ROZWÓJ KADR ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ. redakcja naukowa Barbara Kudrycka. Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "ROZWÓJ KADR ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ. redakcja naukowa Barbara Kudrycka. Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku"

Transkrypt

1 ROZWÓJ KADR ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ redakcja naukowa Barbara Kudrycka Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku 1

2 Redakcja naukowa Barbara Kudrycka Recenzent Witold Mikułowski Redakcja i korekta Bogusław Pezowicz Copyright by Wyższa Szkoła Administracji Publicznej BIAŁYSTOK Druk książki został sfinansowany z pieniędzy projektu IB_JEP 14235/99 Kierowanie kadrami w administracji samorządu lokalnego woj. podlaskiego w ramach Funduszu PHARE TEMPUS Bis ISBN X Wydawca i druk Libra s.c. Wydawnictwo i Drukarnia PPHU Białystok, ul. Mickiewicza 66/1 tel tel./fax Redakcja techniczna Andrzej A. Poskrobko Skład Pracownia Składu Komputerowego i Usług Edytorskich Projekt okładki i strony tytułowej Zbigniew Waszczeniuk 2

3 SPIS TREŚCI Wstęp... Marek Dębicki: Urzędnik XXI wieku... Barbara Kudrycka: Nowe wyzwania i trendy w reformowaniu sytuacji urzędników administracji publicznej... Jacek Czaputowicz: Implikacje integracji z Unią Europejską dla polskiej służby cywilnej... Heinrich Buecker Gaertner: Zarządzanie w administracji publicznej w Niemczech... Sylvia Horton: Zarządzanie Zasobami Ludzkimi (HRM) w Brytyjskiej Służbie Cywilnej... Wasilij P. Pugaczow: Motywacja personelu i mikropolityka we współczesnej Rosji... Michael Duggett: Rządzenie i komunikacja. Efektywne przekazywanie informacji w procesie rządzenia... Sue Browell: Facylitacja... Wendy Stewart David: Kompetencyjne zarządzanie zasobami ludzkimi... David Stewart David i Martyna Śliwa: Jak efektywnie wykorzystać czas pracowników?... Sue Browell: Jak utrzymać pracowników w organizacji?... Christine Buecker Gaertner: Kwestia Płci: Cel Unii Europejskiej jako element zarządzania kadrami... Martyna Śliwa i David Stewart David: Skrócenie czasu oczekiwania a jakość usług w sektorze publicznym... Marta Rękawek Pachwicewicz: Procedury kadrowe w polskim samorządzie terytorialnym w świetle regulacji prawnych... Bogusław Cudowski: Kształtowanie wynagrodzeń pracowników samorządowych... Wolfram Friedersdorff i Johannes Middendorf: Zarządzanie kadrami oraz rozwój kadr w Urzędzie Okręgowym Berlin Lichtenberg od teorii do praktyki... Tomasz Dziurbejko: Nowy wymiar strategii rozwoju gminy pozyskanie funduszy przedakcesyjnych Unii Europejskiej... Noty o Autorach... 3

4 Wstęp Pracownicy administracji publicznej odgrywają dwie różne role w przekształceniach dokonujących się w każdym państwie i na świecie. Z jednej strony sami wpływają na te zmiany, z drugiej - stanowią przedmiot tych przekształceń. Są więc motywowani do zmian o ile widzą ich bezpośrednie pozytywne rezultaty, ale także wykazują dużą rezerwę gdy przekształcenia te naruszają spokój, stabilizację i bezpieczeństwo ich pracy. A wszelkie przekształcenia dotyczące zmiany metod i stylu pracy w administracji publicznej wpływające na zmianę mentalności urzędników napotykają duże trudności, bowiem operujemy w środowisku przywykłym do starych wartości, dawnych przyzwyczajeń i procedur. Tak więc skutki wszelkich strukturalnych reform administracji publicznej zależą w dużym stopniu od samych urzędników, ich woli, umiejętności, zaangażowania oraz zrozumienia celów oraz wartości tych reform. Dlatego immanentnym uwarunkowaniem reform administracji publicznej jest jednoczesny rozwój kadr administracji umiejących osiągać nowe cele, realizować zróżnicowane zadania i elastycznie dostosowywać się do nowych uwarunkowań i środowiska. Rozwój kadr administracji publicznej może mieć zróżnicowany charakter. Najczęściej występuje w trzech postaciach: w postaci prawnych aspektów regulujących stosunki między pracownikami a organizacją, w postaci proceduralnych i organizacyjnych aspektów zarządzania kadrami, w postaci podnoszenia indywidualnych umiejętności, kompetencji i skuteczności działań pracowników i ich organizacji. W opracowaniu tym podjęto próbę przybliżenia polskiemu czytelnikowi wszystkich wyżej wymienionych zagadnień. I tak problemy prawnych aspektów regulujących pozycję polskich urzędników i ich stosunków z organizacją administracyjną w świetle procesu integracji europejskiej przedstawia Jacek Czaputowicz. Ponieważ rozdział ten dotyczy tylko pracowników i urzędników służby cywilnej, stąd też sytuację urzędników samorządowych z punktu widzenia kształtowania poziomu ich wynagrodzeń omawia Bogusław Cudowski, a obowiązujące w polskim prawie procedury zarządzania kadrami samorządu terytorialnego opisuje Marta Rękawek Pachwicewicz. 4

5 Zagadnienia zarządzania kadrami mają bardzo bogatą teorię, szczególnie w Wielkiej Brytanii. Podstawowe zasady tej teorii obowiązujące w brytyjskiej służbie cywilnej omawia Sylvia Horton, natomiast kierunek kompetencyjnego zarządzania kadrami w tym kraju przedstawia Wendy Stewart David. Z kolei Christine Buecker Gaertner analizuje kwestie płci jako cel Unii Europejskiej determinujący sposoby zarządzania kadrami krajów zrzeszonych w UE. Interesujący natomiast z punktu widzenia praktycznej aplikacji nowoczesnych teorii zarządzania kadrami jest materiał Wolframa Friedersdorffa oraz Johannesa Middendorfa, którzy opisują praktyczne aspekty wdrażania rozwoju kadr w Urzędzie Okręgowym Berlin Lichtenberg. Podnoszenie indywidualnych umiejętności, kompetencji i skuteczności działania pracowników i ich organizacji administracyjnych jest przedmiotem rozważań Sue Browell, która w swym pierwszym materiale omawia zagadnienia facylitacji czyli wzbogacania rozwoju indywidualnego i zespołowego rozwoju kadr, w następnym zaś przedstawia zagadnienia umiejętności utrzymywania najlepszych pracowników w organizacji. Degradację motywacji pracowników w sektorze publicznym analizuje natomiast Wasilij P. Pugaczow na przykładzie Rosji. Z kolei ważne dla rozwoju kadr problemy komunikowania się w procesie rządzenia w zintegrowanej Europie, na przykładzie Wielkiej Brytanii, przedstawia w swym materiale Michael Duggett. Problemy efektywnego wykorzystywania czasu pracowników administracji publicznej omawiają Martyna Śliwa i David Stewart David, a sposoby pozyskiwania funduszy przedakcesyjnych Unii Europejskiej (również na programy związane z rozwojem kadr) przedstawia Tomasz Dziurbejko. Książkę rozpoczynają rozważania Marka Dębickiego, Barbary Kudryckiej oraz Heinricha Bucker Gaertnera analizujące współczesne trendy i wyzwania dokonujące się w zarządzaniu sprawami publicznymi i ich oddziaływanie nie tylko na sytuację urzędników XXI wieku, ale również ukazujące ich wpływ na nowe sposoby i metody funkcjonowania służb publicznych. Przygotowanie tego opracowania możliwe było dzięki dofinansowaniu pochodzącemu z Funduszu PHARE Tempus bis, Nr. Projektu IB_JEP 14235/99, którego generalnym koordynatorem w latach była Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku. Fundusz ten umożliwił praktyczną wymianę myśli i doświadczeń między uczonymi i praktykami specjalizującymi się w problematyce zarządzania kadrami Polski, Niemiec, Anglii a nawet Rosji, Portugalii i Ukrainy. I chociaż dla polskiego czytelnika część 5

6 zagadnień nadal wyglądać może niemal egzotycznie, to wydaje się, że wszystkie te materiały stanowią nie tylko inspirację do przemyśleń, ale również mogą być źródłem wdrażania nowoczesnych systemów rozwoju kadr administracji polskiej na drodze do zintegrowanej Europy. Na zakończenie pragnę podziękować wszystkim autorom z Anglii, Niemiec, Rosji i Polski za ich wkład w przygotowanie niniejszej pozycji. Dziękuję również wszystkim pracownikom Wyższej Szkoły Administracji Publicznej w Białymstoku, oraz Newcastle Business School z Northumbia University w Wielkiej Brytanii, a także Fachhochule fur offentliche Verwaltung und Rechtspflege z Berlina, którzy współpracowali przy realizacji tego programu. Szczególne podziękowanie należą się tu panu profesorowi Davidowi Stewart - David oraz profesorowi Heinrichowi Buecker Geartner, którzy koordynowali program na terenie ich uczelni. Pragnę również złożyć serdeczne podziękowanie panu Robertowi Szczepankowskiemu oraz pani Marcie Rękawek Pachwicewicz, którzy odpowiadali za logistykę programu Tempus-bis w Białymstoku, dziękuję również wszystkim tłumaczom oraz redaktorowi książki panu Bogusławowi Pezowiczowi, który miał szczególnie niewdzięczne zadanie korekty tekstów pochodzących z różnych krajów Europy. Na koniec pragnę serdecznie podziękować wszystkim wykładowcom i uczestnikom Podyplomowego Studium Zarządzania Kadrami, które WSAP w Białymstoku realizował w roku akademickim 2000/2001 bez Waszej aktywności, dyskusji i zaangażowania program Tempus-bis nie zostałby zrealizowany. Barbara Kudrycka 6

7 Marek Dębicki Urzędnik XXI wieku W państwach Europy Centralnej, z uwagi na wielkie zmiany systemowe, czasem umyka naszej uwadze fakt, że wysoko rozwinięte państwa o długiej historii stabilnego rozwoju demokratycznych form rządzenia i administrowania również przechodzą okres przemian mających rewolucyjny charakter. Przemiany te rzutują na życie społeczne we wszystkich jego formach. Coraz częściej podnoszą się głosy, iż przechodzimy światową rewolucję od społeczeństw opartych na kapitale do społeczeństw opartych na wiedzy czy informacji (the knowledge society). Rola i koncepcja państwa jako systemu o bardzo silnie określonych granicach też ulega zmianie. "Umiędzynarodowianie" zachodzi na poziomie tak instytucjonalnym jak i na poziomie społeczeństwa i jest to tendencja globalna. Nie ma zatem nic dziwnego, że instytucje i wartości które nam służyły z coraz większym trudem spełniają nowe zadania, czy stanowią kompas wyznaczający kierunek, w którym mamy podążać. Systemy administracyjne demokratycznych państw w XX wieku, które służyły państwom i społeczeństwom opartym na założeniu prymatu państwa i ścisłego rozdziału pomiędzy życiem publicznym a życiem prywatnym, wypracowały zasadniczo trzy modele, a co za tym idzie, odpowiednie rozwiązania procesowo-strukturalne. Pierwszy to model Webera - anonimowej biurokracji stosującej przepisy w sposób neutralny i bardzo wiernie przekładającej polecenia wybieralnych polityków Model ten stosunkowo łatwo było "przełożyć" na struktury biurokratyczne oraz zadania urzędów i urzędników jako instrumentarium polityka, który określał cele i zadania, przeważnie w formie przepisu prawnego. Urzędnik przekładał te abstrakcyjne decyzje i stosował je w konkretnych sytuacjach w odniesieniu do konkretnych osób. Ten model opierał się na założeniu powszechnego obywatelstwa i jednego systemu prawnego dla wszystkich. Państwo postrzegane było jako organizacja spełniająca całość funkcji określających życie społeczne i ekonomiczne, a komunikacja zewnętrzna była prawie wyłącznie na poziomie interakcji pomiędzy suwerennymi państwami. 7

8 Wielki kryzys ekonomiczny i II wojna światowa postawiły nowe zadania przed państwem i jego instytucjami. Narodziła się koncepcja państwa opiekuńczego, oferującego i mającego obowiązek oferować szeroki wachlarz opieki społecznej. Wymagało to zróżnicowania pomiędzy obywatelami i ich potrzebami. Amator polityk wymagał wsparcia przez rosnące rzesze fachowców w takich dziedzinach jak: organizacja oświaty, służby zdrowia, opieki nad dziećmi czy emerytami. Zadania państwa rosły w bardzo szybkim tempie, co doprowadziło do niesłychanego zwiększenia się kadr urzędniczych i dramatycznego wzrostu wydatków publicznych. Niestety wyniki tej strategii nie spełniły oczekiwań i doprowadziły wiele państw do granicy bankructwa. Nic dziwnego, że administrowanie wielkimi środkami finansowymi i stale rosnącym aparatem państwowym przerastało możliwości organizacyjne państwa i doprowadziło do nadmiernego obciążenia podatników. Politycy tracili kontrolę nad aparatem wykonawczym i coraz częściej, nawet bardzo zasadnicze cele i strategie, były produktem technokratów coraz bardziej niezależnych od wybieralnych elit. W tej sytuacji rola wyborców sprowadzała się do symbolicznego udziału w określaniu kierunku rozwoju społeczno-politycznego państwa. Próby racjonalizacji tego systemu i zwiększenia kontroli politycznej nad aparatem wykonawczym były mało skuteczne. Na tym tle pojawiła się nowa koncepcja administracji pracującej w sposób analogiczny do wielkich korporacji. Urzędnik w tej koncepcji ma być menedżerem spraw publicznych wypracowującym jak najlepsze rezultaty jak najskromniejszymi środkami. Słynna szkoła "chicagowska" z jej czołowym przedstawicielem Miltonem Friedmanem uważa, że jedynym motorem rozwoju i dobrobytu jest rynek, a rolą państwa jest wspieranie rynku i bardzo ograniczona opieka społeczna. Jednocześnie przeżywamy rewolucję w technologii przekazu i operowania danymi w sposób dostępny dla większości obywateli wysokorozwiniętych krajów. Następuje coraz większa globalizacja i koncentracja wielkich korporacji. Z drugiej strony obywatele są coraz lepiej poinformowani i krytyczni tak wobec polityków, jak i służb publicznych. Alarmujący jest brak zaufania, do przywództwa politycznego i administracyjnego, manifestujący się drastycznym obniżaniem się wskaźników partycypacji obywatelskiej (dla danych porównawczych zobacz badania R. Putnama). Tak jak weberowska koncepcja administracji ten zespół czynników można natychmiast przełożyć na nowe wymagania i nowe kompetencje, które winien mieć urzędnik - menedżer. Menedżer nastawiony jest na wyniki, a nie na proces Musi on mieć 8

9 możliwość szybkiego wydawania decyzji. Nie potrzebuje całościowej analizy, bowiem interesują go zyski na konkretnym rynku w odniesieniu do konkretnego produktu (czy usługi), w stosukowo krótkim okresie czasu. Decydent nie musi się liczyć z negatywnymi reakcjami w odniesieniu do, nawet brutalnych, metod obniżania kosztów (jakże często słyszymy wypowiedzi dyrektorów wielkich banków stwierdzających rekordowe zyski i jednocześnie zapowiadających dalsze redukcje personelu w imię przyszłych dochodów). Menedżer ma inne niż wysoki urzędnik warunki środowiskowe i zupełnie inny układ hierarchiczny i stosunki z klientami firmy. Nie zapominajmy, że wielkie korporacje dokonują oceny zysków/strat w coraz krótszych przedziałach czasowych i podejmują poważne decyzje na podstawie krótkoterminowej analizy, a wybory odbywają się, mniej więcej, co pięć lat! Ten skrótowo opisany zespół przykładowych czynników został przełożony przez wielu wpływowych autorów (np. Osborne) i reformatorów służb publicznych na nowe modele organizacyjne i zespół nowych umiejętności i wiedzy potrzebnej urzędnikowi - menedżerowi spraw publicznych. Tak politycy jak i urzędnicy przyrzekali obywatelom koniec z marnotrawstwem pieniędzy i wysiłki skierowane na oddłużanie państwa. Biznesowi obiecywano odciążenie od nadmiernych podatków i zlikwidowanie systemów regulacyjnych, utrudniających, lub wręcz uniemożliwiających, działalność rynkową - jeżeli wierzyć niektórym wypowiedziom i analizom wypracowanym przez konserwatywne instytuty naukowe. Biznes, z drugiej strony, zapewniał stworzenie dobrobytu opartego na solidnych podstawach ekonomicznych, a nie "pozorów dobrobytu opierającego się na zadłużaniu pod zastaw przyszłości". New Public Management - jak popularnie nazywa się opisany powyżej szkicowo kierunek w administracji publicznej - wprowadził wiele rozsądnych i niezbędnych zmian. Urzędy i urzędnicy nauczyli się (i w dalszym ciągu się uczą) od sektora prywatnego szybkiej restrukturyzacji, precyzyjnej analizy kosztów, zysku i ryzyka, sporządzania "biznes planów", mierzenia wyników, zarządzania informacją, nowoczesnego zarządzania zasobami ludzkimi włączając w to szkolenie pracowników na każdym szczeblu, żeby wymienić tylko kilka z podstawowych zespołów umiejętności. Wystarczy popatrzeć na programy uniwersyteckie, programy wewnątrz administracyjnych ośrodków 9

10 szkoleniowych czy testy, którym poddawani są urzędnicy lub kandydaci na urzędników aby się przekonać o zbliżaniu się systemu kształcenia menedżerów spraw publicznych do aparatury, w którą są wyposażani ich koledzy przygotowujący się do kariery (lub awansów) w sektorze prywatnym. Zachwyt nad tymi "nowymi" podejściami do zarządzania sprawami publicznymi zaczyna już przygasać. Po pierwsze wyraźnie widać, że obietnice, tak teoretyków jak i "kapłanów" wielkich korporacji, możliwości zawartych w potencjale wielkich spółek, o ile zostaną uwolnione od nadmiernej kontroli państwa i zbyt poważnego obciążenia podatkami i świadczeniami na rzecz pracowników, niestety się nie spełniły. Przepaść dzieląca bogatych od biednych rośnie raczej niż maleje. Zastępowanie programów dostarczanych przez administrację usługami dostarczanymi przez korporacje jest, dla znacznych segmentów ludności nawet w wysoko rozwiniętych społeczeństwach, po prostu ekonomicznie niemożliwe. Światowe dane dotyczące biedy wśród dzieci i osób starszych są coraz bardziej przygnębiające. Najlepszym przykładem może być Nowa Zelandia - kraj który posunął się najdalej w kierunku prywatyzacji wszelkich usług publicznych zapłacił za te reformy utratą zaufania społecznego do elit i ma poważne kłopoty w odbudowywaniu więzi społecznych i wypracowaniu nowych form dobra publicznego. Menedżeryzm jako paradygmat definiujący tak organizacje biurokratyczne jak i zespół wiedzy i umiejętności potrzebnych (czy wymaganych od) urzędnikowi zawiera coraz bardziej widoczne słabości. Po pierwsze tradycyjna teoria ekonomiczna opierała się na założeniu prymatu państwa. Obecny system ekonomiczny składa się z czterech zespołów zmiennych: państwo, struktury regionalne, autonomiczne światowe rynki pieniężne i wielkiej skali międzynarodowe korporacje. Zarządzanie czy administrowanie na poziomie państwa tym systemem jest poza możliwościami New Public Management. Po drugie wyraźnie widać, że państwa nie zajmują się zarządzaniem rozwojem ekonomicznym lecz tylko (czy przede wszystkim) "tworzeniem odpowiedniego dla rozwoju ekonomicznego klimatu", co nie jest podstawowym zadaniem menedżerów. 10

11 Najpoważniejsza ułomność tego podejścia, zdaniem rosnącej grupy krytyków, to koncentracja niemal wyłącznie na zagadnieniach bezpośrednio dotyczących usług dostarczanych przez państwo obywatelom czy grupom obywateli. Podnoszenie jakości usług, obniżanie kosztów, ustalanie standardów, strukturalne lub procesowe zagadnienia dostarczania usług, to wszystko przykłady pierwszoplanowych zadań menedżerów. Nie negując wagi dobrego administrowania systemem usług dostarczanych społeczeństwu - społeczeństwa i państwa potrzebują czegoś więcej. Y. Dror w słynnym raporcie dla Klubu Rzymskiego The Capacity to Govern - uważa, że New Public Management jest niezdolny do myślenia w kategoriach Dobra Publicznego - podobne stanowisko zajmuje P. Drucker. W czasach wielkich przemian społecznych i ekonomicznych potrzebne są instytucje i ludzie, którzy potrafią myśleć w szerszych kategoriach niż zyski w następnym kwartale. Drucker, Dror, Novak wskazują na potrzebę instytucjonalnej odpowiedzialności za dobro i interes publiczny. Ktoś musi ponosić odpowiedzialność za społeczeństwo. Nie można oczekiwać tego od rynku, na którym ścierają się sprzeczne ze sobą interesy. Pojęcie wspólnego dobra czy interesu publicznego jest bardo trudne do sprecyzowania poza propagandowymi deklaracjami elit poszczególnych ugrupowań, które sprzedają swoje interesy pod płaszczykiem wspólnego dobra. Dodatkowo utrudnia myślenie i działanie w tych kategoriach rosnący indywidualizm przekładający się na stale rosnący społeczny pluralizm. Podkreśla się też fakt rosnącej kompleksowości technologicznej, ekonomicznej, organizacyjnej i społecznej, które to zmienne przekładają się na myślenie i działanie w kategoriach poszczególnych segmentów tej stale zmieniającej się mozaiki. Hampden Turner widzi w tym niebezpieczeństwo nawet dla nowoczesnych korporacji, w których cząstkowe interesy, rozgrywki i wypracowywanie zysków w poszczególnych podjednostkach może doprowadzić do ruiny całość, a co najmniej zmniejsza jej zdolności adaptacyjne i rozwojowe. Jako analogie bliższą naszym zainteresowaniom można tu wskazać przetargi pomiędzy Conseil d`etat i Zgromadzeniem co do kontroli informacji z Brukseli. Tylko trochę przesadzając można powiedzieć, że więcej czasu poświęca się zdefiniowaniu europejskiej truskawki niż dyskusji nad problemem obywatelstwa europejskiego jako nowej formy przynależności poszczególnych ludzi. 11

12 W jakimś sensie przypomina to dawne debaty na temat wartości i minusów centralizacji i decentralizacji. Potrzebne nam są instytucje i ludzie, którzy potrafią wnieść pewien element stabilności w środowiska, które podlegają ciągłym zmianom, reorganizacji i konieczności zrozumienia oraz panowania nad nowymi technologiami w warunkach braku pełnego zrozumienia obecnego stanu posiadania. Nikt rozsądny nie odważy się powiedzieć, iż panujemy nad globalnym systemem informatycznym czy genetyczną manipulacją roślin, zwierząt czy ludzi. A takie przykłady można mnożyć bez końca! Dror i inni uważają, że politycy, tak jak liderzy korporacji, nie potrafią ani nie mogą, z uwagi na uwarunkowanie strukturalno-procesowe, spełniać takich funkcji w rozwiniętych społeczeństwach. Autorzy ci widzą potrzebę pracy nad tym co coraz częściej nazywa się The Higher Order Tasks of Governance (Zarządzanie wyższymi celami rządzenia). Tego typu zadania winny być kompasem służb cywilnych. Służby cywilne z uwagi na ich polityczną neutralność (przynajmniej jako model docelowy) winny doradzać politykom na bazie nie tylko technicznych umiejętności lecz na podstawie historycznej refleksji kreatywnego oceniania tak potencjału jak i zagrożeń wynikających z globalizacji. Powiązania pomiędzy obywatelami a partiami politycznymi są coraz słabsze. Urzędnicy winni dokładać starań i wypracowywać nowe koncepcje mostów pomiędzy obywatelami a centrami zarządzania. Jeżeli nie odbudujemy zaufania publicznego do elit i instytucji demokracja, jako system rządzenia, może przeżyć katastroficzny wstrząs. System, który miał (i chyba jeszcze ma) wielkie możliwości, a zostawił po sobie głód, środki masowej zagłady i wyniszczone środowisko naturalne. Nowa koncepcja administracji nazywa się Zarządzaniem Etycznym. Nie neguje ona osiągnięć Nowej Szkoły Zarządzania, wręcz na odwrót, większość narzędzi i technik wypracowanych przez teoretyków i praktyków tego kierunku będzie zawsze miało zastosowanie w pracy urzędniczej. Tyle, że krytyczne decyzje, wyznaczanie i wybór drogi na przyszłość wymaga myślenia w kategoriach dobra społecznego w oparciu o wartości etyczne akceptujące i tolerujące różnice poglądowe i aspiracyjne poszczególnych jednostek, a jednocześnie pozwalające na balansowanie konfliktów indywidualnych i społecznych. 12

13 Dror wypracował następującą typologie wyższych urzędników: Alfa: Urzędnik, który zajmuje wysokie stanowisko z uwagi na przynależność do wyższej klasy lub politycznych powiązań z rządzącą elitą. Łączy on funkcje i role polityka i urzędnika - członka służby cywilnej. Beta: Urzędnik, który kupuje stanowisko (nie musi to być traktowane w sposób dosłowny). Gamma: Od starożytnego wykształconego niewolnika poprzez księży będących doradcami na wielkich dworach Europy do brytyjskiego czy francuskiego modelu elit wykształconych w specjalnych instytucjach. Delta: Nigdy nie wypróbowany. Fachowiec o niezwykle wysokich kwalifikacjach, ukierunkowany na wyższe cele raczej niż na cele operacyjne, innowacyjny i kreatywny urzędnik. Stanowiący mieszankę elitaryzmu lecz nie oderwanego od społeczeństwa, o wysokich wartościach etycznych, autonomiczny lecz jednocześnie zdolny do podporządkowania się, z bardzo silnie wyrobionym poczuciem misji społecznej. Dror nie sugeruje aby każdy członek służb cywilnych był, czy powinien być, typu Delta. Chodzi mu bardziej o te wartości, których, jego zdaniem, brak jest tak w organizacjach biurokratycznych jak i ludziach nim przewodzących. Zarzuca się mu naiwność i powrót do elitarnej koncepcji państwa i rządzenia. Odpowiedź na te zarzuty można znaleźć w pracach nad systemami kontroli i odpowiedzialności urzędniczej. Badania empiryczne wskazują niemożliwość pełnej kontroli, a czym wyżej posuwamy się w hierarchii administracyjnej, tym trudniej o zewnętrzną kontrolę. Najlepszą formą kontroli jest kontrola wewnętrzna - wartości etyczne, które nie pozwalają urzędnikowi działać w pewien sposób i nakazują podejmować pewne działania. Model Etycznego Zarządzania przyjmuje się coraz szerzej jako kierunek, który może nam pomoc w odzyskaniu zaufania publicznego i rozwiązywaniu problemów, których samą technologią zarządzania nie rozwiążemy. Model ten będzie stawiał nowe wymogi wobec urzędników, szczególnie tych na kierowniczych stanowiskach. Jest dużo łatwiej zarządzać zasobami ludzkimi w oparciu o ostatnie narzędzia w tej dziedzinie 13

14 wypracowane, tak w sektorze prywatnym jak i publicznym, przez przedstawicieli Nowej Szkoły Zarządzania. Competencies Based Human Resources Management. CBHRM jest definiowane jako demonstrowane możliwości pracownika w osiągnięciu wyników ilościowych o oczekiwanej jakości w ramach ograniczeń, tak wewnętrznego jak i zewnętrznego, środowiska (Dubois 1993). System ten jest używany w bardzo szerokim zakresie poczynając od testowania przyszłych pracowników, poprzez organizowanie systemu szkoleń, wynagrodzeń i awansów, a kończąc na tworzeniu systemów organizacyjnych opartych na analogicznych zasadach. Jednak tak opis kompetencji jak i system organizacyjny budowany w oparciu o CBHRM nie ma monopolu na rozwiązywanie nowych problemów i stawianie nowych pytań. Jest to w najlepszym przypadku zespół dobrych technik na zarządzanie tym co jest. Ponieważ system ten opiera się na wymiernych danych jest obiektywnym narzędziem niewymagającym myślenia w kategoriach przyszłego dobra społecznego. Etyczne Zarządzanie jest w dużej mierze reakcją na bezduszne i krótkowzroczne horyzonty nowej szkoły zarządzania, dla której nie jest problemem upadek więzi społecznych i wzajemnego zaufania rządzących i rządzonych tak długo dopóki nie powoduje to wzrostu kosztów i trudności we wprowadzaniu w życie z uwagi na konieczność oszczędnego gospodarowania groszem publicznym. Brak zaufania do rządów, polityków i administracji publicznej wydaje się być problemem na skalę światową. Niezależnie od tego jaki model administracji przyjmiemy nie ulega wątpliwości, że brak zaufania do systemu polityczno-administracyjnego uniemożliwi wprowadzanie nowych rozwiązań i struktur. Badania opinii publicznej w wielu krajach wskazują na powszechność negatywnych ocen w stosunku do rządów, elit politycznych i urzędniczych coraz częściej czyta się opinie mówiące o kryzysie demokratycznych systemów. Warto, więc przedstawić analizę tego typu badań w odniesieniu do administracji rządowych w celu zrozumienia zmiennych, które mają wpływ na stopień aprobaty usług dostarczanych przez sektor publiczny i możliwości racjonalnych zmian skierowanych na zwiększenie społecznej aprobaty. A co za tym idzie wypracowania nowych form organizacyjnych, wiedzy i umiejętności potrzebnych urzędnikom. 14

15 Analiza takich badań może pozwoli nam lepiej zrozumieć oczekiwania społeczne, dostrzec różnice percepcyjne w odniesieniu do różnego rodzaju usług, jak i te elementy usług, które mają wpływ na negatywne oceny i, co najważniejsze, wiarygodność takich ocen. Rządom i służbom publicznym winno zależeć tak na zmianie negatywnych percepcji jak i na polepszaniu usług w tych przypadkach, kiedy takie percepcje są zasadne i należy wypracować strategie zmierzające do poprawy usług czy też ich elementów, które są odpowiedzialne za wiarygodne negatywne oceny. Nawet w przypadkach, kiedy okaże się, iż mamy do czynienia z nieuzasadnionymi negatywnymi percepcjami leży w interesie tak elit politycznych jak i biurokratycznych, aby zrozumieć ich źródła i odpowiednio na nie reagować. Należy zwracać uwagę na to, aby same sondaże, jak i odpowiedzi na zawartą w nich krytykę, nie stały się narzędziem cynicznej i opartej na pozorach zmiany, manipulacji opinii publicznej w celach propagandowych. Nie jest celem niniejszego opracowania opisanie szczegółowych wyników takich badań w różnych krajach. Różnice kulturowe, prawne i zakres usług są tak poważne, że tego typu informacja jest mało przydatna. Wystarczy powiedzieć, ze powszechnie takie badania wskazują na: a) Negatywne oceny tak administracji jak i elit politycznych. b) Negatywne oceny jakości usług. c) Percepcje zbyt wysokich kosztów. d) Percepcje zbytniego formalizmu. e) Percepcje złego traktowania obywateli przez urzędników. f) Rosnące przeświadczenie o panoszącej się korupcji. g) Negatywne oceny usług dostarczanych przez sektory publiczne w porównaniu z usługami dostarczanymi przez jednostki działające na wolnym rynku. Nie ulega wątpliwości, że oceny sektora publicznego zawarte w badaniach opinii publicznej nie dają pełnego obrazu i w wielu przypadkach formułowane są bez jakiegokolwiek osobistego doświadczenia osób objętych sondażem. Mamy więc do czynienia ( w najlepszym wypadku ) z miękkimi danymi ( soft data ). Tym niemniej wyniki takich badań są powszechnie częścią oceny tak instytucji jak i pojedynczego urzędnika przez przełożonych polityków i media. (performance evaluation). 15

16 Zwraca uwagę beztroska, z jaką traktuje się wyniki takich sondaży przyjmując bezkrytycznie ich wiarygodność niezależnie od stosowanej metodologii. Jest to niesłychanie ważne z uwagi na konsekwencje w określaniu wymogów na poszczególne stanowiska, systemach oceny pracy i budowania systemów szkolenia urzędników. Niezależnie od możliwych ułomności takich sondaży dostarczają one liderom przełożonym ważnych danych z punktu widzenia obywateli, co jest niemożliwe w wypadku oceny wewnątrz instytucjonalnej, czy też uzyskanej na podstawie analizy obiektywnych danych mierzących jakość, rodzaj, koszty czy ilość usług. Należy zwrócić uwagę na fakt zapożyczania tak terminologii jak i podejścia używanego w firmach operujących na rynku. I tak sondaże (i ich interpretacja) używają (bardzo często) terminów obywatel i klient jako synonimy. Widać to wyraźnie tam gdzie porównuje się sondaże przeprowadzane w odniesieniu do firm działających na rynku z wynikami sondaży przeprowadzanych w sektorze publicznym. (P. Aucoin 1997, D. Wright i D. Zussman 1996). Porównywanie wyników, kosztów czy sposobów, w jaki usługi dostarczane są przez sektor prywatny z usługami sektora publicznego jest możliwe w niektórych wypadkach. Należy jednak zdawać sobie sprawę z zasadniczych różnic pomiędzy tymi sektorami. Po pierwsze administracja dostarcza (przeważnie) usługi czy towary w sytuacjach, kiedy jednostki rynkowe nie mogą ich efektywnie dostarczać (market failure) lub kiedy z uwagi na obowiązek prawny, bezpieczeństwo państwa, porządek publiczny, systemy regulacyjne, administracja musi dostarczać pewne usługi itp. Po drugie termin klient używany w sektorze rynkowym różni się zasadniczo od pojęcia obywatel. Jednostki działające na wolnym rynku muszą przynosić dochód wobec tego klient jest osobą, która odróżnia się od tych obywateli, którym firma nie dostarcza towarów czy usług lub nie przewiduje jako potencjalnych nabywców. Klienta czy potencjalnego klienta traktuje się więc w sposób preferencyjny i określa się osoby, które z takich czy innych względów podyktowanych analizą popytu i podaży lub na podstawie oceny ryzyka dostarczyciel towarów czy usług nie chce mieć na liście potencjalnych klientów. Formułując te obserwacje w inny sposób - w sektorze prywatnym klient jest 16

17 zwykle jedyną osobą mającą zyski z transakcji i z reguły ma wybór co do jednostki z którą zawiera umowę cywilnoprawną. W sektorze publicznym wynikiem działalności są bardzo często zyski innych osób. Określenie osób, które zyskują na skutek konkretnych usług administracji jest w wielu wypadkach niemożliwe tak do przewidzenia jak i do sprawdzenia. Osobami zyskującymi mogą być w wielu wypadkach wszyscy obywatele, obywatele mieszkający w pewnym regionie, osoby podróżujące czy konsumenci towarów lub usług dostarczanych przez jednostki wolnorynkowe, które podlegają kontroli, inspekcji itp. Sektor publiczny, z uwagi na konstytucyjne (i nie tylko) prawa obywateli, w wielu wypadkach musi dostarczać takich samych usług wszystkim obywatelom. Sektor publiczny musi również brać pod uwagę roszczenia szerokiej gamy grup, takich jak rządzące partie, grupy interesu czy presje międzynarodowych organizacji. Zasady i procedury dostarczania usług i wydawania decyzji (w wielu wypadkach są określone w normach systemowych, np. konstytucyjnych) na jakich opiera się sektor publiczny co do wyboru klientów lub dostarczania usług mają również poważny wpływ na całokształt systemu dostarczania usług (np. koszty, ocena sukcesu). Pojęcie dopuszczalnego ryzyka jest również traktowane i oceniane w inny sposób w sektorze publicznym niż na wolnym rynku. Paradoksalnie, w wielu dziedzinach wypracowanie zysków na rynku oparte jest na podejmowaniu ryzyka często nie przynoszącego żadnych zysków, co kompensuje się zyskami ze sprzedaży innych produktów (np. przemysł farmaceutyczny czy elektroniczny). Nie ulega więc wątpliwości, iż sektor publiczny opiera się na innych wartościach, normach czy interesach niż jednostki działające na wolnym rynku. Jeżeli zgodzimy się z tymi obserwacjami to porównywanie usług dostarczanych przez tak różniące się między sobą sektory jest, co najmniej, problematyczne. Urzędnik musi mieć zatem wiedzę i umiejętności innego rodzaju niż jego odpowiednik w sektorze wolnorynkowym. Zwracam uwagę na fakt, że te same sondaże krytykujące administrację z uwagi na koszty, zawierają bardzo często postulaty sprawiedliwości społecznej, jak i często uniwersalności pewnych świadczeń (np. służby zdrowia czy emerytur) i zapewnienia procesowej sprawiedliwości, które to zadania zwiększają koszty czy opóźniają wydawanie decyzji. 17

18 Dane tego typu wskazują na złożoność problemu oceny działań publicznych przez obywateli. Zatem kierunki zmian wymaganych przez obywateli idą w wielu kierunkach. Z jednej strony obywatele chcą niższych podatków, zmniejszania liczby urzędników, a jednoczenie domagają się uniwersalności usług dostarczanych jak najszybciej, fachowo i o wysokiej jakości. Pierwszym wnioskiem wynikającym z powyższej analizy jest mała przydatność ocen działań publicznych wynikających z sondaży grup obywateli, którzy nie są bezpośrednimi odbiorcami usług czy towarów. Kanadyjskie (i nie tylko) sondaże wykazują, że percepcja i oceny różnią się zależnie od tego czy używanie konkretnej usługi wynika z przymusu prawnoadministracyjnego w odróżnieniu od wyboru dokonanego przez obywatela. Te usługi, z których obywatele korzystają na skutek przymusu są oceniane negatywnie pod każdym wzglądem. Można i należy brać pod uwagę tego typu oceny przy konstruowaniu form usług i wspieraniu tego typu działań programami edukacyjnymi, nie zapominając jednak o uprzednio omówionych różnicach pomiędzy sektorem publicznym a rynkiem. Badania opinii publicznej wskazują na pozytywne korelacje pomiędzy percepcjami dystansu pomiędzy administracją a politykami. Tam gdzie obywatele uważają, że politycy i urzędnicy to jedna grupa, oceny administracji są bardziej negatywne niż w wypadkach percepcji wskazujących na świadomość co do odrębności tych struktur i elit. Brak zaufania do elit politycznych rzutuje negatywnie na oceny usług dostarczanych przez sektor publiczny. Niektóre badania przypisują częściowo zmniejszanie się zaufania społecznego (R.D. Putnam 1991, Ekos 1997, Pollara 1997) w stosunku do administracji zmianom demograficznym, ograniczeniom finansowym, szybkim zmianom społecznym i technologicznym, rosnącemu pluralizmowi społecznemu i technologii informacyjnej. Media są jednym z najważniejszych źródeł negatywnych percepcji obywateli, co do dostarczanych im usług przez sektor publiczny. Badania mediów wskazują na stale rosnący krytycyzm w ocenie administracji, tak w gazetach jak i telewizji. Przykłady złej pracy administracji przedstawiane są często w sensacyjny sposób bez jakiejkolwiek analizy opartej na całościowej ocenie (J.Capella, K. Jamieson w C.T. Goodsell 1994 J.S. Ney 1997). 18

19 Analiza danych zawartych w ponad stu sondażach ze Stanów Zjednoczonych, Kanady i Wielkiej Brytanii (C.T.Goodsell 1994, T. I. Miller 1997, CCMD 1996, ICM 1993) jest źródłem interesujących obserwacji. Po pierwsze większość sondaży opiera się na porównaniu pomiędzy sektorem publicznym w całości z wybranymi instytucjami czy usługami dostarczanymi przez sektor prywatny (np. banki). Nie wiemy więc, tak naprawdę, co uczestnicy sondażu oceniają czy porównują. Analiza konkretnych usług czy urzędów pokazuje znaczne różnice w ocenie konkretnych usług, konkretnych urzędów czy poziomów administracji. Co ciekawsze, oceny oparte na własnych bezpośrednich doświadczeniach obywateli z reguły są znacznie bardziej pozytywne niż te oparte na ogólnych wrażeniach nie popartych doświadczeniem opartym na korzystaniu z usług będących przedmiotem oceny (T. I. Miller 1997 C.T. Goodsell 1994). Analiza ocen opartych na własnych doświadczeniach wykazuje bardzo zbliżone oceny danych usług sektora publicznego do oceny konkretnych usług dostarczanych na rynku. W niektórych opracowaniach analiza wykazała korelacje pomiędzy upływem czasu od ostatniego korzystania z usługi a jej oceną. Ci, którzy korzystali z usług publicznych stosunkowo niedawno, oceniają je w sposób bardziej pozytywny, niezależnie od tego czy nastąpiły jakiekolwiek zmiany w sposobie ich dostarczania. Analizy oparte na badaniu znacznej liczby sondaży wykazują więc, że sondaże opierające się na ocenie użytkowników konkretnych usług dostarczanych przez konkretny urząd oceniają administrację w sposób znacząco bardziej pozytywny niż sondaże, w których respondenci dokonują ogólnej oceny systemu usług czy struktur. W wielu przypadkach dane wykazują problemy z trafnym rozróżnianiem przez obywateli usług dostarczanych publicznie od tych oferowanych przez sektor prywatny. Drugim wnioskiem wynikającym ze szczegółowej analizy sondaży jest zatem dezyderat formowania takich instrumentów i w taki sposób, aby przedmiotem oceny były konkretne usługi jak i rozwaga w interpretowaniu negatywnych ocen. Porównywalność wyników sondaży, jak również ocena stopnia niezadowolenia czy aprobaty, również pozostawia wiele do życzenia. 19

20 Sondaże, w których obywatele oceniają usługi opierają się na bardzo różnych skalach, co utrudnia porównania. Niektóre sondaże używają czteropunktowej skali, inne pięcio- lub dziesięciopunktowej. Innym miernikiem są skale, które każą respondentom oceniać usługi w skali od 0 do 100. Z reguły brak jest punktu odniesienia (reference point) tak w płaszczyźnie czasowej jak i porównawczej. Badania wykazują, że niektóre rodzaje usług (niezależnie od obiektywnych danych) są oceniane w sposób negatywny, natomiast inny typ usługi z reguły otrzymuje pozytywne oceny. Dane wskazują na to, że - im bardziej uniwersalna dana usługa i im mniejsza segmentacja rynku - tym większe prawdopodobieństwo pozytywnych ocen. Tak administracje jak i naukowcy podejmują próby jednolitego podejścia do tego problemu.(c. Fornell 1996). Wypracowano trzy podstawowe strategie w tym zakresie: a) Wprowadzenie Indeksu Satysfakcji Klienta/ Obywatela. b) Wypracowanie matrycy porównawczej. c) Stopniowe wprowadzanie uniwersalnego kwestionariusza oceniającego. Ad. a) Używanie ISK w założeniu zbliżonego do instrumentów używanych przez ekonomistów do oceny ekonomicznej działania przedsiębiorstw, (co do pewnego stopnia jest praktyką administracji amerykańskiej) pozwala na porównywanie między agencyjne, czy ministerialne. Niestety jest to przedsięwzięcie i pracochłonne i kosztowne. W dodatku taki indeks ma małe możliwości jako narzędzie planowania strategicznego. Indeks nie pozwala na ocenę ważności poszczególnych usług w odbiorze obywateli, jak również priorytetów i barier w ich ulepszaniu. Uniemożliwia to dokonywania racjonalnych zmian w przydzielaniu środków materialnych i ludzkich w odpowiedzi na oceny obywatelskie. Metoda ta (mimo pozornej atrakcyjności) ma poważne ograniczenia w bezpośrednim zastosowaniu do sektora publicznego z trzech powodów: a) Percepcje, co do jakości w porównaniu do ceny (cena jednostkowa usługi nie jest znana ani obywatelowi ani, z reguły, urzędnikowi). b) Percepcje, co do oczekiwań konsumentów w sektorze publicznym 20

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH

ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH DAG MARA LEWICKA ZARZĄDZANIE KAPITAŁEM LUDZKIM W POLSKICH PRZEDSIĘBIORSTWACH Metody, narzędzia, mierniki WYDAWNICTWA PROFESJONALNE PWN WARSZAWA 2010 Wstęp 11 ROZDZIAŁ 1. Zmiany w zakresie funkcji personalnej

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w administracji publicznej - doświadczenia zagraniczne

Nowe trendy w administracji publicznej - doświadczenia zagraniczne Nowe trendy w administracji publicznej - doświadczenia zagraniczne Wojciech Zieliński Zastępca Dyrektora Departamentu Służby Cywilnej KPRM Dzień Otwarty Służby Cywilnej, 26 października 2012 r. Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi

DR GRAŻYNA KUŚ. specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi DR GRAŻYNA KUŚ specjalność: Gospodarowanie zasobami ludzkimi 1. Motywacja pracowników jako element zarządzania przedsiębiorstwem 2. Pozapłacowe formy motywowania pracowników na przykładzie wybranej organizacji

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011

Komentarz do wyników polskiej wersji badania Blanchard Corporate Issues 2011 Komentarz do wyników polskiej wersji badania Warszawa, maj 2011 r. 1.Wprowadzenie Badanie zostało zrealizowane metodą ankiety elektronicznej między 14 grudnia 2010 a 16 stycznia 2011. Polska wersja badania,

Bardziej szczegółowo

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym

Mieczysław Prystupa. WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Mieczysław Prystupa WYCENA NIERUCHOMOŚCI I PRZEDSIĘBIORSTW w podejściu kosztowym Warszawa 2012 Recenzenci prof. zw. dr hab. Stanisław Kasiewicz prof. nadzw. dr hab. Elżbieta Mączyńska Korekta Paulina Chmielak

Bardziej szczegółowo

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy.

dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. dr Piotr Żuber Środki UE jako koło zamachowe rozwoju regionalnego czy hamulec zmian? Dylematy u progu nowej perspektywy. VI konferencja Krakowska, Kraków 17-18.06.2013 r. Dlaczego trzeba szukać nowej nazwy

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym

Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Wspólny obszar bezpieczeństwa w wymiarze ponadsektorowym Strategiczna wizja administracji publicznej w obszarze zarządzania kryzysowego Zmienne uwarunkowania środowiska kształtowania polityki i tworzenia

Bardziej szczegółowo

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW A D M I N I S T R A C J A STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia: kierunek administracja jest przypisany

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Lp. Potencjalny temat (problematyka) pracy dyplomowej 1 Adaptacja nowych technologii w celu poprawy skuteczności personelu sprzedażowego firmy

Lp. Potencjalny temat (problematyka) pracy dyplomowej 1 Adaptacja nowych technologii w celu poprawy skuteczności personelu sprzedażowego firmy Lp. Potencjalny temat (problematyka) pracy dyplomowej Charakter pracy 1 Adaptacja nowych technologii w celu poprawy skuteczności personelu sprzedażowego firmy Projekt organizacyjny 2 Alternatywne koncepcje

Bardziej szczegółowo

Organizacja i Zarządzanie

Organizacja i Zarządzanie Kazimierz Piotrkowski Organizacja i Zarządzanie Wydanie II rozszerzone Warszawa 2011 Recenzenci prof. dr hab. Waldemar Bańka prof. dr hab. Henryk Pałaszewski skład i Łamanie mgr. inż Ignacy Nyka PROJEKT

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9

SPIS TREŚCI. Wprowadzenie... 9 SPIS TREŚCI Wprowadzenie... 9 ROZDZIAŁ I Teoretyczne ujęcie innowacji... 11 1. Innowacje-proces innowacyjny-konkurencyjność... 11 2. System innowacyjny na poziomie regionu... 15 3. System innowacyjny a

Bardziej szczegółowo

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy

Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Nowe trendy w zarządzaniu operacyjnym Przejście z zarządzania ręcznie sterowanego do efektywnie zarządzanej firmy Paweł Zemła Członek Zarządu Equity Investments S.A. Wprowadzenie Strategie nastawione na

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r.

UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. UCHWAŁA Nr 12/2011 Rady Wydziału Społeczno-Technicznego Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 18 października 2011 r. zmieniająca uchwałę w sprawie uchwalenia planów studiów podyplomowych

Bardziej szczegółowo

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców]

1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] 1. Co mogą robić uczelnie, by zwiększać liczbę miejsc na praktykach wysokiej jakości dla swoich studentów? [pytanie do pracodawców] Obligatoryjny udział pracodawców na etapie przygotowania programów studiów

Bardziej szczegółowo

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku

Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku ZARZĄDZENIE Nr 84/2011 Rektora Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Koninie z dnia 9 listopada 2011 roku zmieniające zasady organizacji studiów podyplomowych Zarządzanie jakością Na podstawie 7 Regulaminu

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck

Konsument. na rynku usług. Grażyna Rosa. Redakcja naukowa. Wydawnictwo C.H.Beck Konsument na rynku usług Redakcja naukowa Grażyna Rosa Wydawnictwo C.H.Beck KONSUMENT NA RYNKU USŁUG Autorzy Anna Bera Urszula Chrąchol-Barczyk Magdalena Małachowska Łukasz Marzantowicz Beata Meyer Izabela

Bardziej szczegółowo

Program Poprawy Efektywności Zakupów. Jak kupować, aby poprawiać rentowność?

Program Poprawy Efektywności Zakupów. Jak kupować, aby poprawiać rentowność? Program Poprawy Efektywności Zakupów Jak kupować, aby poprawiać rentowność? Oferta Zakupy Celem każdej firmy jest zdobycie dominującej pozycji na rynku, która przekłada się na poziom obrotów i zysków firmy.

Bardziej szczegółowo

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców

Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców 2011 Anna Tarnawa Kierownik Sekcji Badań i Analiz Departament Rozwoju Przedsiębiorczości i Innowacyjności Badania podstawą działań PARP na rzecz przedsiębiorców Warszawa, 22 listopada 2011 r. Działalność

Bardziej szczegółowo

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego

Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Innowacje w procesie realizacji wybranych zadań pomocy społecznej a ograniczenia autonomii finansowej jednostek samorządu terytorialnego Joanna Felczak, Justyna Gać, Benedykt Opałka, Sylwia Timoszuk, Szkoła

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 11

Spis treści. Wstęp... 11 Wstęp.... 11 Rozdział 1. Przedmiot, ewolucja i znaczenie zarządzania kadrami (Tadeusz Listwan)... 15 1.1. Pojęcie zarządzania kadrami.................................. 15 1.2. Cele i znaczenie zarządzania

Bardziej szczegółowo

Proces zarządzania zasobami ludzkimi

Proces zarządzania zasobami ludzkimi Marek Angowski Proces zarządzania zasobami ludzkimi Część 1 Etapy procesy zarządzania zasobami ludzkimi Planowanie zasobów ludzkich Rekrutacja Selekcja i dobór kandydatów Szkolenia i doskonalenie zawodowe

Bardziej szczegółowo

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy

Spis treści: Wprowadzenie. Rozdział 1 Kapitał ludzki w organizacji wiedzy Elastyczne zarządzanie kapitałem ludzkim w organizacji wiedzy. pod redakcją naukową Marty Juchnowicz Profesjonalny zespół autorów: Marta Juchnowicz, Lidia Jabłonowska, Hanna Kinowska, Beata Mazurek-Kucharska,

Bardziej szczegółowo

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL

Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Projekt: Szansa drzemie w zmianie nowoczesne ZZL Opis szkoleń planowanych do realizacji w ramach projektu

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe)

Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Sylabus przedmiotu / modułu kształcenia - (studia podyplomowe) Nazwa przedmiotu/modułu kształcenia Pozyskiwanie środków z funduszy UE i ich administrowanie Nazwa w języku angielskim Język wykładowy polski

Bardziej szczegółowo

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu

raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Odpowiedzialny biznes to przede wszystkim uczciwe postępowanie raport z badania przeprowadzonego na zlecenie firmy Danone i Forum Odpowiedzialnego Biznesu Współcześnie coraz więcej mówi się na świecie

Bardziej szczegółowo

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski

NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski NIEZATRUDNIALNI? Bartłomiej Piotrowski BARIERY Bariery na rynku pracy ograniczające szanse podjęcia zatrudnienia Bariery personalne Bariery związane z rynkiem pracy (podaż miejsc pracy) Bariery związane

Bardziej szczegółowo

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski

Studia podyplomowe Mechanizmy funkcjonowania strefy euro finansowane przez Narodowy Bank Polski Załącznik do uchwały nr 548 Senatu Uniwersytetu Zielonogórskiego w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych prowadzonych na Wydziale Ekonomii i Zarządzania Studia podyplomowe Mechanizmy

Bardziej szczegółowo

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2

Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Opisy efektów kształcenia w obszarze nauk przyrodniczych Załącznik 2 Aspekty kształcenia WIEDZA I stopień II stopień III stopień Wiedza dotycząca fundamentów nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, na poziomie

Bardziej szczegółowo

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA

MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA ZAŁĄCZNIK NR 2 MATRYCA EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Studia podyplomowe ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING Przedmioty OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Absolwent studiów podyplomowych - ZARZĄDZANIE FINANSAMI I MARKETING:

Bardziej szczegółowo

Szkolenie i badania społeczne z wykorzystaniem gry symulacyjnej

Szkolenie i badania społeczne z wykorzystaniem gry symulacyjnej Władcy Doliny Szkolenie i badania społeczne z wykorzystaniem gry symulacyjnej Warsztat w ramach projektu IGERT: Integrative Graduate Education and Research Traineeship University of Nebraska-Lincoln School

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4

Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Artykuł został opublikowany w książce Wybrane aspekty zarządzania jakością II Pod redakcją Marka Salerno-Kochana Kraków 2010 ISBN: 978-83-7464-305-4 Wydawca: Wydawnictwo AGH Wstęp Urzędy są organizacjami

Bardziej szczegółowo

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów

PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych wymagań klientów Oferta szkoleniowa CORPORATE SOCIAL RESPONSIBILIT Y S z k o l e n i a i t r e n i n g i d l a p r a c o w n i k ó w i z a r z ą d ó w PRSupport oferuje szeroki zakres szkoleń dopasowanych do indywidualnych

Bardziej szczegółowo

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE.

Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE. Analiza praktyk zarządczych i ich efektów w zakładach opieki zdrowotnej Województwa Opolskiego ROK 2008 STRESZCZENIE Marcin Kautsch Opracowanie dla Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego Kraków,

Bardziej szczegółowo

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą.

Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. OKLADKA Wydawnictwo PLACET zaprasza Państwa do zapoznania się z naszą ofertą. PLACET słowo niegdyś używane w naszym języku a zapożyczone z łaciny oznaczało: przyzwolenie, zgodę, a też,,podobać się. To

Bardziej szczegółowo

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA

BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA BADANIA OPINII PRACOWNIKÓW W PRAKTYCE ZARZĄDZANIA 1 1. WPROWADZENIE Każdy, kto zarządza organizacją, doskonale wie, jak wiele czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych wpływa na funkcjonowanie

Bardziej szczegółowo

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013

OCENA 360. Diagnoza kompetencji zawodowych. Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl. www.considero.pl. Warszawa luty 2013 OCENA 360 Considero Consulting 663 965 960 consulting@considero.pl www.considero.pl Warszawa luty 2013 Diagnoza kompetencji zawodowych czym jest ocena 360 Ocena 360 to metoda uzyskiwania informacji o pracowniku

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych

Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Wyzwania rozwojowe gmin województwa śląskiego w kontekście zachodzących procesów demograficznych Cel badania Główny: Identyfikacja kierunków i czynników rozwoju województwa śląskiego w kontekście zachodzących

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Klub Polska 2025+, Klub Bankowca 30.09.2015 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci - znawcy systemów

Bardziej szczegółowo

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak

Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Kraków, 18.05.2015 r. Renata Kucharska-Kawalec, Kazimierz Sedlak Dlaczego należy oceniać efektywność systemów wynagradzania? Bo nakłady na wynagrodzenia

Bardziej szczegółowo

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji

Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji Lp. Kompetencja Poziom operacyjny Opis kompetencji 1 Najwyższa jakość działania [kultura osobista, lojalność, prawość i uczciwość, dbałość o ład i porządek, terminowość] Wyznacza oczekiwania dbając o ład

Bardziej szczegółowo

STUDIA PODYPLOMOWE DOSKONALĄCE w Wyższej Szkole Edukacji Integracyjnej i Interkulturowej w Poznaniu

STUDIA PODYPLOMOWE DOSKONALĄCE w Wyższej Szkole Edukacji Integracyjnej i Interkulturowej w Poznaniu STUDIA PODYPLOMOWE DOSKONALĄCE w Wyższej Szkole Edukacji Integracyjnej i Interkulturowej w Poznaniu Praktyczne zarządzanie placówkami żywienia i hotelami nowoczesny manager OPIS EFEKTÓW KSZTAŁCENIA Nazwa

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS

EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS EASY BUSINESS SYMULACJA PROWADZENIA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ WARSZTAT OPARTY O SYMULACJĘ BIZNESU EASY BUSINESS Na bazie symulacji EASY BUSINESS może być prowadzone szkolenie lub cykl szkoleń z tematyki

Bardziej szczegółowo

R e f l e k s y j n i e

R e f l e k s y j n i e Andrzej Marjański 1 GOSPODAROWANIE ZASOBAMI LUDZKIMI PLANOWANIE ZASOBÓW LUDZKICH W ORGANIZACJI Andrzej Marjański Andrzej Marjański 2 R e f l e k s y j n i e "Jest tylko jeden szef. Klient. On może zwolnić

Bardziej szczegółowo

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Ekonomia menedżerska Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Oleksandr Oksanych.

Ekonomia II stopień ogólnoakademicki stacjonarne Ekonomia menedżerska Katedra Ekonomii i Zarządzania Prof. dr hab. Oleksandr Oksanych. KARTA MODUŁU / KARTA PRZEDMIOTU Kod modułu Z-EKO2-690 Nazwa modułu Marketing Międzynarodowy Nazwa modułu w języku angielskim International Marketing Obowiązuje od roku akademickiego 2012/2013 A. USYTUOWANIE

Bardziej szczegółowo

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych.

Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. Norma PN-EN ISO 9001:2009 System Zarządzania Jakością w usługach medycznych Korzyści wynikające z wdrożenia systemu zarządzania jakością w usługach medycznych. www.isomed.pl Grzegorz Dobrakowski Uwarunkowania

Bardziej szczegółowo

Raport oceny kompetencji

Raport oceny kompetencji Symulacje oceniające kompetencje Raport oceny kompetencji Rut Paweł 08-01-2015 Kompetencje sprzedażowe dla efactor Sp. z o.o. Dane osobowe Rut Paweł CEO pawel.rut@efactor.pl more-than-manager.com 2 z 13

Bardziej szczegółowo

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe

Ekonomika Transportu. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe. Przedsiębiorstwo transportowe Ekonomika Transportu każda zorganizowana postać podażowej strony rynku usług przemieszczania, mająca swoją nazwę i oferującą specyficzny produkt - usługę transportową Cechy: odrębność ekonomiczna odrębność

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

Obecnie w USA jest ok. 29 mln telepracowników, natomiast w Europie - ok. 10 milionów.

Obecnie w USA jest ok. 29 mln telepracowników, natomiast w Europie - ok. 10 milionów. Obecnie w USA jest ok. 29 mln telepracowników, natomiast w Europie ok. 10 milionów. Początki telepracy sięgają lat 70. XIX w. Jednak prawdziwy rozwój tej formy zatrudnienia miał miejsce pod koniec XX w.

Bardziej szczegółowo

pod redakcją naukową Stanisławy Borkowskiej SYSTEMY WYSOCE EFEKTYWNEJ PRACY

pod redakcją naukową Stanisławy Borkowskiej SYSTEMY WYSOCE EFEKTYWNEJ PRACY pod redakcją naukową Stanisławy Borkowskiej SYSTEMY WYSOCE EFEKTYWNEJ PRACY Warszawa 2007 SPIS TREŚCI PRZEDMOWA... 11 Część I ISTOTA PROBLEMY DETERMINANTY Rozdział I Andrzej Woźniakowski KONCEPCJA HIGH

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne

SYLABUS. politologia studia I stopnia stacjonarne Rzeszów, 1 październik 2014 r. SYLABUS Nazwa przedmiotu Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot Kod przedmiotu Studia Kierunek studiów Poziom kształcenia Forma studiów Marketing polityczny Wydział Socjologiczno-Historyczny

Bardziej szczegółowo

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się;

PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA. przedstawienie się; I DZIEŃ COACHING ZESPOŁU PROPONOWANE MODUŁY SZKOLENIOWE - TEMATYKA MODUŁ TEMATYKA ZAJĘĆ przedstawienie się; SESJA WSTĘPNA przedstawienie celów i programu szkoleniowego; analiza SWOT moja rola w organizacji

Bardziej szczegółowo

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie

efektywności Twojej firmy i pozwoli na osiągnięcie Chcesz ukierunkować i nadać tempo rozwojowi Twoich pracowników? OCENA PRACOWNICZA 360 STOPNI. METODA SPRZĘŻENIA ZWROTNEGO. + czym jest ocena 360 stopni? + co jest przedmiotem pomiaru? + kto dokonuje oceny?

Bardziej szczegółowo

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem)

Ogólnoakademicki. Umiejscowienie kierunku w obszarze (obszarach) kształcenia (wraz z uzasadnieniem) Efekty kształcenia dla kierunku STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE STUDIA II STOPNIA Wydział prowadzący kierunek studiów: Wydział Politologii i Studiów Międzynarodowych Kierunek studiów: Stosunki międzynarodowe Poziom

Bardziej szczegółowo

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52

Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 Analiza rynku łodzi jachtów w Portugalii. 2014-01-31 00:16:52 2 Zamieszczamy podsumowanie analizy rynkowej wraz z aneksem statystycznym, przygotowanej dla Centrów Obsługi Eksportera i Inwestora (COIE),

Bardziej szczegółowo

Forum Myśli Strategicznej

Forum Myśli Strategicznej Forum Myśli Strategicznej Strategie rozwoju obszarów kluczowych dla polskiego społeczeństwa i gospodarki - wyzwania dla przyszłości, 27.04.2015 prof. dr hab. Julian Auleytner Zrealizowane tematy 1. Czy

Bardziej szczegółowo

dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Grudzień 2010

dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy i Spraw Socjalnych Grudzień 2010 ROZWÓJ KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH PRACOWNIKÓW JAKO CEL POLITYKI PERSONALNEJ POLSKICH FIRM POKONYWANIE BARIER WYNIKAJĄCYCH ZE SCHEMATÓW MYŚLENIA I OGRANICZEŃ BUDŻETOWYCH dr Andrzej Woźniakowski Instytut Pracy

Bardziej szczegółowo

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

SZKOLENIE BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W PRZEDSIĘBIORSTWIE SZKOLENIE ROZWIĄZANIA W ZAKRESIE ROZWOJU KAPITAŁU LUDZKIEGO PRZEDSIĘBIORSTW BADANIE SATYSFAKCJI KLIENTA I ZARZĄDZANIE SATYSFAKCJĄ KLIENTA W WPROWADZENIE W dobie silnej konkurencji oraz wzrastającej świadomości

Bardziej szczegółowo

Program Podyplomowych Studiów Akademia Liderów Samorządowych III edycja

Program Podyplomowych Studiów Akademia Liderów Samorządowych III edycja Program Podyplomowych Studiów Akademia Liderów Samorządowych III edycja Lp. Tematyka Forma zajęć Liczba BLOK OGÓLNY/WSPÓLNY 10 I. Sprawne zarządzanie w JST 1. Podstawy teorii organizacji i zarządzania

Bardziej szczegółowo

OFERTA SZKOLENIA HUMAN PERFORMACE IMPROVEMENT Strona 1 Human Performance Improvement Jak rozwijać organizację podnosząc efektywność pracowników? OPIS SZKOLENIA Human Performance Improvemant (HPI) to koncepcja

Bardziej szczegółowo

Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce

Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce Marek W. Kozak Ewaluacja i monitorowanie w systemie zarządzania polityką rozwoju w Polsce referat na konferencję pt OPOLSKA KONFERENCJA MONITOROWANIA I EWALUACJI POLITYK PUBLICZNYCH doświadczenia przeszłości

Bardziej szczegółowo

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce?

Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Innowacyjność i nauka to nie to samo czyli jakiej polityki innowacyjności potrzeba w Polsce? Wojciech Cellary Katedra Technologii Informacyjnych Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu Mansfelda 4, 60-854 Poznań

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: ZARZĄDZANIE STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Zarządzanie pytania podstawowe 1. Funkcje zarządzania 2. Otoczenie organizacji

Bardziej szczegółowo

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA

KARTA PRZEDMIOTU 11. CELE PRZEDMIOTU: Odniesienie do kierunkowych efektów kształcenia (symbol) 12. PRZEDMIOTOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA WIEDZA KARTA PRZEDMIOTU 1. NAZWA PRZEDMIOTU: ORGANIZACJA I ZARZĄDZANIE. KIERUNEK: POLITOLOGIA 3. POZIOM STUDIÓW: I STOPNIA. ROK/ SEMESTR STUDIÓW: III/ 5 5. LICZBA PUNKTÓW ECTS: 6. LICZBA GODZIN: 30h (WY), 30h

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA

DORADZTWO DORADZTWO W ZAKRESIE DORADZTWO MARKETINGOWE MARKETINGOWE SZKOLENIA SZKOLENIA ZAKRES DZIAŁALNOŚCI PMG CONSULTING PMG CONSULTING PMG CONSULTING PROJEKTY PROJEKTY POMOCOWE POMOCOWE UNII UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKIEJ W ZAKRESIE ZAKRESIE ZARZĄDZANIA ZARZĄDZANIA MARKETINGOWE MARKETINGOWE

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw

Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce. Zespół do spraw Społecznej Odpowiedzialności Przedsiębiorstw Działania Rządu na rzecz CSR w Polsce 2 Trendy yglobalne Globalizacja Zmiany demograficzne Zmiany klimatu WYZWANIE: Konieczność budowania trwałych podstaw wzrostu umożliwiających realizację aspiracji rozwojowych

Bardziej szczegółowo

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004

CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ OPINIA PUBLICZNA NA TEMAT SONDAŻY BS/55/2004 KOMUNIKAT Z BADAŃ WARSZAWA, MARZEC 2004 CBOS CENTRUM BADANIA OPINII SPOŁECZNEJ SEKRETARIAT OŚRODEK INFORMACJI 629-35 - 69, 628-37 - 04 693-46 - 92, 625-76 - 23 UL. ŻURAWIA 4A, SKR. PT.24 00-503 W A R S Z A W A TELEFAX 629-40 - 89 INTERNET http://www.cbos.pl

Bardziej szczegółowo

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI

CZĘŚĆ I. UWARUNKOWANIA ROZWOJU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Nowoczesne podejście do zarządzania organizacjami. redakcja naukowa Anna Wasiluk Książka podejmuje aktualną problematykę zarządzania organizacjami w dynamicznie zmieniającym się otoczeniu. Przedstawiono

Bardziej szczegółowo

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników

Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników 2010 Inteligentne organizacje zarządzanie wiedzą i kompetencjami pracowników Paulina Zadura-Lichota Zespół Przedsiębiorczości Warszawa, styczeń 2010 r. Pojęcie inteligentnej organizacji Organizacja inteligentna

Bardziej szczegółowo

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22

1.4. Podmioty wspierające przedsiębiorczość w regionie i źródła jej finansowania 22 Wprowadzenie 9 Część I Rozwój regionalny i lokalny w warunkach kryzysu 1. Klimat przedsiębiorczości w rozwoju społeczno-gospodarczym regionu - wyniki badania ankietowego mieszkańców Litwy, Łotwy i Polski

Bardziej szczegółowo

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ

mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ mgr Karol Marek Klimczak KONCEPCJA I PLAN ROZPRAWY DOKTORSKIEJ Tytuł: Zarządzanie ryzykiem finansowym w polskich przedsiębiorstwach działających w otoczeniu międzynarodowym Ostatnie dziesięciolecia rozwoju

Bardziej szczegółowo

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP

Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Zaproszenie Usługa realizowana w ramach Projektu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości Zarządzanie kompetencjami w MSP Szanowni Państwo, Mam przyjemność zaprosić Państwa firmę do udziału w Usłudze

Bardziej szczegółowo

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress

Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Dziennikarze technologiczni pod lupą ComPress Agencja Public Relations ComPress zrealizowała badanie mające na celu poznanie opinii dziennikarzy zajmujących się nowymi technologiami na temat preferowanych

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce

Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Wymagania edukacyjne przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce Temat (rozumiany jako lekcja) 1. Etapy projektu 2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Wymagania konieczne (ocena dopuszczająca) wie na

Bardziej szczegółowo

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11

1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 Spis treści Wstęp... 7 1. Organizacje pozarządowe w gospodarce rynkowej... 11 1.1. Interdyscyplinarność badań naukowych organizacji pozarządowych... 11 1.2. Cechy i funkcje organizacji pozarządowych...

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II

Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Wymagania edukacyjne z przedmiotu uzupełniającego : ekonomia w praktyce dla klasy II Zagadnienia 1.1. Etapy projektu 1.2. Projekt badawczy, przedsięwzięcie Konieczny (2) wie na czym polega metoda projektu?

Bardziej szczegółowo

4C. III MODUŁ. PROJEKT EWALUACJI PROGRAMU ROZWOJU SZKOŁY

4C. III MODUŁ. PROJEKT EWALUACJI PROGRAMU ROZWOJU SZKOŁY 4C. III MODUŁ. PROJEKT EWALUACJI PROGRAMU ROZWOJU SZKOŁY Cele zajęć UCZESTNICY: a. ustalają cele, obszary i adresata ewaluacji b. formułują pytania badawcze i problemy kluczowe c. ustalają kryteria ewaluacji

Bardziej szczegółowo

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami

PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość życia, usługi publiczne, komunikacja z mieszkańcami Jak skutecznie wykorzystać system zarządzania JST do poprawy jakości życia mieszkańców? Konferencja zamykająca realizację innowacyjnego projektu partnerskiego MJUP PANEL 1 Zarządzanie strategiczne, jakość

Bardziej szczegółowo

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015

Strategia dla Klastra IT. Styczeń 2015 Strategia dla Klastra IT Styczeń 2015 Sytuacja wyjściowa Leszczyńskie Klaster firm branży Informatycznej został utworzony w 4 kwartale 2014 r. z inicjatywy 12 firm działających w branży IT i posiadających

Bardziej szczegółowo

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy?

Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Czy i w jaki sposób trzeba zmienić polski system bankowy? Wyniki badania eksperckiego Polskie Towarzystwo Ekonomiczne 28.01.2016 r. Informacje o badaniu Czyje to stanowisko? eksperci znawcy systemów bankowych

Bardziej szczegółowo

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne

Szkoły ponadgimnazjalne, PODSTAWA PROGRAMOWA. Cele kształcenia wymagania ogólne Strona1 Podstawa programowa kształcenia ogólnego dla gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, (str. 102 105) Załącznik nr 4 do: rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie

Bardziej szczegółowo

1. Ogólna charakterystyka prowadzonych studiów

1. Ogólna charakterystyka prowadzonych studiów 1. Ogólna charakterystyka prowadzonych studiów 1.1. Nazwa kierunku studiów GOSPODARKA PRZESTRZENNA 1.2. Poziom kształcenia Studia II stopnia 1.3. Profil kształcenia Ogólnoakademicki 1.4. Forma studiów

Bardziej szczegółowo

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia

Wymagania podstawowe (ocena dostateczne) Wymagania rozszerzające (ocena dobra) Dział 1. Metoda projektu zasady pracy Uczeń: określa założenia Plan wynikowy z wymaganiami edukacyjnymi przedmiotu uzupełniającego: Ekonomia w praktyce dla klas szkół ponadgimnazjalnych autor mgr inż. Jolanta Kijakowska ROK SZKOLNY 2014/15 (klasa II d) Temat (rozumiany

Bardziej szczegółowo