Termin narząd ruchu obejmuje trzy działy anatomii:

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Termin narząd ruchu obejmuje trzy działy anatomii:"

Transkrypt

1 UKŁAD BIERNY RUCHU

2 Termin narząd ruchu obejmuje trzy działy anatomii: Osteologię naukę o kościach Artrologię naukę o stawach Miologię naukę o mięśniach

3 Tkanka kostna jest zespołem komórek kostnych i substancji międzykomórkowej, natomiast kość jest narządem złożonym głównie z tkanki kostnej ale także z: tkanki tłuszczowej i tkanki krwiotwórczej (w jamie szpikowej), chrząstek (na końcach stawowych i w strefach rozrostu kości), tkanki łącznej włóknistej zbitej (okostna), śródbłonka, tkanki sprężystej i mięśniowej gładkiej (w ścianach naczyń krwionośnych) tkanki nerwowej.

4 Kościec: określa kształt i wielkość ciała ochrania narządy wewnętrzne dostosowany jest do dźwigania ciężaru ciała stanowi dźwignie i jest istotnym składnikiem narządów ruchu szpik kostny wytwarzanie elementów morfotycznych

5 Kościec dzieli się na: kościec osiowy kości czaszki kościec kończyny górnej kościec kończyny dolnej

6 Rodzaje połączeń kości dzielimy na: połączenia ciągłe ścisłe połączenia wolne lub maziowe stawy

7 Połączenia ścisłe : więzozrosty - połączenia włókniste dzielą się na: więzozrosty włókniste, więzozrosty sprężyste, szwy (gładki, łuskowy, piłowaty), wklinowania chrząstkozrosty połączenia chrzęstne polega na łączeniu dwóch kości warstwą chrzęstna szklista (np. chrząstki żebrowe), chrzęstną włóknistą (np. krążki międzykręgowe) kościozrosty - najmocniejsze połączenia kości, które charakteryzują się brakiem możliwości ruchu. Powstają na skutek kostnienia więzozrostów i chrząstkozrostów.

8 Połączenia maziowe składają się z: powierzchni stawowych torebki stawowej jamy stawowej niestałe składniki stawu: więzadła, krążki, łąkotki stawowe

9 W skład szkieletu osiowego zalicza się kręgosłup żebra mostek

10 Kręgosłup Głównym narządem decydującym o postawie ciała jest kręgosłup. Opiera się on na miednicy, która łączy go z podłożem za pośrednictwem kończyn dolnych. Poprzez klatkę piersiową i obręcz barkową uczestniczy on we wszystkich czynnościach kończyn górnych. Jest także ściśle złączony z głową siedliskiem najważniejszych dla organizmu narządów. Z tych względów, bezpośrednio lub pośrednio, kręgosłup bierze udział w każdym działaniu ludzkim.

11 Kręgosłup ma kształt dwóch trójkątów połączonych ze sobą podstawami. Górny trójkąt, znacznie dłuższy i wysmukły, jest utworzony przez część przedkrzyżową kręgosłupa i odznacza się duża ruchomością. Część dolna, stanowiąca zaledwie piątą część długości pierwszej odznacza się większą szerokością, masywnością i szczytem zwrócona jest ku dołowi. Długość całego kręgosłupa dorosłego człowieka stanowi w przybliżeniu 40-45% długości ciała. Wielkość kręgów wzrasta stopniowo od kręgu pierwszego (szczytowego) do piątego kręgu lędźwiowego. Największy wymiar poprzeczny kręgosłup osiąga na wysokości 2-3 segmentu kości krzyżowej, co jest spowodowane największym obciążeniem tego odcina kręgosłupa, który nie jest prostym jednolitym słupem.

12 U człowieka, w odcinku szyjnym i lędźwiowym krzywizny w płaszczyźnie strzałkowej są skierowane ku przodowi - lordoza, natomiast w odcinku piersiowym i krzyżowo-guzicznym wypukłe są ku tyłowi - kifoza. Krzywizny piersiowa, krzyżowo guziczna rozpoczynają się kształtować już w życiu płodowym. Krzywizna szyjna natomiast zaczyna powstawać około 4 miesiąca życia, w wyniku dźwigania głowy. Najpóźniej, bo około miesiąca życia rozpoczyna się kształtowanie krzywizny lędźwiowej, w następstwie przyjmowania pionowej postawy ciała.

13

14 Kręgosłup spełnia trzy podstawowe role w organizmie. Służy jako: narząd ochronny rdzenia kręgowego, narząd podporowy ciała, narząd ruchu

15 Budowa kręgosłupa Kręgosłup zbudowany jest z: kręgów prawdziwych (24), które dzielą się na: 7 kręgów szyjnych, 12 kręgów piersiowych, 5 kręgów lędźwiowych, które stanowią część przedkrzyżową kręgosłupa kręgi które uległy zrostowi: 5 kręgów krzyżowych tworzących kość krzyżową i 4-5 kręgów guzicznych które tworzą kość guziczną i są to kręgi rzekome.

16 Żebra jest ich 12 par i ze względu na połączenie z mostkiem dzielą się na 7 par żeber prawdziwych, które łączą się bezpośrednio z mostkiem i 5 par żeber rzekomych, z których żebro poprzez chrząstkę żebra 7 łączą się z mostkiemprzytwierdzone a żebro są to żebra wolne których końce są luźno zawieszone w powłokach brzusznych każde żebro składa się z większej części kostnej i mniejszej części przymostkowej chrzęstnej

17 Guzek żebra Głowa żebra

18 Mostek jest kością płaską położona jest z przodu ciała i łączy się z żebrami i razem z kręgosłupem piersiowym tworzy klatkę piersiową składa się z rękojeści, trzonu i wyrostka mieczykowatego

19 na rękojeści po środku jest wcięcie szyjne bocznie od niego wcięcie obojczykowe z powierzchnią stawową, poniżej wcięcie dla chrząstki żebra pierwszego rękojeść z trzonem łączy się przez spojenie, z boku którego jest wcięcie dla chrząstki żebra drugiego na trzonie bocznie znajdują się wcięcia żebrowe z powierzchniami stawowymi, ostatnie siódme na granicy trzonu i wyrostka mieczykowatego trzon z wyrostkiem mieczykowatym łączy się przez chrząstkozrost

20 Wcięcie szyjne Wcięcie obojczykowe Rękojeść mostka Spojenie mostkowe Wcięcia żebrowe Trzon Wyrostek mieczykowaty

21 Połączenia w obrębie szkieletu osiowego Trzony kręgów łączą się przez krążki międzykręgowe, które zbudowane są z chrząstki włóknistej. Krążek międzykręgowy zbudowany jest z pierścienia włóknistego, który zespala trzony sąsiednich kręgów, a w środku zwiera ruchome jądro miażdżyste. Stanowi ono amortyzacje oraz ułatwia ruch. Krążki międzykręgowe znajdują się tylko w części przedkrzyżowej kręgosłupa. Pierwszy jest miedzy drugim a trzecim kręgiem szyjnym, ostatni (23) między piątym kręgiem lędźwiowym a podstawą kości krzyżowej

22

23

24 Wyrostki stawowe kręgów tworzą stawy międzykręgowe, których są 23 pary. Są to stawy proste, płaskie, półścisłe. Dzięki nim odbywa się ruch w odcinkach kręgosłupa, przede wszystkim w odcinku szyjnym i lędźwiowym W odcinku krzyżowo-guzicznym kręgi uległy kościozrostom tworząc kość krzyżową i guziczną.

25 Połączenia kręgosłupa z czaszka Staw szczytowo-potyliczny łączy kręg I szyjny (szczytowy ) z kością potyliczną. Jest to staw o małej ruchomości, gdzie wykonywany jest ruch potakiwania w osi poprzecznej i dziwienia w osi strzałkowej. Staw szczytowo-obrotowy łączy kręg szczytowy z kręgiem obrotowym ( II szyjny). W stawie tym ruch odbywa się wokół zęba kręgu obrotowego w osi długiej ruch przeczenia.

26 Połączenia żeber z kręgosłupem i z mostkiem Stawy głów żebrowych utworzone są przez dołek żebrowy na trzonie kręgu i głowę żebra Stawy żebrowo-poprzeczne tworzą je - dołek żebrowy wyrostka poprzecznego i guzek żebra. Oba stawy pod względem czynnościowym stanowią całość, gdzie ruch zachodzi wokół osi długiej szyjki żebra, są to ruchy obrotowe Z mostkiem chrząstka I żebra łączy się przez chrząstkozrost mostkowo żebrowy, a chrząstki żeber od 2 do 7 łączą się za pośrednictwem stawów mostkowożebrowych.

27 Klatka piersiowa jako całość Klatkę piersiową, która podobna jest kształtem do stożka, budują: 12 kręgów piersiowych, 12 par żeber oraz mostek. U góry znajduje się otwór górny ograniczony trzonem I kręgu piersiowego, pierwszą parą żeber i brzegiem górnym rękojeści mostka. Jego zawartość to: osklepki opłucnej, przełyk, tchawica, wielkie naczynia krwionośne, przewód piersiowy limfatyczny i nerwy.

28 Ściany boczne ograniczają jamę klatki a w niej ważne dla życia narządy; płuca i serce. U dołu jest znacznie większy otwór dolny klatki piersiowej, który ograniczony jest XII kręgiem piersiowym, ostatnią parą żeber oraz chrząstkami żeber przytwierdzonych, które z każdej strony wytwarzają łuk żebrowy. Otwór ten zamyka przepona, którą przechodzi przełyk i nerwy błędne, aorta i przewód piersiowy oraz żyła główna dolna. Ruchomość klatki uwarunkowana jest stawami, które łączą żebra z kręgosłupem i z mostkiem oraz sprężystością chrząstek żebrowych wywołujących ruchy oddechowe, które są związane z ruchem kręgosłupa piersiowego i przepony.

29 Kończyna górna Kościec kończyny górnej zbudowany jest z: kości obręczy kończyny i kończyny górnej wolnej. Obręcz kończyny górnej budują obustronnie obojczyk i łopatka a część wolną kończyny dzielimy na odcinki : ramię, przedramię i kości ręki.

30 Połączenia kończyny górnej Kończyna górna łączy się ze szkieletem osiowym stawem mostkowo-obojczykowym. Obie kości obojczyk i łopatka zespala staw barkowo-obojczykowy. Połączenie obręczy kończyny górnej z ramieniem tworzy staw ramienny. Ramię z przedramieniem połączone jest stawem łokciowym, obie kości przedramienia w nasadach dalszych łączy staw promieniowo-łokciowy dalszy. Przedramię z ręką łączy staw promieniowonadgarstkowy. W ręce występuje szereg stawów łączących kości nadgarstka, nadgarstka i śródręcza, śródręcza i palców oraz stawy międzypaliczkowe

31 Staw mostkowo-obojczykowy Kości biorące udział to: mostek i obojczyk z powierzchniami stawowymi obojczykową i mostkową oraz z krążkiem stawowym, który leży między nimi. Torebkę stawową wzmacniają więzadła: mostkowoobojczykowe przednie i tylne, międzyobojczykowe, żebrowo-obojczykowe. Jest to staw złożony, upodobniony do kulistego, wieloosiowy, sprzężony ze stawem barkowoobojczykowym. Wykonywane ruchy: unoszenie i obniżanie, wysuwanie i cofanie barków oraz obrót dookoła osi długiej obojczyka przy odwodzonym ramieniu.

32 w. międzyobojczykowe Krążek stawowy w.mostkowo-obojczykowe przednie mostek w.żebrowo-obojczykowe

33 Staw barkowo-obojczykowy Kości biorące udział to: obojczyk i łopatka z powierzchniami stawowymi - barkową i wyrostka barkowego. Torebkę stawowa wzmacniają więzadła : barkowo-obojczykowe i kruczo-obojczykowe. Ruchy tego stawu są sprzężone z ruchami obojczyka w stawie mostkowo-obojczykowym. Oba stawy zwiększają zakres ruchu ramienia we wszystkich kierunkach

34 Staw ramienny Kości biorące udział to: łopatka i kość ramienna. Staw ten łączy kończynę górna wolną z jej obręczą. Powierzchnie stawowe to: wydrążenie stawowe panewki łopatki pogłębione obrąbkiem oraz głowa kości ramiennej. Torebkę stawową, która jest luźna i bardzo obszerna, wzmacniają ją więzadła: kruczo-ramienne do guzków na kości ramiennej i obrąbkowo-ramienne do szyjki anatomicznej kości ramiennej. Strop dla tego stawu tworzy więzadło kruczo-barkowe.

35 Jest to staw prosty, kulisty, wieloosiowy. Wykonywane ruchy odwodzenie i przywodzenie w osi strzałkowej, przodozgięcie i tyłozgięcie w osi poprzecznej oraz nawracanie i odwracanie w osi podłużnej. Z połączenia ruchów zgięcia i prostowania z odwodzeniem i przywodzeniem powstaje ruch obwodzenia.

36 Więzadło kruczo-barkowe k.ramienna łopatka

37

38 Staw łokciowy Kości biorące udział to: ramienna, łokciowa i promieniowa, które tworzą pary połączeń ramiennołokciowe to bloczek i wcięcie bloczkowe: ramiennopromieniowe to główka i dołek głowy; promieniowo-łokciowe bliższe to: obwód stawowy głowy kości promieniowej i wcięcie promieniowe. Torebkę stawową wzmacniają więzadła: poboczne łokciowe i poboczne promieniowe, pierścieniowate i czworokątne

39 Jest to staw z złożony zawiasowo-obrotowy o dwóch osiach ruchu : zginania i prostowania w osi poprzecznej, oraz nawracanie i odwracanie w osi pionowej. Ruch ten sprzężony jest z ruchem stawu promieniowołokciowego dalszego. Brzegi obu kości przedramienia łączy błona międzykostna przedramienia, która hamuje podłużne przesuwanie się kości promieniowej w stosunku do kości łokciowej, także służy za pole przyczepów licznych mięsni.

40 Główka k. ramiennej Dołek głowy k.promieniowej Obwód głowy k.promieniowej Bloczek Wcięcie bloczkowe Wcięcie promieniowe

41 k. ramienna k. łokciowa k.promieniowa

42 Staw promieniowo-łokciowy dalszy Kości biorące udział to: łokciowa i promieniowa z powierzchniami stawowymi; obwód stawowy głowy kości łokciowej i wcięcie łokciowe kości promieniowej oraz leżący między nimi krążek stawowy. Torebki stawowej nie wzmacniają dodatkowe więzadła. Jest to staw złożony obrotowy sprzężony ze stawem promieniowołokciowym bliższym

43 wcięcie łokciowe kości promieniowej obwód stawowy głowy kości łokciowej Pow.nadgarstkowa na kości promieniowej

44 Stawy ręki to: śródnadgarstkowy, międzynadgarstkowe, nadgarstkowo-środręczne, międzyśródręczne, śródręczno-paliczkowe i międzypaliczkowe. Staw śródręczno-paliczkowy kciuka jest odrębnym stawem typu siodełkowatego o dwóch osiach ruchu : przywodzenia i odwodzenia kciuka oraz ruchy przeciwstawienia i odprowadzenia kciuka. W wyniku których jest ruch obwodzenia kciuka. Dzięki stawom ręki ma ona zdolność manualną

45 Kończyna dolna Szkielet kończyny dolnej składa się z: kości obręczy kończyny dolnej, w której skład wchodzą dwie kości miedniczne, które wraz z kością krzyżową ograniczają miednicę kończyny dolnej wolnej, która wolna dzieli się na odcinki: udo kość udowa, podudzie - kość piszczelowa i strzałka oraz kości stopy zbudowane z kości stępu, śródstopia i palców.

46 Połączenia kończyny dolnej Kończyna dolna połączona jest ze szkieletem osiowym kością biodrową i krzyżową. W obrębie kończyny dolnej są stawy o znacznie mniejszym zakresie ruchomości od kończyny górnej, odporniejsze na przenoszone siły. Połączenie kończyny dolnej z tułowiem oraz stopą spełniają ważną rolę jako amortyzatory przenoszące siły działające z podłoża przez stopę na kręgosłup podczas ruchu

47 Połączenia obręczy kończyny dolnej Obręcz kończyny stanowią zrośnięte trzonami kości: biodrowa, łonowa i kulszowa; które tworzą kość miedniczną. Łączy się ona stawowo z kością krzyżową - ze szkieletu osiowego, oraz z kością udową kością kończyny dolnej wolnej

48 Staw krzyżowo-biodrowy Kości biorące udział : krzyżowa i biodrowa z powierzchniami stawowymi uchowatymi. Torebka stawowa jest bardzo silna i wzmocniona więzadłami bezpośrednimi: krzyżowo-biodrowe brzuszne, grzbietowe i międzykostne i więzadłami pośrednimi: biodrowo-lędźwiowe, krzyżowo-guzowe i krzyżowo-kolcowe. Jest to staw prosty, płaski, półścisły

49 Z przodu obie kości łonowe połączone są przez spojenie łonowe. Więzozrosty tworzą błonę zasłonową, która zamyka otwór zasłonowy (oprócz kanału zasłonowego). Więzadło pachwinowe jest jako widoczna bruzda zasłonowa. Podsumowanie: w miednicy występuje kościozrost, który tworzy kość miedniczną, chrząstkozrost spojenie łonowe, więzozrostto błona zasłonowa i więzadło pachwinowe oraz staw - krzyżowo-biodrowy

50

51

52 Staw biodrowy Kości biorące udział to: kość miedniczna i udowa. Powierzchnie stawowe księżycowata pogłębiona obrąbkiem i zamknięta więzadłem poprzecznym panewki oraz głowa kości udowej (bez dołka). Torebka stawowa jest bardzo gruba i napięta wzmocniona więzadłami: biodrowo-udowym, łonowo-udowym, kulszowo-udowym i warstwa okrężną.

53 Pow. staw.księżycowata pogłębiona obrąbkiem Głowa kości udowej

54 Jest to staw prosty, kulisto-panewkowy, wieloosiowy. Ruchy wykonywane zginanie i prostowanie w osi poprzecznej, odwodzenie i przywodzenie w osi strzałkowej, nawracanie i odwracanie w osi pionowej. W ustalonym położeniu kończyny wolnej wykonywane są skręty miednicy. Przez kombinację ruchów: odwodzenia i przywodzenia oraz zginania i prostowania można wykonać ruch obwodzenia

55 Staw kolanowy Kości biorące udział: udowa, piszczelowa i rzepka. Powierzchnie stawowe na kości udowej to kłykieć przyśrodkowy i boczny, na kości piszczelowej są to powierzchnie stawowe górne kłykcia przyśrodkowego i bocznego, rzepki i rzepkowa na kości udowej. W jamie stawu znajdują się łąkotki boczna i przyśrodkowa, które dzielą częściowo jamę stawu na piętro górne i dolne spełniają również funkcję amortyzatora.

56 Torebka stawowa ma bardzo złożony przebieg, powodując, że więzadła wewnętrzne leżą między warstwami włóknistą i maziową, są to krzyżowe przednie, krzyżowe tylne i poprzeczne kolana. Z zewnątrz więzadła wzmacniają staw z każdej strony: z przodu to więzadło rzepki, które włączone jest w ścięgno końcowe mięśnia czworogłowego uda, od strony przyśrodkowej więzadło poboczne piszczelowe, od strony bocznej poboczne strzałkowe a z tyłu podkolanowe skośne i łukowate.

57 Rzepka Więzadło poboczne strzałkowe Więzadło poboczne piszczelowe Więzadło rzepki

58 Powierzchnia stawowa rzepkowa Więzadło krzyżowe przednie Rzepka

59 Jest to staw złożony, zawiasowo-obrotowy o dwóch osiach ruchu. Zgięcie i prostowanie w osi poprzecznej które składają się z fazy toczenia i ślizgania hamowane przez napinające się więzadła krzyżowe. Przy zgiętym kolanie w stawie kolanowym można wykonać ruch nawracania i odwracania w osi pionowej.

60 Połączenia kości podudzia Staw piszczelowo-strzałkowy Kości biorące udział to piszczelowa i strzałka, Powierzchnie stawowe to strzałkowa na kości piszczelowej i głowy strzałki. Torebkę stawową wzmacniają więzadła: głowy strzałki przednie i tylne. Jest to staw prosty, płaski, półścisły.

61 Błona międzykostna goleni łączy brzegi międzykostne kości piszczelowej i strzałki, hamuje ona ruchy przesuwania się kości względem siebie i jest miejscem przyczepu mięśni. Więzozrost piszczelowo-strzałkowy, jest przedłużeniem błony międzykostnej w dolnej części goleni. Wzmacniana jest więzadłami piszczelowo-strzałkowym przednim i tylnym. Ruchomość więzozrostu jest bardzo mała

62 Staw piszczelowo-strzałkowy Błona międzykostna Strzałka Kość piszczelowa Więzozrost piszczelowo-strzałkowy

63 Stawy stopy W połączeniach stopy wyróżniamy stawy: skokowo-goleniowy, stawy międzystępowe, stępowo-śródstopne, międzyśródstopne stawy palców stopy

64 UKŁAD CZYNNY RUCHU

65 Układ czynny ruchu tworzą mięśnie szkieletowe poprzecznie prążkowane wykonują one szybkie, celowe ruchy oraz są poddane są naszej woli. dzięki kostnym przyczepom mięśnie szkieletowe podczas skurczu powodują ruchy kośćca bądź ustalają położenie jednych kości względem drugich, dlatego też nazywamy je mięśniami tworzącymi czynny układ ruchu.

66 MIĘŚNIE GRZBIETU Dzielą się na powierzchowne i głębokie. Czynnościowo należą do mięśni działających na kończynę górną i żebra. Mięśnie powierzchowne grzbietu dzielą się na dwie grupy ze względu na przyczepy: mięśnie kolcowo-ramienne mięśnie kolcowo-żebrowe

67 Mięsień czworoboczny jest najbardziej powierzchownie położonym mięśniem, o kształcie trójkąta, którego podstawa skierowana jest do kręgosłupa a wierzchołek do okolicy stawu ramiennego. Przyczep początkowy guzowatość potyliczna zewnętrzna, więzadło karkowe, wyrostki kolczyste wszystkich kręgów piersiowych i więzadło nadkolcowe tego odcinka Przyczep końcowy dzieli się na części: górna zstępująca, przyczepia się do końca barkowego obojczyka, środkowa poprzeczna do wyrostka barkowego łopatki, dolna wstępująca, do grzebienia łopatki

68 m.czworoboczny m.najszerszy grzbietu

69 Czynność obustronny skurcz powoduje zbliżenie łopatki do kręgosłupa (postawa na baczność), części górnej unosi bark, części środkowej zbliża łopatkę do kręgosłupa i części dolnej obniża bark. Przy ustalonym przyczepie końcowym skurcz jednostronny powoduje pochylenie głowy w stronę skurczu a w skurczu obustronnym pochyla głowę do tyłu. Przy ustalonej obręczy kończyny górnej unosi tułów np. podczas zwisu i podciągania.

70 Mięsień najszerszy grzbietu jest częściowo przykryty przez mięsień czworoboczny, pokrywa dolną okolicę grzbietu i boczną klatki piersiowej. Jego podstawa zwrócona jest do kręgosłupa, a wierzchołek do kości ramiennej. Przyczep początkowy części kręgowej znajduje się na wyrostkach kolczystych sześciu dolnych kręgów piersiowych, wszystkich lędźwiowych i na grzebieniu krzyżowym pośrodkowym część biodrowaprzyśrodkowa część grzebienia biodrowego,część żebrowa - z boku trzech lub czterech ostatnich żeber część łopatkowa - na zewnętrznej powierzchni kąta dolnego łopatki.

71 Mięsień biegnie do góry w bok, wchodzi do dołu pachowego, zawija się na kości ramiennej. Przyczep końcowy przyczepia się do grzebienia guzka mniejszego kości ramiennej. Czynność działa na staw ramienny. Przywodzi ramię, tyłozgina i nawraca, przy ustalonej kończynie unosi żebra jest pomocniczym mięśniem wdechu. Podczas gwałtownego skurczu działa jako mięsień wydechowy (podczas kaszlu i odksztuszania).

72 m. najszerszy grzbietu

73 Mięśnie głębokie grzbietu sięgają od miednicy do czaszki leżąc po obu stronach kręgosłupa. Dzielimy je na dwa pasma: boczne leży bardziej powierzchownie w przestrzeni ograniczonej wyrostkami poprzecznymi i linią sięgającą do brzegu przyśrodkowego łopatki i przyśrodkowe leży głębiej, wypełnia bruzdę ograniczoną wyrostkami porzecznymi kręgów a ich wyrostkami kolczystymi. Mięśnie głębokie grzbietu służą głównie do utrzymania pozycji pionowej kręgosłupa i do prostowania go, a ich antagonistami są mięśnie brzucha.

74 Mięsień prostownik grzbietu jest największym z mięśni głębokich, przebiega od okolicy krzyżowej do kości skroniowej. Przyczep początkowy wspólna masa mięśniowościęgnista na powierzchni grzbietowej kości krzyżowej, na grzebieniu biodrowym i więzadłach krzyżowo-biodrowych oraz na wyrostkach kolczystych kręgów lędźwiowych.

75 Mięsień biegnie do góry i dzieli się na dwa pasma: a) pasmo boczne to mięsień biodrowo-żebrowy, który dzieli się na biodrowo-żebrowy lędźwi, biodrowo-żebrowy klatki piersiowej i biodrowo-żebrowy szyi Przebiegają one w okolicach kątów żeber. Przyczep końcowy mięśnia biodrowo-żebrowego szyi jest na wyrostkach poprzecznych kręgów szyjnych od III do VI.

76 b) pasmo przyśrodkowe to mięśnie najdłuższe najdłuższy klatki piersiowej, najdłuższy szyi i najdłuższy głowy. Przebiegają one między wyrostkami porzecznymi Przyczep końcowy mięśnia najdłuższego głowy znajduje się na wyrostku sutkowym kości skroniowej Czynność działając jednostronnie silnie zgina we wszystkich odcinkach kręgosłup w bok. Czynność obustronna prostuje kręgosłup jest pomocniczym mięśniem wdechu, zgina kręgosłup ku tyłowi a także pochyla głowę do tyłu.

77 m. najdłuższy głowy m.biodrowo-żebrowy szyi m.biodrowo-żebrowy kl. p mm. międzyżebrowe zew. m.najdłuższy klatki piersiowej m. biodrowo-żebrowy lędźwi

78 MIĘŚNIE GŁOWY dzielą się na trzy grupy a) mięśnie mimiczne, czyli wyrazowe. Charakteryzują się tym, ze jeden bądź oba przyczepy znajdują się na częściach miękkich. b) mięśnie języka, gałki ocznej i narządu słuchu c) mięśnie żuchwy, których przyczepy znajdują się na czaszce i żuchwie i czynność ich to poruszanie żuchwą.

79 MIĘŚNIE SZYI mięśnie powierzchowne grupa środkowa mięśnie nadgnykowe mięśnie głębokie - mięśnie podgnykowe

80 Mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy Przyczep początkowy rękojeść mostka, koniec mostkowy obojczyka, Przyczep końcowy wyrostek sutkowy kości skroniowej. Czynność skurcz jednostronny pochyla głowę w bok w stronę skurczu, skręca ją w stronę przeciwną skurczowi, unosi głowę do góry. skurcz obustronny: pochyla głowę do tyłu, a przy ustalonym p.k. mięsień unosi mostek jest pomocniczym mięśniem wdechu.

81 m.mostkowo-obojczykowo-sutkowy

82 MIĘŚNIE KLATKI PIERSIOWEJ a) mięśnie powierzchowne mięsień piersiowy większy mięsień piersiowy mniejszy mięsień podobojczykowy mięsień zębaty przedni b) mięśnie głębokie mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne mięśnie podżebrowy mięsień porzeczny klatki piersiowej c) przepona.

83 m. czworoboczny m. naramienny m. piersiowy większy m.najszerszy grzbietu m. zębaty przedni m. skośny zew. brzucha

84 Mięsień piersiowy większy ma kształt zbliżony do trójkąta, którego podstawa zwrócona jest do mostka, a wierzchołek do kości ramiennej. Przyczep początkowy części obojczykowej - koniec mostkowy obojczyka, mostkowo-żebrowejpowierzchnia przednia mostka i chrząstki żeber prawdziwych i brzusznej - pochewka mięśnia prostego brzucha Mięsień biegnie w bok do góry.

85 Przyczep końcowy grzebień guzka większego kości ramiennej. Czynność równoczesny skurcz wszystkich części mięśnia przywodzi ramię do przedniej ściany klatki piersiowej oraz ją nawraca. Przy ustalonym ramieniu dźwiga ciało do góry (przy zwisie i podciąganiu), a także jest pomocniczym mięśniem wdechu. Część obojczykowa przodozgina ramię, a razem z mięśniem najszerszym grzbietu przywodzi ramię w płaszczyźnie czołowej.

86 m.mostkowo-obojczykowo-sutkowy m. piersiowy większy m. zębaty przedni m.prosty brzucha

87 Mięsień zębaty przedni leży na ścianie bocznej klatki piersiowej i razem z mięśniami skośnym zewnętrznym brzucha i najszerszym grzbietu buduje ścianę boczną tułowia. Mięsień ten stanowi dno jamy pachowej. Przyczep początkowy zewnętrzna powierzchnia dziewięciu górnych żeber. Przyczep końcowy mięsień biegnie pod łopatką i kończy się na brzegu przyśrodkowym łopatki-od kąta górnego po kąt dolny łopatki

88 m. zębaty przedni mm. międzyżebrowe wew. mm. międzyżebrowe zew.

89 Czynność: przyciska łopatkę do ściany klatki piersiowej, przesuwa ją bocznie i do przodu, Pociągając kąt dolny do przodu, przesuwa kąt boczny do góry dzięki czemu ramię może być odwiedzione powyżej poziomu. Przy ustalonej kończynie jest pomocniczym mięśniem wdechu.

90 Mięśnie głębokie klatki piersiowej stanowią o ruchomości żeber i są to zasadnicze mięśnie oddechowe. Mięśnie międzyżebrowe zewnętrzne Przyczep początkowy dolna krawędź żebra wyżej położonego. Przyczep końcowy górny brzeg żebra niżej położonego. Czynność unoszą żebra, są to główne mięśnie wdechowe. Mięśnie międzyżebrowe wewnętrzne Przyczep początkowy wewnętrzna powierzchnia żebra niżej położonego. Przyczep końcowy dolny brzeg żebra wyżej położonego. Czynność obniżają żebra, są to główne mięśnie wydechowe

91 Przepona stanowi przegrodę oddzielającą jamę klatki piersiowej od jamy brzucha. Uwypuklona jest w światło klatki piersiowej i może przesuwać się w górę i w dół, tym samym zmieniając przemiennie obie jamy Przyczep początkowy część lędźwiowa składa się z dwóch odnóg, które przyczepiają się do powierzchni przednich trzonów trzech, czterech górnych kręgów lędźwiowych, łączą się one na wysokości XII kręgu piersiowego ograniczając rozwór aortowy, przez który przechodzi aorta i przewód piersiowy ( limfatyczny)

92 część żebrowa wewnętrzna powierzchnia VI dolnych chrząstek żeber, część mostkowa wewnętrzna powierzchnia wyrostka mieczykowatego mostka. Przyczep końcowy wszystkie włókna zbiegają się do środka tworząc środek ścięgnisty. Czynność jest to główny mięsień wdechowy, dzięki skurczowi wytwarza podciśnienie, które umożliwia zassanie powietrza do płuc. Jest także mięśniem tłoczni brzusznej. Przez przeponę przechodzą w części ścięgnistej żyła główna dolna i aorta, a w części mięśniowej przełyk. Na powierzchni górnej środka ścięgnistego leżą podstawy płuc, a na płatku przednim serce.

93 aorta część lędźwiowa część żebrowa środek ścięgnisty. część mostkowa

94 MIĘŚNIE BRZUCHA leżą między klatką piersiową a górnym brzegiem miednicy budując ściany jamy brzusznej. Dzielą się na mięśnie boczne, przednie i tylne. Przyśrodkowe części mięśni bocznych krzyżują się ze stroną przeciwną tworząc kresę białą, (która biegnie od wyrostka mieczykowatego do spojenia łonowego), a przed i po skrzyżowaniu pochewkę dla mięśnia prostego brzucha. Mięśnie grupy bocznej i przedniej są pomocniczymi mięśniami wydechu.

95 Mięśnie boczne brzucha m. skośny zewnętrzny brzucha jest to mięsień płaski, szeroki, o kształcie czworokąta, leży w przedniej i bocznej okolicy brzucha. Przyczep początkowy zewnętrzna powierzchnia żeber od V do XII. Przyczep końcowy włókna przechodzą do przodu przyśrodkowo, gdzie w części środkowej tworzą pochewkę mięśnia prostego brzucha i kresę białą (od wyrostka mieczykowatego do spojenia łonowego), dolne części przechodzą w więzadło pachwinowe oraz na wargę zewnętrzną grzebienia biodrowego.

96 Czynność skurcz jednostronny: zgina kręgosłup i klatkę piersiową w bok, skręca tułów w stronę przeciwną. skurcz obustronny: zgina kręgosłup lędźwiowy w przód. Jest pomocniczym mięśniem wydechowym oraz mięśniem tłoczni brzusznej. Przy ustalonym kręgosłupie unosi miednicę.

97 m.skośny zewnętrzny brzucha

98 Mięśnie przednie brzucha- Mięsień prosty brzucha leży po obu stronach kresy białej. Przyczep początkowy powierzchnia przednia od V do VII chrząstki żebrowej i wyrostek mieczykowaty mostka. Przyczep końcowy gałąź górna kości łonowej i spojenie łonowe. Czynność: skurcz obustronny zgina kręgosłup do przodu, jest pomocniczym mięśniem wydechowym i mięśniem tłoczni brzusznej. Przy ustalonym tułowiu unosi miednicę

99 kresa biała m.skośny wew. brzucha m.prosty brzucha kresy poprzeczne

100 MIĘŚNIE KOŃCZYNY GÓRNEJ Dzielą się na grupy topograficzne, w których wyróżniamy mięśnie obręczy kończyny górnej, ramienia, przedramienia ręki.

101 Mięsień naramienny Tylko mięsień naramienny ma przyczepy początkowe na obu kościach obręczy tj. obojczyku i łopatce, ma kształt trójkąta i obejmuje staw ramienny z przodu, z góry i z boku Przyczep początkowy części przedniej: koniec barkowy obojczyka, części środkowej: wyrostek barkowy łopatki, części tylnej :grzebień łopatki. Przyczep końcowy: guzowatość naramienna kości ramiennej. części przedniej: przodozgina ramię i je nawraca, części środkowej: odwodzi ramię, części tylnej: tyłozgina ramię i Czynność całego mięśnia: odwodzi ramię, je odwraca

102 m.naramienny m.dwugłowy ramienia m.ramienny

103 m.naramienny m.dwugłowy ramienia m.ramienny

104 Mięsień dwugłowy ramienia Leży najbardziej powierzchownie, przyczep początkowy dzieli się na dwie głowy. Przyczep początkowy głowy długiej nadpanewkowy łopatki. guzek Przyczep początkowy głowy krótkiej wyrostek kruczy łopatki.

105 Przyczep końcowy guzowatość kości promieniowej. Czynność w stawie ramiennym głowy długiej: odwodzi ramię. Czynność w stawie ramiennym głowy krótkiej: przodozgina i przywodzi ramię. Czynność w stawie łokciowym: zgina przedramię i przy zgiętym je odwraca.

106 głowa długa głowa krótka m.kruczo-ramienny m.dwugłowy ramienia

107 Mięsień trójgłowy ramienia Przyczep początkowy dzieli się na trzy głowy. Przyczep początkowy głowy długiej guzek podpanewkowy łopatki. Przyczep początkowy głowy przyśrodkowej tylna powierzchnia trzonu kości ramiennej (brzeg przyśrodkowy). Przyczep początkowy głowy bocznej tylna powierzchnia trzonu kości ramiennej (brzeg boczny)

108 Przyczep końcowy wyrostek łokciowy kości łokciowej. Czynność w stawie ramiennym głowy długiej: tyłozgina i przywodzi ramię. Czynność w stawie łokciowym: najsilniejszy i jedyny prostownik działający na staw łokciowy

109 m.trójgłowy (głowa długa) m.trójgłowy (głowa boczna) m.trójgłowy (głowa przyśrodkowa)

110 Mięsień ramienno-promieniowy Przyczep początkowy poniżej połowy trzonu, na brzegu bocznym kości ramiennej. Przyczep końcowy wyrostek rylcowaty kości promieniowej. Czynność w stawie łokciowym: zgina przedramię, najsilniej w położeniu pośrednim między odwróceniem a nawróceniem. Przedramię odwrócone nawraca a nawrócone odwraca.

111 m.ramienno-promieniowy

112 MIĘŚNIE RĘKI Są to mięśnie krótkie, leżące na powierzchni dłoniowej śródręcza i między kośćmi śródręcza. Na powierzchni grzbietowej ręki nie występują mięśnie. Mięśnie dzielą się na mięśnie kłębu - czynnościowo związane z kciukiem i kłębika - związane z palcem V, środkowe dłoni - współdziałają w zginaniu palców trójczłonowych w stawach śródręcznopaliczkowych oraz prostują w stawach międzypalciczkowych

113 MIĘŚNIE KOŃCZYNY DOLNEJ Mięśnie kończyny dolnej dzielą się na mięśnie obręczy kończyny dolnej mięśnie kończyny dolnej wolnej (uda, podudzia,stopy).

114 MIĘŚNIE OBRĘCZY KOŃCZY DOLNEJ (miednicy) Są to mięśnie krótkie, których przyczepy początkowe znajdują się na kościach miednicy a przyczepy końcowe w bliższej części kości udowej. Dzielą się na: mięśnie wewnętrzne mięśnie zewnętrzne miednicy.

115 mięśnie wewnętrzne miednicy: mięsień biodrowo-lędźwiowy mięsień lędźwiowy mniejszy Mięsień biodrowo-lędźwiowy Ze względu na przyczep początkowy dzieli się na mięsień lędźwiowy większy i mięsień biodrowy.

116 Mięsień lędźwiowy większy Przyczep początkowy boczna powierzchnia trzonów XII kręgu piersiowego i czterech górnych lędźwiowych, oraz na wyrostkach żebrowych kręgów lędźwiowych. Mięsień biodrowy Przyczep początkowy wypełnia dół biodrowy kości biodrowej.

117 Mięśnie łączą się we wspólny brzusiec i ścięgno. Miednicę opuszcza pod więzadłem pachwinowym. Przyczep końcowy krętarz mniejszy kości udowej. Czynność w stawie biodrowym: zgina, przywodzi i odwraca udo. Czynność w odcinku lędźwiowym kręgosłupa: skurcz obustronny zgina kręgosłup w przód, jednostronny skurcz zgina kręgosłup w bok.

118 m. biodrowy m. lędźwiowy większy

119 Mięsień pośladkowy wielki Jest najbardziej powierzchownie położonym mięśniem i przykrywa pozostałe mięśnie tej grupy. Przyczep początkowy biegnie wzdłuż linii stawu krzyżowobiodrowego, więzadła krzyżowo-guzowego oraz na przylegającej części powierzchni pośladkowej kości biodrowej. Przyczep końcowy część dolna mięśnia przyczepia się do guzowatości pośladkowej kości udowej, część górna wchodzi w skład (z mięśniem naprężaczem powięzi szerokiej) pasma biodrowo-piszczelowego powięzi szerokiej uda, która kończy się poniżej kłykcia bocznego kości piszczelowej.

120 Czynność w stawie biodrowym : najsilniejszy prostownik stawu biodrowego, obustronny skurcz przy ustalonej kończynie dolnej wysuwa miednicę do przodu a skurcz jednostronny- w bok. Jest także najsilniejszym odwracaczem i przywodzicielem uda. Czynność w stawie kolanowym: wzmacnia czynność którą zastanie ( prostowane prostuje, zgięte bardziej zgina ).

121 m.pośladkowy wielki m.półścięgnisty pasmo biodrowo-piszczelowe powięzi szerokiej uda m. dwugłowy uda

122 MIĘŚNIE KOŃCZYNY DOLNEJ WOLNEJ Mięsnie kończyny dolnej wolnej dzielą się na mięśnie uda, podudzia i stopy. Mięśnie uda W skład mięśni uda wchodzą trzy grupy: przednia, przyśrodkowa i tylna. Mięśnie przednie uda: mięsień krawiecki mięsień czworogłowy uda mięsień stawowy kolana

123 m. prosty uda m. krawiecki m.obszerny boczny

124 Mięsień czworogłowy uda Jest to najbardziej masywny mięsień ustroju człowieka. Leży na powierzchni przedniej uda i w przyczepie początkowym dzieli się na cztery głowy. Warstwę powierzchowną tworzy głowamięsień prosty uda, a pozostałe głowy to mięśnie: obszerny boczny, obszerny przyśrodkowy i obszerny pośredni - położone są głębiej. Mięsień prosty uda działa na dwa stawy a pozostałe mięśnie są jednostwowe.

125 Mięsień prosty uda Przyczep początkowy kolec biodrowy przedni dolny i torebka stawu biodrowego. Mięsień obszerny boczny Przyczep początkowy okolica krętarza większego kości udowej. Mięsień obszerny przyśrodkowy Przyczep początkowy okolica krętarza mniejszego kości udowej. Mięsień obszerny pośredni Przyczep początkowy powierzchnia przednia trzonu kości udowej.

126 Wszystkie te mięśnie przechodzą we wspólne ścięgno środkowe. Przyczep końcowy powierzchnia przednia rzepki a dalej przechodzi w więzadło rzepki, które kończy się na guzowatości kości piszczelowej. Czynność w stawie biodrowym: mięsień prosty uda, który z mięśniem biodrowo-lędźwiowym jest najsilniejszym zginaczem uda, także je odwodzi i odwraca. Czynność w stawie kolanowym: jest jedynym i najsilniejszym prostownikiem w stawie kolanowym.

127 m.prosty uda m.obszerny pośredni m. obszerny boczny m.obszerny przyśrodkowy

128 mięsień przywodziciel wielki Przyczep początkowy gałąź dolna kości łonowej, gałąź kości kulszowej i guz kulszowy. Przyczep końcowy warga przyśrodkowa kresy chropawej kości udowej i powyżej nadkłykcia przyśrodkowego kości udowej. Czynność w stawie biodrowym: jest najsilniejszym przywodzicielem a także odwraca oraz silnie prostuje udo.

129 m. prosty uda m. przywodziciel wielki m.obszerny przyśrodkowy m. półbłoniasty

130 Mięsień półścięgnisty Przyczep początkowy guz kulszowy. Przyczep końcowy poniżej kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej. Mięsień półbłoniasty Przyczep początkowy guz kulszowy. Przyczep końcowy okolica kłykcia przyśrodkowego kości piszczelowej. Czynność obu mięśni w stawie biodrowym: prostowanie i przywodzenie uda. Czynność w stawie kolanowym: zginają i zgięte podudzie nawracają.

131 m. półścięgnisty m. dwugłowy uda m.półbłoniasty

132 Mięsień dwugłowy uda Przyczep początkowy głowy długiej guz kulszowy Przyczep początkowy głowy krótkiej środkowa część wargi bocznej kresy chropawej kości udowej. Przyczep końcowy głowa strzałki. Czynność w stawie biodrowym: prostuje, przywodzi i odwraca. Czynność w stawie goleń odwraca kolanowym: zgina i zgiętą

133 głowa długa m.dwugłowego uda pasmo biodrowo-piszczelowe powięzi szerokiej uda głowa krótka m.dwugłowego uda

134 Mięsień piszczelowy przedni Przyczep początkowy górna część błony międzykostnej goleni, przylegający kłykieć boczny, górna część trzonu kości piszczelowej. Przyczep końcowy ścięgno końcowe przebiega do przodu od stawów skokowych. Biegnie w kierunku brzegu przyśrodkowego stopy gdzie zawija się na powierzchnię podeszwową i kończy się na kości klinowatej przyśrodkowej i I kości śródstopia.

135 m. strzałkowy długi m. piszczelowy przedni

136 Czynność w stawie skokowym górnym: jest najsilniejszym zginaczem grzbietowym stopy, przy ustalonej stopie pochyla goleń do przodu. Czynność w stawie skokowym dolnym: przywodzi i odwraca stopę, unosząc brzeg przyśrodkowy stopy wpływa na prawidłowe jej wysklepienie.

137 mięśnie boczne podudzia mięsień strzałkowy długi mięsień strzałkowy krótki Mięsień strzałkowy długi Przyczep początkowy kłykieć boczny kości piszczelowej, głowa strzałki, torebka stawu piszczelowo-strzałkowego i górny odcinek trzonu strzałki.

138 Przyczep końcowy ścięgno biegnie za kostką boczną, wzdłuż brzegu bocznego stopy, na wysokości kości sześciennej skręca na powierzchnię podeszwową i kończy się na kości klinowatej przyśrodkowej i I kości śródstopia. Czynność w stawie skokowym górnym: zgina podeszwowo stopę. Czynność w stawie skokowym dolnym: najsilniej nawraca i odwodzi stopę, bierze udział w utrzymaniu prawidłowego wysklepienia stopy.

139 m. strzałkowy długi

140 mięśnie tylne podudzia Dzielą się na dwie warstwy: powierzchowną i głęboką Mięśnie warstwy powierzchownej dzielą się na: mięsień trójgłowy łydki mięsień podeszwowy

141 Mięsień trójgłowy łydki Jest mięśniem, który ze względu na przyczepy początkowe dzieli się na dwa mięśnie: mięsień brzuchaty oraz mięsień płaszczkowaty Mięsień brzuchaty łydki Przyczep początkowy głowy bocznej powyżej kłykcia bocznego kości udowej. Przyczep początkowy głowy przyśrodkowej powyżej kłykcia przyśrodkowego kości udowej

142 Mięsień płaszczkowaty jest trzecią głową i leży pod mięśniem brzuchatym łydki. Przyczep początkowy powierzchnia tylna głowy strzałki, górna część trzonu strzałki i górna część kości piszczelowej. Wszystkie trzy głowy przechodzą we wspólne ścięgno końcowe jako ścięgno piętowe inaczej zwane ścięgnem Achillesa. Przyczep końcowy guz piętowy kości piętowej. Czynność w stawie kolanowym- tylko mięsień brzuchaty zgina. Czynność w stawie skokowym górnym: jest najsilniejszym zginaczem podeszwowym stopy, dzięki niemu możemy chodzić, biegać.czynność w stawie skokowym dolnym: odwraca i przywodzi stopę

143 m. brzuchaty głowa boczna m. brzuchaty głowa boczna m. płaszczkowaty

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie:

Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: Materiał pomocniczy dla nauczycieli kształcących w zawodzie: ASYSTENT OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNEJ przygotowany w ramach projektu Praktyczne kształcenie nauczycieli zawodów branży hotelarsko-turystycznej Priorytet

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7

Spis treści. Wstęp... 7 Wstęp.............................................................. 7 I. Plan budowy ciała ludzkiego... 9 Okolice ciała ludzkiego........................................................................

Bardziej szczegółowo

SZKIELET KOŃCZYNY DOLNEJ

SZKIELET KOŃCZYNY DOLNEJ Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SZKIELET KOŃCZYNY DOLNEJ SZKIELET KOŃCZYNY DOLNEJ DZIELI SIĘ NA: kości obręczy kończyny dolnej, który stanowią kości miedniczne, kości części wolnej kończyny dolnej: - kość udowa

Bardziej szczegółowo

Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 OGÓLNA BUDOWA I MECHANIKA KLATKI PIERSIOWEJ ŻEBRO

Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 OGÓLNA BUDOWA I MECHANIKA KLATKI PIERSIOWEJ ŻEBRO Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 OGÓLNA BUDOWA I MECHANIKA KLATKI PIERSIOWEJ W skład szkieletu klatki piersiowej wchodzi: 12 kręgów piersiowych, 12 par żeber i mostek. trzon mostka ŻEBRO Jest kością długą w kształcie

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIA KOŃCZYNY GÓRNEJ

POŁĄCZENIA KOŃCZYNY GÓRNEJ Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 POŁĄCZENIA KOŃCZYNY GÓRNEJ POŁĄCZENIE Z TUŁOWIEM Kończyna górna jest połączona z kośćcem tułowia za pomocą obręczy złożonej z obojczyka i łopatki. W tym połączeniu znajdują się

Bardziej szczegółowo

Spis Tabel i rycin. Spis tabel

Spis Tabel i rycin. Spis tabel Spis Tabel i rycin Spis tabel 1. Podział stawów ze względu na ilość osi ruchów i ukształtowanie powierzchni stawowych. 20 2. Nazwy ruchów w stawach człowieka w pozycji anatomicznej..... 21 3. Zestawienie

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp. I. Plan budowy ciała ludzkiego 9 Okolice ciata ludzkiego Układy narządów *P. Określenie orientacyjne w przestrzeni

Spis treści. Wstęp. I. Plan budowy ciała ludzkiego 9 Okolice ciata ludzkiego Układy narządów *P. Określenie orientacyjne w przestrzeni Wstęp 7 I. Plan budowy ciała ludzkiego 9 Okolice ciata ludzkiego Układy narządów *P Określenie orientacyjne w przestrzeni Płaszczyzny ciała Osie ciała II. Układ bierny i czynny ruchu (osteologia, syndesmołogia,

Bardziej szczegółowo

OGÓLNA BUDOWA I MECHANIKA KLATKI PIERSIOWEJ

OGÓLNA BUDOWA I MECHANIKA KLATKI PIERSIOWEJ OGÓLNA BUDOWA I MECHANIKA KLATKI PIERSIOWEJ SZKIELET KLATKI PIERSIOWEJ W skład szkieletu klatki piersiowej wchodzi: 12 kręgów piersiowych, 12 par żeber i mostek. trzon mostka ŻEBRO Jest kością długą w

Bardziej szczegółowo

Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 PODZIAŁ MIĘŚNI GRZBIETU MIĘŚNIE GRZBIETU POWIERZCHOWNE

Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 PODZIAŁ MIĘŚNI GRZBIETU MIĘŚNIE GRZBIETU POWIERZCHOWNE Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 PODZIAŁ MIĘŚNI GRZBIETU Mięśnie grzbietu dzieli się na dwie grupy: - warstwę bardziej powierzchowną stanowią mięśnie związane ze szkieletem kończyny górnej - do warstwy głębokiej

Bardziej szczegółowo

Wybrane zagadnienia. ANATOMIA CZYNNOŚCIOWA UKŁADU RUCHU CZŁOWIEKA Autor; dr Ida Wiszomirska

Wybrane zagadnienia. ANATOMIA CZYNNOŚCIOWA UKŁADU RUCHU CZŁOWIEKA Autor; dr Ida Wiszomirska Wybrane zagadnienia ANATOMIA CZYNNOŚCIOWA UKŁADU RUCHU CZŁOWIEKA Autor; dr Ida Wiszomirska 1. Nazwy kości oraz powierzchnie stawowe tych kości. 2. Podział połączeń: połączenia ścisłe (stałe) i wolne (ruchome).

Bardziej szczegółowo

SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ

SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ SZKIELET KOOCZYNY DOLNEJ DZIELI SIĘ NA: kości obręczy kooczyny dolnej, który stanowią kości miedniczne, kości części wolnej kooczyny dolnej: - kośd udowa, - kości goleni, - kości

Bardziej szczegółowo

ZOFIA IGNASIAK WYDANIE II ELSEYIER URBAN&PARTNER

ZOFIA IGNASIAK WYDANIE II ELSEYIER URBAN&PARTNER ZOFIA IGNASIAK ELSEYIER URBAN&PARTNER WYDANIE II Zofia Ignasiak Anatomia układu ruchu Wydanie II Elsevier Urban & Partner Wrocław \ Spis treści J Wstęp... I. Plan budowy ciała ludzkiego... Okolice ciała

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ I STAW ŁOKCIOWY

MECHANIKA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ I STAW ŁOKCIOWY MECHANIKA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ I STAW ŁOKCIOWY POŁĄCZENIA KOŃCZYNY GÓRNEJ OBRĘCZ KOŃCZYNY GÓRNEJ Kończyna górna jest połączona ze szkieletem tułowia za pomocą obręczy. W tym połączeniu znajdują się trzy

Bardziej szczegółowo

Slajd 1 KOŃCZYNA DOLNA: MIĘŚNIE OBRĘCZY. Slajd 2. Slajd 3 MM WEWNĘTRZNE

Slajd 1 KOŃCZYNA DOLNA: MIĘŚNIE OBRĘCZY. Slajd 2. Slajd 3 MM WEWNĘTRZNE Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 KOŃCZYNA DOLNA: MIĘŚNIE OBRĘCZY Do tej grupy należą mięśnie działające na staw biodrowy jako: zginacze, prostowniki, odwodziciele, przywodziciele oraz rotatory uda. Otaczają one

Bardziej szczegółowo

SZKIELET KOŃCZYNY GÓRNEJ

SZKIELET KOŃCZYNY GÓRNEJ Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SZKIELET KOŃCZYNY GÓRNEJ SZKIELET Szkielet kończyny górnej dzieli się na: 1. Kości obręczy kończyny górnej: - obojczyk, - łopatka 2. Kości części wolnej kończyny górnej: - kość

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIA KOOCZYNY GÓRNEJ

POŁĄCZENIA KOOCZYNY GÓRNEJ POŁĄCZENIA KOOCZYNY GÓRNEJ POŁĄCZENIE Z TUŁOWIEM Kooczyna górna jest połączona z kośdcem tułowia za pomocą obręczy złożonej z obojczyka i łopatki. W tym połączeniu znajdują się 3 stawy: 1. mostkowo obojczykowy,

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE KLATKI PIERSIOWEJ

MIĘŚNIE KLATKI PIERSIOWEJ Slajd Slajd 2 Slajd 3 MIĘŚNIE KLATKI PIERSIOWEJ Podział mięśni klatki piersiowej Wyróżnia się trzy grupy mm klatki piersiowej: mięśnie powierzchowne, mięśnie głębokie, przepona Mięśnie powierzchowne Związane

Bardziej szczegółowo

Połączenia kości tułowia

Połączenia kości tułowia Połączenia kości tułowia Połączenia kręgosłupa z czaszką Staw szczytowo-potyliczny prawy lewy Staw szczytowo-obrotowy staw szczytowo-obrotowy pośrodkowy przedni tylny staw szczytowo-obrotowy boczny prawy

Bardziej szczegółowo

ŚCIANY KLATKI PIERSIOWEJ 2.3.1.2 ŻEBRA

ŚCIANY KLATKI PIERSIOWEJ 2.3.1.2 ŻEBRA 133 2.3.1.2 ŻEBRA U człowieka występuje 12 par żeber. Są to długie, płaskie i wygięte listwy kostne, zwane też kośćmi żebrowymi. Z przodu ich przedłużeniami są chrząstki żebrowe. Tylny koniec żebra (costa)

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE GRZBIETU MIĘŚNIE KLATKI PIERSIOWEJ MIĘŚNIE BRZUCHA MIĘŚNIE SZYI MIĘŚNIE GŁOWY MIĘŚNIE KOŃCZYNY GÓRNEJ: -mięśnie obręczy kończyny górnej

MIĘŚNIE GRZBIETU MIĘŚNIE KLATKI PIERSIOWEJ MIĘŚNIE BRZUCHA MIĘŚNIE SZYI MIĘŚNIE GŁOWY MIĘŚNIE KOŃCZYNY GÓRNEJ: -mięśnie obręczy kończyny górnej MIĘŚNIE GRZBIETU MIĘŚNIE KLATKI PIERSIOWEJ MIĘŚNIE BRZUCHA MIĘŚNIE SZYI MIĘŚNIE GŁOWY MIĘŚNIE KOŃCZYNY GÓRNEJ: -mięśnie obręczy kończyny górnej -mięśnie ramienia -mięśnie przedramienia -mięśnie ręki MIĘŚNIE

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIA KOŚCI KOŃCZYNY DOLNEJ

POŁĄCZENIA KOŚCI KOŃCZYNY DOLNEJ Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 POŁĄCZENIA KOŚCI KOŃCZYNY DOLNEJ Połączenia kości kończyny dolnej dzielą się na: - połączenia obręczy, - połączenia kończyny wolnej. POŁĄCZENIA OBRĘCZY KOŃCZYNY DOLNEJ Trzy kości

Bardziej szczegółowo

Funkcjonowanie narządu ruchu. Kinga Matczak

Funkcjonowanie narządu ruchu. Kinga Matczak Funkcjonowanie narządu ruchu Kinga Matczak Narząd ruchu zapewnia człowiekowi utrzymanie prawidłowej postawy ciała, dowolne zmiany pozycji i przemieszczanie się w przestrzeni. Ze względu na budowę i właściwości

Bardziej szczegółowo

Wykaz mian anatomicznych obowiązujących na zaliczeniu praktycznym z Anatomii dla Kierunku Ratownictwo Medyczne i Pielęgniarstwo 2014/15

Wykaz mian anatomicznych obowiązujących na zaliczeniu praktycznym z Anatomii dla Kierunku Ratownictwo Medyczne i Pielęgniarstwo 2014/15 Wykaz mian anatomicznych obowiązujących na zaliczeniu praktycznym z Anatomii dla Kierunku Ratownictwo Medyczne i Pielęgniarstwo 2014/15 Kolokwium I: Klatka piersiowa, grzbiet i kończyna górna Typowy kręg

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIA KRĘGOSŁUPA

POŁĄCZENIA KRĘGOSŁUPA POŁĄCZENIA KRĘGOSŁUPA KRĘGOSŁUP (columna vertebralis) Kręgosłup nie jest sztywnym słupem kostnym składa się z kręgów zrośniętych ze sobą w odcinkach krzyżowym i guzicznym oraz ruchomych połączeo w części

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE PODPOTYLICZNE

MIĘŚNIE PODPOTYLICZNE MIĘŚNIE PODPOTYLICZNE M. PROSTY BOCZNY GŁOWY M. SKOŚNY GÓRNY GŁOWY M. PROSTY TYLNY WIĘKSZY M. SKOŚNY DOLNY GŁOWY mm. międzypoprzeczne szyi wyrostek kolczysty kręgu obrotowego M. PROSTY TYLNY MNIEJSZY wyrostek

Bardziej szczegółowo

KOŃCZYNA GÓRNA. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Położenie mm przedramienia

KOŃCZYNA GÓRNA. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Położenie mm przedramienia Slajd Slajd Slajd KOŃCZYNA GÓRNA MIĘŚNIE PRZEDRAMIENIA Położenie mm przedramienia Mięśnie przedramienia rozpoczynają się na nadkłykciach kości ramiennej oraz na kościach przedramienia. Należą do nich m.in.

Bardziej szczegółowo

SZKIELET KOOCZYNY GÓRNEJ

SZKIELET KOOCZYNY GÓRNEJ SZKIELET KOOCZYNY GÓRNEJ SZKIELET Szkielet kooczyny górnej dzieli się na: 1. Kości obręczy kooczyny górnej: - obojczyk, - łopatka 2. Kości części wolnej kooczyny górnej: - kośd ramienna, - kości przedramienia,

Bardziej szczegółowo

SZKIELET OSIOWY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3

SZKIELET OSIOWY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 SZKIELET OSIOWY Szkielet osiowy zbudowany jest z czaszki, kręgosłupa, żeber i mostka. CZASZKA (cranium) Czaszka składa się z dwóch części: tylno górnej, która stanowi czaszkę mózgową

Bardziej szczegółowo

zgięcie odwiedzenie rotacja zewnętrzna (ręka za głowę górą) rotacja wewnętrzna (ręka za plecami do łopatki)

zgięcie odwiedzenie rotacja zewnętrzna (ręka za głowę górą) rotacja wewnętrzna (ręka za plecami do łopatki) Diagnostyka wizualna barku 1. Norma ustawienia łopatki: łopatka w odległości ok 8 cm od kręgosłupa, umiejscowiona między TH2 i TH7, płasko przylegająca do klatki, zrotowana 30 st. 2. Norma ustawienia głowy

Bardziej szczegółowo

szkielet tułowia widok od przodu klatka piersiowa żebra mostek kręgi piersiowe kręgosłup (33-34 kręgi)

szkielet tułowia widok od przodu klatka piersiowa żebra mostek kręgi piersiowe kręgosłup (33-34 kręgi) Kości tułowia szkielet tułowia kręgosłup (33-34 kręgi) klatka piersiowa żebra mostek kręgi piersiowe widok od przodu kręgosłup czaszka odcinek szyjny C 1-7 (1-7) - (lordoza szyjna) klatka piersiowa odcinek

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA KOŃCZYNY DOLNEJ - OBRĘCZ MIEDNICZNA I STAW BIODROWY

MECHANIKA KOŃCZYNY DOLNEJ - OBRĘCZ MIEDNICZNA I STAW BIODROWY MECHANIKA KOŃCZYNY DOLNEJ - OBRĘCZ MIEDNICZNA I STAW BIODROWY POŁĄCZENIA OBRĘCZY KOŃCZYNY DOLNEJ Kończyna dolna wolna łączy się z tułowiem za pośrednictwem obręczy kończyny dolnej. Trzy kości obręczy kończyny:

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE UDA. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3

MIĘŚNIE UDA. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3 Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 MIĘŚNIE UDA Podział mięśni uda Mięśnie położone na udzie stanowią najsilniejszy i największy objętościowo zespół w organizmie ludzkim. Trzy grupy mięśni oddzielone są od siebie

Bardziej szczegółowo

MECHANIKA KRĘGOSŁUPA

MECHANIKA KRĘGOSŁUPA MECHANIKA KRĘGOSŁUPA KRZYWIZNY FIZJOLOGICZNE KRĘGOSŁUPA Prawidłowo zbudowany kręgosłup dorosłego człowieka tworzy w płaszczyźnie strzałkowej linię łamaną przypominającą sinusoidę. Odcinek krzyżowy i piersiowy

Bardziej szczegółowo

Układ szkieletowy Iza Falęcka

Układ szkieletowy Iza Falęcka Układ szkieletowy Iza alęcka Zaznacz podpunkt, w którym nie wymieniono kości krótkich. a) kość łokciowa, kość miednicza, rzepka b) kość krzyżowa, paliczki, łopatka c) kość nadgarstka, kręgosłup, kość śródręcza

Bardziej szczegółowo

MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1.

MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1. MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz. 1. 1. Anatomia palpacyjna 1.1 Anatomia palpacyjna kolana, podudzia, stopy Elementy kostne: Rzepka Kość piszczelowa Guzowatość przednia piszczeli Śródlinia

Bardziej szczegółowo

mgr Grzegorz Witkowski Układ mięśniowy

mgr Grzegorz Witkowski Układ mięśniowy mgr Grzegorz Witkowski Mięsień kurczliwy narząd, jeden ze strukturalnych i funkcjonalnych elementów narządu ruchu, stanowiący jego element czynny. Jego kształt i budowa zależy od roli pełnionej w organizmie.

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z Anatomii kierunek: Pielęgniarstwo, studia stacjonarne

Program zajęć z Anatomii kierunek: Pielęgniarstwo, studia stacjonarne Program zajęć z Anatomii kierunek: Pielęgniarstwo, studia stacjonarne DATA Ćwiczenie 1 04.10.2017 SZCZEGÓŁY Regulamin zajęć. Obowiązuje nomenkatura pojęć anatomicznych w języku polskim. Podstawy anatomii.

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE GOLENI. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Powięzie goleni. Na goleni wyróżnia się trzy grupy mięśni działających głównie na staw skokowogoleniowy.

MIĘŚNIE GOLENI. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Powięzie goleni. Na goleni wyróżnia się trzy grupy mięśni działających głównie na staw skokowogoleniowy. Slajd Slajd Slajd MIĘŚNIE GOLENI Na goleni wyróżnia się trzy grupy mięśni działających głównie na staw skokowogoleniowy. Część z nich bierze udział w ruchach stawu kolanowego, ponieważ ich przyczepy położone

Bardziej szczegółowo

Pozycja sondy Pozycja kończyny Widoczne struktury Test czynnościowy. Oporowany wyprost Równoległa do długiej

Pozycja sondy Pozycja kończyny Widoczne struktury Test czynnościowy. Oporowany wyprost Równoległa do długiej Nadgarstek Pozycja sondy Pozycja kończyny Widoczne struktury Test czynnościowy Staw promieniowo- Oporowany wyprost Równoległa do długiej nadgarstkowy, wysięk, test ścięgien osi k. promieniowej, prostopadle

Bardziej szczegółowo

(musculus) poprzecznie prążkowane. mięsień sercowy. mięśnie szkieletowe. gładkie. przyczep do kości

(musculus) poprzecznie prążkowane. mięsień sercowy. mięśnie szkieletowe. gładkie. przyczep do kości (musculus) poprzecznie prążkowane mięsień sercowy budową zbliżony do m. poprzecznie prążkowanych, a pod względem czynności i unerwienia do m. gładkich mięśnie szkieletowe przyczep do kości przyczep do

Bardziej szczegółowo

Szkielet osiowy zbudowany jest z czaszki, kręgosłupa, żeber i mostka.

Szkielet osiowy zbudowany jest z czaszki, kręgosłupa, żeber i mostka. SZKIELET OSIOWY Szkielet osiowy zbudowany jest z czaszki, kręgosłupa, żeber i mostka. CZASZKA (cranium) Czaszka składa się z dwóch części: tylno górnej, która stanowi czaszkę mózgową i przednio dolnej,

Bardziej szczegółowo

Tablica 18. Głowa szyja tułów. 18 Mięśnie właściwe (głębokie) grzbietu ( ryc , , 2.96) I Pasmo boczne

Tablica 18. Głowa szyja tułów. 18 Mięśnie właściwe (głębokie) grzbietu ( ryc , , 2.96) I Pasmo boczne Tablica 18 Głowa szyja tułów 18 Mięśnie właściwe (głębokie) grzbietu ( ryc. 2.76 2.79, 2.81 2.84, 2.96) I Pasmo Pasmo mięśni właściwych grzbietu pokrywa w odcinku szyjnym i lędźwiowym pasmo przyśrodkowe,

Bardziej szczegółowo

STABILIZATORY CZYNNE POSTAWY

STABILIZATORY CZYNNE POSTAWY Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 STABILIZATORY CZYNNE POSTAWY PODZIAŁ MIĘŚNI GRZBIETU Mięśnie grzbietu dzieli się na dwie grupy: - warstwę bardziej powierzchowną stanowią mięśnie związane ze szkieletem kończyny

Bardziej szczegółowo

ANATOMIA. mgr Małgorzata Wiśniewska Łowigus

ANATOMIA. mgr Małgorzata Wiśniewska Łowigus ANATOMIA mgr Małgorzata Wiśniewska Łowigus Wśród nauk biologicznych, zajmujących się wszelkimi formami życia, wyróżnia się dwa podstawowe działy: morfologię, fizjologię. MORFOLOGIA - zajmuje się poznaniem

Bardziej szczegółowo

Z ANATOMII PRAWIDŁOWEJ

Z ANATOMII PRAWIDŁOWEJ KOMPENDIUM Z ANATOMII PRAWIDŁOWEJ CZŁOWIEKA ć i ; 4 T m»4 TOM I Redakcja wydania II MedPharm T O M I KOMPENDIUM Z ANATOMII PRAWIDŁOWEJ CZŁOWIEKA Redakcja wydania II autorzy: Elżbieta Błaszczyk Danuta Biegańska-Dembowska

Bardziej szczegółowo

mgr Grzegorz Witkowski Układ szkieletowy

mgr Grzegorz Witkowski Układ szkieletowy mgr Grzegorz Witkowski Układ ruchowy Kości Połączenia kości ścisłe (więzozrost, chrząstkozrost, kościozrost) wolne (stawy) Mięśnie Kości Kości tworzy tkanka kostna tkanka łączna składająca się z: Substancji

Bardziej szczegółowo

Program zajęć z Anatomii kierunek: Położnictwo, studia stacjonarne

Program zajęć z Anatomii kierunek: Położnictwo, studia stacjonarne Program zajęć z Anatomii kierunek: Położnictwo, studia stacjonarne DATA Ćwiczenie 1 06.10.2016 Ćwiczenie 2 13.10.2016 Ćwiczenie 3 20.10.2016 SZCZEGÓŁY Regulamin zajęć. Podstawy anatomii. Mianownictwo anatomiczne.

Bardziej szczegółowo

Wykłady i ćwiczenia w dużych grupach

Wykłady i ćwiczenia w dużych grupach Fizjoterapia w dysfunkcjach narządu ruchu plan przedmiotu Dr n. med. Małgorzata Chochowska UWAGA OGÓLNA: Studenci na zajęciach muszą posiadać wygodny zmienny strój, zmienne obuwie oraz ręcznik. Jest to

Bardziej szczegółowo

Podział mięśni uda przywodziciele prostowniki zginacze Prostowniki

Podział mięśni uda przywodziciele prostowniki zginacze Prostowniki MIĘŚNIE UDA Podział mięśni uda Mięśnie położone na udzie stanowią najsilniejszy i największy objętościowo zespół w organizmie ludzkim. Trzy grupy mięśni oddzielone są od siebie silnymi przegrodami międzymięśniowymi:

Bardziej szczegółowo

Adam Zborowski. ATLAS anatomii człowieka

Adam Zborowski. ATLAS anatomii człowieka Adam Zborowski ATLAS anatomii człowieka Kraków 2007 SPIS TREŚCI schemat komórki ludzkiej...12 rodzaje komórek...13 składniki komórkowe krw i... 14 rodzaje komórek...15 rodzaje nabłonków jednowarstwowych...

Bardziej szczegółowo

UKŁAD SZKIELETOWY CZŁOWIEKA

UKŁAD SZKIELETOWY CZŁOWIEKA 1. PODZIAŁ I BUDOWA KOŚCI UKŁAD SZKIELETOWY CZŁOWIEKA Szkielet dorosłego człowieka składa się z 206 kości. Ze względu na kształt dzielimy je na cztery rodzaje: - długie kość ramieniowa albo udowa - krótkie

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII 07.10.2015 PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ OSTEOLOGIA, ANATOMIA JAM CIAŁA Wykład Inauguracyjny. Anatomia budowa ciała ludzkiego. Reguły opisu anatomicznego. Ogólna budowa kości i ich połączeń. 14.10.2015 Biomechanika

Bardziej szczegółowo

PZWL. Spis treści. 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11

PZWL. Spis treści. 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11 Spis treści 1. Wprowadzenie Damian Kusz... 11 2. Uraz, zaburzenia metaboliczne po urazie, fizjologia zrostu kostnego Henryk Guzik, Damian Kusz... 15 Uraz... 15 Zamknięte obrażenia tkanek miękkich... 15

Bardziej szczegółowo

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII

PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ ODDZIAŁ FIZJOTERAPII 12.10.2016 PROGRAM WYKŁADÓW I ĆWICZEŃ OSTEOLOGIA, ANATOMIA JAM CIAŁA Wykład Inauguracyjny. Anatomia budowa ciała ludzkiego. Reguły opisu anatomicznego. Ogólna budowa kości i ich połączeń. 19.10.2016 Biomechanika

Bardziej szczegółowo

POŁĄCZENIA KOŚCI połączenia ścisłe połączenia wolne/ruchome (stawy)

POŁĄCZENIA KOŚCI połączenia ścisłe połączenia wolne/ruchome (stawy) POŁĄCZENIA KOŚCI połączenia ścisłe połączenia wolne/ruchome (stawy) POŁĄCZENIA ŚCISŁE więzozrosty chrząstkozrosty kościozrosty WIĘZOZROSTY więzozrost włóknisty więzozrost sprężysty szew szew gładki/prosty

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. I. Wykłady (10h) II. Ćwiczenia w grupach dziekańskich (14h) III. Ćwiczenia w grupach klinicznych (46h)

PROGRAM KURSU. I. Wykłady (10h) II. Ćwiczenia w grupach dziekańskich (14h) III. Ćwiczenia w grupach klinicznych (46h) Autorski program kursu TERAPIA MANUALNA TKANEK MIĘKKICH W DYSFUNKCJACH NARZĄDU RUCHU Kurs będzie realizowany na WZKF w Gorzowie Wielkopolskim, w ramach przedmiotu: Fizjoterapia w dysfunkcjach narządu ruchu

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE KOŃCZYNY GÓRNEJ

MIĘŚNIE KOŃCZYNY GÓRNEJ Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 MIĘŚNIE KOŃCZYNY GÓRNEJ MM OBRĘCZY MM RAMIENIA PODZIAŁ CZYNNOŚCIOWY MIĘŚNI Do szkieletu obręczy kończyny górnej, łopatki i obojczyka, a także nawet do kości ramiennej dochodzą mięśnie

Bardziej szczegółowo

UKŁADY NARZĄDÓW U CZŁOWIEKA

UKŁADY NARZĄDÓW U CZŁOWIEKA UKŁADY NARZĄDÓW U CZŁOWIEKA 1. Układy narządów: szkieletowy stawowy mięśniowy pokarmowy oddechowy moczowy płciowy dokrewny (gruczoły wydzielania wewnętrznego) sercowo naczyniowy chłonny nerwowy narządów

Bardziej szczegółowo

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich

PROGRAM KURSU. Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich PROGRAM KURSU Terapia Manualna Holistyczna Tkanek Miękkich MODUŁ I Koncepcja Terapii Manualnej Holistycznej. Miednica, stawy biodrowe, segmenty ruchowe kręgosłupa lędźwiowego i przejścia piersiowo-lędźwiowego.

Bardziej szczegółowo

Układ szkieletowy i mięśniowy człowieka

Układ szkieletowy i mięśniowy człowieka Układ szkieletowy i mięśniowy człowieka WskaŜ strzałką element zbudowany z tkanki kostnej zbitej i napisz jego nazwę a następnie podpisz wskazane strzałkami części kości Uzupełnij tabelę. Rodzaj związku

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE STOPY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Stopa (pes) Różnice i podobieństwa w budowie stopy i ręki

MIĘŚNIE STOPY. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Stopa (pes) Różnice i podobieństwa w budowie stopy i ręki Slajd Slajd Slajd 3 MIĘŚNIE STOPY Stopa (pes) Stanowi aparat podpierający całe ciało w pozycji stojącej i podczas chodu. W związku z czynnościami stopy jej budowa znacznie różni się od budowy ręki, choć

Bardziej szczegółowo

1. Zaznacz w poniższych zdaniach określenia charakteryzujące układ ruchu. (0 1)

1. Zaznacz w poniższych zdaniach określenia charakteryzujące układ ruchu. (0 1) Sprawdzian a Imię i nazwisko Klasa Liczba punktów Ocena Test podsumowujący dział X Ruch Masz przed sobą test składający się z 15 zadań. Przy każdym poleceniu podano liczbę punktów możliwych do uzyskania.

Bardziej szczegółowo

Spis treści. 1 Anatomia ogólna 1. 2 Głowa i szyja Czaszka i mięśnie głowy Nerwy czaszkowe 64

Spis treści. 1 Anatomia ogólna 1. 2 Głowa i szyja Czaszka i mięśnie głowy Nerwy czaszkowe 64 1 Anatomia ogólna 1 Ogólne zasady budowy ciała ludzkiego 1 Położenie narządów wewnętrznych, punkty palpacyjne i linie topograficzne 2 Płaszczyzny i kierunki ciała 4 Osteologia 6 Kościec ciała ludzkiego

Bardziej szczegółowo

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS Załącznik nr do Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Edu Plus zatwierdzonych uchwałą 0/04/03/204 Zarządu InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group z dnia 04.03.204 r. I. USZKODZENIA GŁOWY. ZŁAMANIE KOŚCI POKRYWY

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział 1 Bark 1. Rozdział 2 Kość ramienna 73. Rozdział 3 Staw łokciowy 111. Słowo wstępne XXV

Spis treści. Rozdział 1 Bark 1. Rozdział 2 Kość ramienna 73. Rozdział 3 Staw łokciowy 111. Słowo wstępne XXV Spis treści Słowo wstępne XXV Rozdział 1 Bark 1 Dostęp przedni do obojczyka 2 Dostęp przedni do stawu ramiennego 4 Anatomia praktyczna dostępu przedniego do stawu ramiennego 17 Dostęp przednio-boczny do

Bardziej szczegółowo

WYBRANE RUCHY W STAWACH KOŃCZYNY GÓRNEJ - ZARYS CZYNNOŚCI MIĘŚNI

WYBRANE RUCHY W STAWACH KOŃCZYNY GÓRNEJ - ZARYS CZYNNOŚCI MIĘŚNI WYBRANE RUCHY W STAWACH KOŃCZYNY GÓRNEJ - ZARYS CZYNNOŚCI MIĘŚNI Uwagi: 1. W prezentowanym zestawieniu czynność mięśni opisana jest w ujęciu klasycznym rozpatrywane są jedynie mięśnie bezpośrednio działające

Bardziej szczegółowo

HACCP 2.0 opis produktu 2.1 Półtusza wieprzowa klasy S Zakład Ubojowy Bogdan Grabiec i Wspólnicy 34-608 Kamienica 438

HACCP 2.0 opis produktu 2.1 Półtusza wieprzowa klasy S Zakład Ubojowy Bogdan Grabiec i Wspólnicy 34-608 Kamienica 438 2.0 opis produktu 2.1 Półtusza wieprzowa klasy S Opis Warunki Okres PN-91/A-82001 Mięso w tuszach, półtuszach i ćwierćtuszach Wraz ze zmianami PN-A- 82001/A1:1995, PN-A-82001/A2:1996 Połowa półtuszy ze

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Część ogólna I. ROZWÓJ POŁĄCZEŃ KOŚCI 9

SPIS TREŚCI. Część ogólna I. ROZWÓJ POŁĄCZEŃ KOŚCI 9 Przedmowa PRZEDMOWA Nauka o budowie połączeń kości i więzadłach zwana arthrologiąi syndesmologią" stanowi dział anatomii stosunkowo mało akcentowany w ramach nauczania tego przedmiotu. Sama nazwa łacińska

Bardziej szczegółowo

MIĘŚNIE RĘKI. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Ręka (manus) Palce (digiti)

MIĘŚNIE RĘKI. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Ręka (manus) Palce (digiti) Slajd Slajd Slajd MIĘŚNIE RĘKI Ręka (manus) Częścią dystalną kończyny górnej jest ręka zakończona palcami. Na ręce znajdują się małe mięśnie, które mają znaczenie dla precyzyjnych ruchów palców, natomiast

Bardziej szczegółowo

WYPROST staw biodrowy

WYPROST staw biodrowy www.pandm.org ZGIĘCIE staw biodrowy Suplinacyjna Stabilizacja miednicy Krętarz większy kości udowej Głowa strzałki Wzdłuż tułowia, równolegle do podłoża, skierowane do dołu pachowego Zgięcie Norma Między

Bardziej szczegółowo

Obowiązuje mianownictwo w języku łacińskim.

Obowiązuje mianownictwo w języku łacińskim. PROGRAM ĆWICZEŃ WYDZIAŁ LEKARSKI 2011/2012 Ćwiczenie 1 03 05.10.2011 Wprowadzenie do zajęć prosektoryjnych. Obowiązuje mianownictwo w języku łacińskim. Ogólne miana anatomiczne. Płaszczyzny, osie i kierunki

Bardziej szczegółowo

Kolokwium II: Brzuch, miednica i kończyna dolna

Kolokwium II: Brzuch, miednica i kończyna dolna Wykaz mian anatomicznych obowiązujących na zaliczeniu praktycznym z Anatomii dla Kierunku Ratownictwo Medyczne i Pielęgniarstwo 2014/15 Mięśnie brzucha m. prosty brzucha * smugi ścięgniste * pochewka m.

Bardziej szczegółowo

MODUŁ II. Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz Diagnostyka różnicowa wykluczająca. B. Nieurazowe: Wady kolana. 1.1 Kolano

MODUŁ II. Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz Diagnostyka różnicowa wykluczająca. B. Nieurazowe: Wady kolana. 1.1 Kolano MODUŁ II Kolano, stopa. Neurologia kliniczna cz 1 1. Diagnostyka różnicowa wykluczająca 1.1 Kolano 1.2 Stopa 1.3 Podstawy diagnostyki neurologicznej 1.4 Testy kliniczne i funkcjonalna B. Nieurazowe: Wady

Bardziej szczegółowo

Anatomia. Kup książkę. układu ruchu człowieka. wydanie 2. poprawione

Anatomia. Kup książkę. układu ruchu człowieka. wydanie 2. poprawione Anatomia układu ruchu człowieka wydanie 2. poprawione Kup książkę Ida Wiszomirska Anatomia układu ruchu człowieka wydanie 2. poprawione Warszawa 2015 Recenzenci Dr hab. prof. AWF Lidia Ilnicka Prof. dr

Bardziej szczegółowo

OSTEOPATIA GINEKOLOGICZNA OSTEOPATA EWELINA TYSZKO-BURY

OSTEOPATIA GINEKOLOGICZNA OSTEOPATA EWELINA TYSZKO-BURY OSTEOPATIA GINEKOLOGICZNA OSTEOPATA EWELINA TYSZKO-BURY MIEDNICA- budowa Żródło: grafika google MIEDNICA- kość biodrowa TRZON KOŚCI BIODROWEJ- stanowi część panewki stawu biodrowego (ok 2/5 panewki) TALERZ

Bardziej szczegółowo

140 ROZDZIAŁ 4 KOŃCZYNA DOLNA

140 ROZDZIAŁ 4 KOŃCZYNA DOLNA 140 ROZDZIAŁ 4 KOŃCZYNA DOLNA 4.2.3 STAW KOLANOWY Staw kolanowy (articulatio genus) jest stawem największym i najbardziej skomplikowanym, a również najbardziej narażonym na uszkodzenie. Łączy kość udową

Bardziej szczegółowo

Klatka piersiowa. 5. Ściany klatki piersiowej. 8. Płuca i opłucna. 6. Jama klatki piersiowej. 7. Śródpiersie. 9. Anatomia powierzchniowa

Klatka piersiowa. 5. Ściany klatki piersiowej. 8. Płuca i opłucna. 6. Jama klatki piersiowej. 7. Śródpiersie. 9. Anatomia powierzchniowa Grzbiet 1. Kości, więzadła i stawy Kręgosłup: opis ogólny...................................... 2 Budowa kręgosłupa......................................... 4 Odcinek szyjny kręgosłupa..................................

Bardziej szczegółowo

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH wykonywanych w II Zakładzie Radiologii Lekarskiej SPSK Nr 1

CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH wykonywanych w II Zakładzie Radiologii Lekarskiej SPSK Nr 1 Załącznik Nr 4 do Zarządzenia Nr 15/2018 Dyrektora SPSK Nr 1 w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2018r. Załącznik Nr 31 do Regulaminu Organizacyjnego SPSK Nr 1 w Lublinie CENNIK BADAŃ DIAGNOSTYCZNYCH wykonywanych

Bardziej szczegółowo

Kinezjologiczna analiza łucznictwa

Kinezjologiczna analiza łucznictwa Treść Schemat mięśni szkieletowych Kinezjologiczna analiza łucznictwa Neuromuskularne podstawy ruchów ciała Anatomia górnych części ciała Mięśnie zaangażowane w łucznictwie Mięśnie podczas pracy 1 UTRZYMYWANIE

Bardziej szczegółowo

Podręcznik zakupiony przez D. Słupika - nr zamówienia Konstanty Ślusarczyk PODSTAWY ANATOMII. dla ratowników medycznych

Podręcznik zakupiony przez D. Słupika - nr zamówienia Konstanty Ślusarczyk PODSTAWY ANATOMII. dla ratowników medycznych Konstanty Ślusarczyk PODSTAWY ANATOMII dla ratowników medycznych Recenzent Prof. dr hab. n. med. Marek Grzybiak Projekt okładki i opracowanie graficzne Jacek Kosiewicz Redakcja Teresa Pawlok Copyright

Bardziej szczegółowo

Anatomia wprowadzenie

Anatomia wprowadzenie Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 Anatomia wprowadzenie Piśmiennictwo Podstawowe: 1. Ignasiak Z., Janusz A., Jarosińska A., [2003]: Anatomia człowieka, cz. I i II. AWF Wrocław. 2. Bochenek A., Reicher M., [najnowsze

Bardziej szczegółowo

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10.

KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) ĆWICZENIE 2 (04.10.2012) ĆWICZENIE 3 (08.10. KIERUNEK: PIELEGNIARSTWO; I rok I ο PRZEDMIOT: ANATOMIA (ĆWICZENIA 45h) ĆWICZENIE 1 (01.10.2012) - Zapoznanie się z regulaminem i przepisami BHP obowiązującymi na zajęciach. Podstawowe mianownictwo anatomiczne

Bardziej szczegółowo

REGULAMIN I ZASADY BHP OSTEOLOGIA OSTEOLOGIA (CIĄG DALSZY) SYNDESMOLOGIA I ARTROLOGIA

REGULAMIN I ZASADY BHP OSTEOLOGIA OSTEOLOGIA (CIĄG DALSZY) SYNDESMOLOGIA I ARTROLOGIA TEMATYKA ĆWICZEŃ Z PRZEDMIOTU "ANATOMIA CZŁOWIEKA" REALIZOWANA PRZEZ STUDENTÓW I ROKU WYDZIAŁU NAUK MEDYCZNYCH KIERUNEK DIETETYKA W SEMESTRZE ZIMOWYM 2010/2011 I 04. 10. 2010 05. 10. 2010 II 11. 10. 2010

Bardziej szczegółowo

SPECJALISTYCZNA OPIEKA LEKARSKA

SPECJALISTYCZNA OPIEKA LEKARSKA ŚWIADCZENIE MEDYCZNE SPECJALISTYCZNA OPIEKA LEKARSKA Wizyta Zabieg alergologiczny Zabieg dermatologiczny Zabieg ginekologiczny Alergolog Chirurg klatki piersiowej Chirurg naczyniowy Chirurg onkologiczny

Bardziej szczegółowo

ANATOMIA FUNKCJONALNA

ANATOMIA FUNKCJONALNA BOGUSŁAW MARECKI ANATOMIA FUNKCJONALNA TOM I UKŁAD RUCHU Akademia Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza Piaseckiego w Poznaniu BOGUSŁAW MARECKI ANATOMIA FUNKCJONALNA TOM I UKŁAD RUCHU Poznań 2014 SPIS TREŚCI

Bardziej szczegółowo

OSTEOLOGIA. Małżowina nosowa dolna Kość łzowa Kość nosowa

OSTEOLOGIA. Małżowina nosowa dolna Kość łzowa Kość nosowa 1 OSTEOLOGIA Kość potyliczna Otwór wielki Część podstawna Stok Guzek gardłowy Część boczna Łuska potyliczna Kłykieć potyliczny Kanał kłykciowy Kanał nerwu podjęzykowego Dół kłykciowy Guzowatość potyliczna

Bardziej szczegółowo

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS

TABELA NORM USZCZERBKU NA ZDROWIU EDU PLUS Załącznik nr I. USZKODZENIA GŁOWY. ZŁAMANIE KOŚCI POKRYWY CZASZKI. ZŁAMANIE KOŚCI PODSTAWY CZASZKI 0 3. USZKODZENIA POWŁOK CZASZKI (BEZ USZKODZEŃ KOSTNYCH) RANY SKÓRY OWŁOSIONEJ GŁOWY 4. USZKODZENIA POWŁOK

Bardziej szczegółowo

Anatomia. układu ruchu człowieka

Anatomia. układu ruchu człowieka Anatomia układu ruchu człowieka Ida Wiszomirska Anatomia układu ruchu człowieka Warszawa 2009 Recenzenci Dr hab. prof. AWF Lidia Ilnicka Prof. dr hab. n. med. Bogdan Ciszek Korekta Joanna Warecka Wykonanie

Bardziej szczegółowo

Pytania na zaliczenie II-gie poprawkowe z anatomii prawidłowej człowieka dla studentów Oddziału Stomatologicznego

Pytania na zaliczenie II-gie poprawkowe z anatomii prawidłowej człowieka dla studentów Oddziału Stomatologicznego Pytania na zaliczenie II-gie poprawkowe z anatomii prawidłowej człowieka dla studentów Oddziału Stomatologicznego KOŃCZYNA GÓRNA Kości i ich połączenia 1. Stałe i niestałe składniki stawów 1. Połączenia

Bardziej szczegółowo

Budowa i rola części biernej układu ruchu

Budowa i rola części biernej układu ruchu Budowa i rola części biernej układu ruchu Układ ruchu Ze względu na budowę i właściwości układ ruchu można podzielić na: część czynną układ mięśniowy część bierną układ szkieletowy Dzięki współdziałaniu

Bardziej szczegółowo

Wskaziciel środkowy obrączkowy mały kłębikiem

Wskaziciel środkowy obrączkowy mały kłębikiem MIĘŚNIE RĘKI Ręka (manus) Częścią dystalną kooczyny górnej jest ręka zakooczona palcami. Na ręce znajdują się małe mięśnie, które mają znaczenie dla precyzyjnych ruchów palców, natomiast najsilniejsze

Bardziej szczegółowo

Szczegółowy cennik badań

Szczegółowy cennik badań NZ0Z PANORAMIK CENTRUM DIAGNOSTYCZNE SC Szczegółowy cennik badań Zdjęcia stomatologiczne: Pantomogram 75,- Cefalometria /Tele/. 75,- Pantomogram + CD..... 80,- Cefalometria /Tele/ + CD... 80,- Pantomogram

Bardziej szczegółowo

Biomechanika człowieka i kinematyka stawu kolanowego

Biomechanika człowieka i kinematyka stawu kolanowego Biomechanika człowieka i kinematyka stawu kolanowego Człowiek- najlepsza inwestycja Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego 1. Terminologia 2. Wstęp do

Bardziej szczegółowo

Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 4 w Lublinie ul. Dr K. Jaczewskiego 8, Lublin, tel.: , fax: CENNIK

Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 4 w Lublinie ul. Dr K. Jaczewskiego 8, Lublin, tel.: , fax: CENNIK Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 4 w Lublinie ul. Dr K. Jaczewskiego 8, 20-954 Lublin, tel.: 81 724 42 26, fax: 81 747 57 10 2.2 CENNIK DLA PACJENTÓW NIEUPRAWNIONYCH DO BEZPŁATNYCH ŚWIADCZEŃ

Bardziej szczegółowo

DAT /19 Jelenia Góra r. ZAPROSZENIE

DAT /19 Jelenia Góra r. ZAPROSZENIE DAT-2601-16/19 Jelenia Góra 19.02.2019r. ZAPROSZENIE Karkonoska Państwowa Szkoła Wyższa w Jeleniej Górze zaprasza do złożenia oferty cenowej na: Dostawa pomocy dydaktycznych (modele anatomiczne) dla Karkonoskiej

Bardziej szczegółowo

ANATOMIA 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37.

ANATOMIA 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32. 33. 34. 35. 36. 37. ANATOMIA 1. Kręgi zaliczane są do kości: 2. Kręgi lędźwiowe nie posiadają: 3. W obrębie kręgosłupa nie występują: 4. Szkielet kręgosłupa zbudowany jest z: 5. W obrębie kręgosłupa występują połączenia:

Bardziej szczegółowo

CENNIK. Świętokrzyska 18 00-052 Warszawa. tel.: (22) 418 24 09 tel.: 665 164 411 www.panoramikcd.com.pl kontakt@panoramikcd.com.pl

CENNIK. Świętokrzyska 18 00-052 Warszawa. tel.: (22) 418 24 09 tel.: 665 164 411 www.panoramikcd.com.pl kontakt@panoramikcd.com.pl Świętokrzyska 18 00-052 Warszawa tel.: (22) 418 24 09 tel.: 665 164 411 www.panoramikcd.com.pl kontakt@panoramikcd.com.pl Godziny otwarcia poniedziałek - piątek: 8.00-20.00 sobota: 9.00-15.00 CENNIK ZDJĘCIA

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY ANATOMICZNE. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Piśmiennictwo Podstawowe: 1. Ignasiak Z., Janusz A., Jarosińska A.

PODSTAWY ANATOMICZNE. Slajd 1. Slajd 2. Slajd 3. Piśmiennictwo Podstawowe: 1. Ignasiak Z., Janusz A., Jarosińska A. Slajd 1 Slajd 2 Slajd 3 PODSTAWY ANATOMICZNE Piśmiennictwo Podstawowe: 1. Ignasiak Z., Janusz A., Jarosińska A., [2003]: Anatomia człowieka, cz. I i II. AWF Wrocław. 2. Bochenek A., Reicher M., [najnowsze

Bardziej szczegółowo

Część II - Ceny świadczeń medycznych i usług diagnostyki obrazowej r. Dział pierwszy - ŚWIADCZENIA I USŁUGI RADIODIAGNOSTYCZNE

Część II - Ceny świadczeń medycznych i usług diagnostyki obrazowej r. Dział pierwszy - ŚWIADCZENIA I USŁUGI RADIODIAGNOSTYCZNE Część II - Ceny świadczeń medycznych i usług diagnostyki obrazowej 10.10.2018 r. Rozdział I - BADANIA RADIOLOGICZNE CZASZKI 1. Rtg czaszki (AP+bok) 40,00 zł 2. Rtg czaszki (dodatkowa projekcja) 20,00 zł

Bardziej szczegółowo

ATLAS ANATOMII PALPACYJNEJ 2. Kończyna dolna

ATLAS ANATOMII PALPACYJNEJ 2. Kończyna dolna ATLAS ANATOMII PALPACYJNEJ 2 Kończyna dolna BADANIE MANUALNE POWŁOK Kończyna dolna Z języka francuskiego tłumaczyła Joanna Józefowicz-Pacuła WARSZAWA WYDAWNICTWO LEKARSKIE PZWL SPIS TREŚCI Wprowadzenie...

Bardziej szczegółowo