Współczesne systemy polityczne

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Współczesne systemy polityczne"

Transkrypt

1 Jarosław Zieliński Współczesne systemy polityczne System polityczny może być rozumiany jako podstawowe struktury władz państwowych oraz główne zasady polityczne i prawne; jako ogół instytucji, za pośrednictwem których podejmowane są decyzje polityczne. Elementami systemu politycznego są instytucje władzy państwowej i partie polityczne, a także ich funkcje i sieć powiązań między nimi oraz normy regulujące ich aktywność: konstytucja i ważniejsze ustawy, takie jak ustawa o partiach politycznych czy prawo wyborcze. Sporą rolę odgrywają tu partie polityczne i system partyjny, określane jako podsystem partii politycznych. Innym często wyróżnianym podsystemem jest podsystem instytucji władzy Tak również może być rozumiany ustrój polityczny, zwykle jednak system polityczny jest rozumiany jako pojecie szersze niż ustrój polityczny, czy reżim polityczny. Bliskim pojęciem jest reżim polityczny, rozumiany jako specyficzna formą organizacji politycznej, układ formalnych i nieformalnych zasad i mechanizmów regulujących funkcjonowanie władzy politycznej oraz jej powiązania ze społeczeństwem. Wyróżnia się reżimy demokratyczne i niedemokratyczne, a wśród tych ostatnich autorytarne i totalitarne. Instytucja polityczna może być rozumiana jako zespół osób biorących udział w życiu politycznym (w tym rozumieniu parlament) lub jako zespół norm prawnych odnoszących się do działania politycznego (referendum). Podział systemów politycznych Współczesne systemy polityczne są klasyfikowane według wielu różnych kryteriów, z których najważniejsze to: charakter głowy państwa (monarchie i republiki). zależności między głową państwa a szefem rządu (systemy prezydialne i parlamentarne), relacje między władzą ustawodawczą a wykonawczą (systemy parlamentarne, prezydenckie, parlamentarno-prezydenckie, parlamentarno-komitetowe) charakter reżimu politycznego (państwa demokratycznie i niedemokratyczne).

2 2 Monarchie i republiki Według charakteru instytucji głowy państwa wśród współczesnych państw wyróżnia się monarchie i republiki. Monarchia to państwo, w którym władza należy do dziedzicznego z reguły monarchy. Pełni on swoje funkcje dożywotnio i ma zazwyczaj przyrodzone prawo do tronu. Nie podlega on prawu, jest wyniesiony ponad pozostałych członków społeczeństwa. Jako jej odmiany, według kryterium zakresu władzy monarchy, wyróżnia się monarchię absolutną, monarchię konstytucyjną i monarchię parlamentarną. Monarchia absolutna jest państwem, w którym monarchia sprawuje pełnię władzy - władzy w zakresie stanowienia prawa, władzy wykonawczej i sądownictwa. Monarcha jest tu ponad prawem i poza wszelką kontrola. Monarchia konstytucyjna to państwo, w którym władza monarchy jest ograniczona przez obowiązującą konstytucję. Monarchia parlamentarna natomiast to państwo, w którym władza monarchy jest symboliczna, a władzę sprawuje wybrany w wyborach powszechnych parlament i odpowiedzialny przed nim politycznie rząd. Republika jest państwem, w którym najwyższe władze państwowe są powoływane na określony czas w wyborach powszechnych lub w wieloosobowych kolegiach wywodzących się z wyborów powszechnych. Prezydialny i parlamentarny system rządów Ze względu na relacje miedzy głową państwa i szefem rządu oraz z uwagi na procedurę odpowiedzialności rządu wyróżnia się prezydialny system rządów i parlamentarny system rządów. W prezydialnym system rządów prezydent pochodzący z wyborów powszechnych jest jednocześnie głową państwa i szefem rządu. Prezydent powołuje rząd składający się z ministrów odpowiedzialnych przed nim. Nie ponosi odpowiedzialności politycznej, a ze stanowiska może być usunięty tylko przez pociągnięcie go do odpowiedzialności konstytucyjnej za naruszenie konstytucji i ustaw, z zachowaniem specjalnej procedury w parlamencie. Nie można łączyć miejsca w rządzie i w parlamencie, a funkcjonowanie rządu jest niezależne od parlamentarnej większości. Prezydent nie może rozwiązać parlamentu.

3 3 Przykładem takiego systemu rządów jest system Stanów Zjednoczonych. Specyficznym przykładem jest Szwajcaria, gdzie głową państwa jest siedmioosobowa Rada Związkowa, która jest jednocześnie rządem. Prezydialny system rządów może też występować w państwie będącym monarchią konstytucyjną, jak w Niemczech od roku Parlamentarny system rządów to system, w którym funkcje głowy państwa i szefa rządu są rozdzielone. Parlament organ kolegialny, sprawujący władzę ustawodawczą, pochodzący z wyborów powszechnych zajmuje stanowisko nadrzędne lub co najmniej równorzędne w stosunku do organów władzy wykonawczej. Większość parlamentarna powołuje rząd, który jest od niej zależny, jest przed nim odpowiedzialny politycznie. Rząd ustępuje po otrzymaniu wotum nieufności w parlamencie. Funkcje w rządzie i parlamencie mogą być łączone; ministrami i premierami często zostają posłowie. Głowa państwa ma prawo do rozwiązania parlamentu. Przykładem parlamentarnego system rządów są systemy rządów Francji i Niemiec, także Wielkiej Brytanii i Szwecji. Odpowiedzialność polityczna opiera się na założeniu, że parlament może odwołać szefa rządu, a z nim cały gabinet, jak i poszczególnych ministrów, gdy negatywnie oceni ich sposób prowadzenia polityki państwa. Mechanizmem realizacji odpowiedzialności politycznej jest instytucja wotum nieufności. System parlamentarny, prezydencki lub mieszany Ze względu na relacje między głową państwa, parlamentem i rządem można wyróżnić systemy: parlamentarny, prezydencki, mieszany, prezydencko-komitetowy. System parlamentarny charakteryzuje silna pozycja parlamentu. Parlament jest wybierany na drodze wyborów powszechnych. Rząd jest powoływany przez głowę państwa na wniosek większości parlamentarnej. Król lub prezydent powołuje premiera, a następnie na wniosek premiera - ministrów. Głowa państwa nie jest odpowiedzialna politycznie za swoją działalność, spełnia jedynie funkcje reprezentacyjne i ceremonialne. Rząd ponosi odpowiedzialność polityczną przed parlamentem. Zarówno głowa państwa jak i członkowie rządu ponoszą odpowiedzialność konstytucyjną. System parlamentarny ma kilka odmian: system gabinetowo-parlamentarny istnieje w Wielkiej Brytanii, system parlamentarno-gabinetowy - w krajach Europy kontynentalnej (w pierwszym gabinet ma przewagę nad parlamentem, w drugim parlament nad gabinetem), natomiast system parlamentarny w Niemczech nazywany

4 4 jest systemem kanclerskim kanclerz jest szefem rządu i tylko on ponosi odpowiedzialność polityczną za działalność rządu przed parlamentem. System prezydencki charakteryzuje się silną pozycją prezydenta. Prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych podobnie jak parlament, jest więc równorzędnym z parlamentem reprezentantem narodu. Jest głową państwa i szefem administracji, zwierzchnikiem sił zbrojnych; prowadzi politykę zagraniczną. Prezydent tworzy rząd; ani on ani jego ministrowie nie są odpowiedzialni politycznie przed parlamentem. Nie może rozwiązać parlamentu. System ten istnieje w Stanach Zjednoczonych. System parlamentarno-prezydencki, system semiprezydencki albo system mieszany stanowi połączenie elementów systemu parlamentarnego i prezydenckiego. Prezydent pochodzi z wyborów powszechnych, podobnie jak parlament. Władzę wykonawczą sprawuje prezydent i rząd. Rząd jest odpowiedzialny przed parlamentem, może być też odpowiedzialny przed prezydentem. Przykładem jest współczesna Francja. System parlamentarno-komitetowy, zwany też systemem komitetowym lub systemem rządów dyrektoriatu, opiera się na zasadzie jednolitości władzy państwowej. Parlament jest najwyższym organem reprezentującym naród. Rząd wyłaniany jest bezpośrednio przez parlament, jest komitetem wykonawczym parlamentu i jest odpowiedzialny przed nim politycznie. Głową państwa jest siedmioosobowa Rada Związkowa, która jest jednocześnie rządem. Głowa państwa nie może rozwiązać parlamentu przed końcem jego kadencji. System ten występuje w Szwajcarii. Państwo unitarne i państwo złożone Ze względu na strukturę terytorialno-administracyjną państwa i stopień centralizacji bądź decentralizacji państwa wyróżniane są państwa unitarne i państwa złożone. Struktura terytorialno-administracyjna państwa określa stosunki między centrum a częściami składowymi państwa. Państwo unitarne to takie państwo, w którym jednostki terytorialne i ich organy są podporządkowane władzom centralnym, określającym zakres ich samodzielności. Państwo takie jest wewnętrznie jednolite. Jednostki terytorialne nie mają żadnej politycznej samodzielności. Występuje w nim jednolity system prawa, organów sądowych, prawodawczych i wykonawczych. Jest to współcześnie najbardziej rozpowszechniona forma państwa, nie tylko w Europie ale i na świecie. Państwami unitarnymi są między innymi Polska czy Francja.

5 5 Państwo złożone to takie, w którym jego części składowe mają pełny lub ograniczony zakres suwerenności. Każda z części składowych ma swoje kompetencje i system organów prawodawczych, wykonawczych i sądowniczych. Wśród państw złożonych wyróżniane są unia personalna, unia realna, konfederacja i federacja. Unia personalna jest związkiem dwóch lub więcej państw poprzez osobę wspólnej głowy państwa z zachowaniem odrębnego systemu instytucji państwowych. Dotyczy ona z reguły monarchii. Taką unią była w swoim czasie unia Polski i Litwy. Unia realna jest związkiem dwóch lub więcej państw. Istnieją wspólne organy władzy, takie jak głowa państwa, parlament, obecny jest wspólny system monetarny, jest prowadzona wspólna polityka zagraniczna i obronna. Konfederacja jest związkiem państw powołanym w celu realizacji pewnych zamierzeń. Organy konfederacji sprawują władzę za pośrednictwem organów państw członkowskich. Państwa tworzące konfederację zobowiązują się pewne funkcje wykonywać wspólnie, a przy tym pozostają państwami suwerennymi i utrzymują swoją osobowość międzynarodową. Najczęściej powoływany jest wspólny organ w formie zgromadzenia parlamentarnego, w którym części składowe konfederacji są równoprawne w głosowaniu. Federacja jest krajem związkowym, którego części składowe mają samodzielność prawną i pewien określony zakres samodzielności politycznej. Części składowe są podmiotami federacji i mają własny podział administracyjno-terytorialny. Terytorium państwa federalnego nie jest jednolitą całością, a składa się z terytoriów podmiotów federacji. Podmioty te nie mają prawa pełnego uczestnictwa w stosunkach międzynarodowych. Mają własne konstytucje, własne prawodawstwo, organy sądownicze, prawodawcze i wykonawcze; uchwalają ustawy obowiązujące na swoim terytorium. Jedna z izb parlamentu związkowego reprezentuje interesy podmiotów federacji. Istnieje podział kompetencji między federację a jej części składowe. Jest to współcześnie najczęściej występująca forma państwa złożonego. Przykładem państw federacyjnych są Stany Zjednoczone, Rosja, Belgia, Niemcy. Autonomia Autonomia, określana też jako autonomia regionalna, to wewnętrzne samozarządzanie części terytorium państwa na podstawie kompetencji ustawodawczych dotyczących spraw o lokalnym znaczeniu.

6 6 Podstawą prawna działalności organów autonomicznych jest statut autonomii. Jest on zatwierdzany przez organ ogólnopaństwowy, najczęściej przez parlament. Rządy centralne przez swoich specjalnych pełnomocników nadzorują działalność parlamentu i rządu autonomii. Może być uwarunkowana geograficznie, historycznie, narodowościowo, religijnie. Autonomia istnieje współcześnie między innymi w Szkocji, w kraju Basków, na Sycylii, w Izraelu na okupowanych terytoriach palestyńskich. Jest etapem na drodze do niepodległości. Bibliografia 1. Leksykon politologii, pod redakcją Andrzeja Antoszewskiego i Ryszarda Herbuta, Atla2, Wrocław Nowa encyklopedia powszechna PWN, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa Państwa świata. Słownik szkolny, pod redakcją Tadeusza Mołdawy, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa Słownik polityki, pod redakcją Marka Bankowicza, Wiedza Powszechna, Warszawa Wojtaszczyk, Konstanty Adam, Współczesne systemy polityczne, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa czerwca 2000

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH

MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH MODELE USTROJOWE PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH S. PREZYDENCKI Ogólna charakterystyka: Rozdzielczość i względna równość kompetencji władzy ustawodawczej i wykonawczej Władza wykonawcza prezydent Władza ustawodawcza

Bardziej szczegółowo

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych

Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Tabela 3. Porównanie systemów politycznych Charakterystyka ustroju System polityczny charakter głowy państwa republika republika republika republika monarchia parlamentarna budowa terytorialna państwo

Bardziej szczegółowo

III 3 - Pytanie testowe WSPÓŁCZESNE SYSTEMY RZĄDÓW

III 3 - Pytanie testowe WSPÓŁCZESNE SYSTEMY RZĄDÓW III 3 - Pytanie testowe WSPÓŁCZESNE SYSTEMY RZĄDÓW T1: 1. Zasada incompatibilitas polega na: a) zakazie łączenia funkcji b) braku kompetencji do dokonania określonej czynności c) nakazie określonego zachowania

Bardziej szczegółowo

WYBRANE MODELE USTROJOWE WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH

WYBRANE MODELE USTROJOWE WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH WYBRANE MODELE USTROJOWE WSPÓŁCZESNYCH PAŃSTW DEMOKRATYCZNYCH USTRÓJ POLITYCZNY Ogół regulacji prawnych, które dotyczą organizacji, kompetencji a także wzajemnych powiązań organów władzy państwowej. Ustrój

Bardziej szczegółowo

USTRÓJ POLITYCZNY: PARLAMENT:

USTRÓJ POLITYCZNY: PARLAMENT: USTRÓJ POLITYCZNY: Francja jest republiką o systemie semiprezydenckim. Konstytucja przyjęta została w referendum w 1958 roku. Modyfikowana była w latach 1962 oraz 1995. Głową państwa jest prezydent wybierany

Bardziej szczegółowo

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014

PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO POWTÓRZENIE PRZED EGZAMINEM GIMNAZJALNYM 2014 PAŃSTWO to suwerenna organizacja polityczna, obejmująca swym działaniem ludność określonego terytorium. PAŃSTWO Cechy państwa: - własne terytorium

Bardziej szczegółowo

- kontrola finansów państwa poprzez stanowienie budżetu i ustalanie wysokości podatków;

- kontrola finansów państwa poprzez stanowienie budżetu i ustalanie wysokości podatków; Zjednoczone Królestwo to monarchia parlamentarna z rządem ponoszącym odpowiedzialność przed parlamentem. Na czele państwa stoi monarcha brytyjski. Władza ustawodawcza należy do 2-izbowego parlamentu. Władzę

Bardziej szczegółowo

Ustrój polityczny Republiki Włoskiej

Ustrój polityczny Republiki Włoskiej Rafał Czyrny Ustrój polityczny Republiki Włoskiej Rzeszów 2013 Ustrój polityczny Republiki Włoskiej Copyright Rafał Czyrny Rzeszów 2013 ISBN 978-83-62681-57-0 Wydawnictwo ARMAGRAF ul. Krakowska 21, 38-400

Bardziej szczegółowo

obecność na zajęciach (usprawiedliwione dwie nieobecności) aktywność test zaliczeniowy INFORMACJE DODATKOWE: dyżur wykładowcy: 12.30-14.30, pok.

obecność na zajęciach (usprawiedliwione dwie nieobecności) aktywność test zaliczeniowy INFORMACJE DODATKOWE: dyżur wykładowcy: 12.30-14.30, pok. 1 NAZWA PRZEDMIOTU: Systemy polityczne wybranych państw świata. KATEGORIA PRZEDMIOTU: kanoniczny PROWADZĄCY: dr Arkadiusz Czwołek CZAS TRWANIA I WYMIAR GODZIN: semestr zimowy: 60 h FORMA ZAJĘĆ: ćwiczenia

Bardziej szczegółowo

OPIS PRZEDMIOTU - SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO HISTORYCZNY KATEDRA POLITOLOGII ZAKŁAD ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ

OPIS PRZEDMIOTU - SYLABUS. Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO HISTORYCZNY KATEDRA POLITOLOGII ZAKŁAD ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ Załącznik nr 1 do Zarządzenia Rektora UR Nr 4/2012 z dnia 20.01.2012r. OPIS PRZEDMIOTU - SYLABUS Nazwa przedmiotu WSPÓŁCZESNE SYSTEMY POLITYCZNE Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2011 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

EGZAMIN MATURALNY 2011 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Centralna Komisja Egzaminacyjna w Warszawie EGZAMIN MATURALNY 2011 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY MAJ 2011 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony Zadanie 1. (0 1)

Bardziej szczegółowo

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW

Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne. mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP uwarunkowania administracyjnoprawne mgr Maciej M. Sokołowski WPiA UW Prezydent RP głowa Państwa Władza wykonawcza Nie jest centralnym organem administracji Poza strukturą administracji głowa

Bardziej szczegółowo

MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Systemy polityczne państw europejskich na kierunku Prawo europejskie

MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Systemy polityczne państw europejskich na kierunku Prawo europejskie Poznań, dnia 30 września 2016 r. Prof. dr hab. Maria Zmierczak Kierownik Katedry Doktryn Polityczno-Prawnych i Filozofii MODUŁ KSZTAŁCENIA (SYLABUS) dla przedmiotu Systemy polityczne państw europejskich

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ

KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ KONSTYTUCYJNY SYSTEM ORGANÓW PAŃSTWOWYCH RED. EWA GDULEWICZ PRZEDMOWA ROZDZIAŁ I. ZMIANY USTROJU POLITYCZNEGO POLSKI W LATACH 1944-1997 1. Pojęcie ustroju politycznego i jego periodyzacja 2. Okres Krajowej

Bardziej szczegółowo

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013

Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Karta przedmiotu. obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego Karta przedmiotu obowiązuje studentów, którzy rozpoczęli studia w roku akademickim 2012/2013 WydziałPrawa, Administracji i Stosunków Miedzynarodowych

Bardziej szczegółowo

SEJM I SENAT JAKO ORGANY WŁADZY USTAWODAWCZEJ W RP

SEJM I SENAT JAKO ORGANY WŁADZY USTAWODAWCZEJ W RP SEJM I SENAT JAKO ORGANY WŁADZY USTAWODAWCZEJ W RP PARLAMENT - DEFINICJA Organ państwowy który: ma charakter kolegialny, przy czym jest to ciało o znacznej liczebności, nawet kilkusetosobowe, stanowi reprezentacje

Bardziej szczegółowo

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP

W centrum uwagi Roczny plan pracy. Liczb a godzi n lekcyj nych. Punkt z NPP W centrum uwagi Roczny plan pracy Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia Klasa II I. Społeczeństwo socjologia formy życia społecznego normy

Bardziej szczegółowo

ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną

ćwiczenia 30 zaliczenie z oceną Wydział: Politologia Nazwa kierunku kształcenia: Politologia Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: dr Karol Kostrzębski Poziom studiów (I lub II stopnia): I stopnia Tryb studiów: Niestacjonarne Profil

Bardziej szczegółowo

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym

323 9fC. Konstanty Adam Wojtaszczyk. Partie polityczne. w państwie demokratycznym 323 9fC Konstanty Adam Wojtaszczyk Partie polityczne w państwie demokratycznym Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne Warszawa 1998 Spis treści I. Wokół pojęcia partia polityczna" 7 1. W poszukiwaniu nazwy

Bardziej szczegółowo

Spis treści. IV. Rząd Federalny. VI. Prezydent Federalny. VI. Władza sądownicza

Spis treści. IV. Rząd Federalny. VI. Prezydent Federalny. VI. Władza sądownicza Spis treści Rozdział pierwszy Unia Europejska I. Unia Europejska i Wspólnoty Europejskie - podstawowa charakterystyka II. Podstawy traktatowe i Wspólnot Europejskich III. Jednostka w IV. Instytucje i organy

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa

Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE Red.: Dariusz Górecki Wykaz skrótów Wstęp Rozdział 1 Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1.Nazwa 2.Przedmiot prawa konstytucyjnego i jego miejsce w systemie prawa Rozdział

Bardziej szczegółowo

System polityczny i jego klasyfikacje

System polityczny i jego klasyfikacje MAŁGORZATA PODOLAK MAREK ŻMIGRODZKI System polityczny i jego klasyfikacje SPIS TREŚCI 1.1. Pojęcie systemu politycznego 1.2. Klasyfikacja systemów politycznych 1.2.1. Podział ze względu na typ reżimu politycznego

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26

SPIS TREŚCI. Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Uwagi wprowadzające... 26 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów... XI Wykaz podstawowej literatury... XV Przedmowa... XVII Rozdział I. Aksjologiczne fundamenty Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej... 1 1. Uwagi wprowadzające... 2 2. Zasada

Bardziej szczegółowo

System polityczno prawny Republiki Federalnej Niemiec

System polityczno prawny Republiki Federalnej Niemiec System polityczno prawny Republiki Federalnej Niemiec Podstawy konstytucyjne i przepisy o randze konstytucyjnej znajdują się w Ustawie Zasadniczej uchwalonej 08.05.1949 roku. Zakładano, że konstytucja

Bardziej szczegółowo

W tej części mojej pracy chciałbym zająć się omówieniem administracji samorządowej w Polsce. Obowiązuje tu trójstopniowy podział terytorialny.

W tej części mojej pracy chciałbym zająć się omówieniem administracji samorządowej w Polsce. Obowiązuje tu trójstopniowy podział terytorialny. Paweł Karło Porównanie systemów administracji w dwóch państwach. Termin administracja wywodzi się od łac. ad-ministro zarządzać, zawiadywać, kierować. Najogólniej rzecz biorąc oznacza on wszelką zorganizowaną

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... V Podstawowa bibliografia... XVII

Spis treści. Wstęp... V Podstawowa bibliografia... XVII Wstęp... V Podstawowa bibliografia... XVII Rozdział I. Początki administracji... 1 1. Starożytność... 1 I. Despotie wschodnie... 1 1. Rys historyczny... 1 2. Administracja centralna i terytorialna... 1

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. STAROŻYTNOŚĆ... 1

Spis treści. Wstęp... DZIAŁ PIERWSZY. STAROŻYTNOŚĆ... 1 Wstęp... XI DZIAŁ PIERWSZY. STAROŻYTNOŚĆ... 1 Rozdział I. Monarchie despotyczne... 3 Część I. Rys historyczny... 3 Część II. Ustrój społeczny despotii... 4 Część III. Ustrój polityczny despotii... 5 Część

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d

Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Wiedza o społeczeństwie, zakres rozszerzony Plan dydaktyczny, klasa 2d Jednostka tematyczna 1. Życie zbiorowe i jego reguły 2. Socjalizacja i kontrola społeczna Zagadnienia I. Społeczeństwo socjologia

Bardziej szczegółowo

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza.

Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. Demokracja ma swój początek w Starożytnej Grecji. Słowo pochodzi z języka greckiego od słów demos, co znaczy lud oraz kratos władza. W znaczący wkład w jej rozwój ma także kultura Starożytnego Rzymu oraz

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne..

Spis treści. Wstęp Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne.. Spis treści Wstęp... 7 Rozdział I Systemy polityczne problemy ogólne... 11 Rozdział II Historyczne systemy polityczne. Rewolucje demokratyczne.. 27 Rozdział III Demokracja i totalitaryzm. Kryzys polityczny

Bardziej szczegółowo

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE

STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Karta przedmiotu STOSUNKI MIĘDZYNARODOWE Studia pierwszego stopnia/ ogólnoakademicki Przedmiot: Współczesne systemy polityczne Kod przedmiotu: Przedmiot w języku angielskim: Contemporary Political Systems

Bardziej szczegółowo

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy.

Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Tematy i zagadnienia programu nauczania wiedzy o społeczeństwie w klasie IV TE1, IV TE2, IV TK1, IV TK2, IV TR, IV TI zakres podstawowy. Moduł dział - temat Lp. Zakres treści Lekcja organizacyjna 1. -

Bardziej szczegółowo

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a

Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Plan wynikowy z wiedzy o społeczeństwie poziom rozszerzony na rok szkolny 2015/2016 dla klasy II a Nauczyciel prowadzący: Jacek Foszczyński Liczba tygodni nauki: 38 Liczba godzin w tygodniu: 3 Liczba godzin

Bardziej szczegółowo

Współczesne państwo demokratyczne

Współczesne państwo demokratyczne Współczesne państwo demokratyczne Współczesne państwo demokratyczne opiera się na koncepcji państwa prawa. Powstała ona na gruncie niemieckiej myśli konstytucyjnej w XIX w. (Robert von Mohl). Tym mianem

Bardziej szczegółowo

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną

Liczba godzin Punkty ECTS Sposób zaliczenia. ćwiczenia 24 zaliczenie z oceną Wydział: Prawo i Administracja Nazwa kierunku kształcenia: Prawo Rodzaj przedmiotu: podstawowy Opiekun: prof. dr hab. Kazimierz Działocha Poziom studiów (I lub II stopnia): Jednolite magisterskie Tryb

Bardziej szczegółowo

Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak

Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych Autor: Bogusław Banaszak Wykaz skrótów Przedmowa do wydania trzeciego Wstęp do wydania drugiego Słowo wstępne Rozdział I Komparatystyka

Bardziej szczegółowo

Demo. Demokracja. U r s z u l a M a ł e k

Demo. Demokracja. U r s z u l a M a ł e k Demo Demokracja U r s z u l a M a ł e k akademi@ demokracji 86 demokracja Scenariusz 1 Systemy polityczne, czyli w poszukiwaniu rozwiązań ustrojowych Temat Podczas zajęć osoby uczestniczące zostaną zapoznane

Bardziej szczegółowo

Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego)

Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego) Podział władzy geneza i treść zasady (wg. R. Małajnego) została zapoczątkowana w XVII i XVIII w. przez Johna Locke a (Dwa traktaty o rządzie, 1689), a następnie istotnie rozwinięta i powiązana z gwarancjami

Bardziej szczegółowo

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt

Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt Podręczniki uczelniane nr 125 Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Rzeszów-Przemyśl Wydział Prawa i Administracji 105 (125) Jerzy Buczkowski (red.) Łukasz Buczkowski Krzysztof Eckhardt PRAWO KONSTYTUCYJNE

Bardziej szczegółowo

HISTORIA POWSZECHNA USTROJU I PRAWA. Autor: TADEUSZ MACIEJEWSKI. Część I. Starożytność

HISTORIA POWSZECHNA USTROJU I PRAWA. Autor: TADEUSZ MACIEJEWSKI. Część I. Starożytność HISTORIA POWSZECHNA USTROJU I PRAWA Autor: TADEUSZ MACIEJEWSKI Część I. Starożytność Rozdział I. Monarchie despotyczne i wielkie imperia Wschodu 1. Rys historyczny 2. Ustrój społeczny despotii 3. Ustrój

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Prawoznawstwo 1

Spis treści. Wprowadzenie. Część I. Prawoznawstwo 1 Wprowadzenie XI Część I. Prawoznawstwo 1 Tabl. 1. Pojęcie państwo 3 Tabl. 2. Cechy państwa 4 Tabl. 3. Teorie powstania państwa 5 Tabl. 4. Funkcje państwa 6 Tabl. 5. Typ i forma państwa 7 Tabl. 6. Aparat

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 FORMUŁA DO 2014 ( STARA MATURA ) WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM ROZSZERZONY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MWO-R1 MAJ 2016 Uwaga: Akceptowane są wszystkie

Bardziej szczegółowo

RADA MINISTRÓW. Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015

RADA MINISTRÓW. Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 RADA MINISTRÓW Prawo konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 Pozycję ustrojową Rady Ministrów określa 5 cech: 1. Jest jednym z dwu podstawowych organów władzy wykonawczej 2. Rada Ministrów i jej poszczególni

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r...

Spis treści. Rozdział czwarty Zasady ustroju politycznego Rzeczypospolitej Polskiej w świetle Konstytucji z 2 kwietnia 1997 r... Spis treści Rozdział pierwszy Ustrój polityczny państwa pojęcie i istota... 11 1. Pojęcie ustroju politycznego... 12 2. Ewolucja ustroju politycznego Polski... 14 Rozdział drugi Konstytucyjne podstawy

Bardziej szczegółowo

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa)

Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) Pytania na powtórzenie wiadomości z zakresu ustroju Rzeczypospolitej Polskiej wiedza o społeczeństwie (nowa podstawa programowa) 1) Kiedy odbyły się obrady Okrągłego Stołu? 2) Na czym polegały najważniejsze

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Prezydent

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Prezydent Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Prezydent Przedmiot 1 Władza wykonawcza Prezydent, ogólnie 2 Kadencja i wybory 3 Kadencja sytuacje szczególne 4 Zadania i kompetencje 2 Władza wykonawcza - Prezydent

Bardziej szczegółowo

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski

Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Janusz Korzeniowski Zakres rozszerzony - moduł 25 Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Opracowanie: Janusz Korzeniowski nauczyciel konsultant ds. edukacji obywatelskiej w Zachodniopomorskim Centrum Doskonalenia Nauczycieli

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG

Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. GWIEZDNY KRĄG Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG Załącznik nr 2 do Olimpiady Wiedzy o Unii Europejskiej pn. "GWIEZDNY KRĄG" Zagadnienia VII Olimpiada GWIEZDNY KRĄG I. Zawody I stopnia 1. Społeczeństwo. Definicja społeczeństwa. Pojęcie zbiorowości społecznej.

Bardziej szczegółowo

CZY WŁADZA JEST POTRZEBNA?

CZY WŁADZA JEST POTRZEBNA? WŁADZA Władza to możliwość narzucenia własnej woli komuś innemu - na przykład podjęcie decyzji, która w jakiś sposób dotyczy jego spraw, albo wydanie polecenia, które musi wykonać, choćby wcale nie miał

Bardziej szczegółowo

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej

Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej Temat: Konstytucja marcowa i ustrój II Rzeczypospolitej 1. Wybory do sejmu ustawodawczego (1919r.) 26 stycznia 1919 r. przeprowadzono wybory w dawnym Królestwie i Galicji Zachodnie, w czerwcu 1919 dołączyli

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Spis treści. Spis treści

Spis treści. Spis treści. Spis treści Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów.................................................. 15 Od Autora...................................................... 19 ROZDZIAŁ I. Pojęcie i przedmiot

Bardziej szczegółowo

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII

Przedmowa. Część 1 TEORIE POLITYCZNE. 1. Co to jest polityka? 2. Rządy, systemy i ustroje. 3. Ideologie polityczne XIII Przedmowa XIII Część 1 TEORIE POLITYCZNE 1. Co to jest polityka? Definiowanie polityki 4 Polityka jako sztuka rządzenia 6 Polityka jako sprawy publiczne 10 Polityka jako kompromis i konsensus 11 Polityka

Bardziej szczegółowo

Zasada demokratycznego państwa prawnego. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego

Zasada demokratycznego państwa prawnego. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Zasada demokratycznego państwa prawnego Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Art. 2 Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320)

Spis treści. Część I. Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) Spis treści Do Czytelnika 5 Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Państwo patrymonialne (połowa X w. 1320) 1.1. Początki i rozwój państwa polskiego (do 1138). Rozbicie dzielnicowe i dążenia

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE- Zakres na testy przyrostu kompetencji dla klas II

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE- Zakres na testy przyrostu kompetencji dla klas II WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE- Zakres na testy przyrostu kompetencji dla klas II Klasa II I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego socjologia reguły formy życia społecznego normy społeczne instytucje społeczne

Bardziej szczegółowo

Marek Wąsowicz. Historia. ustroju państw Zachodu. zarys wykładu. wydanie 1

Marek Wąsowicz. Historia. ustroju państw Zachodu. zarys wykładu. wydanie 1 Marek Wąsowicz Historia ustroju państw Zachodu zarys wykładu wydanie 1 LIBER Warszawa 1998 Spis treści WSTĘP 11 I. PAŃSTWO W STAROŻYTNOŚCI USTRÓJ DESPOTII WSCHODNICH I POLIS GRECKIEJ 1. Uwagi wstępne 17

Bardziej szczegółowo

12. WŁADZA WYKONAWCZA

12. WŁADZA WYKONAWCZA 12. WŁADZA WYKONAWCZA 12. Władza wykonawcza w RP. 1) przedstawia pozycję ustrojową Prezydenta RP, 2) charakteryzuje kompetencje Prezydenta RP, 3) przedstawia pozycję ustrojową Rady Ministrów, 4) charakteryzuje

Bardziej szczegółowo

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak

WŁADZA SĄDOWNICZA. PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak WŁADZA SĄDOWNICZA PRAWO KONSTYTUCYJNE SEMESTR LETNI 2014/2015 mgr Anna Kuchciak Z A S A D A T R Ó J P O D Z I A Ł U W Ł A D Z??? . ( )Z zasady podziału władz wynika, iż władze ustawodawcza, wykonawcza

Bardziej szczegółowo

Prezydent. Prawo Konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015

Prezydent. Prawo Konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 Prezydent Prawo Konstytucyjne / ćwiczenia 2014/2015 Ustrojową pozycję prezydenta określa zasada podziału władzy Art. 10. 1. Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej,

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z wiedzy o społeczeństwie dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z wiedzy o społeczeństwie dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z wiedzy o społeczeństwie dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: wojewódzki 4 marca 2011 90 minut Informacje

Bardziej szczegółowo

WYMAGANIA EDUKACYJNE WOS KLASA I

WYMAGANIA EDUKACYJNE WOS KLASA I WYMAGANIA EDUKACYJNE WOS KLASA I Dział: CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE nie potrafi sformułować jasnej na tematy poruszane na jego postawa na jest bierna, ale wykazuje chęć do współpracy wymienia rodzaje grup

Bardziej szczegółowo

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Funkcje parlamentu

Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Funkcje parlamentu Podstawy prawa w gospodarce (PPwG) Funkcje parlamentu Przedmiot 1 Funkcje parlamentu - ogólnie 2 Funkcja ustawodawcza 3 Funkcja kontrolna 4 Funkcja kreacyjna 2 Funkcje parlamentu - ogólnie Funkcje: Ustawodawcza

Bardziej szczegółowo

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W

POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W POLSKIE PRAWO KONSTYTUCYJNE W ZARYSIE. PODRĘCZNIK DLA STUDENTÓW KIERUNKÓW NIEPRAWNICZYCH W RED.: DARIUSZ GÓRECKI Wykaz skrótów Przedmowa Rozdział pierwszy Nazwa i przedmiot prawa konstytucyjnego 1. Nazwa

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX

Spis treści. Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Spis treści Przedmowa do dziewiątego wydania... V Wykaz skrótów... XV Wykaz literatury... XIX Rozdział I. Przedmiot prawa konstytucyjnego... 1 Rozdział II. Polska w europejskim systemie konstytucyjnym...

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13

Spis treści. Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski. Do Czytelnika Przedmowa... 13 Spis treści Do Czytelnika.............................................. 11 Przedmowa................................................ 13 Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część

Bardziej szczegółowo

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej Prawo jest na naszej stronie! www.profinfo.pl www.wolterskluwer.pl codzienne aktualizacje pełna oferta zapowiedzi wydawnicze rabaty na zamówienia zbiorcze do negocjacji

Bardziej szczegółowo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo

Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo Pytania na egzamin magisterski dla kierunku prawo 1. Pojęcie zasady naczelnej konstytucji 2. Zasada zwierzchnictwa Narodu 3. Formy realizacji zasady zwierzchnictwa Narodu 4. Zasada demokratycznego państwa

Bardziej szczegółowo

Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów oraz

Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów oraz Zgodnie z obowiązującą Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 Rada Ministrów składa się z Prezesa Rady Ministrów oraz ministrów. W skład Rady Ministrów mogą być powoływani wiceprezesi

Bardziej szczegółowo

Ratusz w Ubedzie Plaza Alvaro de Torres 4, Ubeda. Szef: Miguel Sanchez Ramirez

Ratusz w Ubedzie Plaza Alvaro de Torres 4, Ubeda. Szef: Miguel Sanchez Ramirez Ratusz w Ubedzie Plaza Alvaro de Torres 4, Ubeda Szef: Miguel Sanchez Ramirez Do naszych obowiązków należało: tworzenie bazy danych księgowanie zaistniałych zdarzeń gospodarczych sporządzanie dokumentów

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów. Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów. Description of individual course units SYLABUS KIERUNEK STUDIÓW: prawo, studia stacjonarne STOPIEŃ EDUKACJI: jednolite studia magisterskie Opis poszczególnych przedmiotów Description of individual course units II.B. l Nazwa przedmiotu (course

Bardziej szczegółowo

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów. Description of individual course units

SYLABUS. Opis poszczególnych przedmiotów. Description of individual course units SYLABUS KIERUNEK STUDIÓW PRAWO, TRYB NIESTACJONARNY STOPIEŃ EDUKACJI STUDIA MAGISTERSKIE II.B. l Nazwa przedmiotu (course title) PRAWO KONSTYTUCYJNE II. B. 2 Typ przedmiotu (type of course) PODSTAWOWY

Bardziej szczegółowo

ZASADY NACZELNE USTROJU RP

ZASADY NACZELNE USTROJU RP ZASADY NACZELNE USTROJU RP Zasady naczelne ustroju RP Zawierają idee przewodnie ustawy zasadniczej. Są to normy prawne zawarte w Konstytucji, których szczególna doniosłość charakteryzuje się w tym, że

Bardziej szczegółowo

1. Formy państw i ustrojów

1. Formy państw i ustrojów 1. Formy państw i ustrojów Uczeń powinien: 1. 1. Cele lekcji 1. a) Wiadomości wyjaśnić pojęcia: państwo unitarne, państwo federalne, konfederacja, monarchia, republika, demokracja, autorytaryzm, totalitaryzm,

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY EGZAMIN MATURALNY W ROKU SZKOLNYM 2015/2016 FORMUŁA DO 2014 ( STARA MATURA ) WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY ZASADY OCENIANIA ROZWIĄZAŃ ZADAŃ ARKUSZ MWO-P1 MAJ 2016 Uwaga: Akceptowane są wszystkie

Bardziej szczegółowo

Władza wykonawcza Rada Ministrów. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego

Władza wykonawcza Rada Ministrów. Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego Władza wykonawcza Rada Ministrów Olga Hałub Katedra Prawa Konstytucyjnego RADA MINISTRÓW mieszany charakter: 1) organ kolegialny 2) każdy minister stanowi jednoosobowy organ konstytucyjny o własnych kompetencjach

Bardziej szczegółowo

ROZKŁAD MATERIAŁU Z WOS-u DLA KLAS DRUGICH

ROZKŁAD MATERIAŁU Z WOS-u DLA KLAS DRUGICH ROZKŁAD MATERIAŁU Z WOS-u DLA KLAS DRUGICH Rok szk. 2015/2016 5 godzin tygodniowo SEMESTR I Profil rozszerzony WRZESIEŃ/PAŹDZIERNIK I. SPOŁECZEŃSTWO. /37 godz./ 1. Życie zbiorowe i jego reguły. (Czym jest

Bardziej szczegółowo

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg)

KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) KONSTYTUCJA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ z dnia 2 kwietnia 1997 r. (wyciąg) W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, odzyskawszy w 1989 roku możliwość suwerennego i demokratycznego stanowienia o Jej losie,

Bardziej szczegółowo

WŁADZA WYKONAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ RADA MINISTRÓW Skład i powoływanie Rady Ministrów

WŁADZA WYKONAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ RADA MINISTRÓW Skład i powoływanie Rady Ministrów Skład i powoływanie Rady Ministrów Skład Rady Ministrów Rada Ministrów (rząd) składa się z Prezesa Rady Ministrów (premiera) i ministrów. W skład Rady Ministrów mogą być powołani wiceprezesi Rady Ministrów

Bardziej szczegółowo

Podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej

Podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej Podstawowe zasady ustroju Rzeczypospolitej Podstawowe zasady ustroju w systematyce Konstytucji RP Pierwszy rozdział Konstytucji RP, zatytułowany Rzeczpospolita, określa podstawowe zasady ustroju RP. Pozostałe

Bardziej szczegółowo

Informacje dla ucznia

Informacje dla ucznia WYPEŁNIA UCZEŃ Imię:... Nazwisko:... Klasa:... Czas pracy: 30 minut Liczba punktów do uzyskania: 68 TEST Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE W KONKURSIE gminnym GMINAzjum 2015 Gminy Jaworze dla uczniów klas III

Bardziej szczegółowo

SYLABUS WSPÓŁCZESNE SYSTEMY POLITYCZNE WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO HISTORYCZNY INSTYTUT NAUK O POLITYCE

SYLABUS WSPÓŁCZESNE SYSTEMY POLITYCZNE WYDZIAŁ SOCJOLOGICZNO HISTORYCZNY INSTYTUT NAUK O POLITYCE SYLABUS DOTYCZY CYKLU KSZTAŁCENIA 2014-2017 1.1. PODSTAWOWE INFORMACJE O PRZEDMIOCIE/MODULE Nazwa przedmiotu/ modułu Kod przedmiotu/ modułu* Wydział (nazwa jednostki prowadzącej kierunek) Nazwa jednostki

Bardziej szczegółowo

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski

Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Spis treści Do Czytelnika Przedmowa Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

Proponowane zadania z działu: Instytucje państwa demokratycznego

Proponowane zadania z działu: Instytucje państwa demokratycznego Przygotowała: Joanna Wieczorek Proponowane zadania z działu: Instytucje państwa demokratycznego Wymień trzy skutki korupcji dla gospodarki państwa. 1.. 2.. 3.. błędy w planowaniu budżetów niejasność sytuacji

Bardziej szczegółowo

ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO

ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO Maciej M. Sokołowski ŹRÓDŁA PRAWA ADMINISTRACYJNEGO W SYSTEMIE PRAWA WEWNĘTRZNEGO Warszawa, 16/10/2014 r. POJĘCIE ŹRÓDEŁ PRAWA Czynniki wpływające na treść prawa np. wola narodu czy prawodawcy, stosunki

Bardziej szczegółowo

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca

KLASA II GIMNAZJUM. Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej. Wymagania na poszczególne oceny dopuszczająca dostateczna dobra bardzo dobra celująca WYMAGANIA EDUKACYJNE Z WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE NA POSZCZEGÓLNE OCENY KLASA II GIMNAZJUM Rozdział I Ustrój Rzeczpospolitej Polskiej Temat lekcji 1. O czym będziemy się uczyć na lekcjach wiedzy o społeczeńst

Bardziej szczegółowo

Opracowanie - Marta Starzyńska na podstawie rocznego planu pracy wydawnictwa Nowa Era

Opracowanie - Marta Starzyńska na podstawie rocznego planu pracy wydawnictwa Nowa Era Rozkład materiału z wiedzy o społeczeństwie do podręcznika W centrum uwagi podręcznik, zakres rozszerzony. Wydawnictwa Nowa Era dla klasy I LO w roku szkolnym 2016/2017 (120 godzin w roku szkolnym) Opracowanie

Bardziej szczegółowo

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9

Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski. Projekt okładki Jan Straszewski. Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Recenzent: prof. UW dr hab. Stanisław Sulowski Projekt okładki Jan Straszewski Opracowanie redakcyjne Joanna Paszkowska ISBN 978-83-62250-21-9 Copyright by Wyższa Szkoła Zarządzania i Prawa im. Heleny

Bardziej szczegółowo

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony

Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Wiedza o społeczeństwie zakres rozszerzony Tematy i zagadnienia z WOS semestr trzeci( klasa II) Dział I. Społeczeństwo 1. Życie zbiorowe i jego reguły socjologia formy życia społecznego normy społeczne

Bardziej szczegółowo

Stany Zjednoczone Ameryki

Stany Zjednoczone Ameryki Stany Zjednoczone Ameryki Podstawowe informacje Stolica Waszyngton Forma rządów republika Ustrój terytorialnoadministracyjny federacja System polityczny - prezydencki Podział władzy Konstytucja Stanów

Bardziej szczegółowo

Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA U ŹRÓDEŁ USTROJU MARCOWEGO. I. Powrót na mapę polityczną Europy. Wstęp... 11

Spis treści CZĘŚĆ PIERWSZA U ŹRÓDEŁ USTROJU MARCOWEGO. I. Powrót na mapę polityczną Europy. Wstęp... 11 Spis treści Wstęp.............................................................. 11 CZĘŚĆ PIERWSZA U ŹRÓDEŁ USTROJU MARCOWEGO I. Powrót na mapę polityczną Europy Rozdział 1. Ziemie polskie w latach 1917

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z wiedzy o społeczeństwie dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z wiedzy o społeczeństwie dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z wiedzy o społeczeństwie dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: rejonowy 1 lutego 2011 90 minut Informacje

Bardziej szczegółowo

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA

DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA DEMOKRACJA BEZPOŚREDNIA - Sposób sprawowania władzy, w którym decyzje podejmowane są bezpośrednio przez ogół wyborców bez pośrednictwa jakichkolwiek organów państwowych - Bezpośrednie decydowanie prze

Bardziej szczegółowo

II MAŁA OLIMPIADA WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE. Edycja pod hasłem WŁADZA WYKONAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

II MAŁA OLIMPIADA WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE. Edycja pod hasłem WŁADZA WYKONAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ XIII LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE W SZCZECINIE II MAŁA OLIMPIADA WIEDZY O SPOŁECZEŃSTWIE Edycja pod hasłem WŁADZA WYKONAWCZA W RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Patronat honorowy sprawuje Minister Spraw Wewnętrznych

Bardziej szczegółowo

Lekcja 2: Co może Prezydent?

Lekcja 2: Co może Prezydent? Lekcja 2: Co może Prezydent? Cele lekcji w języku ucznia/uczennicy i kryteria sukcesu CEL 1. Określę, czym jest system parlamentarnogabinetowy. 2. Wyjaśnię, jaką rolę sprawuje w polskim systemie politycznym

Bardziej szczegółowo

WŁADZA WYKONAWCZA. Prezydent RP, Rada Ministrów i administracja rządowa, samorząd terytorialny

WŁADZA WYKONAWCZA. Prezydent RP, Rada Ministrów i administracja rządowa, samorząd terytorialny WŁADZA WYKONAWCZA Prezydent RP, Rada Ministrów i administracja rządowa, samorząd terytorialny ORGANY WŁADZY WYKONAWCZEJ W POLSCE Prezydent RP. Rada Ministrów wraz z całą administracją rządową. Organy jednostek

Bardziej szczegółowo

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas

HISTORIA USTROJU POLSKI. Autor: Marian Kallas HISTORIA USTROJU POLSKI Autor: Marian Kallas Dział I Kształt terytorialno-administracyjny i ludność Polski Część I Dawne państwo polskie (do 1795) Rozdział 1. Powstanie Polski i zmiany terytorialno-administracyjne

Bardziej szczegółowo

EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE Centralna Komisja Egzaminacyjna EGZAMIN MATURALNY 2013 WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE POZIOM PODSTAWOWY Kryteria oceniania odpowiedzi MAJ 2013 2 Egzamin maturalny z wiedzy o społeczeństwie Zadanie 1. (0 3) Obszar

Bardziej szczegółowo

I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST

I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST I OGÓLNOPOLSKI KONKURS WIEDZY O PRAWIE KONSTYTUCYJNYM TEST CZĘŚĆ 1. TEST POJEDYNCZEGO WYBORU - WYBIERZ WŁAŚCIWĄ ODPOWIEDŹ (MAX. 30 PKT.) 1. Konstytucja RP: a) zawiera przepisy niezmienialne b) zawiera

Bardziej szczegółowo

PRAWO KONSTYTUCYJNE semestr zimowy 2016/17

PRAWO KONSTYTUCYJNE semestr zimowy 2016/17 PRAWO KONSTYTUCYJNE semestr zimowy 2016/17 KWESTIE ORGANIZACYJNE Kontakt i konsultacje Przebieg dwiczeo Literatura podstawowa oraz akty prawne Zakres materiału Warunki zaliczenia Instota i pojęcie terminu

Bardziej szczegółowo

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE

WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE WIEDZA O SPOŁECZEŃSTWIE KLASA II - III 1. Podstawowe umiejętności obywatelskie. 1.1. Dopuszczający: 1. wymienić najważniejsze cechy dobrego obywatela, - wyjaśnić, jaką rolę odgrywają w ludzkim życiu więzi

Bardziej szczegółowo