MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

Podobne dokumenty
MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

BADANIA ARCHEOLOGICZNE W WESÓŁKACH, POW. KALISZ, W 1963 ROKU

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

PEŁCZYSKA 2012 SPRAWOZDANIE Z BADAŃ W 2012 R.

TOM IV STANOWISKA: BIEŃKOWICE 56 (ZRD 18) RACIBÓRZ 425 (ZRD 21) RACIBÓRZ 424 (ZRD 22)

Rów i obiekty osadnicze w obrębie średniowiecznego cmentarzyska w Cedyni (stan. 2)

Redaktor Anna B. Kowalska. Sekretarz redakcji Bartłomiej Rogalski. Członkowie redakcji Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska, Rafał Makała

BADANIA ARCHEOLOGICZNE NA ZAWODZIU W KALISZU W 1965 ROKU

TROSZYN 10, gm. WOLIN, woj. zachodniopomorskie (AZP 21-07/71)

Okres lateński i rzymski

Archeologia Jeziora Powidzkiego. redakcja naukowa Andrzej Pydyn

Zabytki z obszaru Mezoameryki w zbiorach Muzeum Archeologicznego Środkowego Nadodrza w Zielonej Górze

zbiory Do najciekawszych materiałów należy zaliczyć:

Ewa Marczak Truszki-Zalesie, st. 3 (osada "Siedlisko"), woj. podlaskie : badania w roku 2011

DALSZE BADANIA W PRZYWOZIE, POW. WIELUŃ

Materiały Zachodniopomorskie, Nowa Seria t. VI/VII: 2009/2010, z. 1: Archeologia, s ISSN

STANOWISKO KULTURY PUCHARÓW LEJOWATYCH SAMBOROWICZKI 5, GM. PRZEWORNO. Stanowisko nr 5 w Samborowiczkach zostało odkryte w roku 1991 przez

ADAM WALUś. ZąBiE, ST. X, WoJ. WARMińSKo-MAZuRSKiE. BADANiA W RoKu 2010 (PL )


MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

Z P I Ś M I E N N I C T W A

CMENTARZ SALWATORA PIERWSZA NEKROPOLA WROCŁAWSKICH PROTESTANTÓW CEMETERY OF OUR SAVIOUR THE FIRST PROTESTANT BURIAL SITE IN WROCŁAW

SPRAWOZDANIE Z BADAN ARCHEOLOGICZNYCH W KOŚCIELNEJ WSI, POW. KALISZ, PRZEPROWADZONYCH W 1959 R.

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S. Jacek Blaszczyk

GRÓB KOBIETY Z KULTURY CERAMIKI SZNUROWEJ ZNALEZIONY NA CMENTARZYSKU KULTURY MIERZANOWICKIEJ W SZARBI

Anna Longa Gdańsk ul. Ostrołęcka 16/ Gdańsk Tel PROGRAM BADAŃ ARCHEOLOGICZNYCH NA STANOWISKU NR 2 W ŁEBIE (AZP 3-34/2)

Wykaz publikacji Mgr Józef Niedźwiedź

ANTROPOLOG NA WYKOPALISKACH

Tomasz Gralak BIBLIOGRAFIA

Wyniki analizy ceramiki. EWA MARCZAK ( a

BADANIA NA GRODZISKU W SMULSKU I OSADZIE W BOLE- SZYNIE, POW. TUREK

Próba określenia chronologii grodu w Połupinie na podstawie wyników analizy porównawczej źródeł archeologicznych i oznaczeń wieku metodą 14 C

Z METODYKI BADAŃ ARCHEOLOGICZNYCH

A C T A U N I V E R S I T A T I S L O D Z I E N S I S. K rzysztof Walenia

Epoka brązu i początki epoki WYNIKI BADAŃ PRZEPROWADZONYCH NA CMENTARZYSKU GRUPY TARNOBRZESKIEJ W CHODACZOWIE, WOJ. RZESZÓW

Krótki przewodnik po cmentarzach w Warszawie-Wilanowie lat historii i pół wieku badań

WYNIKI BADAN ARCHEOLOGICZNYCH PRZEPROWADZONYCH NA TERENIE WIELICZKI W 1965 ROKU

NOWE DANE DO POZNANIA KULTURY ŁUŻYCKIEJ NA TERENIE CZĘSTOCHOWY

Katalog wystawy w Muzeum Początków Państwa Polskiego w Gnieźnie

Wczesnośredniowieczny topór z Jeziora Bobięcińskiego, gm. Miastko, pow. Bytów

ARTUR GRABAREK (PL ) PóLKo (PGR), WoJ. MAZoWiECKiE. BADANiA W RoKu 2010

CMENTARZYSKO CIAŁOPALNE KULTURY PRZEWORSKIEJ W KONOPNICY NA STAN. 7, WOJ. SIERADZ

pod redakcją Lecha Leciejewicza i Mariana Rębkowskiego

BADANIA ARCHEOLOGICZNE W TOKARACH, GMINA KORCZEW, POWIAT SIEDLCE, NA STANOWISKU NR 5 (SEZON )

ZESPÓŁ OSADNICZY Z EPOKI KAMIENIA RZUCEWO, GMINA PUCK, STANOWISKO 1 SETTLEMENT COMPLEX FROM STONE AGE RZUCEWO, COMMUNITY PUCK, SITE 1

Grób kultury wielbarskiej z Ewopola, powiat świdnicki

Chełm, r. Mgr Wojciech Mazurek SUB TERRA Badania Archeologiczne Ul. Szarych Szeregów 5a/ Chełm, Polska SPRAWOZDANIE

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE


2.3 CMENTARZYSKO KULTURY ŁUŻYCKIEJ Z EPOKI BRĄZU NA STANOWISKU W TARGOWISKU, POW. WIELICKI

Badania archeologiczne stanowiska Uaua-uno w sezonie 2008

Τ AN AIS WYKOPALISKA NEKROPOLI ZACHODNIEJ - PIERWSZY SEZON BADAŃ

J o la n ta N o g a j- C h a c h a j, M arta S tasiak

Gorzów Wlkp.-Karnin, stan. 169 (23 AZP 46-12)

Rojewo, stan. 6 (10 AZP 50-15) Wyniki ratowniczych badań archeologicznych w związku z budową drogi ekspresowej S-3 Gorzów Wlkp. Międzyrzecz Płn.

Sobieszyn - osada i cmentarzysko kultury przeworskiej, gm. Ułęż, woj. lubelskie (aut. P. Łuczkiewicz)

PŁOSZCZA JERZMANOWICKIE Z JASKINI ŁOKIETKA W OJCOWIE

Redaktor Anna B. Kowalska. Sekretarz redakcji Bartłomiej Rogalski. Członkowie redakcji Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska, Rafał Makała

PRODUKCJA TERAKOT W TELL ATRIB W OKRESIE PTOLEMEJSKIM. Jesienią 1987 r. rozpoczęto kolejny sezon badań w Tell Atrib

BADANIA WYKOPALISKOWE NA OSADZIE WCZESNOŚREDNIO- WIECZNEJ KOŁO CZELADZI WIELKIEJ, POW. GÓRA, W 1963 ROKU

Fot: Widok bocznych powierzchni okazu. Fot: Przekrój poprzeczny oraz zbliżenia powierzchni bocznych.

Deszczno, stan. 10 (135 AZP 46-12)

DOMY SŁUPOWE KULTURY CERAMIKI WSTĘGOWEJ RYTEJ W OLSZANICY, POW. KRAKÓW

WYNIKI BADAŃ NA OSADZIE Z WCZESNEGO OKRESU EPOKI BRĄZU W GRABICACH, STAN. 5, GM. GUBIN

Neolit i początki epoki brązu DWA POCHÓWKI MŁODSZEJ FAZY KULTURY PUCHARÓW LEJKOWATYCH Z SZARBI, WOJ. KIELCE

ANDRZEJ MAcIAłoWIcZ (PL ) terminie r. przeprowadzono badania wykopaliskowe na cmentarzysku kultury przeworskiej

BADANIA ARCHEOLOGICZNE PROWADZONE W WIELICZCE NA STANOWISKU NR X W 1995 R

WYNIKI BADAŃ OSADY Z OKRESU PÓŹNORZYMSKIEGO W DROCHLINIE, WOJ. CZĘSTOCHOWA, STAN. 3

Grodziska Pomorza Wschodniego

V (XLVI) Fasc. B -2003

Redaktor Anna B. Kowalska. Sekretarz redakcji Bartłomiej Rogalski. Członkowie redakcji Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska, Rafał Makała

Badania archeologiczne w Puszczy Białowieskiej

SPRAWOZDANIE Z BADAŃ WYKOPALISKOWYCH W KATEDRZE GNIEŹNIEŃSKIEJ W 1963 ROKU

Mikroregion Jeziora Legińskiego

Redaktor Anna B. Kowalska. Sekretarz redakcji Bartłomiej Rogalski. Członkowie redakcji Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska, Rafał Makała

Leszek Kotlewski Relikty studzienki rewizyjnej zdroju przy pomniku Mikołaja Kopernika w Toruniu odkryte podczas badań archeologicznych w 2002 roku

Muzeum Pojezierza Myśliborskiego

Okres lateński i rzymski CMENTARZYSKO CIAŁOPALNE KULTURY PRZEWORSKIEJ W KONOPNICY, WOJ. SIERADZ

Redaktor Anna B. Kowalska. Sekretarz redakcji Bartłomiej Rogalski. Członkowie redakcji Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska, Rafał Makała

Muzeum Historyczne Warszawa, 26 sierpnia 2013 r. w Ogrodzie Krasińskich. w lipcu 2013 r.

Stanowisko 1 w miejscowości Gozdów (AZP 62-

WYNIKI PRAC WYKOPALISKOWYCH NA STANOWISKU OSADNICZYM KOŁO WOŁOWA (DAWNIEJ PIOTRONIOWICE)

CMENTARZYSKO WCZESNOPRZEWORSKIE ZE STRADOWA, POW. KAZIMIERZA WIELKA UWAGI WSTĘPNE

Redaktor Anna B. Kowalska. Sekretarz redakcji Bartłomiej Rogalski. Członkowie redakcji Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska, Rafał Makała

Mirosław Furmanek, Mirosław Masojć, Jerzy Piekalski

OSADA LUDNOŚCI KULTURY KURHANÓW ZACHODNIOBAŁTYJSKICH W PIÓRKOWIE, WOJ. WARMIŃSKO-MAZURSKIE

WYNIKI BADAŃ ZESPOŁU OSADNICZEGO Z OKRESU PÓŹNOLATEŃSKIEGO I WPŁYWÓW RZYMSKICH W OKOLICY WSI LUBOSZYCE, POW. LUBSKO

BADANIA NA GRODZISKU WCZESNOŚREDNIOWIECZNYM W RĘ- KORAJU, POW. PIOTRKÓW TRYBUNALSKI

Neolit i wczesna epoka brązu

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE

Naczynia ze starszych faz okresu wczesnośredniowiecznego na stanowisku nr III w Chlebni, woj. mazowieckie (PI. 48)

Redaktor Anna B. Kowalska. Sekretarz redakcji Bartłomiej Rogalski. Członkowie redakcji Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska, Rafał Makała

Transkrypt:

MATERIAŁY ZACHODNIOPOMORSKIE Rocznik Naukowy Muzeum Narodowego w Szczecinie Nowa Seria tom VIII 20 zeszyt Archeologia Szczecin 202

Redaktor naczelny wydawnictw Muzeum Narodowego w Szczecinie Lech Karwowski Redakcja naukowa tomu Anna B. Kowalska, Krzysztof Kowalski, Dorota Kozłowska-Skoczka, Bartłomiej Rogalski Redakcja wydawnicza i korekta Dorota Cyngot Tłumaczenia na język angielski Monika Witek Recenzenci dr hab. prof. PAN Tadeusz Galiński prof. dr hab. Marian Rębkowski Adres Redakcji Muzeum Narodowe w Szczecinie 70-56 Szczecin, ul. Staromłyńska 27 tel. (+48) 9 43 52 02 fax (+48) 9 43 52 04 Projekt okładki Waldemar Wojciechowski Skład i druk Soft Vision ISSN 0076-5236 Copyright by Muzeum Narodowe w Szczecinie i Autorzy Szczecin 202

SPIS TREŚCI S T U D I A I M A T E R I A Ł Y M a r c i n D z i e w a n o w s k i Głos w sprawie klasyfikacji produktów eksploatacji wiórowej w zespołach świderskich... 7 A comment on a classification of the blade exploitation in Swiderian assemblages... 29 A l e k s a n d r a G ó r s k a - M a c i a ł o w i c z Starożytne zabytki z doliny rzeki Iny w Suchaniu, pow. stargardzki... 3 Ancient artefacts from the Ina valley in Suchań, Stargard Szczeciński County... 2 A n t o n i Po r z e z i ń s k i Wczesnośredniowieczne groby ciałopalne na cmentarzysku w Cedyni, stanowisko 2... 23 The early medieval cremation cemetery in Cedynia (site 2)... 63 P i o t r P u d ł o Ponownie o wczesnośredniowiecznym mieczu wyłowionym z Zalewu Szczecińskiego... 65 A re-investigation of an early medieval sword recovered from the Szczecin Lagoon... 78 A n d r z e j J a n o w s k i Wyniki przedwojennych badań na grodzisku w Starogardzie Łobeskim... 79 Results of pre-war excavations at a stronghold in Starogard Łobeski... 94 A n d r z e j J a n o w s k i Co odkrył Alfred Rowe na Diabelskiej Grobli w Trzebawiu?... 95 What did Alfred Rowe find on the Devilish Causeway in Trzebawie?... 220 E u g e n i u s z C n o t l i w y Klasztor cystersów w Kołbaczu. Badania archeologiczne w latach 960-964 i 978-982... 22 The Cistercian monastery in Kołbacz. Archaeological excavations in 960-964 and 978-982... 239 G r z e g o r z J. B r z u s t o w i c z, A n d r z e j K u c z k o w s k i Gotycka pieczęć rycerska spod Choszczna... 24 A gothic knight seal from somewhere around Choszczno... 250 3

J u d y t a J u l i a G ł a d y k o w s k a - R z e c z y c k a, L i d i a C y m e k, To m a s z K o z ł o w s k i, S ł a w o m i r S ł o w i ń s k i Szkielety z ruin klasztoru Franciszkanów w Pyrzycach, woj. zachodniopomorskie. Analiza antropologiczno-paleopatologiczna... 25 Skeletons from ruins of the Franciscan monastery in Pyrzyce, West Pomeranian Voivodeship. Anthropological and paleopathological analysis... 277 O D K R Y C I A M a r c i n D z i e w a n o w s k i Najnowsze odkrycia z epoki kamienia na stanowisku nr 3 w Chwarstnicy, woj. zachodniopomorskie Recent findings from the Stone Age at site 3 in Chwarstnica, West Pomeranian Voivodeship... 279 D o r o t a K o z ł o w s k a - S k o c z k a Sztylet krzemienny z okolic jeziora Miedwie, powiat stargardzki Flint dagger found in the vicinity of the Miedwie Lake, Stargard Szczeciński County... 289 A n n a B. K o w a l s k a, K r z y s z t o f K o w a l s k i Wczesnośredniowieczna osada w Kunowie, gm. Kobylanka Early Medieval settlement from Kunowo, Kobylanka Commune... 293 R o m a n K a m i ń s k i Kafel Hansa Bermana z rynku Starego Miasta w Kamieniu Pomorskim Hans Berman s stove tile from the Old Town market in Kamień Pomorski... 309 J a c e k B o r k o w s k i, A n d r z e j K u c z k o w s k i, M i c h a ł K u l e s z a Kościół p.w. Przemienienia Pańskiego w Mielnie (gm. loco) w świetle badań archeologicznych Transfiguration Church in Mielno (loco commune) in the light of the archaeological research... 37 J a c e k B o r k o w s k i, A n d r z e j K u c z k o w s k i Nieznane krypty w kościele p. w. Niepokalanego Poczęcia NMP w Żydowie (gm. Polanów) Unknown crypts in Church of the Immaculate Conception of Blessed Virgin Mary in Żydowo (Polanów commune)... 357

R E C E N Z J E I O M Ó W I E N I A K r z y s z t o f K o w a l s k i Agnieszka Matuszewska, Kultura ceramiki sznurowej na Dolnym Nadodrzu, seria: ARCHAEOLOGIA BIMARIS (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu Instytut Prahistorii), Monografie, tom 5, Wydawnictwo Poznańskie, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Poznań 20, ss. 32, ISBN 978-83-777-78-3, ISBN 978-83-8636-98-8... 373 A n n a B. K o w a l s k a Jacek Borkowski, Andrzej Kuczkowski, Cussalyn-Cőßlin-Koszalin. Źródła archeologiczne do dziejów Koszalina, Koszalińskie Zeszyty Muzealne, Seria B-VIII:Archeologia, Tom I, Koszalin 20, ss. 35... 375 A n n a B. K o w a l s k a Wojciech Chudziak, Ryszard Kaźmierczak, Jacek Niegowski, Podwodne dziedzictwo archeologiczne Polski. Katalog stanowisk (badania 2006-2009), ss. 272, Toruń 20, ISBN 978-83-23-2735-2; 978-83-925347-2-3... 377 A n n a B. K o w a l s k a Krzysztof Guzikowski, Procesy kolonizacyjne w posiadłościach cystersów z Kołbacza w XII-XIV wieku. Przestrzeń i ludzie, ss. 267, Szczecin 20, ISBN 978-83-724-762-6... 379 A n n a B. K o w a l s k a Ekskluzywne życie dostojny pochówek. W kręgu kultury elitarnej wieków średnich, Wolińskie Spotkania Mediewistyczne I, red. Marian Rębkowski, Wolin 20, ss. 32, ISBN 978-83-93238-0-5... 38 M a r t a K u r z y ń s k a Materiały do bibliografii archeologii Pomorza Zachodniego za 20 rok... 383 Indeks nazw geograficznych... 422 K R O N I K A Odkrywanie tajemnic Majów. Polskie wykopaliska w Gwatemali. Wystawa czasowa... 425 Moda i styl: elita i dwór Majów (Jaina 600-900 n.e.). Wystawa czasowa... 429 Bursztyn Złoto Bałtyku. Wystawa czasowa... 433 Barbarzyńcy u bram VI Międzynarodowa Sesja Naukowa Dziejów Ludów Morza Bałtyckiego... 439 Archeologia w Muzeum Zachodniokaszubskim w Bytowie... 443

Materiały Zachodniopomorskie, Nowa Seria t. VIII: 20 z. : Archeologia, s. 23-63 ISSN 0076-5236 Antoni Porzeziński Wczesnośredniowieczne groby ciałopalne na cmentarzysku w Cedyni, stanowisko 2 The early medieval cremation cemetery in Cedynia (site 2) This article presents a formal and typological analysis of the source materials gathered from the oldest cremation cemetery in Cedynia which is generally dated from the second half of the 8th century to the second half of the 0th century. Key words: cremation cemetery, West Pomerania, Cedynia, early middle age Słowa kluczowe: cmentarzysko ciałopalne, Pomorze Zachodnie, Cedynia, wczesne średniowiecze Niewiele jest w literaturze fachowej obiektów sepulkralnych, których odkrycie i opublikowanie wywołuje tak szeroki oddźwięk, jak w przypadku trzech grobów ciałopalnych (nr: 2, 0, 40 mylnie oznaczony nr 43), odkrytych w latach 967-973 na cmentarzysku w Cedyni. Autorka badań, Helena Malinowska-Łazarczyk zaliczyła je do najstarszej, birytualnej fazy cmentarzyska płaskiego, założonego na powierzchni najwyższego, dominującego nad okolicą wzniesienia AE 3623, wypiętrzonego do wysokości 42,36 m n.p.m. W trakcie prac nad chronologią i stratygrafią cmentarzyska Autorka uznała, iż materiały pochodzące z ciałopalnych pochówków okazały się trudne do datowania na skutek znikomej ilości zespołów oraz ich szczątkowego zachowania. Na podstawie ceramiki można je jedynie ogólnie datować na koniec X i XI wiek (Malinowska-Łazarczyk 982, 68). W innym miejscu zaznaczyła, że materiał ceramiczny zachowany w ułamkach nie wchodził w skład wyposażenia pochówków szkieletowych. Uzyskany został z trzech grobów ciałopalnych oraz z terenu cmentarza. Były to przedmioty luźno znalezione pochodzące prawdopodobnie ze zniszczonych pochówków ciałopalnych (Malinowska-Łazarczyk 982, 65-66). Wzniesienie stanowi naturalne przedłużenie wysoczyzny terasy nadzalewowej, wypiętrzającej się kilkanaście metrów ponad aktualny poziom pradoliny Odry. Cyplowate zakończenie tego wzniesienia wykorzystane zostało przez ludność kultury łużyckiej do budowy grodu w VII-VI w. p.n.e. (stan. ). Po jej stronie wschodniej (w dolnej i środkowej partii wzniesienia, poniżej jego kulminacji) założona została osada otwarta. Walory obronne zadecydowały o założeniu w tym miejscu, powyżej cieku Cedzynka wpadającego bezpośrednio do starorzecza Odry, na przełomie IX/X wieku dużego grodu wraz z rozległą osadą podgrodową. Ten wczesnośredniowieczny kompleks osadniczy funkcjonował do XIII stulecia (ryc. ::2b) (Porzeziński 2006, 3). 23

Szczegółowa analiza licznych fragmentów naczyń glinianych pochodzących z grobów ciałopalnych odkrytych w latach 976-985 pozwala mówić o znacznym ich zróżnicowaniu pod względem zarówno typologicznym, jak i technologicznym (Porzeziński w przygotowaniu do druku). Nadmienić jednocześnie należy, iż datowanie ceramiki ze stanowiska 2 w Cedyni oparte zostało przez Autorkę na analizie porównawczej materiałów ceramicznych pozyskanych w trakcie wieloletnich prac badawczych nad aglomeracjami miejskimi w Wolinie (z IX-X wieku) i Szczecinie (2. połowa VIII-XII wiek) oraz późnej fazy cmentarzyska z XI-XII wieku na stanowisku 8 Wolin-Młynówka. Nie podjęła natomiast wówczas próby analizy typologiczno-chronologicznej zbiorów ceramiki z 34 odrębnych i wydzielonych skupisk, pozyskanych w latach 967-973. Stanowiły one, zdaniem Autorki, pozostałość inwentarza zniszczonych grobów ciałopalnych (Malinowska-Łazarczyk 982, 90-93). W publikacji z 985 roku Autorka pisze, że ze względu na słaby stan zachowania, nie udało się stwierdzić, czy były to groby jamowe, czy popielnicowe. Na podstawie uzyskanych ułamków ceramiki można wywnioskować, że jamy grobowe (ciałopalne?) zawierały od do 3 naczyń (Malinowska-Łazarczyk 985, 86). Badacze zajmujący się problematyką wczesnośredniowiecznych cmentarzysk ciałopalnych z terenu Pomorza Zachodniego sugerowali konieczność skorygowania chronologii publikowanych trzech grobów cedyńskich, ze względu na bardzo ważne związki formalno-typologiczne ceramiki naczyniowej z ich wypełnisk z ceramiką występującą na sąsiednich obszarach Meklemburgii i Pomorza Przedniego (Zoll-Adamikowa 975, 66; 988, 97, przypis 5). Chodziło głównie o naczynia typu Feldberg i Menkendorf (Zoll-Adamikowa 975). Przeprowadzenie ponownej analizy ceramiki ze wszystkich wczesnośredniowiecznych grobów ciałopalnych (łącznie 0 odkrytych podczas 7 sezonów prac badawczych) oraz ceramiki znalezionej luźno w obrębie cmentarzyska w niewielkich skupiskach spowodowane jest potrzebą ustalenia przerwy czasowej pomiędzy okresem funkcjonowania cmentarza ciałopalnego i założonego następnie w tym samym miejscu cmentarza szkieletowego. Groby ciałopalne odkryte w latach 973-985 poddane zostały szczegółowej analizie w przygotowanym opracowaniu monograficznym 2. Kompleksowe opracowanie stwarza szansę uściślenia chronologii cmentarza, zwłaszcza jego najstarszej fazy. Analiza zbioru fragmentów naczyń luźno znalezionych, odpowiadających typologicznie i chronologicznie naczyniom pozyskanym z grobów ciałopalnych, pozwolić może na określenie przybliżonej, pierwotnej liczby grobów ciałopalnych w obrębie badanego cmentarzyska. Szczegółowa analiza: Porzeziński w przygotowaniu do druku. 24

Cmentarzysko ciałopalne odkryte zostało przypadkowo w 966 roku, podczas przygotowań do obchodów Tysiąclecia Państwa Polskiego (Malinowska 967, 289). Już w następnym roku rozpoczęły się archeologiczne badania sondażowe. Założono siedem wykopów kontrolnych (I-V, VIa i VIb) na południowo-zachodnim stoku wzniesienia (Malinowska 967, 292, ryc. 2). Efektem prac w pierwszym sezonie było odkrycie trzech grobów ciałopalnych ludności kultury łużyckiej z okresu halsztackiego, jednego grobu ciałopalnego i 26 grobów szkieletowych z wczesnego średniowiecza oraz fragmentu kamiennej budowli sakralnej. Badania archeologiczne prowadzone były w kolejnych sezonach (z dwuletnią przerwą) do roku 985. W latach 969-976 odkryto 32 groby ciałopalne kultury łużyckiej, 2 groby ciałopalne i 305 szkieletowych z okresu wczesnego średniowiecza (Malinowska 969, ). Do roku 973 odkryto zaledwie 3 wczesnośredniowieczne groby ciałopalne (nr 2, 0 i 40, numerowane w jednym ciągu wraz z grobami ciałopalnymi kultury łużyckiej). Kolejnych siedem grobów ciałopalnych odkryto podczas prac badawczych w latach 976-985 (groby nr 45, 47, 48, 50, 5, 54 i 58A). Łącznie prace badawcze ujawniły obecność 0 pochówków ciałopalnych z wczesnego średniowiecza (ryc. 2). KATALOG ZNALEZISK Grób nr 2 Lokalizacja: ar 2, ćw. D, na gł. ok. 55-58 cm poniżej współczesnej powierzchni; Kształt i wymiary: prostokątny ok. 75 x 65 cm, osią dłuższą usytuowany po linii SE-NW, głęb. wypełniska od 3 do 0 cm (ryc. 3:); Wypełnisko: czarna i czarnożółta próchnica, drobne węgle drzewne, popiół, przepalone w ogniu kamienie, mocno przepalone i rozdrobnione kości ludzkie; Inwentarz: 4 fragm. ceramiki wczesnośredniowiecznej, w tym fragm. naczynia typu C/Feldberg (ryc. 6:) stan zaawansowania technicznego oraz staranność wykończenia naczynia pozwala wnioskować, że jest ono niewiele starsze od naczyń silniej profilowanych, które są datowane na 2. połowę VIII. połowę IX wieku, 3 fragm. naczyń typu D/Menkendorf (ryc. 6:2a-c), fragm. dna (ryc. 6:2d) zbliżony do typu II:a ze Szczecina oraz płaskie dno lepione na podstawce; Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/35. Grób nr 0 Lokalizacja: ar 2, ćw. B, na gł. 30 cm poniżej współczesnej powierzchni; Kształt i wymiary: zbliżony do kolistego o wymiarach 26 x 2 cm, dłuższą osią usytuowany po linii S-N, w przekroju nieckowaty o maksymalnej głęb. wypełniska do 57 cm (ryc. 3:2). Wypełnisko: szaroczarna i brązowoczarna próchnica ze żwirem, popiołem i znaczną ilością węgli drzewnych (resztki stosu ciałopalnego) oraz nieznaczną ilością drobnych, przepalonych kości ludzkich; Inwentarz: 30 fragm. naczyń wczesnośredniowiecznych, w tym: 2 fragm. naczyń typu D/Menkendorf, szeregu 2-3 (ryc. 7a, f), fragm. naczynia typu D/Menkendorf, szeregu -3 (ryc. 7d); 7 fragm. partii środkowych naczyń (ryc. 7b-c, 8:a), fragm. tygielka odlewniczego (ryc. 7e); 25

3 fragm. den naczyń (ryc. 8:b-c) zbliżone do typu I:a i I:b:2 ze Szczecina oraz wtręt w postaci dolnej partii misy kultury łużyckiej (ryc. 8:2a); Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/28. Grób nr 40 Lokalizacja: ar 22, ćw. B/ar 23, ćw. A, na gł. 60 cm poniżej powierzchni współczesnej; Kształt i wymiary: kształtu kolistego o średnicy 42 cm, w przekroju nieckowaty o miąższości od do 3 cm (ryc. 3:3); Wypełnisko: ciemnoszary piasek z węglami drzewnymi, drobnymi, mocno przepalonymi kośćmi ludzkimi i ułamkami naczyń glinianych; Inwentarz: 3 fragm. ceramiki wczesnośredniowiecznej pochodzących z 2 naczyń, w tym: 5 fragm. partii przybrzeżnych naczynia dwustożkowatego (ryc. 9b) typu Tornow, zaliczone do naczyń formy A, odmiany A2 (Herrmann 966, 66, 67, Abb. 22a,f); fragm. naczynia typu Tornow (ryc. 9b), zaliczane do naczyń formy B, odmiany B 3 (Herrmann 966, 69, 7, Abb. 25d); Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/852 Grób nr 45 Lokalizacja: ar 4, ćw. D, na głęb. 62-64 cm pod powierzchnią współczesną; Kształt i wymiary: kształtu nieregularnie kolistego o średnicy ok. 35-38 cm i regularnie misowatym przekroju o miąższości ok. 5 cm (ryc. 3:4); Wypełnisko: duże naczynie wazowate kultury łużyckiej wypełnione szarym piaskiem i 05 gramami przepalonych kości ludzkich (w tym: 60 fragm. trzonów kości długich, 8 fragm. kości miednicznych, po fragm. rzepki prawej i lewej, 2 paliczków prawej dłoni i 42 fragm. kości czaszki); Inwentarz: 96 fragmentów glinianej wazy o baniastym brzuścu pochodzącej z III lub IV EB na Pomorzu (Kostrzewski 958, 24-25, rys. 8-9; 5, rys. 32; Kozłowska 999, 55, ryc. 4.8/8); 3 fragm. szpili żelaznej dł. 8,9-9,0 cm (ryc. 0a-c); fragm. pierścionka z taśmy brązowej z dolutowaną oprawką oczka (ryc. 0d); Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/008 Grób nr 47 Lokalizacja: ar 32, ćw. A, na gł. ok. 50 cm poniżej powierzchni współczesnej; Kształt i wymiary: owalny ok. 38 x 22 cm dłuższą osią na linii N-S, w przekroju nieckowaty (ryc. 4:) o miąższości do 39 cm; Wypełnisko: dwupoziomowe w postaci szarożółtego i ciemnoszarego piasku z mocno przepalonymi i rozdrobnionymi kośćmi ludzkimi i fragm. naczyń glinianych, węglem drzewnym, drobnymi, mocno przepalonymi kamieniami; Inwentarz: małe, misowate naczynie ręcznie lepione (ryc. :a), posiadające analogię w czarce odkrytej w grobie nr 8 w Klessin w Brandenburgii (Kolbe 2004, 220, 224, Abb. 3), kształtem zbliżone do naczyń rodziny typów O-P ze Szczecina, dolna partia naczynia z dnem z odciskiem osi koła garncarskiego (ryc. 0e), kształtem zbliżone do naczyń typu Menkendorf, szeregu -2; Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/096. Grób nr 48 Lokalizacja: ar 45, ćw. A, na głęb. 65 cm poniżej powierzchni współczesnej; Kształt i wymiary: owalny, ok. 53 x 30 cm, dłuższa oś na linii S-N, przekrój pionowy nieckowaty o miąższości do 3 cm (ryc. 4:2); Wypełnisko: szarożółty piasek z drobnymi fragm. przepalonych kości ludzkich, fragm. naczyń glinianych, drobnymi węgielkami drzewnymi i sporą ilością popiołu; 26

Inwentarz: 34 fragm. naczyń wczesnośredniowiecznych, w tym: małe naczynie gliniane (ryc. :2) typu D/Menkendorf, szeregu 2; fragm. naczynia typu D/Menkendorf, szeregu 2; Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/097. Grób nr 50 Lokalizacja: ar 22, ćw. A, na gł. 48-50 cm poniżej powierzchni współczesnej; Kształt i wymiary: owalny, ok. 69 x 04 cm, dłuższa oś po linii S-N, przekrój pionowy misowaty z przegłębieniem do 43 cm w partii środkowej (ryc. 4:3);. Wypełnisko: szarożółty i jasnoczarny piasek z drobnymi fragm. przepalonych kości ludzkich, ułamków naczyń glinianych, węgli drzewnych, mocno przepalonych kamieni i śladową ilością popiołu; Inwentarz: 40 fragm. naczyń wczesnośredniowiecznych, w tym: 2 fragm. naczyń (ryc. 2:2a-b) typu D/Menkendorf, szeregu 2; fragm. naczynia (ryc. 3:a) typu D/Menkendorf, szeregu 3; fragm. środkowej partii naczynia (ryc. 2:2c) zbliżony do typu D/Menkendorf, szeregu 3; 3 fragm. dolnych partii naczyń (ryc. 3:b-c, ryc. 2:3), analogicznych do grupy den ze Szczecina. Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/099 Grób nr 5 Lokalizacja: ar 2, ćw. C-D, na gł. 58 cm poniżej powierzchni współczesnej; Kształt i wymiary: owalny, o wymiarach 30 x 73 cm, o dłuższej osi usytuowanej w kierunku SE- WN, przekrój pionowy misowaty z przegłębieniem do 2 cm w partii środkowej (ryc. 4:4); Wypełnisko: brązowoszare pobocze (piasek przemieszany z próchnicą) i jasnoczarna partia środkowa (piaszczysta) z zawartością drobnych fragmentów przepalonych kości ludzkich, ułamków naczyń glinianych, mocno przepalonych kamieni oraz dużej ilości popiołu z węglami drzewnymi; Inwentarz: 52 fragmenty naczyń wczesnośredniowiecznych, w tym: fragm. naczynia (ryc. 3:2a) z rodziny typów D/Menkendorf, szeregu 2; fragm. naczynia jajowatego mocno obtaczanego (ryc. 3:2b) typu D/Menkendorf, szeregu 6; fragm. naczynia dwustożkowatego (ryc. 3:2c) typu D/Menkendorf szeregu 5; mały fragm. naczynia (ryc. 3:2d) typu D/Menkendorf, szeregu 2; 5 fragm. środkowych partii naczyń (ryc. 4a-e) typu D/Menkendorf szeregu -3; 3 fragm. dolnych partii naczyń (ryc. 4f-h) analogicznych do den kolekcji ceramicznej ze Szczecina oraz 22 fragm. ułamków naczyń ręcznie lepionych, mało charakterystycznych; Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/36 Grób nr 54 Lokalizacja: ar 05, ćw. B, na gł. 42-47 cm poniżej powierzchni współczesnej; Kształt i wymiary: owalny, ok. 3 x 90 cm, dłuższą osią usytuowany po linii E-W, w przekroju lekko nieckowaty o miąższości do 5 cm (ryc. 5:); Wypełnisko: brunatnoszare w postaci piasku przemieszanego z próchnicą, mocno przepalonymi kamieniami i naczyniem glinianym wypełnionym ciemnoszarym piaskiem przemieszanym z przepalonymi kośćmi ludzkimi i drobnymi węgielkami drzewnymi; Inwentarz: 45 fragm. naczyń wczesnośredniowiecznych, pochodzących z 2 naczyń ręcznie lepionych, reprezentowanych przez: naczynie jajowate (ryc. :a) typu D/Menkendorf, szeregu 2, naczynie dwustożkowate (ryc. 5:) typu D/Menkendorf, szeregu -2, bliskie typologicznie naczyniom rodziny typów D ze Szczecina; Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/259. 27

Grób nr 58A Lokalizacja: ar 2, ćw. A, na gł. 90-05 cm poniżej powierzchni współczesnej; Kształt i wymiary: owalny, ok. 22 x 80 cm o dłuższej osi usytuowanej na linii SW-NE i regularnie nieckowatym przekroju głębokości do 20 cm (ryc. 5:2); Wypełnisko: dwukolorowe, ciemnoszare (w partii południowo-zachodniej) i szarożółte (w partii środkowej i północno-wschodniej) w postaci piasku, przepalonych kości ludzkich, ułamków naczyń glinianych, węgli drzewnych i mocno przepalonych kamieni. Centralną część grobu przecinał wkop grobu szkieletowego nr 264, północno-wschodnią jego partię przecinał kolejny wkop grobu szkieletowego nr 259. Pomiędzy wkopami odkryto negatyw drewnianego kołka o średnicy 7 cm; Inwentarz: 225 fragm. naczyń wczesnośredniowiecznych, reprezentujących: 0 partii przykrawędnych, 22 fragm. górnych partii ścianek (brzuśców), 4 fragm. dolnych partii ścianek, 0 fragm. partii przydennych ścianek, 4 dna ze ściankami, 3 drobnych fragm. den naczyń i 08 fragm. naczyń różnej wielkości, pochodzących z odrębnych naczyń. Wydzielone formy naczyń reprezentowane są przez: małe naczynie gliniane (ryc. 5:3c) typu D/Menkendorf, szeregu ; małe naczynie w kształcie czarki (ryc. 5:3a) typu D/Menkendorf, szeregu ; fragm. naczynia jajowatego (ryc. 5:3b) typu D/Menkendorf, szeregu 2; nieforemne i przysadziste naczynie dwustożkowate (ryc. 5:2) typu D/Menkendorf, szeregu 2; niskie naczynie jajowate (ryc. 6:a) typu D/Menkendorf szeregu 2; 2 fragm. naczyń beczułkowatych o pogrubionej krawędzi wylewu (ryc. 6:b-c) zbliżonych do typu D/Menkendorf, szeregu ; 2 dużych naczyń wazowatych (ryc. 6:2 i 7:) stanowiących odpowiedniki typu D/Menkendorf, szeregu 2-3 i szeregu -2; małe naczynie dwustożkowate ręcznie formowane na prymitywnym kole garncarskim, zdobione ornamentem strefowym (ryc. 7:2), nawiązujące typologicznie do naczyń D/Menkendorf, szeregu 2-3; 0 fragm. dolnych partii naczyń ręcznie lepionych (ryc. 7:3a-e) stanowiących odpowiedniki den typu I:a, I:b:;. II:a ze Szczecina; fragm. środkowych partii naczyń (brzuśców) i 3 różnej wielkości fragm. ścianek naczyń cienko-, średnio- i grubościennych, ręcznie lepionych; Zbiory: Muzeum Regionalne w Cedyni, nr inw. MC/39. Wykop I, w-wa II, nr inw. MC/40. Fragmenty wylewów naczyń: 5 egz. typu D/Menkendorf (ryc. 8:a-d); 2. Fragm. den naczyń: 4 egz., w tym fragm. dolnej partii naczynia w postaci ułamka dna wraz ze ścianką naczynia ręcznie lepionego na podstawce typu I:b: (Łosiński, Rogosz 986a, 48, ryc. 23: I: b:) (ryc. 8:c), fragm. dna naczynia ze śladami ręcznego formowania i płytkim odciskiem osi koła garncarskiego typu -2 (Schuldt 964, Abb. 48: 2), fragm. dna ze ścianką, ręcznie lepionego typu I:a (Łosiński, Rogosz 986a, 48, ryc. 23: I:a) (ryc. 8:2b), fragm. dolnej partii naczynia ręcznie lepionego, mało charakterystycznego; 3. Fragm. brzuśców: 22 egz., w tym 20 fragm. naczyń typu D/Menkendorf, fragm. naczynia typu G/Vipperow; fragm. naczynia typu C/Feldberg; 4. Pozostałe przedmioty: 2 fragm. pokryw glinianych typu N (Łosiński, Rogosz 986a, 47, ryc. 2-22), fragm. tygielka odlewniczego (ryc. 8:2a). Wykop II, w-wa II, nr inw. MC/46. Fragm. wylewów naczyń: 2 egz. typu D/Menkendorf (ryc. 8:3a-b), egz. dolnej partii naczynia ręcznie lepionego nawiązującego do najstarszych naczyń typu Sukow z terenu Meklemburgii (Schuldt 964, Abb. 2: 2, 3). 28

Ceramika luźno znaleziona Ar. W- a C naczynia Typ Rycina Nr in. n Are Quarter Layer Part of vessel type Figure Inventory number 22 D II fragm. dna IIa 9:a MC/4 4 A II fragm. wylewu D/Menkendorf 9:b C/Feldberg 9: -d MC/23 5 B I fragm. brz 4 MC/25 5 D II fragm. wylewu C/Feldberg 8:2d MC/27 6 D II fragm. wylewu Sukow lub C/Feldberg 8:2e MC/369 fragm. wylewu D/Menkendorf 9:2a- 4 A-B II fragm. pokrywy 5a 9:2d fragm. brz w G/Vipperow MC/269 fragm. dna I:a 5 A II fragm. wylewu G/Vipperow fragm. brz w G/Vipperow G/Vipperow 5 C II fragm. brz w D/Menkendorf? 5 C II fragm. brz w G/Vipperow? 5 D II fragm. brz w G/Vipperow D/Menkendorf fragm. wylewu C/Feldberg G/Vipperow 5:a fragm. pokryw 5 B II 2:a fragm. brz w G/Vipperow? dno na zynia 5 B II fragm. wylewu D/Menkendorf fragm. dna I:a 6 C II fragm. wylewu K Teterow 6 D II fragm. wylewu G/Vipperow? 7 A II fragm. wylewu G/Vipperow fragm. tygielka 24 B II fragm. wylewu D/Menkendorf 24 D II-III fragm. wylewu Sukow fragm. wylewu G/Vipperow 25 A II fragm. brz w D/Menkendorf fragm. dna I:b: Sukow? Feldberg? fragm. wylewu G/Vipperow 35 B I? fragm. brz w G/Vipperow i Teterow fragm. dna I:b:2 fragm. pokryw N 36 B II fragm. brz w D/Menkendorf G/Vipperow fragm. dna I:a C/Feldberg D/Menkendorf A-B/Sukow/ fragm. wylewu Dziedzi e J/ Teterow G? Bobzin? D/Menkendorf fragm. pokrywy N D/Menkendorf 36 C-D II/III 37 D?/Menkendorf? Teterow? fragm. brz a G/Vipperow Feldberg? I:a fragm. dna III:a I: b:? 56 A-B II fragm. wylewu? fragm. brzu ca? Dziedzice 3 2 3 2 3 8 2 2 2 3 2 6 2 2 2 3 27 2 5 7 9:3a-b 9:3 9:3d 9:3e 20a-b 20f 20 20d 20g 2a 2b 2 2d 22a 22b 22 -d 22e 22f 22g 23a 23b-d 23e 23f 24b 24a 25d-f 26 27a 27b 27 -d 27e 27f 24a-d; 25 MC/256 MC/258 MC/257 MC/9 MC/7 MC/2 MC/20 MC/4 MC/548 MC/246 MC/243 MC/245 MC/234 MC/550 MC/96 MC/37 29

CHRONOLOGIA INWENTARZA GROBÓW CIAŁOPALNYCH. Ozdoby dłoni Ta kategoria ozdób reprezentowana jest przez pierścionek brązowy wykonany z cienkiej taśmy szerokości 0,3 cm, odkryty w grobie ciałopalnym nr 45. Partia środkowa pierścionka poszerzona, zaopatrzona dodatkowo we wrzecionowatą nakładkę wielkości,3 0,6 cm. Powierzchnia szorstka, niezdobiona, ze śladami przepalenia w ogniu (ryc. 0d). Okaz ten należy do pierścionków taśmowatych typu III, stanowiących formę przejściową pomiędzy pierścionkami prostymi a egzemplarzami z oczkiem. Posiada ścisłą analogię w pierścionku taśmowatym odkrytym w inwentarzu grobu nr 085. Pierścionki taśmowate typu III reprezentują w obrębie cmentarzyska szkieletowego najliczniejszą grupę zabytków (łącznie 34 egzemplarze). Najstarsze egzemplarze tego typu pochodzą z cmentarzysk datowanych na IX-X wiek (Gorysławice, Niemcza) lub od końca X do XIV wieku, z Gdańska (Kóčka-Krenz 993, 9). 2. Ozdoby stroju Ozdoby stroju reprezentowane są przez małą szpilę żelazną odkrytą w grobie ciałopalnym nr 45, mocno przepaloną i rozłamaną na 3 równe fragmenty. Górna partia szpili zakończona płaskim kolistym uszkiem powstałym z rozklepania i zwinięcia końcówki trzonu (ryc. 0a-c). Pierwotna długość szpili wynosiła ok. 8,9-9, cm, grubość trzonu do 0,5 cm przy szerokości uszka od 0,6-0,8 cm. Posiada ona analogię w bardziej masywnej szpili żelaznej znalezionej luźno w ćw. A ara 5, w północno-zachodniej części cmentarzyska cedyńskiego. Egzemplarze szpil żelaznych występują jednostkowo w inwentarzach cmentarzysk wczesnośredniowiecznych datowanych od przełomu IX/X do XIII wieku (Kóčka- Krenz 993, 9). Małą i delikatnej konstrukcji szpilę żelazną z grobu ciałopalnego nr 45 uznaję za element stroju, służący do spinania szat. Inwentarz grobu w postaci z pierścionka i szpili stanowił typowe wyposażenie grobu kobiecego. 3. Naczynia gliniane Najliczniejszą grupę przedmiotów codziennego użytku występujących w grobach ciałopalnych stanowiła ceramika wczesnośredniowieczna reprezentowana przez naczynia gliniane, ręcznie lepione na podstawce lub wolno rotacyjnym kole garncarskim, ze śladami słabego obtaczania przykrawędnego, pełniące funkcję popielnic. Dodatkowo do jamy grobowej wkładano fragmenty rozbitych rytualnie (?) naczyń. Inwentarz ceramiczny grobów ciałopalnych odkrytych w latach 967-973 i 976-985 reprezentował różnej wielkości i formy 30

naczynia gliniane, występujące w liczbie od 2 do egzemplarzy. Naczynia gliniane przy braku innych wyznaczników chronologicznych stanowią jedyną kategorię źródeł datujących. W grobie nr 2 znaleziono 4 fragmenty naczyń typu Menkendorf i Feldberg. Zdobnictwo górnej części jednego z fragmentów ma ścisłe odpowiedniki w ornamentyce najstarszych naczyń typu Feldberg (Schuldt 964, Abb. 5:3,5,9). Stan zaawansowania technicznego i wielka staranność wykończenia naczynia pozwalają domniemywać, że jest ono niewiele starsze od naczyń silniej profilowanych, które są datowane na 2. połowę VIII i. połowę IX wieku (Łosiński 99, 30). Fragmenty naczyń typu Menkendorf mają analogie w szeregach -2 naczyń tego typu z terenu Meklemburgii i typu D ze Szczecina. W grobie nr 0 znaleziono zespół naczyń jednorodnych typologicznie, należących generalnie do typu Menkendorf (szeregu 2-3). Naczynia typu Tornow znalezione w grobie nr 40 zaliczają się do dwóch faz rozwoju najstarszej (A), którą datować można w dość szerokich ramach chronologicznych od 2. połowy IX do. połowy X wieku oraz młodszej, datowanej na. połowę X do przełomu./2. ćwierci X stulecia (Dulinicz 994, 36). Sporo wątpliwości budzi ocena chronologiczna inwentarza grobu nr 45, z uwagi na obecność wazy kultury łużyckiej posiadającej analogie w naczyniu z IV okresu epoki brązu (00-900 lat p.n.e.) z terenu Pomorza (Kostrzewski 948, 98, tabl. IX, 03, ryc. 2,7;958, 24, ryc. 8-9, 5, ryc. 32; Kozłowska 999, 5, 55, ryc. 4.8/8). Na podstawie pozostałych elementów wyposażenia grobu żelaznej szpili i pierścionka taśmowatego wydaje się, że naczynie to zostało wykorzystane wtórnie jako popielnica (Budzyńska 976). Datowanie grobu nr 47 na przełom IX/X przełom./2. połowy X wieku pozwalają ustalić naczynia i fragmenty typologicznie nawiązujące do najstarszej grupy naczyń zaliczonych do typu Menkendorf, szeregu -2 na terenie Meklemburgii (Schuldt 956, Abb. 2d-f). Małe naczynie misowate zdobione na wysokości brzuśca sześcioma bruzdami posiada ścisłą analogię w czarce z grobu nr 8 na cmentarzysku w Klessin (stanowisko 5), usytuowanym w niewielkiej odległości od Cedyni po drugiej stronie Odry (Kolbe 2004, 220, 224, Abb. 3). Brak natomiast paralelnych naczyń w Szczecinie; zbliżone kształtem krawędzie wylewów występują w naczyniach rodziny typów O-P typu III, datowanej na III fazę chronologiczną ok. 850-980, a ściślej na podfazę 2 do ok. 940 roku (Łosiński, Rogosz 986b, 55-56). W grobie nr 48 wystąpiły przeważnie fragmenty naczyń posiadających bardzo liczne analogie we wczesnym typie Menkendorf w Meklemburgii i w typie D w systematyce naczyń ze Szczecina. Średniej wielkości naczynie dwustożkowe, ręcznie lepione, słabo obtaczane, o lekko zwężonej krawędzi wylewu i z ostrym załomem brzuśca ma bliskie analogie wśród formy A (wariantu A2) naczyń typu 3

Tornow, charakterystycznych dla obszaru Dolnych Łużyc (Herrmann 966, 66, Abb. 22a, 67, Tafel 20c), fazy starszej (A) (Dulinicz 994, 36). Podobny zestaw naczyń odnotowano również w grobie oznaczonym nr. 50. Znaleziono w nim fragmenty naczyń typu Menkendorf szeregu 2 i 3, nawiązujące ściśle do naczyń typu D ze Szczecina oraz fragment naczynia typu Tornow (Herrmann 966, 67, Abb. 22e-h, 70, Abb. 24c-h, 7, Abb. 25a-d). Inwentarz grobu ciałopalnego nr 5 charakteryzuje się dużą jednorodnością technologicznochronologiczną naczyń, które datować możemy na przełom IX/X wieku do 940 roku, czyli na podfazę III fazy chronologicznej ceramiki ze Szczecina (Łosiński, Rogosz 986b, 56). Naczynia z grobu nr 54 natomiast mają bliskie analogie w naczyniach typu Menkendorf szeregu -2 oraz rodziny typów D ze Szczecina (Schuldt 956, Abb. 3b, 4d, 2c, 3c; Łosiński, Rogosz 986a, 32, ryc. 4:X). Na terenie Pomorza Zachodniego, na podstawie formy oraz techniki wykonania, datowane są na 2. połowę VIII stulecia (Łosiński 996, 437). Inwentarz grobu nr 58A składał się z kilkunastu naczyń ręcznie lepionych i obtaczanych na wolno rotacyjnym kole garncarskim reprezentowanych przez okazy typu Menkendorf szeregów -3, nawiązujące do naczyń typu D ze Szczecina (Schuldt 956, Abb. 2d-f; Łosiński 996, 437). Ich występowanie przypada na 2. połowę VIII początek IX wieku. PODZIAŁ TYPOLOGICZNY I DATOWANIE GROBÓW CIAŁOPALNYCH Odkryte w trakcie badań terenowych groby ciałopalne charakteryzowały się zróżnicowanym stanem zachowania, wynikającym z ich posadowienia obok, w obrębie lub na styku z jamami wziemnymi grobów szkieletowych. Poczynione w trakcie prac badawczych obserwacje uzasadniały hipotezę H. Malinowskiej- Łazarczyk o zniszczeniu licznej grupy grobów ciałopalnych w zachodniej i centralnej partii cmentarzyska (34 skupiska wczesnośredniowiecznej ceramiki ręcznie lepionej, usytuowanych poza obrębem jam, Malinowska-Łazarczyk 982, t. I: 65, 05, 29; t. II: 9-93). Wczesnośredniowieczne groby ciałopalne z cmentarzyska w Cedyni charakteryzowały się 6 odmiennymi formami pochówków, stanowiących odzwierciedlenie kontynuacji tradycji kulturowych przekazanych przez poprzedników. Generalnie w obrębie cmentarzyska w Cedyni wyróżnione zostały następujące typy grobów ciałopalnych, reprezentowane przez: płytkie groby jamowe (groby nr: 40 i 48); klasyczny grób jamowy popielnicowy (grób nr 45); płytki grób warstwowy z popielnicą (grób nr 54); płytkie groby warstwowe z fragmentami naczyń (groby nr 2 i 58A); głębokie groby trójwarstwowe kształtu kolistego (groby nr 0 i 47); głębokie groby dwuwarstwowe kształtu owalnego (groby nr 50 i 5). 32

Chronologicznie najstarszą formę pochówków ciałopalnych reprezentują jamowe groby warstwowe z popielnicą (nr 54, ryc. 5:) lub dużą ilością fragmentów naczyń rozproszonych na powierzchni i wewnątrz wypełniska jamy grobowej (groby nr: 2 i 58A, ryc. 3: i 5:2). Groby powyższe datujemy na 2. połowę VIII (nr 54) oraz 2. połowę VIII początek IX wieku (nr 2 i 58A). Nieco młodsze są groby warstwowe kształtu kolistego (grób nr 0) i owalne (grób nr 50, ryc. 3:2 i 4:3), które datować możemy na. połowę i 3. ćwierć IX wieku, oraz przełom. i 2. połowy IX do przełomu IX/X wieku. Młodsze od nich są groby jamowe bezpopielnicowe (nr 48 i 40, ryc. 4:2 i 3:3), datowane na 2. połowę IX początek X i 2. połowę IX do przełomu. i 2. połowy X wieku. Do grupy grobów najmłodszych zaliczono grób warstwowy kształtu owalnego (nr 5), jamowy grób popielnicowy (nr 45) i grób warstwowy kształtu kolistego (nr 47, ryc. 4:4, 3:4 i 4:), datowane na: od przełomu IX/X do 940 roku; przełom. i 2. połowy X początku 2. połowy X wieku i od przełomu IX/X do przełomu. i 2. połowy X wieku. Ewenementem wśród pozyskanych materiałów ceramicznych jest najstarsza wczesnośredniowieczna ceramika ręcznie lepiona typu Sukow, odkryta w obrębie wykopu II. Stanowi ona, moim zdaniem, pośredni dowód na potwierdzenie osadnictwa na tym terenie już w 2. połowie VII wieku. Hipotetycznie wnioskować więc możemy, iż uzyskaliśmy materialne poświadczenie faktycznego, najstarszego zasiedlenia Cedyni w tym okresie, odnoszącego się do najstarszej fazy wczesnego średniowiecza na Pomorzu Zachodnim. Pozostałe, luźne znaleziska ceramiki dostarczyły sporej liczby fragmentów naczyń typu Feldberg z końca VII VIII wieku oraz bardzo liczną grupę ceramiki reprezentującej naczynia typu Menkendorf szeregu -3, które datować należy od 2. połowy VIII do końca IX wieku. Liczniejsze skupiska są pozostałością po ewidentnie zniszczonych grobach ciałopalnych. Ogólną ich liczbę oceniamy na 50-60 pochówków, wliczając w to również materiały luźno znalezione, opublikowane przez H. Malinowską-Łazarczyk w 982 roku (t. II, 90-93). Materiały późniejsze chronologicznie, zaliczone do naczyń typu: Vipperow (naczynia rodziny typów G ze Szczecina), Teterow (naczynia rodziny typów J i K ze Szczecina), Woldegk i Bobzin (naczynia rodziny typów L-M), które datujemy ogólnie od końca X do końca XII wieku, mają bezpośredni związek z funkcjonowaniem wczesnośredniowiecznego cmentarzyska szkieletowego. 33

34 Ryc.. Lokalizacja cmentarzyska (Cedynia stan. 2) oraz stanowisk archeologicznych datowanych na średniowiecze: grodzisko z IX-X XII wieku; 2 nekropola z VIII-X i XI-XII poł. XIV wieku; 2a cmentarzysko szkieletowe z 2. połowy X XI wieku; 2b osada podgrodowa z VIII-IX XII- XIII wieku; 2c osada podgrodowa nad skarpą (XI wiek); 3 osada wik z XIII-XIV XV wieku; 4 średniowieczny klasztor Cysterek (opr. A. Porzeziński, rys. I. Sukiennicka) Fig.. Location of the cemetery (Cedynia, site 2) and sites dated to the Medieval times: the stronghold dated to 9th-0th 2th centuries; 2 cemetery dated to 8th-0th and th-2th half of 4th centuries; 2a skeleton cemetery dated to the 2. half of 0th th centuries; 2b the borough dated to 8th-9th 2th-3th centuries; 2c the borough on the slop (th century); 3 settlement wik dated to 3th-4th 5th centuries; 4 Medieval cistercian nunnery (drawn up by A. Porzeziński, drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 2. Cedynia, stan. 2. Plan arowy cmentarzyska z lokalizacją wczesnośredniowiecznych grobów ciałopalnych (opr. A. Porzeziński, rys. I. Sukiennicka) Fig. 2. Cedynia, site 2. An are plan of the cemetery with location of the cremation burials (drawn up by A. Porzeziński, drawn by I. Sukiennicka) 35

36 Ryc. 3. Cedynia, stan. 2: rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 2 (rys. H. Malinowska); 2 rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 0; 3 rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 40; 4 rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 45 (rys. Cz. Kroczak) Fig. 3. Cedynia, site 2: plan and section of cremation burial no. 2 (drawn by H. Malinowska); 2 plan and section of cremation burial no. 0; 3 plan and section of cremation burial no. 40; 4 plan and section of cremation burial no. 45 (drawn by Cz. Kroczak)

Ryc. 4. Cedynia, stan. 2: rzut poziomy i przekrój grobu nr 47; 2 rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 48; 3 rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 50; 4 rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 5 (rys. Cz. Kroczak) Fig. 4. Cedynia, site 2: plan and section of burial no. 47; 2 plan and section of cremation burial no. 48; 3 plan and section of cremation burial no. 50; 4 plan and section of cremation burial no. 5 (drawn by Cz. Kroczak) 37

38 Ryc. 5. Cedynia, stan. 2: rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 54; 2 rzut poziomy i przekrój grobu ciałopalnego nr 58A (rys. Cz. Kroczak) Fig. 5. Cedynia, site 2: plan and section of cremation burial no. 54; 2 plan and section of cremation burial no. 58A (drawn by Cz. Kroczak)

Ryc. 6. Cedynia, stan. 2: naczynie gliniane z grobu ciałopalnego nr 2; 2 fragmenty naczyń glinianych z grobu ciałopalnego nr 2 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 6. Cedynia, site 2: clay vessel from cremation burial no. 2; 2 shards of the clay vessels from cremation burial no. 2 (drawn by I. Sukiennicka) 39

40 Ryc. 7. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych z grobu ciałopalnego nr 0 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 7. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels from cremation burial no. 0 (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 8. Cedynia, stan. 2: fragmenty naczyń glinianych z grobu ciałopalnego nr 0; 2 fragment naczynia glinianego z grobu nr 0 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 8. Cedynia, site 2: shards of the clay vessels from cremation burial no. 0; 2 shard of the clay vessel from burial no. 0 (drawn by I. Sukiennicka) 4

42 Ryc. 9. Cedynia, stan. 2. Naczynia gliniane z grobu ciałopalnego nr 40 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 9. Cedynia, site 2. Clay vessels from cremation burial no. 40 (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 0. Cedynia, stan. 2: a-c 3 fragm. szpili żelaznej z grobu nr 45, d pierścionek brązowy z grobu nr 45, e fragm. naczynia z grobu nr 47 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 0. Cedynia, site 2: a-c 3 fragments of the iron pin, d bronze ring from grave no. 45, e shard of the clay vessel from burial no. 47 (drawn by I. Sukiennicka) 43

44 Ryc.. Cedynia, stan. 2: a naczynie gliniane z grobu nr 54, b czarka gliniana z grobu nr 47; 2 fragmenty naczyń glinianych z grobu nr 48; 3 fragmenty naczyń glinianych z inwentarza grobu nr 48 (rys. I. Sukiennicka) Fig.. Cedynia, site 2: a clay vessel from burial no. 54, b clay bowl from grave no. 47; 2 shards of the clay vessels from burial no. 48; 3 shards of the clay vessels from burial no. 48 (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 2. Cedynia, stan. 2; dolne partie naczyń glinianych z grobu nr 48; 2 fragmenty naczyń glinianych z grobu nr 50; 3 fragment dolnej partii naczynia glinianego z grobu nr 50 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 2. Cedynia, site 2: lower parts of the clay vessels from burial no. 48; 2 shards of the clay vessels from burial no. 50; 3 shard of the lower part of the clay vessel from burial no. 50 (drawn by I. Sukiennicka) 45

46 Ryc. 3. Cedynia, stan. 2: fragmenty naczyń glinianych z grobu nr 50; 2 fragmenty naczyń glinianych z grobu nr 5 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 3. Cedynia, site 2: shards of the clay vessels from burial no. 50; 2 shards of the clay vessels from burial no. 5 (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 4. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych z grobu nr 5 (rys. I. Sukiennicka) Fig. 4. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels from burial no. 5 (drawn by I. Sukiennicka) 47

Ryc. 5. Cedynia, stan. 2: naczynie gliniane z grobu nr 54; 2 naczynie gliniane z grobu nr 58A; 3 fragmenty naczyń glinianych z grobu nr 58A (rys. I. Sukiennicka) Fig. 5. Cedynia, site 2: clay vessel from burial no. 54; 2 clay vessel from burial no. 58A; 3 shards of the clay vessels from burial no. 58A (drawn by I. Sukiennicka) 48

Ryc. 6. Cedynia, stan. 2: fragmenty naczyń glinianych z grobu nr 58A; 2 duże naczynie gliniane z grobu nr 58A (rys. I. Sukiennicka) Fig. 6. Cedynia, site 2: shards of the clay vessels from burial no. 58A; 2 large clay vessel from burial no. 58A (drawn by I. Sukiennicka) 49

50 Ryc. 7. Cedynia, stan. 2: zrekonstruowane naczynie gliniane z grobu nr 58A; 2 małe naczynie gliniane z grobu nr 58A; 3 fragmenty dolnych partii naczyń z grobu nr 58A (rys. I. Sukiennicka) Fig. 7. Cedynia, site 2: reconstructed clay vessel from burial no. 58A; 2 small clay vessel from burial no. 58A; 3 shards of the lower parts of the vessels from burial no. 58A (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 8. Cedynia, stan. 2: fragmenty naczyń glinianych z wykopu nr I; 2 fragmenty naczyń glinianych: a-c z wykopu nr I w obrębie ara 5, d z ćw. D, e z ara 6, ćw. D; 3 fragmenty naczyń glinianych z wykopu nr II (rys. I. Sukiennicka) Fig. 8. Cedynia, site 2: shards of the clay vessels from trench I; 2 shards of the clay vessels: a-c trench I within are 5, d from quarter D, e from are 6, quarter D; 3 shards of the clay vessels from trench II (drawn by I. Sukiennicka) 5

52 Ryc. 9. Cedynia, stan. 2: fragmenty naczyń glinianych: a z ara 0, ćw. X, b-d z ara 4, ćw. A; 2 fragmenty naczyń glinianych z ara 4, ćw. A-B; 3 fragmenty naczyń glinianych: a-b z ara 4, ćw. A-B, c-d z ara 5, ćw. A (rys. I. Sukiennicka) Fig. 9. Cedynia, site 2: shards of the clay vessels: a - from are 0, quarter X, b-d from are 4, quarter A; 2 shards of the clay vessels from are 4, quarters A-B; 3 sherds of the clay vessels: a-b from are 4, quarters A-B, c-d from are 5, quarter A (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 20. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych: a-b z ara 5, ćw. C, c-g z ara 5, ćw. B (rys. I. Sukiennicka) Fig. 20. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels: a-b - from are 5, quarter C, c-g from are 5, quarter B (drawn by I. Sukiennicka) 53

54 Ryc. 2. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych: a-b z ara 5, ćw. B, c z ara 6, ćw. C, d z ara 6, ćw. D (rys. I. Sukiennicka) Fig. 2. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels: a-b from are 5, quarter B, c from are 6, quarter C, d from are 6, quarter D (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 22. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych: a-b z ara 7, ćw. A, c-d z ara 24, ćw. B, e-g z ara 25, ćw. A (rys. I. Sukiennicka) Fig. 22. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels: a-b - from are 7, quarter A, c-d from are 24, quarter B, e-g from are 25, quarter A (drawn by I. Sukiennicka) 55

56 Ryc. 23. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych z ara 35, ćw. B (rys. I. Sukiennicka) Fig. 23. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels from are 35, quarter B (drawn by I. Sukiennicka)

Ryc. 24. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych: a-b z ara 36, ćw. B, c-d z ara 56, ćw. A-B (rys. I. Sukiennicka) Fig. 24. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels: a-b - from are 36, quarter B, c-d from are 56, quarters A-B (drawn by I. Sukiennicka) 57

Ryc. 25. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych: a-c z ara 56, ćw. A-B, d-f z ara 36, ćw. C-D (rys. I. Sukiennicka) Fig. 25. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels: a-c - from are 56, quarters A-B, d-f from are 36, quarters C-D (drawn by I. Sukiennicka) 58

Ryc. 26. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych z ara 36, ćw. C-D (rys. I. Sukiennicka) Fig. 26. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels from are 36, quarters C-D (drawn by I. Sukiennicka) 59

Ryc. 27. Cedynia, stan. 2. Fragmenty naczyń glinianych z ara 36, ćw. C-D (rys. I. Sukiennicka) Fig. 27. Cedynia, site 2. Shards of the clay vessels from are 36, quarters C-D (drawn by I. Sukiennicka) 60

LITERATURA Budzyńska J. 976 Groby ciałopalne sezon 976, sprawozdanie w archiwum Muzeum Regionalnego w Cedyni. Dulinicz M. 994 Problem datowania grodzisk typu Tornow i grupy Tornow-Klenica, Archeologia Polski 39/-2, 3-49. Herrmann J. 966 Tornow und Vorberg. Ein Beitrag zur Frühgeschichte der Lausitz, Berlin. Kóčka-Krenz H. 993 Biżuteria północno-zachodnio-słowiańska we wczesnym średniowieczu, Poznań. Kolbe B. 2004 Die Slawischen Bestattungsplätze Ostbrandenburgs, unter besonderer Berücksichtigung der Gräberfelder Klessin und Schwedt, Biblioteka Archeologii Środkowego Nadodrza 2, 25-228. Kostrzewski J. 948 Kultura prapolska, Poznań. 958 Kultura łużycka na Pomorzu, Poznań. Kozłowska D. 999 Wyniki badań prowadzonych na cmentarzysku ciałopalnym w Mierzynie, gm. Dobra Szczecińska, Materiały Zachodniopomorskie 45, 3-63. Łosiński W. 99 Feldberg, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. VIII/, 26-32. 996 Menkendorf. Typ ceramiki, Słownik Starożytności Słowiańskich, t. VIII/2, 435-439. Łosiński W., Rogosz R. 986a Metody synchronizacji warstw kulturowych wczesnośredniowiecznych obiektów wielowarstwowych na podstawie analizy ceramiki ze Szczecina, (w:) Problemy chronologii ceramiki wczesnośredniowiecznej na Pomorzu Zachodnim, Warszawa, 9-50. 986b Próba periodyzacji ceramiki wczesnośredniowiecznej ze Szczecina, (w:) Problemy chronologii ceramiki wczesnośredniowiecznej na Pomorzu Zachodnim, Warszawa, 5-6. 6

Malinowska H. 967 Wstępne wyniki badań archeologicznych na stanowisku 2 w Cedyni, pow. Chojna, w 967 r., Materiały Zachodniopomorskie 3, 289-294. 969 Badania archeologiczne na cmentarzysku w Cedyni w latach 967-969, Materiały Zachodniopomorskie 5, -60. Malinowska-Łazarczyk H. 982 Cmentarzysko średniowieczne w Cedyni, t. -2, Szczecin. 985 Badania wykopaliskowe na cmentarzysku w Cedyni w latach 976-985, Materiały Zachodniopomorskie 3, 85-5. Porzeziński A. w przygotowaniu do druku Cmentarzysko średniowieczne w Cedyni. Stanowisko 2. Badania 976-985. Schuldt E. 956 Die Slawische Keramik in Mecklenburg, Berlin. 964 Slawische Töpferei in Mecklenburg, Schwerin. Zoll-Adamikowa H. 975 Wczesnośredniowieczne cmentarzyska ciałopalne Słowian na terenie Polski, cz., Źródła, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk. 988 Przyczyny i formy recepcji rytuału szkieletowego u Słowian nadbałtyckich we wczesnym średniowieczu, Przegląd Archeologiczny 35, 83-229. 62

The early medieval cremation cemetery in Cedynia (site 2) Summary This paper is the first source, and analytically comprehensive, study of the oldest early medieval cemetery in Cedynia, represented by 0 cremation burials which were found during excavation work at site 2 in 967-973 and 976-985. Graves from the oldest phase of the cemetery were characterized by 6 different forms of burials, represented by cremated burials in shallow pits, a classic urn burial, a shallow scattered cremation burial with an urn, shallow scattered cremation burials with potsherds, deep 3-layered scattered cremation burials, and deep 2-layered scattered cremation burials. The oldest form of the cremation burials is represented by scattered cremation burials with an urn or with large amount of potsherds scattered on the surface or in the filling of the grave-pit. The above-mentioned graves are dated to the second half of the 8th century and the beginning of the 9th century. Circular and oval-shaped scattered cremation burials are a little younger, dating to the first half third quarter of the 9th century and the turn of the first and second halves of the 9th century to the turn of the 9th and 0th centuries. Younger than those mentioned above are cremated burials in pits without urns, dating to the second half of the 9th century the beginning of the 0th century and the second half of the 9th century to the turn of the first and second halves of the 0th century. A group of the youngest burials is represented by an ovalshaped scattered cremation burial, an urn burial and a circular scattered cremation burial, dating from the turn of the 9th and 0th centuries to 940, the turn of the first and second halves the beginning of the second half of the 0th century, and from the turn of the 9th and 0th centuries to the turn of the first and second halves of the 0th century. The analysis was supplemented by potsherds, most probably from cremation graves destroyed by inhumation graves. A vast majority of the gathered pottery was from hand-made vessels that are classified to the oldest type of vessels: Feldberg, dated from the end of the 7th century the 8th century, and a very large group of potsherds of the Menkendorf type, variant -3 that is dated from the second half of the 8th century to the end of 9th century. The overall number of the cremation graves at site 2 in Cedynia is estimated to 50-60 burials. Younger pottery in terms of the chronology is represented by vessels of the Vipperow, Teterow, Woldegker and Bobzin type (they are equivalents of vessel types: G, J, K, L and M from Szczecin) and they are generally dated from the end of the 0th century to the end of the 2th century. In general, the cremation cemetery dating from the second half of the 8th century to the half of the 0th century is the oldest early medieval cemetery in Cedynia preceding establishment of inhumation cemeteries from the second half of the 0th th century (site 2a) and from th/2th the first half of the 4th century (site 2). mgr Antoni Porzeziński (emeryt) Dział Archeologii Muzeum Narodowe w Szczecinie ul. Staromłyńska 27 70-56 Szczecin 63