REDAKTOR NAUKOWY Andrzej Stasiak. RECENZENT Jacek Kaczmarek Bogdan Włodarczyk. PROJEKT OKŁADKI Barbara Grzejszczak. MAPY I RYSUNKI Anna Wosiak

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "REDAKTOR NAUKOWY Andrzej Stasiak. RECENZENT Jacek Kaczmarek Bogdan Włodarczyk. PROJEKT OKŁADKI Barbara Grzejszczak. MAPY I RYSUNKI Anna Wosiak"

Transkrypt

1

2 Publikacja wydana ze środków finansowych Ministerstwa Sportu i Turystyki oraz Urzędu Marszałkowskiego w Łodzi REDAKTOR NAUKOWY Andrzej Stasiak RECENZENT Jacek Kaczmarek Bogdan Włodarczyk PROJEKT OKŁADKI Barbara Grzejszczak MAPY I RYSUNKI Anna Wosiak REDAKCJA I SKŁAD KOMPUTEROWY Anna Araszkiewicz ADRES WYDAWNICTWA WyŜsza Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Łodzi ul. Senatorska 11, Łódź tel./fax (42) WyŜsza Szkoła Turystyki i Hotelarstwa w Łodzi, 2011 PL ISBN Druk: CUK, ul. Sienkiewicza 36, Łódź tel

3 SPIS TREŚCI Wstęp Turystyka społeczna zagadnienia ogólne... 7 Julia Wojciechowska-Solis Kierunki rozwoju turystyki społecznej... 9 Ewa Górska Modele turystyki społecznej w wybranych krajach Unii Europejskiej Piotr Geise Niemieckie doświadczenia i rozumienie turystyki społecznie zaangaŝowanej Wacław Idziak Turystyka społeczna nowe znaczenia i moŝliwości Organizatorzy turystyki społecznej w Polsce Anna K. Mazurek-Kusiak, Joanna Janicka Podatkowe i społeczno-ekonomiczne aspekty finansowania wczasów pracowniczych przez ZFŚS na przykładzie Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego GraŜyna Dyrda, Sylwia Dyrda-Maciałek Ocena skuteczności ZFŚS jako instrumentu finansowania rozwoju turystyki społecznej (na podstawie wyników badań ankietowych) Bogusław Sawicki, Marta Filipek Rozwój turystyki społecznej w województwie lubelskim na przykładzie Miejskiego Koła Turystyki Rowerowej Relaks w Lubartowie Ewa Kasprzyk Działalność Muzeum Zamkowego w Malborku w zakresie turystyki społecznej na przykładzie kroniki Przedszkola nr 2 w Malborku z lat Turystyka grup społecznych wymagających wsparcia: dzieci i młodzieŝy, rodzin w specjalnej sytuacji, Polonii Robert Faracik Turystyka dzieci i młodzieŝy na wybranych przykładach z Polski, Europy i świata Joanna Kowalczyk-Anioł Kluby wzajemnej gościnności signum temporis współczesnej turystyki polskiej młodzieŝy

4 Beata Hołowiecka, ElŜbieta Grzelak-Kostulska, Grzegorz Kwiatkowski Uwarunkowania aktywności turystycznej młodzieŝy z rodzin o niskim dochodzie Maria Łuszczyńska Turystyka rodzin znajdujących się w złoŝonej sytuacji społecznej uwarunkowania i wyzwania Teresa Buczak Turystyka polonijna jako segment turystyki społecznej stan obecny, perspektywy rozwoju Turystyka grup społecznych wymagających wsparcia: osób niepełnosprawnych, seniorów Dorota Szczałuba RozwaŜania nad turystyką i rekreacją osób niepełnosprawnych Oliwia Beck, Katarzyna Ciechanowska-Mendyk Rola turystyki społecznej w odniesieniu do osób niepełnosprawnych w kontekście przysługujących im świadczeń z zabezpieczenia społecznego Teresa Skalska Dostosowanie usług turystycznych do potrzeb osób niepełnosprawnych: informacja turystyczna ElŜbieta Grzelak-Kostulska, Beata Hołowiecka, Grzegorz Kwiatkowski Problem aktywności turystycznej seniorów Aleksandra Spychała, Sylwia Graja-Zwolińska Poznań destynacja turystyczna przyjazna seniorom? Jakub Grabowski Europe Senior Tourism turystyka społeczna czy turystyka grupy społecznej? Rola i znaczenie turystyki społecznej w Polsce Janusz Reichel Przedsiębiorstwa społeczne w turystyce Joanna Kosmaczewska Przedsiębiorstwo społeczne szansą na rozwój obszarów wiejskich na przykładzie gminy Bałtów Janusz Hochleitner Turystyka społeczna a specjalizacja wsi w województwie warmińsko- -mazurskim Bariery rozwoju turystyki społecznej Marek Nowacki Korzyści i bariery turystyki społecznej Andrzej Stasiak Uwarunkowania i bariery rozwoju turystyki społecznej w Polsce

5 P E R S P E K T Y W Y I K I E R U N K I R O Z W O J U T U R Y S T Y K I S P O Ł E C Z N E J W P O L S C E WSTĘP W historii nie tylko turystyki bywa tak, Ŝe pewne z pozoru mało istotne wydarzenia mają swoje powaŝne konsekwencje: wywołują szczególny impuls do rozwoju pewnych zjawisk, zapoczątkowują nowe trendy i mody. Tak było chyba z hiszpańską prezydencją w Unii Europejskiej (pierwsza połowa 2010 r.). Nikt się nie spodziewał, Ŝe jeden z wielu celów Hiszpanów promocja turystyki seniorów, osiągnie aŝ taki sukces i w efekcie zdynamizuje ogólnoeuropejską dyskusję nad turystyką społeczną. O konieczności wspierania wypoczynku dyskryminowanych grup społecznych debatowano wprawdzie juŝ wcześniej, ale to dopiero umieszczony w świetle reflektorów program Europe Senior Tourism udowodnił, Ŝe moŝe się to opłacać wszystkim: branŝy turystycznej, społeczności lokalnej i oczywiście ostatecznym beneficjentom. Przykład Hiszpanii dał wiele do myślenia równieŝ w Polsce, w której ostatnie dwie dekady upłynęły pod znakiem udowodniania, Ŝe turystyka to przede wszystkim dochodowy biznes. Powszechna wiara w niewidzialną rękę rynku praktycznie wykluczała moŝliwość interwencjonizmu państwa w postaci dotowania wypoczynku komukolwiek. Stary system socjalny z czasów PRL-u został więc zlikwidowany, a nowy zwyczajnie nie powstał. O tym, Ŝe jakaś forma wspierania wypoczynku części społeczeństwa jest jednak niezbędna, przekonują statystyki. Według GUS ponad połowa Polaków w wieku 15 lat i więcej w ogóle nie uczestniczy w wyjazdach turystycznych 1. Trudno przypuszczać, Ŝe jest to ich świadomy wybór, a nie efekt istnienia róŝnych barier (ekonomicznych, zdrowotnych, społecznych itd.) uniemoŝliwiających im podróŝowanie. W tym kontekście nie dziwi duŝe zaangaŝowanie decydentów (Ministerstwo Sportu i Tury- 1 W latach odsetek ten wahał się w przedziale 51 53%. (Mały rocznik statystyczny Polski 2010: _statystyczny_2010.pdf).

6 6 Wstęp styki) i branŝy turystycznej (organizacje społeczne i podmioty komercyjne) w realizację unijnego projektu Calypso. Turystyka społeczna stała się teŝ przedmiotem zainteresowania środowiska naukowego. Po latach zaniechania, turystyka słabszych ekonomicznie grup społecznych ponownie znalazła się na warsztacie badawczym i to juŝ w kilku ośrodkach akademickich. Cieszyć musi przy tym fakt, Ŝe podjęto zarówno studia nad teoretyczną istotą tego staro-nowego zjawiska, jak i podstawowe badania empiryczne dotyczące jego róŝnych aspektów. Z tym większą przyjemnością przekazujemy w Państwa ręce tę publikację, która zawiera najnowsze przemyślenia naukowców i praktyków. Podzielona została na 6 rozdziałów. W pierwszym zaprezentowano dotychczasowe kierunki rozwoju turystyki społecznej w Europie, opierając się na przykładach konkretnych rozwiązań zastosowanych w wybranych krajach. Wskazano teŝ na moŝliwość rozszerzenia pojęcia turystyka społeczna na turystyczne przedsięwzięcia ekonomii społecznej. W drugim rozdziale poddano analizie działalność organizatorów dotowanej turystyki, w tym zakładów pracy, małej organizacji pozarządowej oraz placówki muzealnej. Części trzecia i czwarta poświęcone są charakterystyce róŝnych aspektów podróŝy grup społecznych wymagających wsparcia: dzieci i młodzieŝy, rodzin w specjalnej sytuacji, Polonii, niepełnosprawnych oraz seniorów. W rozdziale piątym podjęto próbę określenia roli turystyki społecznej dla lokalnej gospodarki (na przykładach ekonomii społecznej), a w rozdziale szóstym identyfikacji barier utrudniających jej rozwój. Z pewnością artykuły zawarte w ksiąŝce nie wyczerpują wszystkich zagadnień związanych z problematyką rozwoju turystyki społecznej w Polsce. Jestem jednak w pełni przekonany, Ŝe znacząco wzbogacają naszą dotychczasową wiedzę o tym zjawisku. Mogą teŝ być dobrym punktem wyjścia do dalszych dyskusji, a takŝe podejmowania nowych naukowo-praktycznych inicjatyw w tym zakresie. Andrzej Stasiak

7 1. Turystyka społeczna zagadnienia ogólne

8

9 P E R S P E K T Y W Y I K I E R U N K I R O Z W O J U T U R Y S T Y K I S P O Ł E C Z N E J W P O L S C E Julia Wojciechowska-Solis * KIERUNKI ROZWOJU TURYSTYKI SPOŁECZNEJ 1. Wstęp Początków zjawiska turystyki społecznej moŝna się doszukiwać w organizacjach powstałych na początku XX w. w Szwajcarii i we Francji, specjalizujących się w urządzaniu obozów sportowych w górach oraz obozów wakacyjnych dla dzieci z mniej uprzywilejowanych rodzin. Turystyka społeczna pozwala jak największej liczbie osób wyjechać na wakacje, a więc znacznie ułatwia poruszanie się. Co więcej, przyczynia się do walki z sezonowością, wzmacnia pojęcie obywatelstwa europejskiego i wspiera rozwój regionalny, oprócz ułatwienia rozwoju poszczególnych gospodarek lokalnych. Turystyka społeczna dowodzi, Ŝe gospodarcze moŝliwości zatrudnienia, główne cele w ramach strategii lizbońskiej, rzeczywiście mogą być generowane przez zwiększenie dostępności turystyki dla dodatkowych warstw społeczeństwa Europy. Poprzez ułatwienie dostępu turystyki dla grup społeczeństwa, dla których wyjazd na wakacje oznacza trudne bądź nawet niemoŝliwe przedsięwzięcie, turystyka społeczna umacnia przemysł turystyczny, potencjał generowania dochodów. Pozwala na rozwój podróŝowania poza sezonem turystycznym, szczególnie w regionach, gdzie turystyka jest dobrze rozwinięta, dając jednocześnie moŝliwość stosunkowo mało znanym, małym lub nowym miejscom promować swoją ofertę wśród szerszego spektrum populacji europejskiej. Zachęca do * Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Lublin, ul. Akademicka 13,

10 10 Julia Wojciechowska-Solis tworzenia długotrwałych moŝliwości zatrudnienia w sektorze turystyki, umoŝliwiając utrzymanie takich miejsc pracy poza szczytem sezonu Zjawisko turystyki społecznej Z ekonomicznego punktu widzenia turystykę społeczną moŝna rozpatrywać zarówno od strony popytu, jak i podaŝy. Pewną trudność wprowadza tu aktywność turystyczna polegająca na działalności w organizacjach pozarządowych, w których często nie uwzględnia się kosztów pracy i czasu poświęcanych na przygotowanie, organizację i prowadzenie imprez turystycznych. Często takŝe trudno jest odróŝnić działalność na rzecz innych od samoorganizacji wyjazdów z myślą o sobie, swojej rodzinie, czy znajomych. W definicji zjawiska turystyki społecznej naleŝy współcześnie zastosować wykładnię rozszerzającą. Punktem wyjściowym będzie pierwotna definicja Międzynarodowego Biura Turystyki Społecznej (BITS), według którego główną cechą charakteryzującą turystykę społeczną jest zespół relacji i procedur wynikających z realizacji programów finansowanych przez państwo, aby umoŝliwić udział w turystyce warstwom obywateli o niŝszych dochodach. Do takiego poglądu nawiązuje takŝe dokumentacja Unii Europejskiej, określając w Planie Działania dla Rozwoju społeczną turystykę jako wspomaganą formę aktywności grup ludzi, którzy z wielu powodów głównie społecznych i zdrowotnych mają trudności z organizowaniem swoich wakacji, i definiując ten typ jako turystykę społeczną albo turystykę dla wszystkich. Zaproponowane nowe podejście dla wszystkich, propagowane aktywnie przez Komisję Europejską, stanowi jeden z zasadniczych komunikatów dla osób angaŝujących się w rozwój turystyki społecznej. Mówiąc o wszystkich, turystyka społeczna integruje nie tylko działania wspierające oparte na systemie subwencji sektora publicznego i nakierowane na grupy wykluczone przez los, ale takŝe działania zmierzające do włączenia innych osób nieuczestniczących w ruchu turystycznym, podmiotów statutowo propagujących uczestnictwo w turystyce oraz dostępnej przestrzeni i infrastruktury. 1 ( ).

11 Kierunki rozwoju turystyki społecznej Podmioty uczestniczące i działające w obszarze turystyki społecznej w Polsce i za granicą Teoretycznie turystyka społeczna obejmuje wszystkie grupy społeczne, jednak w krajowych warunkach do podstawowych grup społecznych oczekujących wsparcia przy organizacji wyjazdów turystycznych zalicza się: dzieci i młodzieŝ, rodziny w specjalnej sytuacji, osoby niepełnosprawne oraz ich opiekunów, osoby starsze (grupa 50+). Znacznie trudniej jest wyróŝnić grupy organizatorów, których działalność naleŝałoby zaliczyć do turystyki społecznej. Ze względu na brak spójnej, powszechnej definicji, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny określił charakterystyczne warunki, przy których spełnieniu określoną działalność w zakresie turystyki moŝna nazwać turystyką społeczną, tj.: sytuacja Ŝyciowa całkowicie lub częściowo uniemoŝliwia korzystanie w pełni z prawa do turystyki (moŝe to wynikać z przyczyn gospodarczych, niepełnosprawności fizycznej lub umysłowej, izolacji poszczególnych osób lub całych rodzin, ograniczonej mobilności czy trudności związanych z połoŝeniem geograficznym); określone podmioty podejmują działania na rzecz likwidacji lub ograniczenia barier uniemoŝliwiających zainteresowanym osobom korzystanie z turystyki; powyŝsze działania są skuteczne i faktycznie umoŝliwiają określonej grupie osób udział w turystyce w sposób zgodny z zasadami zrównowaŝonego rozwoju, dostępności i solidarności. W odniesieniu do tak określonego zjawiska naleŝy sprecyzować grupy podmiotów uczestniczących w procesie funkcjonowania i rozwoju turystyki społecznej. Od strony podaŝowej podstawowym dostawcą jest sektor publiczny. Stopień zaangaŝowania administracji państw europejskich w działania dotyczące turystyki społecznej jest bardzo zróŝnicowany ze względu na czynniki historyczne, ideologiczne i społeczne. W niektórych państwach administracja krajowa, regionalna lub lokalna udziela istotnego finansowego wsparcia dla tej działalności. Środki te często ukierunkowane są na konkretne grupy beneficjentów: ludzi mło-

12 12 Julia Wojciechowska-Solis dych, osób w podeszłym wieku, osób niepełnosprawnych czy mniej uprzywilejowanych itd. Jednak dla dynamizacji procesu rozwojowego turystyki społecznej kluczowym dostawcą pozostaje sektor prywatny, który oddziałuje dwubiegunowo. Zwracając uwagę na kształtowanie popytu pracowników na turystykę i wypoczynek, pracodawcy oferują róŝnorodne formy współfinansowania spędzania czasu wolnego (świadczenia pienięŝne, dodatkowe wynagrodzenie, bony wczasowe itp.). W całości zjawiska elementem katalitycznym rozwoju turystyki społecznej były i pozostają organizacje stowarzyszeniowe ( trzeci sektor ), czyli sektor społeczny. Zdecydowanym atutem tego sektora jest jego liczebność oraz róŝnorodność. Za granicą przykładem takich stowarzyszeń są spółdzielnie konsumenckie, które w niektórych państwach (Włochy i Wielka Brytania) dysponują rozległą siecią agencji zajmujących się organizowaniem turystyki społecznej, zwłaszcza organizacji młodzie- Ŝowych i ekologicznych. W wielu krajach waŝną rolę odgrywają w tym zakresie takŝe organizacje zrzeszające pracowników. Związki zawodowe od początku istnienia zjawiska turystyki społecznej bardzo aktywnie angaŝowały się w działalność turystyczną w celu zapewnienia korzyści swoim członkom. Udział ten polegał zarówno na wspieraniu budowy infrastruktury materialnej, jak i organizacji wyjazdów oraz przekazywaniu świadczeń pienięŝnych. W zakresie turystyki społecznej nieocenioną rolę odgrywają organizacje statutowo zajmujące się krzewieniem i organizacją krajoznawstwa oraz edukacją w tym zakresie. NaleŜy zauwaŝyć, Ŝe wiele z nich dysponuje własną infrastrukturą oraz profesjonalną kadrą, toteŝ są w stanie zapewnić kompleksowy wypoczynek. W Polsce działa wiele organizacji pozarządowych krzewiących turystykę: o wieloletniej tradycji, z bogatym doświadczeniem merytorycznym, kadrowym oraz zasobami materialnymi. To one, o ugruntowanych i rozbudowanych strukturach działających na terenie całego kraju, stanowią dominujący potencjał rozwoju turystyki społecznej. Niestety, od wielu lat zauwaŝalny jest ich regres, zarówno pod względem liczby członków, jak i posiadanej bazy (ilościowy i jakościowy). Zjawisku temu towarzyszy brak określonej wizji przyszłej działalności w zakresie wyboru drogi profit non-profit, który staje się kwestią coraz bardziej aktualną w miarę rozwoju rynku usług turystycznych w Polsce. Przy kształtowaniu swojego

13 Kierunki rozwoju turystyki społecznej 13 budŝetu w znacznej mierze liczą na dofinansowanie działalności ze środków publicznych Relacje grup uczestniczących w turystyce społecznej Podstawowa płaszczyzna relacji w zakresie turystyki społecznej funkcjonuje na styku administracji publicznej i organizacji pozarządowych. Obie grupy, choć na siebie skazane, zachowują duŝą dozę ostroŝności we wzajemnych relacjach. ZauwaŜalne jest to zwłaszcza w zakresie delegowania i wypełniania obowiązków administracji w ramach zadań zleconych. Występuje tendencja zbieŝna z finansowaniem z funduszy Unii Europejskiej, tj. zwiększania wymagań formalnych oraz szczegółowości dokumentacji. Oceniając moŝliwości organizacji, które uczestniczą w ruchu turystyki społecznej, naleŝy stwierdzić, Ŝe są one bardzo zróŝnicowane, co wynika z oceny przedstawionej w analizie SWOT (tab. 1). Tabela 1. Ocena organizacji uczestniczących w ruchu turystyki społecznej poprzez analizę SWOT Strony mocne Szeroka, ciągle rozwijana oferta programowa kierowana do róŝnorodnych grup odbiorców, wpisująca się w zasadnicze oczekiwania sektora publicznego Liczna i doświadczona kadra realizująca załoŝenia programowe W wielu przypadkach duŝy kapitał w zakresie środków trwałych, zwłaszcza nieruchomości AngaŜowanie się na polach porzuconych przez inne podmioty sektora i rynku specjalizacja Skuteczne przykłady inkluzji osób marginalizowanych przez podstawowe kryteria obowiązujące na rynku pracy Strony słabe Zbyt mała dynamika adaptacji programów do zgłaszanych potrzeb Brak monitorowania potrzeb grup beneficjentów Słabe zarządzanie organizacją i projektami Brak szerokiej, w tym zagranicznej, oraz efektywnej współpracy z innymi organizacjami Zmniejszająca się liczba osób / członków czynnie działających na rzecz turystyki społecznej oraz ogółu członków Nieefektywne zarządzanie lub brak zarządzania środkami trwałymi brak podejścia strategicznego w wykorzystaniu zasobów materialnych Deprecjacja i zbywanie majątku 2 Ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. Przepisy wprowadzające ustawę o działalności poŝytku publicznego i o wolontariacie (DzU nr 96, poz. 874 z późn. zm.).

14 14 Julia Wojciechowska-Solis Szanse Wyraźny strumień finansowania zewnętrznego, w tym środków krajowych i zagranicznych MoŜliwość wyłączności realizacji określonych zadań pierwotnie przypisanych róŝnym szczeblom administracji na zasadzie permanentnego ich delegowania Współpraca na międzynarodowych forach turystyki społecznej celem pozyskania partnerów do realizacji projektów oraz udziałowców mogących rewaloryzować lub dokapitalizować wartość majątku trwałego Określenie dostępnej i konkurencyjnej oferty rynkowej w ramach działań na rzecz turystyki społecznej konkurencja przez specjalizację i właściwe dostosowanie oferty oraz jej sieciową dostępność MoŜliwość włączenia wielu osób z wykluczonych grup społecznych przez podejście nie nastawione bezpośrednio na wyniki finansowe ZagroŜenia Brak zmian strukturalnych, zwłaszcza w organizacjach o wieloletnim rodowodzie, prowadzić moŝe do ich marginalizacji przez dalsze zmniejszanie się liczby i aktywności ich członków Niska skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych moŝe prowadzić do ograniczania oraz zaniku pewnych form aktywności programowej, a tym samym zmniejszania atrakcyjności proponowanej oferty Brak róŝnorodnych form współpracy prowadzić moŝe nie tylko do zmniejszania atrakcyjności organizacji dla ich członków lub sympatyków, ale takŝe do tworzenia zewnętrznej konkurencji w Polsce przez zakładanie polskich oddziałów zagranicznych organizacji Wyzbycie się majątku trwałego lub doprowadzenie do jego degradacji bez opracowania podejścia strategicznego do produktu, jakim miałby się on stać, prowadzić moŝe do utraty szansy na dywersyfikację finansowania realizowanych działań statutowych Źródło: na podstawie danych Instytutu Turystyki. Innymi relacjami mającymi wpływ na turystykę społeczną są związki między podmiotami prywatnymi a organizacjami społecznymi. Podmioty te oferują dostępne cenowo usługi składniki produktu turystycznego turystyki społecznej. Oprócz tradycyjnych dysponentów bazy noclegowej, zwłaszcza o standardzie turystycznym, od kilku lat obserwuje się wzrost znaczenia dysponentów bazy agroturystycznej. Ponadto naleŝy zauwa- Ŝyć, Ŝe nawet ten element oferty turystycznej dostarczany jest często przez organizacje społeczne. Wówczas relacja kieruje się na usługi komplementarne, jak wypoŝyczanie sprzętu do rekreacji lub sportów. NaleŜy zaznaczyć, Ŝe w Polsce nie zostały wykształcone w zakresie turystyki społecznej trwałe relacje między jednostkami administracji publicznej a podmiotami sektora prywatnego. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest brak spójnego programu turystyki społecznej, który nakierowany byłby zarówno na zwiększanie uczestnictwa określonych grup

15 Kierunki rozwoju turystyki społecznej 15 społecznych w turystyce, jak i na przeciwdziałanie skutkom obniŝonego popytu w czasie tzw. niskiego sezonu. Takie relacje prowadzą w konsekwencji do ścisłego współdziałania wszystkich aktorów sceny społecznej turystyki, a tym samym do zwiększania jej efektywności. Przy tym określone programowo relacje, które wiąŝą się z określonymi transferami środków, nie zaburzają funkcjonowania całości rynku turystycznego. 5. Tendencje rozwojowe turystyki społecznej na świecie i w Europie Przed rozwojem turystyki społecznej w Europie postawiono kilka celów, wśród których dominuje wprowadzenie zintegrowanego podejścia do rozwoju tej turystyki w kaŝdym z państw. Chodzi o to, aby poszczególne kraje europejskie opracowały rozwiązania strategiczno-programowe na rzecz rozwoju turystyki społecznej na administrowanym obszarze. Programy te powinny wypływać z dotychczasowych doświadczeń i praktyk, a dzięki bezpośredniej współpracy powinny być stopniowo łączone na zasadzie współpracy transnarodowej. W ten sposób pierwotna idea zwiększania dostępności turystyki dla coraz to nowych grup osób nie byłaby jedynie elementem polityki turystycznej nastawionej na rozwój turystyki krajowej, w tym zmniejszania strat powodowanych przez fluktuację popytu turystycznego, ale teŝ sposobem na poznawanie innych krajów. W tym zakresie stawia się nie tylko na znane juŝ grupy aktorów zwyczajowo zainteresowanych rozwojem turystyki społecznej (wspomnianych w rozdziale 1), ale takŝe na związki zawodowe jako duŝe organizacje zrzeszające oraz na struktury międzynarodowe, jak instytucje Unii Europejskiej, jako adresatów funkcji monitorowania i koordynacji rozwoju turystyki społecznej w Europie. Podkreśla się, Ŝe spośród warunków brzegowych rozwoju turystyki społecznej działania powinny dotyczyć zwłaszcza grup najbardziej marginalizowanych ekonomicznie, społecznie i pochodzeniowo (miejsce zamieszkania lub stałego przebywania) oraz przynosić wymierny w kaŝdym okresie efekt społeczny lub ekonomiczny nie tylko stronom realizującym, ale takŝe regionom oraz beneficjentom końcowym. Podstawową formą realizacji powinna być współpraca publiczno-społeczno-prywatna. W odniesieniu do roli poszczególnych stron, powołanych do współ-

16 16 Julia Wojciechowska-Solis pracy w ramach europejskiej platformy turystyki społecznej, zwraca się szczególną uwagę na zwiększenie liczby podmiotów prywatnych branŝy turystycznej. Mogą one nie tylko realizować swoje podstawowe cele, jak osiągnięcie właściwej pozycji konkurencyjnej oraz stopy zwrotu, ale takŝe utrzymywać profesjonalną kadrę mimo wahań popytu na rynku Rozwój turystyki społecznej w Unii Europejskiej W Europie ramy teoretyczne, legislacyjne i planistyczne w dziedzinie turystyki społecznej nie są obecnie zbyt rozbudowane, jednakŝe funkcjonuje wiele znaczących przykładów systemowego ujęcia zjawiska turystyki społecznej dla określonych grup odbiorców. Elementem wspólnym tych rozwiązań jest zasada partnerstwa, dzięki której moŝliwe jest stworzenie ram pozwalających włączyć wiele osób do strumienia ruchu turystycznego. Tradycyjnym przykładem jest Francuska Krajowa Agencja ds. Bonów Wakacyjnych (ANCV), która odnotowała w 2005 r. obroty w wysokości około miliarda euro. Agencja powstała w 1982 r. jako organ publiczny o charakterze przemysłowo-handlowym do realizacji następujących trzech celów: ułatwiania jak największej liczbie osób, zwłaszcza o niskich dochodach, wyjazdu na wakacje; zapewniania swobody wyboru dzięki rozległej sieci specjalistów w dziedzinie turystyki, umiejących zaspokoić wszelkie potrzeby; zapewniania współpracy na rzecz rozwoju turystyki, przyczyniającej się do jej bardziej równomiernego rozłoŝenia w poszczególnych regionach. Bony wakacyjne otrzymuje corocznie ok. 2,5 mln osób, a korzyści z nich odnosi ok. 7 mln wyjeŝdŝających. ANCV dysponuje siecią ponad organizacji stowarzyszonych, uczestniczących w finansowaniu jej działalności, a w świadczenie usług zaangaŝowanych jest blisko pracowników branŝy turystyki i wypoczynku. Programy realizowane przez agencję pomagają umoŝliwiać wyjazdy na wakacje grupom mniej uprzy- 3 ( ).

17 Kierunki rozwoju turystyki społecznej 17 wilejowanym, osobom niepełnosprawnym, ludziom młodym itd., zapewniając granty wakacyjne o łącznej wartości ok. 4,5 mln euro. Do podobnych praktyk, realizowanych w bardziej ograniczonym zakresie i skierowanych do węŝszej grupy odbiorców, ale równie cennych, naleŝy zaliczyć wspólną inicjatywę trzech organizacji: z Wielkiej Brytanii (Family Holiday Association), Belgii (Toerisme Vlaanderen) oraz Francji (Vacances Ouvertes), które prowadzą skoordynowane działania na rzecz zapewnienia w tych trzech krajach turystyki dla wszystkich 4. Podobnie ukierunkowane systemowe działania podejmowane są na szczeblu regionalnym przez rząd Andaluzji w Hiszpanii, który rozwija program Residencias de Tiempo Libre domów wypoczynkowych oraz program Conoce tu Costa: Poznaj swoje wybrzeŝe. W ich ramach organy administracji samorządowej szczebla regionalnego i lokalnego współpracują na rzecz udziału osób starszych w imprezach turystycznych na terenie wspomnianej wspólnoty autonomicznej. W celu zwiększenia roli turystyki społecznej, Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny proponuje utworzenie platformy w dziedzinie tej turystyki. Mogłaby ona posłuŝyć m.in. do: upowszechnienia i poszerzenia zakresu istniejących programów oraz liczby osób korzystających z turystyki społecznej w całej Europie; wykorzystania międzynarodowego wymiaru istniejących programów przez realizację programów współpracy dwustronnej i wielostronnej; wspierania stopniowej realizacji ogólnoeuropejskiej turystyki społecznej, w której uczestniczyć będzie jak największa liczba państw. Do potencjalnych uczestników moŝna by zaliczyć organizacje, które zarządzają obecnie programami turystyki społecznej w róŝnych krajach: organizacje związkowe i spółdzielnie zainteresowane realizacją programu, pracodawców z jak najszerzej rozumianej branŝy turystycznej zainteresowanych poprawą rentowności swoich przedsiębiorstw w sposób trwały, władze krajowe, regionalne i lokalne, Unię Europejską i jej instytucje, organizacje turystyki społecznej. NaleŜy zachęcać szeroki krąg pracowników zaangaŝowanych w za- 4 ( ).

18 18 Julia Wojciechowska-Solis rządzanie róŝnymi programami turystyki społecznej do doskonalenia oferowanych produktów i usług, do inwestycji w poprawę infrastruktury oraz do innowacji w zakresie oferowanych produktów, zwłaszcza tych, które mają charakter międzynarodowy. Koordynacja programów oraz stowarzyszenia odpowiedzialnych organizacji to dobre metody wprowadzania udoskonaleń i wymiany doświadczeń. EKES zaleca pełne zaangaŝowanie w programy turystyki społecznej przedsiębiorstw z branŝy turystycznej. Turystyka społeczna jest nośnikiem wartości zgodnych z zasadami dobrego zarządzania, konkurencyjności i dochodowości w perspektywie krótkoterminowej, a przede wszystkim w perspektywie średnio- i długoterminowej; pozwala teŝ zapewnić całoroczne zatrudnienie wielu pracownikom. Władze oraz instytucje krajowe, regionalne i lokalne EKES pragną zachęcić do ustanawiania programów turystyki społecznej ze względu na płynące z nich korzyści społeczne i gospodarcze. EKES zaleca instytucjom europejskim, by pamiętały, Ŝe turystyka społeczna jest rodzajem działalności łączącej cele z dziedziny turystyki i polityki społecznej. Pobudzanie do działania, koordynacja techniczna, upowszechnianie doświadczeń oraz stworzenie forum umoŝliwiającego zawieranie międzynarodowych umów naleŝą do zadań, które Komisja Europejska moŝe realizować opierając się na własnych zasobach, poprzez Dział Turystyki, w celu ustanowienia efektywnej europejskiej platformy turystyki społecznej. 7. Aspekty praktyczne turystyki społecznej w Polsce na przykładzie gminy Bałtów Polskim przykładem na działalność społeczną w zakresie turystyki prowadzącą do rozwoju ekonomicznego rejonu jest Bałtów gmina w województwie świętokrzyskim, którą oŝywił społeczny pomysł na turystykę. W 2001 r. aktywni mieszkańcy gminy zebrali się, by wspólnie przedsięwziąć działania na rzecz walki z 30-procentową stopą bezrobocia 5, zacofaniem infrastrukturalnym, brakiem perspektyw na Ŝycie w swojej miejscowości. 5 Materiały informacyjne gminy Bałtów.

19 Kierunki rozwoju turystyki społecznej 19 Grupa inicjatywna, dokonawszy inwentaryzacji zasobów gminy: walorów przyrodniczych w postaci skał wapiennych i rzeki Kamiennej, postanowiła wykorzystać je jako atrakcję turystyczną. Pierwszym pomysłem był spływ tratwą, a po znalezieniu w 2003 r. śladów występowania na tym terenie dinozaurów, pierwszy w Polsce park jurajski. Koordynacją realizacji zajęło się Stowarzyszenie Na Rzecz Rozwoju Gminy Bałtów Bałt. Pierwsza replika dinozaura została zakupiona z pieniędzy składkowych, które Stowarzyszenie zebrało od większości mieszkańców gminy, a następne m.in. przy wykorzystaniu przedakcesyjnych programów Unii Europejskiej. Program odtwarzania gadów, choć bezpośrednio wpisujący się w działania komercyjne związane z tworzeniem produktu turystycznego o charakterze ponadlokalnym, od 2004 r. objęto wsparciem merytorycznym Polskiego Instytutu Geologicznego i Muzeum Ewolucji PAN. Na potrzeby prowadzenia działalności gospodarczej utworzono stowarzyszenie Delta, które w ramach inicjatywy wspólnotowej EQUAL 6 zajęło się przeciwdziałaniem sezonowości w turystyce. Dzięki temu osoby zatrudnione przy prowadzeniu spływów flisackich znalazły zatrudnienie przy uruchomionym stoku narciarskim, zachowując ciągłość zatrudnienia dzięki generowanemu przez tę atrakcję ruchowi turystycznemu. Na tym jednak nie poprzestano. Zasięg oddziaływania stworzonego produktu turystycznego, który przez zaangaŝowanie i profesjonalizm stał się produktem markowym, zaczęto rozszerzać na okolicę, tzn. 10 gmin połoŝonych na terenie trzech powiatów i dwóch województw. Tak określonym obszarem wdraŝania produktu zajęła się kolejna społeczna forma organizacyjna: Fundacja Partnerstwo Krzemienny Krąg, powstała w ramach pilotaŝowej inicjatywy Unii Europejskiej LEADER+ 7. Wśród planowanych działań fundacji jest m.in. budowa hotelu w celu wydłuŝenia pobytu gości i podniesienia oferowanego standardu usług, z myślą o nowej grupie docelowej klientów. W rezultacie dotychczasowych działań stworzono markowy produkt turystyczny opierający się na: parku jurajskim, stoku narciarskim (działającym zimą i latem), ośrodku jazdy konnej, ekosafari. 6 ( ). 7 ( ).

20 20 Julia Wojciechowska-Solis Korzysta z niego ponad 500 tys. osób rocznie (dane z 2009 r.). W wymiarze społeczno-gospodarczym doprowadziło to do: powstania czterech podmiotów zatrudniających 215 osób (stan na koniec 2009 r.), powstania licznej infrastruktury turystycznej, odtworzenia gminnej infrastruktury społecznej, podwojenia dochodów budŝetu gminy, obniŝenia poziomu bezrobocia z ok. 30% do 4 % (stan na koniec 2010 r.), zmiany wizerunku gminy (wszystkie przedsięwzięcia dają pracę mieszkańcom gminy, stwarzają im takŝe moŝliwości indywidualnego rozwoju i poprawy warunków Ŝycia. Ci, którzy byli i są członkami stowarzyszenia lub zaczynali pracę w stowarzyszeniu Bałt jako pracownicy fizyczni (sprzątacze, konserwatorzy zieleni), dziś są kierownikami sklepów, punktów gastronomii albo zakładają własne przedsiębiorstwa stolarnie, zakłady fryzjerskie, hoteliki, pasieki, gospodarstwa agroturystyczne. Dzięki systemowi zarządzania przeszli kilkuletni proces kształcenia i samokształcenia Aspekty praktyczne turystyki społecznej w Europie Do najlepszych praktyk w zakresie turystyki społecznej w Europie naleŝy zaliczyć Program IMSERSO 9 program wakacji dla osób starszych w ramach Instytutu Spokojnej Starości i Opieki Społecznej w Hiszpanii. Z załoŝenia program, oprócz dostarczania dostępnych ofert turystycznych osobom starszym, ma prowadzić do: zwiększania udziału (zmniejszanie fluktuacji) turystyki w PKB, zapobiegania sezonowemu spadkowi zatrudnienia, przeciwdziałania martwym okresom w ruchu turystycznym (sezonowość popytu). Tak sformułowane załoŝenia mają na celu ułatwienie dostępu do turystyki przez wyrównywanie szanse na starcie, wszyscy bowiem otrzymują tyle samo, czyli pojedynczy grant. Wygenerowane z systemu pie- 8 _inicjatywy_es/dobre_praktyki_2010/atlasy_baltow.pdf ( ). 9 ( ).

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013

Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Załącznik do Uchwały Nr XV/109/07 Rady Powiatu w Śremie z dnia 19 grudnia 2007 r. A B C Powiatowy Program Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2007-2013 Spis Treści: 1. Wprowadzenie...3-4 2.

Bardziej szczegółowo

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców

PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców 1 Autor: Aneta Para PO Kapitał Ludzki wsparcie takŝe dla przedsiębiorców Informacje ogólne o PO KL 29 listopada br. Rada Ministrów przyjęła projekt Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki (PO KL), który jest

Bardziej szczegółowo

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej

Kierunki rozwoju turystyki do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem turystyki wiejskiej Kierunki rozwoju do 2015 roku, ze szczególnym uwzględnieniem wiejskiej Katarzyna Sobierajska Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sportu i Turystyki Międzynarodowa Konferencja Perspektywy rozwoju i promocji

Bardziej szczegółowo

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu

Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wparcie społeczeństwa informacyjnego i e-biznesu Wsparcie rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Tomasz Napiórkowski Departamentu Społeczeństwa Informacyjnego

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do Uchwały Nr XXV/149/2008 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 30 grudnia 2008 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Z ZAKRESU REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r.

Departament Polityki Regionalnej, Wydział Zarządzania RPO, Biuro Ewaluacji RPO. Toruń, 4 październik 2011r. Rekomendacje dotyczące akcji informacyjnej o komplementarności z badania ewaluacyjnego pt. Analiza efektów komplementarności wsparcia pomiędzy projektami dofinansowanymi w ramach programów z perspektywy

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Postanowienia ogólne

Rozdział I Postanowienia ogólne Załącznik nr 1 do uchwały nr.. Rady Gminy Wińsko z dnia.. PROJEKT Program współpracy Gminy Wińsko z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust.3 ustawy z dnia 24 kwietnia

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r.

Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. Uchwała Nr XXXII/254/2005 Rady Miasta Krasnystaw z dnia 25 października 2005r. w sprawie Programu Współpracy Miasta Krasnystaw z Organizacjami Pozarządowymi w 2006 r. Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXIII/532/12 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 15 marca 2012 r.

UCHWAŁA Nr XXIII/532/12 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 15 marca 2012 r. UCHWAŁA Nr XXIII/532/12 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie przyjęcia Wrocławskiego Programu Działań na Rzecz Osób Niepełnosprawnych pod nazwą Bez barier na lata 2012-2014 Na podstawie

Bardziej szczegółowo

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST

INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST INFORMACJE O PROJEKTACH, O KTÓRYCH MOWA W ART. 2 UST. 1 PKT 26A USTAWY, W RAMACH KTÓRYCH MOŻNA UZYSKAĆ POMOC W ZAKRESIE PORADNICTWA ZAWODOWEGO I INFORMACJI ZAWODOWEJ ORAZ POMOCY W AKTYWNYM POSZUKIWANIU

Bardziej szczegółowo

III KONGRES ODNOWY WSI CO TO JEST ODNOWA WSI I JAK SIĘ JĄ ROBI?

III KONGRES ODNOWY WSI CO TO JEST ODNOWA WSI I JAK SIĘ JĄ ROBI? III KONGRES ODNOWY WSI CO TO JEST ODNOWA WSI I JAK SIĘ JĄ ROBI? Program zadziała tylko gdy: 1. Zadziałają dobrzy liderzy 2. Władze gminy rozumieją i wspierają program 3. Jest opracowana wizja i plan rozwoju

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR XXXVIII/307/05 RADY MIEJSKIEJ W CZARNEJ BIAŁOSTOCKIEJ

UCHWAŁA NR XXXVIII/307/05 RADY MIEJSKIEJ W CZARNEJ BIAŁOSTOCKIEJ UCHWAŁA NR XXXVIII/307/05 RADY MIEJSKIEJ W CZARNEJ BIAŁOSTOCKIEJ z dnia 22 listopada 2005 r. w sprawie przyjęcia Programu Współpracy Gminy Czarna Białostocka z organizacjami pozarządowymi oraz osobami

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLIN NA LATA 2009 2013

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLIN NA LATA 2009 2013 Załącznik do Uchwały Nr Rady Miasta Lublin z dnia 2008 roku PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ MIESZKAŃCÓW MIASTA LUBLIN NA LATA 2009 2013 Lublin 2008 SPIS TERŚCI I. ZAŁOśENIA PROGRAMU AKTYWNOŚCI LOKALNEJ 3 II.

Bardziej szczegółowo

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013

Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Małopolski Regionalny Program Operacyjny na lata 2007 2013 Regionalny program operacyjny jest narzędziem słuŝącym realizacji strategii rozwoju regionu przy wykorzystaniu środków Unii Europejskiej w latach

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011.

Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011. Uchwała Nr 125/XIII/2011 Rady Miasta i Gminy Szczekociny z dnia 20.10.2011. w sprawie: przyjęcia Programu Promocji Zdrowia Psychicznego dla Gminy Szczekociny na lata Na podstawie art. 18 ust 2 pkt 15 ustawy

Bardziej szczegółowo

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR)

Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) Strategia zarządzania kapitałem ludzkim Biznes społecznie odpowiedzialny (CSR) To koncepcja, według, której firmy dobrowolnie prowadzą działalność uwzględniającą interesy społeczne i ochronę środowiska,

Bardziej szczegółowo

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok

Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok Załącznik do uchwały nr XLVI/282/13 Rady Miejskiej w Niemodlinie z dnia 26 września 2013 r. Program wspierania seniorów w gminie Niemodlin Niemodlin, 2013 rok CZĘŚĆ OGÓLNA Starzenie się jest naturalnym

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r.

PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020. Giżycko, 21 października 2015 r. PROGRAM WSPÓŁPRACY TRANSGRANICZNEJ POLSKA-ROSJA 2014-2020 Giżycko, 21 października 2015 r. Program Polska-Rosja 2014-2020 Program Polska - Rosja 2014-2020 przygotowywany jest przez współpracujące ze sobą

Bardziej szczegółowo

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA

ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA ZINTEGROWANY ROZWÓJ PRZEWORSKO- DYNOWSKIEGO OBSZARU WSPARCIA projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Techniczna

Bardziej szczegółowo

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski

Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych. Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Ocena realizacji celu strategicznego RIS: Integracja środowisk społecznogospodarczych regionu Wanda M. Gaczek Józef Komorowski Rober Romanowski Struktura opracowania 1. Źródła informacji, metoda oceny

Bardziej szczegółowo

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka

Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Wsparcie przedsięwzięć turystycznych z funduszy strukturalnych w latach 2007-2013 w ramach Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka Warszawa, 23 czerwca 2006 r. Gospodarka turystyczna NaleŜy zauwaŝyć,

Bardziej szczegółowo

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja

Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja 1 PROGRAM FUNDUSZ INICJATYW OBYWATELSKICH NA LATA 2014-2020 2020 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej Departament PoŜytku Publicznego 2 Projekt Programu FIO na lata 2014-2020 Kontynuacja Projekt jest

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr 848 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 23 września 2009 r.

Uchwała nr 848 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 23 września 2009 r. Uchwała nr 848 Senatu Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 23 września 2009 r. w sprawie Programu działań na rzecz wyrównywania szans edukacyjnych studentów niepełnosprawnych Uniwersytet Szansą dla Wszystkich

Bardziej szczegółowo

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014

Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach. Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 Izba Przemysłowo-Handlowa w Tarnowskich Górach Strategia Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach na lata 2007-2014 12 czerwca 2007 Misją Izby Przemysłowo-Handlowej w Tarnowskich Górach jest stworzenie

Bardziej szczegółowo

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS

Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Założenia Regionalnego Programu Operacyjnego - LUBUSKIE 2020 - EFS Regionalny Program Operacyjny - Lubuskie 2020 cel główny Długofalowy, inteligentny i zrównoważony rozwój oraz wzrost jakości życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych

Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Międzynarodowe warsztaty Zatrudnienie, równouprawnienie, bezpieczeństwo socjalne (nestor) Wspieranie kształcenia i zatrudniania ludzi młodych Nikogo nie wolno pozostawić samemu sobie pomysły działań i

Bardziej szczegółowo

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania

Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania Wydział Zarządzania Regionalnym Programem Operacyjnym Nowa perspektywa finansowa UE nowe uwarunkowania UNIA EUROPEJSKA EUROPEJSKI FUNDUSZ ROZWOJU REGIONALNEGO Rozporządzenie ogólne PE i Rady Ukierunkowanie

Bardziej szczegółowo

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH

MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH Załącznik do Uchwały Nr Rady Miejskiej Leszna z dnia MIEJSKI PROGRAM NA RZECZ WSPIERANIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH na lata 2014-2016 1 OPIS PROBLEMU Niepełnosprawność, zgodnie z treścią ustawy o rehabilitacji

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne

Konsultacje społeczne Konsultacje społeczne Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego 2011-2020 10 maja 2011 r. Strategia Rozwoju Kapitału Społecznego Prezentacja drugiego celu operacyjnego: zwiększenie partycypacji społecznej

Bardziej szczegółowo

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE

WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE WIEDZA INNOWACJE TRANSFER TECHNOLOGII EFEKTYWNE WYKORZYSTANIE ŚRODKÓW UE RCITT to: Doświadczony Zespół realizujący projekty Baza kontaktów w sferze nauki i biznesu Fachowe doradztwo Otwartość na nowe pomysły

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020

UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE. z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 UCHWAŁA NR /2015 RADY MIEJSKIEJ W MUROWANEJ GOŚLINIE z dnia 2015 r. w sprawie przyjęcia Gminnego programu wspierania seniorów na lata 2015-2020 Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r.

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych

Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Program Współpracy Międzyregionalnej (INTERREG IV C) wspierający inicjatywę Komisji Europejskiej Regiony na rzecz zmian gospodarczych Komisja Europejska zatwierdziła Program Operacyjny Współpracy Międzyregionalnej

Bardziej szczegółowo

Zestawienie uwag i opinii zebranych w ramach konsultacji społecznych

Zestawienie uwag i opinii zebranych w ramach konsultacji społecznych Zestawienie uwag i opinii zebranych w ramach konsultacji społecznych do projektu Rocznego programu współpracy Samorządu Województwa Mazowieckiego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013

Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 Program Operacyjny Współpracy Transgranicznej Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 1 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita Polska 2007-2013 CEL PROGRAMU 2 POWT Republika Czeska - Rzeczpospolita

Bardziej szczegółowo

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD

PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD Załącznik do Uchwały nr XXIV/196/08 Rady Gminy Szemud z dnia 08 września 2008 r. PROGRAM AKTYWNOŚCI LOKALNEJ GMINY SZEMUD NA LATA 2008 2013 Szemud 2008 SPIS TREŚCI: I. WSTĘP.. 3 II. III. IV. ZAŁOŻENIA

Bardziej szczegółowo

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy

Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy Ekonomia społeczna płaszczyzną współpracy XII Małopolskie Forum Organizacji Pozarządowych Konferencja Małopolskiego Forum Organizacji Pozarządowych Instytucje wsparcia organizacji pozarządowych w Małopolsce

Bardziej szczegółowo

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej

Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Dotacje vs. instrumenty zwrotne w obszarze wsparcia dla przedsiębiorstw w nowej perspektywie finansowej Wnioski z badania IBnGR Perspektywa finansowa 2007-2013 przyniosła nowe instrumenty finansowania.

Bardziej szczegółowo

Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności. Kultura dla Seniorów. 26 września 2012 r.

Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności. Kultura dla Seniorów. 26 września 2012 r. Konwencja Międzypokoleniowe Dni Aktywności Kultura dla Seniorów 26 września 2012 r. Europejski Rok Aktywności Osób Starszych i Solidarności Międzypokoleniowej 2012 1. Idea przewodnia obchodów roku w krajach

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr.. Rady Powiatu w Prudniku z dnia. 2014 r.

Uchwała Nr.. Rady Powiatu w Prudniku z dnia. 2014 r. PROJEKT Uchwała Nr.. Rady Powiatu w Prudniku z dnia. 2014 r. w sprawie uchwalenia programu współpracy Powiatu Prudnickiego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. www.kraina-nafty.pl

Funkcjonowanie Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy. www.kraina-nafty.pl Funkcjonowanie Szwajcarsko-Polskiego Programu Współpracy Szwajcarsko-Polski Program Współpracy jest formą bezzwrotnej pomocy zagranicznej przyznanej przez Szwajcarię Polsce i 9 innym członkom Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

Uchwała nr V/17/06 Rady Miejskiej w Kudowie Zdroju z dnia 28 grudnia 2006 roku

Uchwała nr V/17/06 Rady Miejskiej w Kudowie Zdroju z dnia 28 grudnia 2006 roku Uchwała nr V/17/06 Rady Miejskiej w Kudowie Zdroju z dnia 28 grudnia 2006 roku w sprawie : przyjęcia Programu współpracy Miasta Kudowa Zdrój z podmiotami prowadzącymi działalność poŝytku publicznego na

Bardziej szczegółowo

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020

Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 Konsultacje społeczne Regionalny Plan Rozwoju Ekonomii Społecznej w Województwie Małopolskim na lata 2013-2020 SEKTOR EKONOMII SPOŁECZNEJ W MAŁOPOLSCE 1. Małopolska jest uznawana za lidera ekonomii społecznej:

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY WĘGIERSKA GÓRKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZACYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2005

PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY WĘGIERSKA GÓRKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZACYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO NA ROK 2005 Załącznik nr 1 do Uchwały Rady Gminy Węgierska Górka Nr XIX/192/2004 PROGRAM WSPÓŁPRACY GMINY WĘGIERSKA GÓRKA Z ORGANIZACJAMI POZARZĄDOWYMI ORAZ INNYMI PODMIOTAMI PROWADZACYMI DZIAŁALNOŚĆ POśYTKU PUBLICZNEGO

Bardziej szczegółowo

Fundusz dla Organizacji Pozarządowych w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG szansą dla III sektora

Fundusz dla Organizacji Pozarządowych w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG szansą dla III sektora ECORYS Polska Iwona Burakowska Fundusz dla Organizacji Pozarządowych w ramach Norweskiego Mechanizmu Finansowego i Mechanizmu Finansowego EOG szansą dla III sektora Kraków, 11 października 2007 r. Finansowanie

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Powiatu Gorlickiego

Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Powiatu Gorlickiego Załącznik do Uchwały X/89/11 Rady Powiatu Gorlickiego z dnia 20 października Strategia Rozwiązywania Problemów Społecznych Powiatu Gorlickiego Wskaźniki realizacji działao Gorlice październik 2011 I. CEL

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH NA LATA 2011-2015 Według danych szacunkowych liczba niepełnosprawnych zamieszkujących Powiat Wałecki wynosi ok. 20%. Porównywalnie więc do poprzednich

Bardziej szczegółowo

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej

Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Projekt Europejski Wymiar Łodzi Wsparcie przedsiębiorców z Łodzi środkami Unii Europejskiej Towarzystwo Inicjatyw Europejskich ul. Próchnika 1 lok. 303 90-408 Maj 2013 Operator Programu Wolontariatu Długoterminowego

Bardziej szczegółowo

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość

Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Miejskie Centrum Pomocy Rodzinie w Zamościu Program aktywności lokalnej w zakresie przeciwdziałania wykluczeniu społecznemu na terenie Miasta Zamość Zamość, kwiecień 2008 roku Wstęp Problem wykluczenia

Bardziej szczegółowo

Środowisko dla Rozwoju

Środowisko dla Rozwoju ENEA Krajowa sieć partnerstwa Środowisko dla Rozwoju na rzecz promowania zasad zrównowaŝonego rozwoju i jej rola we wdraŝaniu POIiŚ 27 maja 2010 r. Zamość Spis treści 1. Europejska Sieć Organów Środowiskowych

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze W województwie lubuskim

Bardziej szczegółowo

Wioska Garncarska dobra praktyka

Wioska Garncarska dobra praktyka Projekt pn. Edukacja dla inicjatywy lokalnej w Gminie Lubomierz jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Priorytet IX, działanie

Bardziej szczegółowo

Realizacja i wdrażanie zasady partnerstwa w województwach:

Realizacja i wdrażanie zasady partnerstwa w województwach: Realizacja i wdrażanie zasady partnerstwa w województwach: -łódzkim -podlaskim - warmińsko-mazurskim 1 Województwo Łódzkie: 1. Jaki jest skład liczbowy i procentowy Komitetu Monitorującego w stosunku do

Bardziej szczegółowo

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska

Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków. z UE. Barbara Pędzich-Ciach. ekspertka: prowadząca: Dorota Kostowska Dokumenty strategiczne w pozyskiwaniu środków ekspertka: z UE. Barbara Pędzich-Ciach prowadząca: Dorota Kostowska Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc

Bardziej szczegółowo

Model Współpracy JST - NGO

Model Współpracy JST - NGO Rola organizacji pozarządowych w środowisku lokalnym Model Współpracy JST - NGO Agnieszka Wróblewska Fundacja EOS PROJEKT RAZEM JESTEŚMY NAJSILNIEJSI WDROŻENIE MODELU WSPÓŁPRACY W 6 GMINACH POWIATU ŁUKOWSKIEGO

Bardziej szczegółowo

Czym jest foresight?

Czym jest foresight? Foresight technologiczny rozwoju sektora usług ug publicznych w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym Czym jest foresight? Konferencja Otwierająca Politechnika Śląska, Zabrze 17.06.20009 Foresight: Badanie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016

PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016 PROGRAM GMINA KLUCZBORK DLA SENIORA NA LATA 2014-2016 WSTĘP 1. CEL PROGRAMU: Godne starzenie się poprzez aktywność społeczną i poprawę jakości życia. 2. REALIZATORZY PROGRAMU 3. ZASADY FINANSOWANIA ORAZ

Bardziej szczegółowo

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

UNIA EUROPEJSKA Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego Podstawowa dokumentacja konkursowa Podstawowa dokumentacja konkursowa Regionalny Program Operacyjny Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 Szczegółowy opis priorytetów RPO WZ Przewodnik do

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

Samorządom gminnym, powiatowym i wojewódzkim trudno będzie samodzielnie udźwignąć tak kosztowne zadanie. Dlatego teŝ uznano, za niezbędne opracowanie

Samorządom gminnym, powiatowym i wojewódzkim trudno będzie samodzielnie udźwignąć tak kosztowne zadanie. Dlatego teŝ uznano, za niezbędne opracowanie WSTĘP Podstawą prawną opracowania Programu Osłonowego Wspieranie Jednostek Samorządu Terytorialnego w Tworzeniu Systemu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie jest przepis art. 8 pkt 6 i 7 ustawy z dnia

Bardziej szczegółowo

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE KONFERENCJA WOJEWÓDZKA nt. Wykorzystanie lokalnych wartości w rozwoju społeczno gospodarczym obszarów w wiejskich prof. nadzw. dr hab. Mirosław Boruszczak WYKORZYSTANIE TRADYCJI KULTUROWYCH W AGROTURYSTYCE

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PROJEKTU:. NAZWA WNIOSKODAWCY:.. WNIOSKOWANA KWOTA Z EFRR:... DATA WPŁYNI

TYTUŁ PROJEKTU:. NAZWA WNIOSKODAWCY:.. WNIOSKOWANA KWOTA Z EFRR:... DATA WPŁYNI Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-203 W ramach 4 Osi Rozwój infrastruktury

Bardziej szczegółowo

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego

CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw. Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego 2011 Małgorzata Jelińska CSR a konkurencyjność polskich przedsiębiorstw Działania PARP w zakresie biznesu społecznie odpowiedzialnego Szczecin, 23.11.2011 r. Definicja CSR zgodnie z ISO 26000 Społeczna

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXIV/502/12 RADY MIASTA GDYNI z 31 października 2012 roku

UCHWAŁA Nr XXIV/502/12 RADY MIASTA GDYNI z 31 października 2012 roku UCHWAŁA Nr XXIV/502/12 RADY MIASTA GDYNI z 31 października 2012 roku w sprawie: przyjęcia projektu Gdynia Rodzinna na lata 2013 2018 Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie

Bardziej szczegółowo

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska

Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Załącznik nr 1 do Regulaminu Kryteria konkursu na Najlepsze Europejskie Destynacje (EDEN) Edycja Polska Kryteria podstawowe (podstawa dopuszczenia): aplikująca destynacja stanowi obszar, który spełnia

Bardziej szczegółowo

Program Współpracy Powiatu Świdnickiego z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność poŝytku publicznego na rok 2008.

Program Współpracy Powiatu Świdnickiego z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność poŝytku publicznego na rok 2008. Program Współpracy Powiatu Świdnickiego z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność poŝytku publicznego na rok 2008. Rozdział 1 Postanowienia ogólne 1. Przyjmuje się Program Współpracy

Bardziej szczegółowo

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ

POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA ORAZ Załącznik do uchwały Nr XXXII/219/2006 Rady Powiatu Średzkiego z dnia 23 marca 2006 roku POWIATOWY PROGRAM DZIAŁAŃ NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH W ZAKRESIE REHABILITACJI SPOŁECZNEJ, ZAWODOWEJ I ZATRUDNIANIA

Bardziej szczegółowo

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola

Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola Skrót założeń strategii rozwoju usług edukacyjnych w gminie Lesznowola sporządzony w ramach projektu Od diagnozy do strategii model planowania rozwoju usług publicznych dofinansowanego ze środków Unii

Bardziej szczegółowo

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego

Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego Departament Europejskiego Funduszu Społecznego Spotkanie współfinansowane ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego Zgodnie z

Bardziej szczegółowo

GOSPODAROWANIE ŚRODKAMI FUNDUSZU PRACY - SPRAWOZDANIE ZA 2005 R. -

GOSPODAROWANIE ŚRODKAMI FUNDUSZU PRACY - SPRAWOZDANIE ZA 2005 R. - MIEJSKI URZĄD PRACY W LUBLINIE www.mup.lublin.pl GOSPODAROWANIE ŚRODKAMI FUNDUSZU PRACY - SPRAWOZDANIE ZA 2005 R. - LUBLIN, MARZEC 2006 R. Gospodarowanie środkami Funduszu Pracy - sprawozdanie za 2005

Bardziej szczegółowo

Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA

Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA Program Polsko Amerykańskiej Fundacji Wolności realizowany przez PSPiA KLANZA Idea programu W programie Wolontariat studencki grupy liczące od dwóch do pięciu studentów wolontariuszy prowadzą zajęcia edukacyjne

Bardziej szczegółowo

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora

Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Zdolności finansowe organizacji pozarządowych w Lubuskiem (aplikowane o środki FIO, EFS, samorządowe) potrzeby III sektora Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej w Zielonej Górze Ekonomia społeczna to

Bardziej szczegółowo

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU

PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU ZAŁĄCZNIK NR 2 Załącznik do uchwały nr XLVI/286/2002 Rady Powiatu w Olecku z dnia 18 kwietnia 2002 roku PROGRAM PRZECIWDZIAŁANIA BEZROBOCIU w POWIECIE OLECKIM NA LATA 2002-2006 Kwiecień 2002 rok I. Cel

Bardziej szczegółowo

Spełnione Data wpisu do KRS: 23.10.2003 r. Stowarzyszenie Forum Recyklingu Samochodów

Spełnione Data wpisu do KRS: 23.10.2003 r. Stowarzyszenie Forum Recyklingu Samochodów 16 lipca 2007 r. zgłoszenia poprawne pod względem formalnym, tj. spełniające łącznie 3 kryteria podane w ogłoszeniu o naborze, zostały przekazane Radzie Działalności PoŜytku Publicznego, celem uzyskania

Bardziej szczegółowo

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1

Rozdział I Cele współpracy w ramach programu 1 Załącznik do uchwały Nr XXXVII/ 258 /2010 Rady Gminy Popielów z dnia 28 stycznia 2010r. Program współpracy Gminy Popielów z organizacjami pozarządowymi i podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA

OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA OPRACOWANIE ZINTEGROWANEGO PROGRAMU AKTYWIZACJI I PARTYCYPACJI SPOŁECZNEJ NA TERENIE OBSZARU FUNKCJONALNEGO BLISKO KRAKOWA - w ramach projektu Razem Blisko Krakowa zintegrowany rozwój podkrakowskiego obszaru

Bardziej szczegółowo

TYTUŁ PROJEKTU:. NAZWA WNIOSKODAWCY:.. WNIOSKOWANA KWOTA Z EFRR:... DATA WPŁYNI

TYTUŁ PROJEKTU:. NAZWA WNIOSKODAWCY:.. WNIOSKOWANA KWOTA Z EFRR:... DATA WPŁYNI Karta oceny merytorycznej wniosku o dofinansowanie projektu współfinansowanego ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013 W ramach 4 osi Rozwój infrastruktury

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO

MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO MINISTERSTWO ROZWOJU REGIONALNEGO www.mrr.gov.pl tel. 022 461 31 45 media@mrr.gov.pl faks 022 461 33 10 50+ na rynku pracy dylematy i wyzwania polityki społecznej w kontekście doświadczeń Programu Inicjatywy

Bardziej szczegółowo

Warszawa, 20 listopada 2014 r.

Warszawa, 20 listopada 2014 r. Podsumowanie rezultatów Priorytetu I Zatrudnienie i integracja społeczna Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki Małgorzata Michalska Departament Wdrażania EFS w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Szanse edukacyjne wiejskich dzieciz doświadczeń samorządowca

Szanse edukacyjne wiejskich dzieciz doświadczeń samorządowca Szanse edukacyjne wiejskich dzieciz doświadczeń samorządowca Teresa Kot Sekretarz Powiatu Puławskiego Radna Sejmiku Województwa Lubelskiego Czy warto zajmować się edukacją małych dzieci? opinie zebrane

Bardziej szczegółowo

www.forumrynkupracy.com.pl.

www.forumrynkupracy.com.pl. Projekt współfinansowany jest ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. www.forumrynkupracy.com.pl. Konferencja 22.09.11, Wrocław imię, nazwisko prelegenta: Zenon Matuszko

Bardziej szczegółowo

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015

Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015. Katowice 31 marca 2015 Działania Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na rzecz ekonomii społecznej w latach 2014 2015 Katowice 31 marca 2015 Koordynacja ekonomii społecznej w ustawie o pomocy społecznej

Bardziej szczegółowo

I. WPROWADZENIE... 2 II. CEL PROGRAMU... 2 III. ADRESACI PROGRAMU... 2 IV. REALIZATORZY PROGRAMU... 3 V. FORMY WSPÓŁPRACY... 3

I. WPROWADZENIE... 2 II. CEL PROGRAMU... 2 III. ADRESACI PROGRAMU... 2 IV. REALIZATORZY PROGRAMU... 3 V. FORMY WSPÓŁPRACY... 3 Załącznik do Uchwały Nr... Rady Gminy Pietrowice Wielkie z dnia 2015r. Roczny Program Współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku

Bardziej szczegółowo

P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełm z organizacjami pozarz dowymi i innymi podmiotami prowadz cymi działalno ytku publicznego na 2006 rok.

P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełm z organizacjami pozarz dowymi i innymi podmiotami prowadz cymi działalno ytku publicznego na 2006 rok. P R O G R A M Współpracy Gminy Miasta Chełmży z organizacjami pozarządowymi i innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego na 2006 rok. WSTĘP Rozwój Chełmży i poprawa warunków życia mieszkańców

Bardziej szczegółowo

1. Pełny skład KM WRPO 24 100 % 2. Strona samorządowa 10 41,7 % 3. Strona rządowa 4 16,6 % 4. Partnerzy społeczni i gospodarczy,

1. Pełny skład KM WRPO 24 100 % 2. Strona samorządowa 10 41,7 % 3. Strona rządowa 4 16,6 % 4. Partnerzy społeczni i gospodarczy, Ad. 1 Skład liczbowy i procentowy Komitetu Monitorującego WRPO Lp. Strona reprezentowana Liczba Członków KM WRPO % udział danej Strony w składzie KM WRPO 1. Pełny skład KM WRPO 24 100 % 2. Strona samorządowa

Bardziej szczegółowo

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013

LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 MOśLIWO LIWOŚCI FINANSOWANIA ROZWOJU INNOWACJI W LATACH 2008-2013 2013 Działalno alność PARP na rzecz wspierania rozwoju i innowacyjności ci polskich przedsiębiorstw Izabela WójtowiczW Dyrektor Zespołu

Bardziej szczegółowo

Fundusz dla Organizacji. Pozarządowych. Prowadząca: ElŜbieta Kowalczyk Warszawa, 14 grudnia 2007

Fundusz dla Organizacji. Pozarządowych. Prowadząca: ElŜbieta Kowalczyk Warszawa, 14 grudnia 2007 Fundusz dla Organizacji Pozarządowych Prowadząca: ElŜbieta Kowalczyk Warszawa, 14 grudnia 2007 FUNDUSZ DLA ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH Fundusz dla organizacji pozarządowych Fundusz stworzony przez kraje

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA Nr XXXVII/294/05 RADY P O W I A T U. W S T A R A C H O W I C A C H z dnia 28 kwietnia 2005. roku

UCHWAŁA Nr XXXVII/294/05 RADY P O W I A T U. W S T A R A C H O W I C A C H z dnia 28 kwietnia 2005. roku UCHWAŁA Nr XXXVII/294/05 RADY P O W I A T U W S T A R A C H O W I C A C H z dnia 28 kwietnia 2005 roku w sprawie : zatwierdzenia programu pn. Powiat dla Niepełnosprawnych". Na podstawie art. 4 ust 1, pkt.

Bardziej szczegółowo

Sieciowanie w programie LEADER oraz Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich w okresie 2007-2013. Urszula Budzich-Szukała

Sieciowanie w programie LEADER oraz Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich w okresie 2007-2013. Urszula Budzich-Szukała Sieciowanie w programie LEADER oraz Krajowa Sieć Obszarów Wiejskich w okresie 2007-2013 Urszula Budzich-Szukała Krajowa Sieć Leader+ podstawy prawne Rozporządzenie Rady 1260/99 dotyczące ogólnych przepisów

Bardziej szczegółowo

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+

Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Festiwal Promocji Gospodarczej Warmii i Mazur 27-28 listopada 2014 roku, Działdowo Promocja województwa warmińsko-mazurskiego 2015+ Radosław Zawadzki Dyrektor Departamentu Koordynacji Promocji Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie?

Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Jacy inwestorzy i na jakich warunkach mogą wejść w projekty MS pozyskując niezbędne finansowanie? Bolesław Meluch Związek Banków Polskich Warunki powstawania projektów mieszkalnictwa senioralnego: Potrzebna

Bardziej szczegółowo

Centra Informacji i Planowania Kariery Zawodowej Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie w Krakowie, Nowym Sączu i Tarnowie

Centra Informacji i Planowania Kariery Zawodowej Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Krakowie w Krakowie, Nowym Sączu i Tarnowie Poradnictwo zawodowe na stronach www Strony www http://www.doradca-zawodowy.pl Zakres Strona internetowa projektu Narodowe Centrum Zasobów Poradnictwa Zawodowego Poradnictwo w Sieci realizowanego w ramach

Bardziej szczegółowo

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA

PRIORYTETY I DZIAŁANIA EFS PROPOZYCJA Tablica Działania EFS w ramach SOP Działanie (obszar interwencji) 1.1. Rozwój i modernizacja instrumentów i instytucji rynku 1.2. Wspieranie młodzieży poszukującej zarządzająca (Managing authority) EFS

Bardziej szczegółowo

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ

PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ PODSUMOWANIE SEZONU 2014 10 LAT TURYSTYKI W UNII EUROPEJSKIEJ EUROPEJSKA GOSPODARKA TURYSTYCZNA Największy turystyczny rynek świata 2013-560 milionów zagranicznych turystów w Europie (52 % udziału w światowej

Bardziej szczegółowo

Optymalny model odnowy wsi. Katowice 14.12.2012 r.

Optymalny model odnowy wsi. Katowice 14.12.2012 r. Optymalny model odnowy wsi Katowice 14.12.2012 r. Trzon programu stanowi oś URZĄD MARSZAŁKOWSKI GMINA SOŁECTWO Urząd Marszałkowski - Ustala zasady funkcjonowania, - Dokonuje naboru gmin, - Wprowadza elementy

Bardziej szczegółowo

Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa

Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa Regionalny System Usług -Sieć InnoWaMa 28 czerwca 2011 r. Gabriela Zenkner-Kłujszo Biuro Przedsiębiorczości Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego Regionalny

Bardziej szczegółowo

Poprawa jakości i dostępności usług publicznych w świetle przeprowadzonych badań i nowej perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020

Poprawa jakości i dostępności usług publicznych w świetle przeprowadzonych badań i nowej perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020 Poprawa jakości i dostępności usług publicznych w świetle przeprowadzonych badań i nowej perspektywy finansowej UE na lata 2014-2020 EuroCompass Sp. z o.o., ul. Vetterów 1, 20-277 Lublin KRS: 0000425862

Bardziej szczegółowo

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA

KATEDRA EKONOMII ZAKŁAD EKONOMIKI KSZTAŁCENIA KATEDRA EKONOMII 1. Agroturystyka jako forma aktywizacji obszarów wiejskich na przykładzie.. 2. Działalność agroturystyczna jako dodatkowe źródło dochodu na przykładzie 3. Wykorzystanie potencjału turystycznego

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR... RADY GMINY BOGDANIEC. z dnia... 2014r.

UCHWAŁA NR... RADY GMINY BOGDANIEC. z dnia... 2014r. Projekt UCHWAŁA NR... RADY GMINY BOGDANIEC z dnia... 2014r. w sprawie przyjęcia programu współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami prowadzącymi działalności poŝytku publicznego w Gminie

Bardziej szczegółowo

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych

Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Priorytet 3: Promocja zatrudnienia, w tym przeciwdziałanie bezrobociu, łagodzenie skutków bezrobocia i aktywizacja zawodowa bezrobotnych Analiza SWOT 56 MOCNE STRONY 1. Wzrost środków na aktywne formy

Bardziej szczegółowo