nad skutecznością leczenia uzależnienia od hazardu dotyczą najczęściej leczenia indywidualnego, chociaż większość ośrodków stosuje terapię grupową. Nasze materiały mogą być stosowane zarówno w terapii indywidualnej jak i w terapii grupowej, w której jednak podkreśla się istotną rolę indywidualnego traktowania pacjenta. Uczestnicy terapii prowadzą zazwyczaj swoje własne zeszyty do pracy indywidualnej. Praca indywidualna w postaci zadań domowych omawianych najczęściej podczas sesji grupowej jest podstawą terapii. Należy pamiętać, że niektóre z tekstów wymagają rozpatrywania w szerszym kontekście. Na przykład wówczas, kiedy dotyczą one głębszej pracy nad emocjami. Omawiając ten temat wychodzimy z założenia, że terapeuta przygotuje wcześniej pacjentów do takiej pracy. Wiadomo bowiem, że podobnie jak osoby uzależnione od substancji psychoaktywnych tak samo osoby uzależnione od hazardu nauczyły się unikania emocji. Proponowane przez nas materiały do pracy terapeutycznej zmuszają do przeżycia tego, od czego oni uciekali od lat. Wskazane jest, aby pracę nad emocjami rozbudowywać stopniowo i przygotować uczestników do zajęć takich, jak np. ćwiczenie na temat wartości Co jest ważne w życiu? Każdy z opisanych programów terapeutycznych zaczyna się od edukacji czym jest uzależnienie od hazardu. Następnie omówione są metody rozpoznawania uzależnienia. Po zdiagnozowaniu dochodzimy do procesu uzgadniania z pacjentem indywidualnego planu przebiegu leczenia. Na tym etapie stosujemy po raz pierwszy techniki wywiadu motywacyjnego. Określamy na jakim etapie zaawansowania uzależnienia jest pacjent, czy potrzebna jest tylko zmiana zachowania czy też całkowita rezygnacja z hazardowego grania. Tutaj elementy edukacji i terapii motywacyjnej mogą współgrać.

2 Jedną z technik terapeutycznych jest też, doskonale znana Państwu tzw. krótka interwencja, podczas której pacjent konfrontuje zaawansowanie swojego grania (uzależnienia) z możliwościami całkowitego zaprzestania grania. Stwierdzono, że taka interwencja z elementami wywiadu motywacyjnego może przynieść bardzo dobry efekt. Ze stosowanych technik najbardziej znana w leczeniu uzależnienia od hazardu jest terapia poznawcza. To właśnie z jej technik korzysta większość znanych programów terapeutycznych. Poza terapią poznawczą stosowane są metody wzmacniania kontroli bodźców emocjonalnych i planowanie zapobiegania nawrotom. Innymi metodami stosowanymi w leczeniu patologicznego hazardu, są terapia psychodynamiczna i terapia awersyjna ale ich skuteczność w leczeniu uzależnienia od hazardu jest słabo udowodniona. Powszechnie znanym na świecie sposobem umożliwiającym zdrowienie z patologicznego hazardu jest uczestniczenie w spotkaniach grup samopomocowych Anonimowych Hazardzistów (AH) i realizacja programu Dwunastu Kroków. Członkowie Wspólnoty AH poświęcają dużo uwagi sprawom finansowym wychodząc z założenia, że to właśnie pieniądze są w centrum błędnego koła ich uzależnienia. Z tego powodu często wymienianą metodą, stosowaną przez hazardzistów w celu zmniejszenia negatywnych następstw hazardowego grania, są ograniczenia finansowe lub samo-ograniczenia dostępności do kasyn i giar. Hazardzista sam wyklucza się z możliwości wstępu do kasyn czy salonów gry. Jednym z najbardziej znanych, w Stanach Zjednoczonych, programów terapeutycznych jest program Trimeridian, którego początki sięgają jeszcze czasów pioniera leczenia hazardu - doktora Roberta Custera i Szpitala Weteranów (VA) w Brecksville. Uznaliśmy, że warto zapoznać z tym programem polskich specjalistów. Materiały konferencyjne przygotowywaliśmy we współpracy z dr Lori Rugle, która uczestniczyła w organizowaniu pierwszego szpitalnego programu leczenia hazardzistów w Brecksville a obecnie jest współautorką i współzałożycielką programu Trimeridian. Program Trimeridian jest także stosowany przez Anitę Pindiur w ośrodku The Way Back Inn, w Chicago. Proponowany przez nas program leczenia opiera się na materiałach i strukturze programu Trimeridian oraz wykorzystuje materiały autorów i ośrodków, których skuteczność w leczeniu patologicznego hazardu została udowodniona. Anita M. Pindiur, J. Ryszard Romaniuk, Louis Weigele oraz Bohdan T. Woronowicz str. 2

3 Sześd zasad procesu terapeutycznego David A. Korn i Howard J. Shaffer (2004) z Harvard Medical School opracowali przewodnik oparty na naukowo udowodnionych metodach terapeutycznych stosowanych w leczeniu patologicznego hazardu. Uważają oni, że prawidłowe leczenie powinno uwzględniad sześd podstawowych zasad (podejśd terapeutycznych). Należą do nich: 1. Odpowiedzialnośd: Uczestnik programu terapeutycznego uczy się odpowiedzialności za swoje postępowanie. Praca z terapeutą powinna wzmacniad poczucie odpowiedzialności za swoje wybory i za własne postępowanie. 2. Ograniczanie szkód (harm reduction): Często właściwym podejściem do pacjenta jest pokazanie jak może zmniejszyd negatywny wpływ hazardu na życie swoje i swoich najbliższych. Trzeba pamiętad, że spotykamy osoby, które mają problemy z hazardem ale są w stanie nauczyd się grad bez szkód dla siebie i dla najbliższych. 3. Zapobieganie: Edukowanie społeczeostwa czym jest problemowy i czym patologiczny hazard. Profilaktyka, krótka interwencja i zidentyfikowanie innych problemów, które obecne są w życiu pacjenta, poza hazardem. Są to działania prowadzące do zmniejszenia społecznych skutków problemowego hazardu. 4. Proces zmiany: Zrozumienie, że osoby, które zaczynają mied lub już mają problemy związane z hazardem, różnią się miedzy sobą stopniem uświadomienia sobie własnej sytuacji i związanym z tym poziomem motywacji do zmiany tej sytuacji. Wiele dwiczeo w procesie terapii jest poświęcone uświadomieniu pacjentowi tego, jak hazard wpływa na jego życie. Właściwe zrozumienie pacjenta, pozwala na dokonanie adekwatnego, do osobowości i potrzeb, wyboru metody leczenia. 5. Wybór metody: Dopasowanie metody leczenia do konkretnej osobowości, historii problemu oraz indywidualnych zdolności pacjenta do dokonania realistycznej oceny swoich problemów. 6. Wspólna praca: Wszelkie decyzje dotyczące procesu leczenia muszą odbywad się we współpracy z pacjentem i za jego zgodą. Każdy proces terapeutyczny powinien uwzględniad powyższe zasady. Na przykład długotrwała terapia szpitalna, której celem jest zaprzestanie hazardu musi brad po uwagę możliwośd, że pacjent ostatecznie zdecyduje się tylko na model ograniczenia szkód. Jest to jego wybór i jego prawo. Na kolejnych stronach poznają Paostwo różne metody i konkretne dwiczenia terapeutyczne. Podstawowe cele terapii 1. Zmniejszenie negatywnego wpływu hazardowego grania na życie pacjenta i jego najbliższych. 2. Zmniejszenie wpływu środowiska pacjenta na jego chęd do gry. str. 3

4 3. Nauka nowych sposobów radzenia sobie z emocjami i problemami w życiu. 4. Umożliwienie pacjentowi zobaczenia i docenienia swojego życia bez hazardu i wypracowania nowego modelu codziennego funkcjonowania, włączając w to rozrywkę i kontakty towarzyskie. Diagnozowanie problemowego i patologicznego hazardu W diagnozowaniu patologicznego hazardu przydatne są takie kwestionariusze jak SOGS (South Oaks Gambling Screen), Dwadzieścia pytao (Anonimowych Hazardzistów) czy inne dostępne w języku polskim. Niektóre z nich dostępne są np. w internecie, w języku polskim, dzięki The Centre of Addiction and Mental Health z Ontario w Kanadzie (patrz załączniki). W procesie diagnozowania ważne jest zrozumienie, czym jest hazard dla pacjenta. W tym celu konieczne jest poznanie historii problemu, stosunek do pieniędzy, uwarunkowania rodzinne i środowiskowe, ulubione rodzaje gier, oraz zakres innych problemów. Poza tym, jak w przypadku każdej osoby uzależnionej pytamy o stan zdrowia fizycznego, problemy zdrowia psychicznego, stosunki w rodzinie i związki z innymi ludźmi, sprawy zawodowe oraz o uwarunkowania kulturowe i religijne, które mogą byd ważne w procesie zdrowienia. Ze wszystkich znanych uzależnieo, to właśnie wśród osób uzależnionych od hazardu jest największa liczba prób samobójczych. Osoby uzależnione od substancji psychoaktywnych mogą je przedawkowad. Hazardzista nie ma granic. W takiej sytuacji, gdy wyczerpane są wszystkie możliwości kontynuowania hazardu czy zwrotu długów, osoba uzależniona może podjąd decyzje ostateczne. Dlatego też w każdym przypadku diagnozowania należy ocenid ryzyko próby samobójczej i podjąd czynności zapewniające bezpieczeostwo pacjenta. Często podkreśla się, że każda terapia uzależnieo powinna uwzględniad indywidualne cechy pacjenta. Dlatego tak ważną jest ocena celów i priorytetów pacjenta. Do tego dochodzi ocena specyficznych zdolności i ograniczeo pacjenta. Każdy wywiad diagnostyczny powinien zawierad charakterystykę pacjenta uwzględniającą, które elementy mogą byd pomocne w procesie leczenia, a które wręcz przeciwnie mogą byd przeszkodami w tym procesie. Na przykład znajomośd języka angielskiego może byd ważną informacją przy określaniu literatury pomocnej w leczeniu. Z drugiej strony - poważne problemy ze słuchem mogą na przykład, w istotny sposób ograniczad możliwośd korzystania z terapii grupowej. Ocena motywacji do zmiany Niewielu hazardzistów szuka pomocy w ośrodkach terapeutycznych. Może upłynąd wiele lat zanim rodzina, praca, bank, sąd, czy lekarz stworzą warunki, które zdopingują hazardzistę do szukania pomocy. Poza tym cele poszczególnych osób zainteresowanych stanem zdrowia pacjenta mogą byd różne. Pacjent może szukad sposobów spłaty długów, przekonania partnera, że jest zawodowym hazardzistą, który wie, co robi. Może szukad sposobów aby grad i nie przegrywad. Może szukad lekarstw na depresję albo innych metod poprawy samopoczucia. Może uważad, że jego problemem jest alkohol albo fakt, że w jego mieście nie ma prawdziwego kasyna. Dlatego jedną z pierwszych czynności terapeuty jest wywiad motywacyjny, który ocenia na jakim etapie choroby i chęci do zdrowienia jest pacjent. Stosując metodę wywiadu motywacyjnego, terapeuta może wykazad pacjentowi, że zakładając jego własną logikę wydarzeo, on sam może wybrad metodę str. 4

5 leczenia, która jest najbliższa jego potrzebom i możliwościom. Technika ta jest bardzo często stosowana w terapii uzależnieo i dlatego nie będzie tu szerzej omawiana. Warto natomiast pamiętad, że ocena motywacji do zmiany jest jedną z sześciu podstawowych zasad leczenia uzależnienia od hazardu. Planowanie terapii Każdy plan terapii należy dopasowad do indywidualnych potrzeb pacjenta. pacjent musi w nim określid cele bliskie i cele odległe. Poniżej przedstawiamy ogólne założenia według, których można przygotowywad indywidualny plan terapii. Indywidualny plan terapii powinien uwzględnid (w dowolnej kolejności) trzy poniższe elementy: 1. Plan zapobiegania nawrotom (zapobiegania powrotowi do grania). Wykorzystanie elementów Terapii Poznawczej w celu rozpoznania indywidualnego sposobu myślenia, który prowadzi do nawrotów 2. Sposoby poradzenia sobie z długami i poprawienia sytuacji finansowej 3. Sprawdzenie czy pacjent ma myśli samobójcze i przywrócenie nadziei na przyszłośd W czym terapia może pomóc: Określenie długoterminowych (dalszych) celów Planowanie przyszłości jest bardzo ważne. Przed leczeniem hazardzista myśli tylko o niedalekiej przyszłości: Kiedy znowu zagram..., Jak się odegram..., Jak zdobędę pieniądze... Podczas leczenia pacjent uświadamia sobie jak hazard zmienił jego rodzinę. Życie rodziny było dramatem i przebiegało od kryzysu do kryzysu. Teraz pacjent i rodzina planują razem swoją przyszłośd. Pacjent zdobywa świadomośd kim jest i czego szuka w życiu. Określa swoje cele i swoją misję w życiu. Zaprzestanie grania Terapia ma pomóc hazardziście w zaprzestaniu grania. Odbywa się to przez przekazanie informacji, że hazard może prowadzid do uzależnienia (edukacja), przez pomaganie w str. 5

6 wytrwaniu bez gry, przez naukę radzenia sobie z emocjami i potrzebą (przymusem) gry oraz poprzez nauczenie sposobów wybrnięcia z kłopotów finansowych. Zapewnienie bezpieczeostwa rodzinie tak, żeby ich kłopoty finansowe nie powiększały się Praca z rodziną i wykorzystanie wszelkich systemowych sposobów, aby długi zmniejszały się i nie mogły narastad. Radzenie sobie ze stresem i negatywnymi emocjami Leczenie pomaga zrozumied źródła stresu w życiu hazardzisty i uczy jak zmniejszad poziom stresu w życiu. Jak reagowad na stres i jak rozpoznad uczucia, które stres wywołuje. Oznacza to, że pacjent uczy się jak reagowad na smutek, żal, złośd, samotnośd, brak perspektyw czy brak nadziei na poprawę losu. Nauczyd się żyd bez hazardu Prawdopodobnie wiele czynności, które kiedyś miały sens w życiu hazardzisty, dzisiaj nie mają istotnej wartości. Celem terapii jest także odzyskanie tych wartości, wyznaczenie sobie nowych celów i nowych działao, które byłyby pozytywne zarówno dla pacjenta jak i jego rodziny. Wypracowanie nowego sposobu myślenia To jeden z podstawowych celów leczenia. Sposób myślenia hazardzisty jest bardzo specyficzny magiczne myślenie przemieszane z przesądami i wiarą w możliwośd kontroli rzeczywistości jest bardzo trudne do zastąpienia przez bardziej realistyczny obraz rzeczywistości hazardzisty. Szczególnie wówczas, kiedy hazardzista chciał uciec od tej rzeczywistości przy pomocy gry. Odczucie troski o innych i odbudowa zaufania. Poprawa relacji z najbliższymi Nasz pacjent, w okresie grania, stracił kontakt z najbliższymi, stracił ich zaufanie i wiarę w to, że jest im potrzebny. Teraz potrzebuje odbudowad związki z najbliższymi, poświęcid swój czas i oddanie dla nich. Musi zrozumied czym jest jego rodzina dla niego i kim jest on dla rodziny. Rozpoznanie swoich uczud i umiejętnośd radzenia sobie z nimi Do tej pory pacjent uciekał przed swoimi emocjami i nie mógł nauczyd się rozpoznawad swoich uczud. Terapia pomoże mu łączyd przeżywane emocje z uczuciami i nauczyd jak sobie z nimi radzid. To będzie miało wpływ nie tylko na zmniejszenie potrzeby gry ale poprawi ogólne funkcjonowanie pacjenta w swoim otoczeniu. Poprawa samooceny i odbudowa poczucia własnej wartości str. 6

7 Poczucie winy, wstydu i brak pewności siebie są konsekwencjami uzależnienia od hazardu. Tylko poprzez aktywne odbudowanie poczucia własnej wartości hazardzista będzie mógł patrzed z nadzieją w przyszłośd i myśled o swoich i swojej rodziny dalekosiężnych planach. Indywidualny plan leczenia powinien uwzględniad następujące elementy: Poszukiwanie nadziei Poszukiwanie i znalezienie sposobów wyjścia z kłopotów finansowych Odbudowa poczucia własnej wartości Radzenie sobie ze stresem i negatywnymi emocjami Zaprzestanie grania Radzenie sobie z potrzebą gry Poprawa relacji z najbliższymi Odbudowa zaufania, byd godnym zaufania Odtworzenie racjonalnego myślenia str. 7

8 Terapia Elementy terapii poznawczej 1. Myśli hazardzisty związane z hazardem (z graniem) Przykłady: Dobrze się czuję, kiedy wygrywam Mam szczęście Znam sposób na to, żeby wygrad Mogę wygrad dużo i bardzo szybko Moja żona lubi grad Oni mnie tam (w kasynie, salonie itp.) dobrze traktują To ekscytujące Spotkam fajnych ludzi To ucieczka Poproś pacjenta, aby podał swoje własne przykłady. Nie określaj tych przykładów jako negatywne czy złe tylko poproś pacjentów, aby przygotowali najlepszą listę jaką tylko potrafią zrobid. Zapytaj się, co uczestnicy zajęd wiedzą o maszynach do gry. Jak działają, jakie jest prawdopodobieostwo wygranej, jakie są możliwościach ustawiania maszyn itd. Uczestnicy powinni zobaczyd różnicę miedzy myśleniem, które prowadzi ich do gry a rzeczywistością. 2. Pozytywne myślenie o hazardzie Przykłady: Wiem, że jeżeli będę grał dostatecznie długo, to wygram Dobrze wiem, co robię Jest system w wypłatach maszyny Czasami maszyna jest pełna i wtedy jest łatwiej wygrad Szybkośd z jaką naciskam przyciski jest ważna Jeżeli nie podwyższę stawki, to nie wygram Muszę więcej grad aby wygrad Zawsze gram na tej samej maszynie Znam tę maszynę. Wiem, że mogę na niej wygrad Poproś uczestników o podanie innych przykładów podobnego myślenia. Pytania: Jaka jest Twoja lista i co o tych myślach możesz powiedzied dzisiaj? Jakie były skutki takiego myślenia? str. 8

9 3. Negatywne myślenie o hazardzie Przykłady: Hazard ma zły wpływ na moją rodzinę Hazard wywołuje konflikty Gram, aby się odegrad Kiedy gram to piję więcej alkoholu Tracę szacunek do siebie Czuję się chory, gdy tracę pieniądze Gry wywołują u mnie złośd Z powodu hazardu robię rzeczy, których bym nigdy nie zrobił Straciłem kogoś z powodu hazardowego grania Nie mogę byd szczery, kiedy gram Granie kosztuje Jestem złym pracownikiem, gra odbija się na mojej pracy Podupadam na zdrowiu str. 9

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI

PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI PROGRAM SZKOLENIA: PSYCHOSPOŁECZNE UWARUNKOWANIA ROZWOJU DZIECI I MŁODZIEZY Tematy szkolenia PSYCHOLOGIA ROZWOJOWA, KSZTAŁTOWANIE SIĘ OSOBOWOŚCI Wykład 2 godz. - Podejście do rozwoju psychicznego w kontekście

Bardziej szczegółowo

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO

ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO Załącznik nr 1 ZAKRES PRZEDMIOTOWY PROGRAMU SZKOLENIOWEGO I Program szkolenia w zakresie podstawowych umiejętności udzielania profesjonalnej pomocy psychologicznej obejmuje: 1) Trening interpersonalny

Bardziej szczegółowo

Oferta Zespołu ds. Młodzieży rok szkolny 2015/2016

Oferta Zespołu ds. Młodzieży rok szkolny 2015/2016 Oferta Zespołu ds. Młodzieży rok szkolny 2015/2016 Skład zespołu: pedagog, koordynator zespołu - mgr pedagog - mgr pedagog - mgr pedagog mgr Rafał Peszek psycholog - mgr Aleksandra Kupczyk psycholog -

Bardziej szczegółowo

ZACHOWANIA DZIECI I MŁODZIEŻY

ZACHOWANIA DZIECI I MŁODZIEŻY ZACHOWANIA DZIECI I MŁODZIEŻY ZWIĄZANE Z HAZARDEM - PROFILAKTYKA I TERAPIA. Agnieszka Duda HAZARD to: ryzykowane przedsięwzięcie, którego wynik zależy wyłącznie od przypadku; HAZARDZISTA to: osoba, która

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2013/2014 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Warszawa, październik 2011 r.

Warszawa, październik 2011 r. Strona1 Wstęp Rosnąca liczba osób uzależnionych od hazardu oraz brak odpowiedniej liczby specjalistów, którzy potrafiliby im pomóc spowodował, że na forum Fundacji Zależni-Nie-Zależni, zaczęliśmy rozważać

Bardziej szczegółowo

PROGRAM LECZENIA W OŚRODKU PSYCHOTERAPII UZALEŻNIEŃ I WSPÓŁUZALEŻNIENIA KCTU

PROGRAM LECZENIA W OŚRODKU PSYCHOTERAPII UZALEŻNIEŃ I WSPÓŁUZALEŻNIENIA KCTU PROGRAM LECZENIA W OŚRODKU PSYCHOTERAPII UZALEŻNIEŃ I WSPÓŁUZALEŻNIENIA KCTU PROCES DIAGNOSTYCZNY I KONSULTACJA SPECJALISTY PSYCHOTERAPII/TERAPII UZALEŻNIEŃ > wstępna diagnoza nozologiczna > analiza kontekstu

Bardziej szczegółowo

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h

Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h. Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny 58 h S t r o n a 1 Studiium Psychoterapiiii Uzalleżniień Harmonogram szkolleniia edycjja 2010/2011 II SEMESTR Zjazd I sesja wyjazdowa trening interpersonalny 57 h Zjazd II sesja wyjazdowa trening intrapsychiczny

Bardziej szczegółowo

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby

Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 976 porad 283 osoby Sprawozdanie z działalności Punktu Pomocy Kryzysowej przy Miejsko Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w Trzciance za rok 2013 Specjaliści terapii uzależnień i współuzależnienia zatrudnieni w Punkcie Pomocy

Bardziej szczegółowo

Hazard i uzależnienia behawioralne w opinii społecznej

Hazard i uzależnienia behawioralne w opinii społecznej Krajowe Biuro ds. Przeciwdziała nia Narkomanii Hazard i uzależnienia behawioralne w opinii społecznej Projekt badawczy zrealizowany przez Fundację Centrum Badania Opinii Społecznej, współfinansowany ze

Bardziej szczegółowo

także innych schorzeń o podłożu psychologicznym.

także innych schorzeń o podłożu psychologicznym. Witam Państwa na stronie Centrum Konsultacyjnego AKMED i serdecznie zapraszam do skorzystania z pomocy naszych specjalistów oraz z naszej oferty terapeutycznej. O sukcesach, jakie odnosimy w leczeniu uzależnień

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI RAZEM MOŻEMY WIĘCEJ... PROGRAM PROFILAKTYKI na lata 2015/2016 2016/2017 ZESPÓŁ SZKÓŁ W GOŁASZYNIE Gołaszyn, 1 września 2015 r. SPIS TREŚCI Założenia programu... 3 Cele i zadania... 4 Zalecane metody pracy...

Bardziej szczegółowo

Program profilaktyczny Stop uzależnieniom

Program profilaktyczny Stop uzależnieniom Załącznik 1 Program profilaktyczny Stop uzależnieniom a) cele - Podniesienie wiedzy i świadomości na temat środków uzależniających. - Zwiększenie świadomości na temat osobistych i społecznych skutków ryzykownych

Bardziej szczegółowo

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony

Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia. poradnik skrócony Ulepszenia w Usługach Wspierających Loklną Służbę Zdrowia poradnik skrócony Nowe prawo ulepszające usługi W październiku 2012r. weszły w życie nowe przepisy prawne, których celem jest usprawnienie działania

Bardziej szczegółowo

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka

1 Homeopatia Katarzyna Wiącek-Bielecka 1 2 Spis treści Bibliografia......5 Wstęp......6 1. Krótka historia homeopatii......9 2. Podział homeopatii.... 10 3. Produkcja leków homeopatycznych.... 11 4. Koncepcja medycyny w homeopatii.... 14 a)

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY TECHNIKUM URZĄDZEŃ I SYSTEMÓW ENERGETYKI ODNAJWIALNEJ 2014/2015 1 1.Wstęp Oto trzy obszary, w których będziemy pracować: I. Profilaktyka uzależnień II. Profilaktyka problemów zdrowotnych

Bardziej szczegółowo

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch

1 Uzależnienia jak ochronić siebie i bliskich Krzysztof Pilch 1 2 Spis treści Wprowadzenie......5 Rozdział I: Rodzaje uzależnień...... 7 Uzależnienia od substancji......8 Uzależnienia od czynności i zachowań.... 12 Cechy wspólne uzależnień.... 26 Rozdział II: Przyczyny

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka uzależnień?

Profilaktyka uzależnień? Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Krzysztof Ostaszewski Profilaktyka uzależnień? Co to jest profilaktyka? Profilaktyka to zapobieganie problemom zanim one wystąpią Dlatego, profilaktyka ma

Bardziej szczegółowo

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia

Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Księgarnia PWN: Irena Heszen, Helena Sęk - Psychologia zdrowia Spis treści Wstęp.... 15 Rozdział 1 Narodziny i rozwój psychologii zdrowia... 19 1.1. Źródła wyodrębnienia się psychologii zdrowia..... 20

Bardziej szczegółowo

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego

Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Jak rozmawiać z rodziną po stracie osoby bliskiej? szkolenie dla lekarzy i personelu medycznego Cele szkolenia Celem szkolenia jest przedstawienie lekarzom i personelowi medycznemu technik właściwej komunikacji

Bardziej szczegółowo

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili.

Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. Podstawy pomagania. Natura dała nam dwoje oczu, dwoje uszu, ale tylko jeden język po to, abyśmy więcej patrzyli i słuchali, niż mówili. (Sokrates) Czym jest pomaganie? Pomaganie jest działaniem, w które

Bardziej szczegółowo

Publikacje: 2013 2012

Publikacje: 2013 2012 Publikacje: 2013 1. Lelonek-Kuleta, B. (2013). Wiara w szczęśliwy los drogą do cierpienia? Patologiczny hazard w podejściu poznawczym. Horyzonty Psychologii, nr 3. 2. Lelonek-Kuleta, B. (2013). Terapia

Bardziej szczegółowo

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców

Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Grupy psychoedukacyjno-wsparciowe oraz indywidualne wsparcie psychologiczno-terapeutyczne dla rozwodzących się rodziców Karolina Budzik psycholog, psychoterapeuta, seksuolog kliniczny ul. Oleandrów 6,

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016 Szkolenia dla Komisji ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych 2015/2016 Komisja ds. Rozwiązywania Problemów Alkoholowych - zadania i zakres działań 1. Alkohol etylowy jako: substancja psychoaktywna substancja

Bardziej szczegółowo

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień. Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Szkolenie przygotowujące do zawodu profilaktyka uzależnień Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Załącznik nr 3 WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI REALIZACJI TYCH ŚWIADCZEŃ Lp. Nazwa świadczenia gwarantowanego Warunki realizacji

Bardziej szczegółowo

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych

AKADEMIA DLA MŁODYCH. Osiąganie celów. moduł 3 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO. praca, życie, umiejętności. Akademia dla Młodych Osiąganie moduł 3 Temat 3, Poziom 1 PODRĘCZNIK PROWADZĄCEGO Akademia dla Młodych Moduł 3 Temat 3 Poziom 1 Zarządzanie czasem Przewodnik prowadzącego Cele szkolenia Efektywność osobista pozwala Uczestnikom

Bardziej szczegółowo

Rehabilitacja chorych po interwencji chirurgicznej

Rehabilitacja chorych po interwencji chirurgicznej Rehabilitacja chorych po interwencji chirurgicznej Natura zdrowia udana regulacja Udana regulacja stosunków człowieka z otoczeniem zależy od zasobów biologicznych człowieka, właściwości otoczenia oraz

Bardziej szczegółowo

KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII

KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII KRAJOWE BIURO DS. PRZECIWDZIAŁANIA NARKOMANII Przeciwdziałanie uzależnieniom behawioralnym w Polsce w kontekście ustawy o grach hazardowych. Warszawa, 25-26 listopada 2014 r. Regulacje Prawne - Fundusz

Bardziej szczegółowo

Centrum Kompetencyjne Zarządzanie Ryzykiem RISK ALERT

Centrum Kompetencyjne Zarządzanie Ryzykiem RISK ALERT Centrum Kompetencyjne Zarządzanie Ryzykiem RISK ALERT Szef Centrum Kompetencyjnego Tomasz Leśniak 7/29/2015 [Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie tylko

Bardziej szczegółowo

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA

Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Studium Psychoterapii Uzależnień Vis Salutis-Akredytacja PARPA Informacje o usłudze Numer usługi 2016/02/03/7294/2820 Cena netto 6 300,00 zł Cena brutto 6 300,00 zł Cena netto za godzinę 0,00 zł Cena brutto

Bardziej szczegółowo

Uczniowie o specjalnych potrzebach edukacyjnych

Uczniowie o specjalnych potrzebach edukacyjnych Uczniowie o specjalnych potrzebach edukacyjnych Zachowania autodestrukcyjne Autoagresja działania mające na celu spowodowanie u siebie psychicznej albo fizycznej szkody Autoagresja bywa elementem takich

Bardziej szczegółowo

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU

PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU Załącznik Nr 1 do Uchwały Nr Rady Miasta Nowego Sącza z dnia PROJEKT SOCJALNY SĄDECKA POMOCNA DŁOŃ PROJEKT REALIZOWANY W NOWYM SĄCZU W OKRESIE OD DNIA 01.01.2015 ROKU DO DNIA 31.12.2015 ROKU PROJEKTODAWCA

Bardziej szczegółowo

Wybierz zdrowie i wolność

Wybierz zdrowie i wolność O przedsięwzięciu Program profilaktyki uzależnień Wybierz zdrowie i wolność Niniejszy program stanowi wypadkową zdobytej na szkoleniach wiedzy i doświadczeń własnych autorki, które przyniosło kilkanaście

Bardziej szczegółowo

Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018

Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018 Program Profilaktyczny realizowany w Chrześcijańskiej Szkole Podstawowej Salomon na lata 2015 2018 Program wychowawczo - profilaktyczny "Spójrz Inaczej" to zbiór scenariuszy zajęć do systematycznej pracy

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI GIMNAZJUM DWUJĘZYCZNE NR 2 IM. S. ŻEROMSKIEGO W BIELSKU BIAŁEJ Jesteśmy razem ROK SZKOLNY 2014/2015 Celem Szkolnego Programu Profilaktyki jest wspieranie wszechstronnego i

Bardziej szczegółowo

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016

Akademia Pozytywnej Profilaktyki. Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Programy pozytywnego rozwoju dla uczniów kl. I-III SP 2015/2016 Drodzy Rodzice, Szanowni Pedagodzy, Nauczyciele oraz Wychowawcy! Pozytywny rozwój jest elementem tzw. pozytywnej profilaktyki. Idea ta nie

Bardziej szczegółowo

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność

opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność opracowanie: Maria Kościńska - dla SIP Regionu Gdańskiego NSZZ Solidarność Mówiąc o zagrożeniu mamy na myśli każdy czynnik, który może spowodować wystąpienie szkody. Powszechnie przyjęto podział na zagrożenia:

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

Szkolny program profilaktyki na lata 2011-2014

Szkolny program profilaktyki na lata 2011-2014 SOSW nr 2 w Gdyni ZSS nr 8 ULOS LOS nr 3 Szkolny program profilaktyki na lata 2011-2014 Beata Gajewska Opracowały: Jadwiga Wójtowicz-Paciorek 1 Cele szkolnego programu profilaktyki : Celem programu profilaktycznego

Bardziej szczegółowo

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu)

(imię i nazwisko nauczyciela) (przedmiot) (numer programu) Iwona Jończyk (imię i nazwisko nauczyciela) Wybrane zagadnienia z psychologii społecznej (przedmiot) 2407MR i GŻ 1997.08.18 (numer programu) Klasa IV TŻa, IV TŻb Lp. Cele kształcenia i wychowania Treści

Bardziej szczegółowo

System wsparcia osoby uzależnionej mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, w celu wzmocnienia działań terapeutyczno rehabilitacyjnych.

System wsparcia osoby uzależnionej mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, w celu wzmocnienia działań terapeutyczno rehabilitacyjnych. Załącznik nr 1 do Zarządzenia Prezydenta Miasta Krakowa nr 1028/2013 z dnia 2013-04-16 System wsparcia osoby uzależnionej mieszkańca Domu Pomocy Społecznej, w celu wzmocnienia działań terapeutyczno rehabilitacyjnych.

Bardziej szczegółowo

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ

PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ PRACA Z PRZEKONANIAMI W PROGRAMIE SIMONTONA INSTRUKCJE ROZWIJANIE I WZMACNIANIE KOMPETENCJI EMOCJONALNEJ To nie rzeczy nas smucą, ale sposób w jaki je widzimy (Epiktet 55 135). Powyższe stwierdzenie wyjaśnia,

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?...

Spis treści. Spis treści. Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Spis treści Spis treści Wstęp... Jak wspierać rozwój przedszkolaka?... Jak ćwiczyć dziecięcy umysł?... Koncentracja i spostrzeganie... Pamięć i wiedza... Myślenie... Kreatywność... Zadania, które pomogą

Bardziej szczegółowo

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE)

KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) KLASYFIKACJA PROBLEMÓW LEKOWYCH (PCNE) Pharmaceutical Care Network Europe 6 kategorii problemów lekowych 6 kategorii przyczyn problemów lekowych 4 kategorie możliwych interwencji 3 kategorie wyników działań

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców

PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH. Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla. program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców PROGRAM ZAJĘĆ PROFILAKTYCZNYCH Nie tak, jak u zbójców - dzieci Króla program opracowany na podstawie książki Urszuli Marc pt. Nie tak, jak u zbójców ZAJĘCIA I: Zbójecki chłopiec CELE: Nawiązanie kontaktu,

Bardziej szczegółowo

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego

3. Chorzy psychicznie, w rozumieniu ustawy o ochronie zdrowia psychicznego Działania Klubu Integracji Społecznej od 2010 roku. TUTUŁ PROGRAMU Zwiększenie szans na zatrudnienie i podniesienie kompetencji społecznych poprzez stworzenie kompleksowego systemu wsparcia dla osób zagrożonych

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Profilaktyka zachowań problemowych dzieci i młodzieży Opracowała: mgr Małgorzata Pawlik

Profilaktyka zachowań problemowych dzieci i młodzieży Opracowała: mgr Małgorzata Pawlik Company Profilaktyka zachowań problemowych dzieci i młodzieży Opracowała: mgr Małgorzata Pawlik Plan szkolenia 1. Zabawy integrujące grupę, zapoznanie się uczestników, sprawy organizacyjne( czas trwania,

Bardziej szczegółowo

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice

Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Program działania Punktu Konsultacyjnego w Gminie Siechnice Opis zadania 1. Nazwa zadania Punkt Konsultacyjny Gminy Siechnice 2. Miejsce wykonywania zadania: Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej, 55 011 Siechnice,

Bardziej szczegółowo

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015

Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Załącznik nr 1 do Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego Powiatu Kieleckiego na lata 2012-2015 Priorytety promocji zdrowia psychicznego dla Powiatu Kieleckiego na lata 2012 2015 Na podstawie Rozporządzenia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1

PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 Załącznik nr 1 do Uchwały nr 164 A/09 Senatu WUM z dnia 30 listopada 2009 r. PROGRAM STUDIÓW PODYPLOMOWYCH Z PSYCHOLOGII KLINICZNEJ 1 I. ZAŁOŻENIA ORGANIZACYJNO-PROGRAMOWE ZAKRES WIEDZY TEORETYCZNEJ 1.

Bardziej szczegółowo

NZOZ Zakład Lecznictwa Odwykowego Szansa

NZOZ Zakład Lecznictwa Odwykowego Szansa NZOZ Zakład Lecznictwa Odwykowego Szansa PROGRAM STAŻU KLINICZNEGO Moduł I Specjalista Terapii Uzależnień (120 godzin stażu) Program stażu przewiduje szczegółowe zapoznanie się z koncepcją i programem

Bardziej szczegółowo

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia:

Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Narzędzie pracy socjalnej nr 15 Wywiad z osobą uzależnioną od alkoholu 1 Przeznaczenie narzędzia: Etap I (1b) Ocena / Diagnoza (Pogłębienie wiedzy o sytuacji związanej z problemem osoby/ rodziny) Zastosowanie

Bardziej szczegółowo

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku

Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka. Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku Wsparcie rodziny w kontekście wczesnego wspomagania rozwoju dziecka Paweł Wakuła Powiatowa Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna w Białymstoku 1 Już przed narodzeniem dziecka rodzina zmienia się i przygotowuje

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU

PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU PROGRAM PROFILAKTYKI SZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W RAWICZU Główne cele Programu Profilaktyki Szkoły Podstawowej nr 4 - kształtowanie postaw promujących zdrowy tryb życia - wdrażanie do dbałości o własne prawa

Bardziej szczegółowo

MOTYWOWANIE PRACOWNIKÓW I UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ. Ewa Markowska - Goszyk

MOTYWOWANIE PRACOWNIKÓW I UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ. Ewa Markowska - Goszyk MOTYWOWANIE PRACOWNIKÓW I UDZIELANIE INFORMACJI ZWROTNEJ Ewa Markowska - Goszyk Zagadnienia dzisiejszego szkolenia 2 1. Czym jest motywacja i od czego jest uzależniona? A co nie jest motywacją? 2. Warunki

Bardziej szczegółowo

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN

SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN SPRAWOZDANIE DPS LUBLIN Szkolenie prowadzone w dniach 28-29 września i 23-24 listopada 2012 roku w wymiarze 30 godzin. Uczestnicy mieszkańcy DPS, uzależnieni od alkoholu. Przebieg szkolenia: Trudnością

Bardziej szczegółowo

Telefon kontaktowy: 77/ 427 10 85, 882 096 660, 728 814 379. 2.mgr Anna Ryczkowska 3.mgr Małgorzata Nurkiewicz. oddział dzienny

Telefon kontaktowy: 77/ 427 10 85, 882 096 660, 728 814 379. 2.mgr Anna Ryczkowska 3.mgr Małgorzata Nurkiewicz. oddział dzienny Nazwa i adres ośrodka: Centrum Psychologii Zdrowia Dormed Telefon kontaktowy: 77/ 427 10 85, 882 096 660, 728 814 379 Kierownik placówki: Kierownik stażu: Opiekunowie stażu: Mgr Dorota Dyluś-Beśka Mgr

Bardziej szczegółowo

Zagrożenia psychospołeczne

Zagrożenia psychospołeczne Zagrożenia psychospołeczne 1. Wstęp Zarządzanie stresem nie jest dla pracodawców jedynie obowiązkiem moralnym i dobrą inwestycją, jest to wymóg prawny określony w dyrektywie ramowej 89 /391/EWG 3 2. Przeciwdziałanie

Bardziej szczegółowo

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI

WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Projekt z dnia 28.11.2014 r. WYKAZ ŚWIADCZEŃ GWARANTOWANYCH REALIZOWANYCH W WARUNKACH AMBULATORYJNYCH LECZENIA UZALEŻNIEŃ ORAZ WARUNKI ICH REALIZACJI Załącznik nr 7 Lp. Profil lub rodzaj komórki organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o

SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o SPIS ZAŁĄCZNIKÓW: Nr 1 Wzór certyfikatu specjalisty psychoterapii uzależnień Nr 2 Wzór certyfikatu instruktora terapii uzależnień Nr 3 Wzór wniosku o potwierdzenie statusu osoby uczestniczącej w programie

Bardziej szczegółowo

Dzienny Oddział Terapii Uzależnień

Dzienny Oddział Terapii Uzależnień Dzienny Oddział Terapii Uzależnień Dzienny Oddział Terapii zajmuje Uzależnień się terapią uzależnień w ciągu od dnia alkoholu, w godzinach narkotyków, (od od poniedziałku 8.00 hazardu do 15.00 do w systemie

Bardziej szczegółowo

COACHING dla każdego

COACHING dla każdego Kilka słów o mnie Dlaczego analiza egzystencjalna COACHING Trochę historii Podejście fenomenologiczne Wewnętrzna zgoda Cztery podstawowe motywacje człowieka Viktor E. Frankl logoterapia, poradnictwo Człowiek

Bardziej szczegółowo

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska

Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM. Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Program wychowawczy Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Żorach ZAGROŻENIOM Autorzy programu: mgr Renata Gibas, mgr Barbara Suska Wstęp Wychodząc na przeciw potrzebom wynikającym z obserwacji, rozmów i analizy

Bardziej szczegółowo

Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców. Szkolenia podstawowe. 2011 Adam Kubicki - www.adamkubicki.pl

Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców. Szkolenia podstawowe. 2011 Adam Kubicki - www.adamkubicki.pl Szkolenia dla doradców klienta/ sprzedawców Szkolenia podstawowe Metody aktywnego poszukiwania klientów Uczestnicy szkolenia rozwijają nawyk codziennego poszukiwania klientów i przyswajają skuteczne metody

Bardziej szczegółowo

Programy Edukacyjne dla Pacjentów i Opiekunów

Programy Edukacyjne dla Pacjentów i Opiekunów Programy Edukacyjne dla Pacjentów i Opiekunów Julia Johnson i Victoria MacDonald Środowiskowy Zespół SM Walkergate Park International Centre for Neuro-rehabilitation and Neuropsychiatry Newcastle-upon-Tyne

Bardziej szczegółowo

Łatwiej pomóc innym niż sobie

Łatwiej pomóc innym niż sobie Łatwiej pomóc innym niż sobie Spośród wszystkich chorób nowotwory wywierają najsilniejszy wpływ na psychikę człowieka. Fazy przeżywania, adaptacji do choroby, ich kolejność i intensywność zależy od wielu

Bardziej szczegółowo

Program Coachingu dla młodych osób

Program Coachingu dla młodych osób Program Coachingu dla młodych osób "Dziecku nie wlewaj wiedzy, ale zainspiruj je do działania " Przed rozpoczęciem modułu I wysyłamy do uczestników zajęć kwestionariusz 360 Moduł 1: Samoznanie jako część

Bardziej szczegółowo

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk

Zmiana przekonań ograniczających. Opracowała Grażyna Gregorczyk Zmiana przekonań ograniczających Opracowała Grażyna Gregorczyk Główny wpływ na nasze emocje mają nasze przekonania na temat zaistniałych faktów (np. przekonania na temat uprzedzenia do swojej osoby ze

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH

SZKOLNY PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH ZESPOŁU SZKÓŁ GIMNAZJUM I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCEGO IM. KARDYNAŁA STEFANA WYSZYŃSKIEGO W DOBRZEJEWICACH NA LATA: 2015/2016, 2016/2017, 2017/2018 1. WSTĘP Szkolny Program Profilaktyki powstał w oparciu

Bardziej szczegółowo

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r.

Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. z dnia... 2015 r. Projekt z dnia 25 czerwca 2015 r. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ 1) z dnia... 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej,

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYCHOWAWCZY I PROFILAKTYCZNY

PROGRAM WYCHOWAWCZY I PROFILAKTYCZNY PROGRAM WYCHOWAWCZY I PROFILAKTYCZNY Program wychowawczy i profilaktyczny określa cele i sposoby ich realizacji w pracy z uczniami Gimnazjum Filmowego. Jest ściśle powiązany z pozostałymi dokumentami szkoły

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYCZNY

PROGRAM PROFILAKTYCZNY PROGRAM PROFILAKTYCZNY IV Liceum Ogólnokształcącego im. A. Mickiewicza w Warszawie w roku szkolnym 2011/2012 i 2012/2013 na podstawie rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 stycznia

Bardziej szczegółowo

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ

OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ OFERTA WARSZTATÓW PSYCHOEDUKACYJNYCH DLA SZKÓŁ Rok szkolny 2013/2014 Pracownia SENSOS przeprowadza ambitne i bezpieczne programy szkoleniowe dla dziec i i młodzieży. Program każdego warsztatu jest dostosowany

Bardziej szczegółowo

Standardy Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

Standardy Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych Załącznik nr 2 do ogłoszenia konkursu dla podmiotów leczniczych na wybór realizatorów świadczeń opieki zdrowotnej w ramach Gminnego Programu Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych oraz Przeciwdziałania

Bardziej szczegółowo

Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa

Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa Dr Krzysztof A. Wojcieszek WSNS Pedagogium, Warszawa Są to działania zmniejszajace ryzyko wystąpienia szkód wynikających z zachowań i stylu życia osób objętych profilaktyką. Wyróżniamy profilaktykę: uniwersalną,

Bardziej szczegółowo

MODUŁ praktyczny do bloku zajęć specjalizacyjnych - opis. tryb stacjonarny

MODUŁ praktyczny do bloku zajęć specjalizacyjnych - opis. tryb stacjonarny MODUŁ praktyczny do bloku zajęć specjalizacyjnych - opis tryb stacjonarny Nazwa modułu Warunki uczestnictwa Adresaci modułu i cel zajęć Zjawiska w psychoterapii klinicznej praktyczne zastosowanie w pracy

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI

PROGRAM PROFILAKTYKI PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU SZKOLNO-PRZEDSZKOLNEGO Z ODDZIAŁAMI INTEGRACYJNYMI NR 1 W RYBNIKU na rok szkolny 2015-2018 Podstawą prawną do wprowadzenia działań profilaktycznych w ramach szkolnego programu

Bardziej szczegółowo

Uzależnienie od słodyczy

Uzależnienie od słodyczy Uzależnienie od słodyczy NA PRZYKŁADZIE WŁASNYM AUTORKI ARTYKUŁU Uzależnienia behawioralne - z czym to się je? Założę się, że każdy z nas zna ze swojego bliższego bądź dalszego otoczenia przykład osoby

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie

PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie PROGRAM PROFILAKTYKI Zespół Szkolno-Przedszkolny Nr 4 w Krakowie Pozytywnie zaopiniowany i wdrożony do stosowania Uchwałą Rady Pedagogicznej Samorządowego Przedszkola Nr 55 nr 04/27/08/13 z dnia 27 sierpnia

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU PUBLICZNYCH SZKÓŁ W GOŚCIESZYNIE

PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU PUBLICZNYCH SZKÓŁ W GOŚCIESZYNIE PROGRAM PROFILAKTYKI ZESPOŁU PUBLICZNYCH SZKÓŁ W GOŚCIESZYNIE Opracowały: Marzenna Tomaszewska Monika Szymańska Emilia Ratajczak Głównym celem programu profilaktycznego jest: Promocja zdrowego stylu życia,

Bardziej szczegółowo

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego

Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Leczenie w domu pacjenta - praca w Zespole Leczenia Środowiskowego Zespół Leczenia Środowiskowego Wieliczka Paweł Sacha specjalista psychiatra Idea psychiatrycznego leczenia środowiskowego, a codzienna

Bardziej szczegółowo

Znaczenie rozpoznania FASD dla rodziców i opiekunów dziecka. Krzysztof Liszcz

Znaczenie rozpoznania FASD dla rodziców i opiekunów dziecka. Krzysztof Liszcz Znaczenie rozpoznania FASD dla rodziców i opiekunów dziecka Krzysztof Liszcz Czym jest rozpoznanie choroby? nazwaniem wcześniej nienazwanego pomocą w rozumieniu związków między przyczynami (wczoraj) a

Bardziej szczegółowo

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów

Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Trafna diagnoza i właściwe leczenie Opinia lekarska wybitnych światowych specjalistów Oferta specjalna dla najlepszych klientów Avivy i ich rodzin Dziękujemy, że są Państwo z nami Upewnij się, kiedy chodzi

Bardziej szczegółowo

PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE POMOCY/DORADZTWA PROFESJONALNEGO DLA KOBIET

PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE POMOCY/DORADZTWA PROFESJONALNEGO DLA KOBIET PROGRAM ORAZ ZALECENIA ORGANIZACYJNE POMOCY/DORADZTWA PROFESJONALNEGO DLA KOBIET PI INNOWACYJNY MODEL GODZENIE PRZEZ KOBIETY ŻYCIA ZAWODOWEGO I RODZINNEGO Kamila Jeżowska Hułas, Radom, 6.08.2013 Człowiek

Bardziej szczegółowo

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej

Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Resuscytacja Szpitale Uniwersyteckie Coventry i Warwickshire NHS Trust Decyzje dotyczące resuscytacji krążeniowooddechowej Informacje przeznaczone dla pacjentów szpitali Coventry and Warwickshire, ich

Bardziej szczegółowo

Trampolina do sukcesu

Trampolina do sukcesu PROJEKT WSPÓŁFINANSOWANY PRZEZ UNIĘ EUROPEJSKĄ W RAMACH EUROPEJSKIEGO FUNDUSZU SPOŁECZNEGO Program Operacyjny Kapitał Ludzki Priorytet IX. Działanie 9.1. Wyrównywanie szans edukacyjnych i zapobieganie

Bardziej szczegółowo

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM

KATARZYNA POPICIU WYDAWNICTWO WAM KATARZYNA ŻYCIEBOSOWSKA POPICIU WYDAWNICTWO WAM Zamiast wstępu Za każdym razem, kiedy zaczynasz pić, czuję się oszukana i porzucona. Na początku Twoich ciągów alkoholowych jestem na Ciebie wściekła o to,

Bardziej szczegółowo

Wybrane programy profilaktyczne

Wybrane programy profilaktyczne Wybrane programy profilaktyczne PRZYJACIELE ZIPPIEGO Charakterystyka programu Polska Adaptacja programu Partnership for Children. Pierwsze wdrożenie przez Ośrodek Rozwoju Edukacji. Koordynator, szkolenia

Bardziej szczegółowo

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY. Bezpieczna szkoła

SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY. Bezpieczna szkoła SZKOLNY PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA AGRESJI I PRZEMOCY na rok szkolny 2013/2014 oraz 2014/2015 Bezpieczna szkoła Szkoła Podstawowa nr 7 im. A. Mickiewicza w Świeciu Świecie, wrzesień 2013r 1 CELE PROGRAMU:

Bardziej szczegółowo

Urząd Miasta Lublin. Wydział Oświaty i Wychowania. Urzędu Miasta Lublin

Urząd Miasta Lublin. Wydział Oświaty i Wychowania. Urzędu Miasta Lublin Wydział Oświaty i Wychowania Urzędu Miasta Lublin Konferencja podsumowująca realizację projektu Już wiem. Będę inżynierem Projekt Już wiem. Będę inżynierem jest wdrażany w ramach Programu Operacyjnego

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.)

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii. (Dz. U...r.) ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia... w sprawie ramowego programu nauczania w zakresie psychoterapii (Dz. U....r.) Na podstawie art. 8 pkt 2 ustawy z dnia o niektórych zawodach medycznych (Dz. U.

Bardziej szczegółowo

Program promocji zdrowia psychicznego

Program promocji zdrowia psychicznego Załącznik nr 1 Psychicznego Mieszkańców Gminy Bojszowy na lata 2013-2015 Program promocji zdrowia psychicznego Cel główny 1: Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym. cel szczegółowy

Bardziej szczegółowo

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015

PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 PLAN PRACY PSYCHOLOGA SZKOLNEGO ROK SZKOLNY 2014/2015 L.P. ZADANIA DO REALIZACJI CEL TERMIN I. Prowadzenie badań i działań diagnostycznych dotyczących uczniów w tym diagnozowanie potencjalnych możliwości

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017

UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU. z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 UCHWAŁA NR IX/50/15 RADY MIEJSKIEJ W CZERWIEŃSKU z dnia 24 czerwca 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego Progamu Wspierania Rodziny na lata 2015-2017 Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca

Bardziej szczegółowo

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce

Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Osoba uzależniona od przetworów konopi w systemie lecznictwa odwykowego w Polsce Minimalne standardy jakości w redukcji popytu na narkotyki Boguslawa Bukowska Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO

PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO PLAN ZAJĘĆ W RAMACH SPECJALIZACJI Z PIELEGNIARSTWA GINEKOLOGICZNEGO w dniach 12.09.2014 13.09.2014 Data Godziny Osoba prowadząca Miejsce realizacji zajęć Forma zajęć Liczba godz. 12.09.14 (piątek ) 9.00-12.45

Bardziej szczegółowo

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny

20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach. Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny 20 sposobów na wspieranie dziecka - w nauce i emocjach Opracowała: Katarzyna Maszkowska- pedagog szkolny Kiedy się uczymy, emocje są niezwykle ważne. Gdybyśmy uczyli się tylko biorąc suche fakty, które

Bardziej szczegółowo