Comptendïe. GParler. Wydawnictwo WIEDZA POWSZECHNA ul. Jasna 26, 00 054 Warszawa tel./fax 826 85 94

Podobne dokumenty
KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO ROK SZKOLNY 2009/2010 ZAKRES WYMAGANEJ WIEDZY I UMIEJĘTNOŚCI - ETAP REJONOWY

Jagiellońskie Centrum Językowe UJ. Kursy ogólnodostępne. Program nauczania języka francuskiego na poziomie A1

ZAKRES WIEDZY I UMIEJĘTNOŚCI WYMAGANYCH NA POSZCZEGÓLNYCH STOPNIACH WOJEWÓDZKIEGO KONKURSU JĘZYKA FRANCUSKIEGO

Leçon 5. Zdania wzorcowe. S³ownictwo

KLUCZ DO TESTU A (DLA KLAS NIEDWUJĘZYCZNYCZNYCH)

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ miejsce na naklejkę z kodem

Magda Cel Język francuski, ćwiczenia z kluczem dla początkujących i średnio zaawansowanych

A LA RÉCEPTION DE L HÔTEL

Rozkład materiału dla klas 1F (2 grupa), G, H według podręcznika Adosphère 1 i Adosphère 2 w roku 2014/15

Spis treści. Wstęp 5 Jak się uczyć? 6

KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

Podręcznik Adosphère 2 et Adosphère 3, wyd. Hachette.

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO 18 MAJA 2015 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut

KLUCZ PUNKTOWANIA ZADAŃ

EGZAMIN MATURALNY 2013 JĘZYK FRANCUSKI

Egzamin maturalny maj 2010 JĘZYK FRANCUSKI. Więcej arkuszy znajdziesz na stronie: arkusze.pl POZIOM PODSTAWOWY KLUCZ PUNKTOWANIA ODPOWIEDZI

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO 19 MAJA 2016 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut

Rozkład materiału dla klas 1F, G, H według podręcznika Adosphère 1 i Adosphère 2 w roku 2013/14

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY KWIECIEŃ miejsce na naklejkę z kodem

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! DATA URODZENIA UCZNIA

LA PREPOSITION - PRZYIMEK. Ważniejsze przyimki i pełniona przez nie funkcja:

TEST DE FRANCAIS PARTIE I

EGZAMIN MATURALNY OD ROKU SZKOLNEGO 2014/2015 JĘZYK FRANCUSKI POZIOM PODSTAWOWY

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO KWIECIEŃ 2010 UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY. miejsce na naklejkę z kodem PESEL KOD UCZNIA

Rozkład materiału dla klasy IIIF, III G i III H według podręcznika Adosphère 3 i 4 Fabienne Gallon, Katia Grau, Catherine Macquart-Martin

SPRAWDZIAN W KLASIE SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ CZĘŚĆ 2. JĘZYK FRANCUSKI

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

PRZEDSIEBIORSTWO ŚLUSARSKO BUDOWLANE LESZEK PLUTA

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO

MATERIAŁ DIAGNOSTYCZNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO 18 MAJA 2015 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Godzina rozpoczęcia: 14:00. Czas pracy: 120 minut

JĘZYK FRANCUSKI POZIOM PODSTAWOWY

JĘZYK FRANCUSKI KLASA II LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

Przedmiotowy system oceniania z języka francuskiego. Anna Zbytniewska klasa VI.

JĘZYK FRANCUSKI KLASA I LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

FRANCUSKI raz a dobrze

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

Magda Cel Ucz się podróżując Orlean, Sully sur Loire, Blois. Gramatyka i ćwiczenia.

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK FRANCUSKI

Jagiellońskie Centrum Językowe UJ. Kursy ogólnodostępne. Program nauczania języka francuskiego na poziomie A2

EGZAMIN MATURALNY 2011 JĘZYK FRANCUSKI

KONKURS. Konkurs języka francuskiego Rien de plus beau que l amitié. I (szkolny): Alicja Fanderowska, Elżbieta Gajewska Kraków

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY CZERWIEC 2012 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO POZIOM ROZSZERZONY CZERWIEC 2012 CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23

Wszystkie znaki występujące w tekście są zastrzeżonymi znakami firmowymi bądź towarowymi ich właścicieli.

Sprawdzian od roku szkolnego 2014/2015

JFG WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY z JĘZYKA FRANCUSKIEGO 2017/2018 TEST ELIMINACJE REJONOWE. Czas trwania testu: 60 minut bez przerw.

PRZECZĄCYM 44 ROZKAZUJĄCYM ZAIMEK PRZYMIOTNY WSKAZUJĄCY (L'ADJECTIF DÉMONSTRATIF) 47 5

PRÓBNY EGZAMIN GIMNAZJALNY Z OPERONEM Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

69 POZYCJI GRAMATYCZNYCH Inwersja to żadna perwersja różne sposoby zadawania pytań

JĘZYK FRANCUSKI POZIOM ROZSZERZONY (A1)

EGZAMIN MATURALNY 2012

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO KWIECIEŃ miejsce na naklejkę z kodem KOD UCZNIA PESEL

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO

JĘZYK FRANCUSKI PROGRAM

SPRAWDZIAN W KLASIE SZÓSTEJ SZKOŁY PODSTAWOWEJ CZĘŚĆ 2. JĘZYK FRANCUSKI

KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO DLA MŁODZIEŻY GIMNAZJUM ROK SZKOLNY 2011 / 2012 ETAP REJONOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE ORAZ SPOSOBY SPRAWDZANIA OSIĄGNIĘĆ EDUKACYJNYCH UCZNIÓW Z J. FRANCUSKIEGO KLASA II

JĘZYK FRANCUSKI KLASA II GIMNAZJUM

PRÓBNY EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

UZUPE NIA ZESPÓ NADZORUJ CY BADANIE DIAGNOSTYCZNE W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM Z J ZYKA FRANCUSKIEGO POZIOM PODSTAWOWY LISTOPAD 2012

KLUCZ DO TESTU B (DLA KLAS DWUJĘZYCZNYCH)

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO MAJ 2012 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

KRYTERIA WYMAGAŃ EDUKACYJNYCH NA POSZCZEGÓLNE OCENY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

EGZAMIN W KLASIE TRZECIEJ GIMNAZJUM CZĘŚĆ 3. JĘZYK FRANCUSKI POZIOM PODSTAWOWY

Struktura lekcji. Na kartach kursu ESKK spotkasz siê tak e z nastêpuj¹cymi oznaczeniami u³atwiaj¹cymi przyswajanie

Jagiellońskie Centrum Językowe UJ Ramowy program nauczania języka francuskiego na poziomie B1

ARKUSZ ZAWIERA INFORMACJE PRAWNIE CHRONIONE DO MOMENTU ROZPOCZĘCIA EGZAMINU! UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY DATA URODZENIA UCZNIA

EGZAMIN ÓSMOKLASISTY od roku szkolnego 2018/2019

UZUPEŁNIA ZESPÓŁ NADZORUJĄCY miejsce na naklejkę z kodem

44. Rozumienie tekstu pisanego, str Przymiotniki (rodzaj, liczba mnoga, miejsce przymiotnika). 46. «Les hommes et les femmes» rozumienie

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO

Podróże Poruszanie się

Unité 2 D ici ou d ailleurs Leçon 5 Passeport pour l Europe

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpoczęcia egzaminu.

Czas pracy: 45 minut (Czas pracy będzie wydłużony zgodnie z opublikowanym w 2014 r. Komunikatem Dyrektora CKE.)

Fragment Repetytorium języka francuskiego

JĘZYK FRANCUSKI KLASA III LICEUM OGÓLNOKSZTAŁCĄCE

WOJEWÓDZKI KONKURS JĘZYKA FRANCUSKIEGO

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO MAJ 2013 POZIOM ROZSZERZONY CZĘŚĆ I. Czas pracy: 120 minut. Liczba punktów do uzyskania: 23 WPISUJE ZDAJĄCY

KRYTERIA OCENIANIA ODPOWIEDZI POZIOM PODSTAWOWY

WYMAGANIA EDUKACYJNE Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO DLA KLAS III GIMNAZJUM WYMAGANIE EDUKACYJNE PODSTAWOWE

Plan wynikowy do podręcznika En Action! 1, Hachette, dla 90 jednostek lekcyjnych (unité 0-4)

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

La Tour Eiffel. Widok z Eiffelki był niesamowity. Tu widok na dzielnicę La Défense.

EGZAMIN CERTYFIKACYJNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO NA POZIOMIE B1 TEST PRZYKŁADOWY

Podręcznik: Le Nouveau Taxi 1 Klasa 1 (gr. FI/1) Jednostki 1-6 Kryteria oceny

EGZAMIN MATURALNY Z JĘZYKA FRANCUSKIEGO

Centralna Komisja Egzaminacyjna Arkusz zawiera informacje prawnie chronione do momentu rozpocz cia egzaminu.

ROZKŁAD MATERIAŁU NAUCZANIA JĘZYKA FRANCUSKIEGO. Podręcznik Le Nouveau Taxi! 1 przygotowuje do DELF A1 oraz uwzględnia ESOKJ.

Transkrypt:

Podręcznik jest drugą częścią kursu języka francuskiego dla początkujących Comprendre Parler Ecrire i stanowi kontynuację rozpoczętego tam systematycznego wykładu języka, podejmując i poszerzając omawiane w nim zagadnienia gramatyczne, leksykalne i kulturowe. Przeznaczony dla szerokiego kręgu odbiorców dorosłych, którzy opanowali już podstawy języka, uzupełnia materiał niezbędny do sprawnego posługiwania się językiem francuskim w mowie i piśmie w typowych sytuacjach życia codziennego, w tym także życia zawodowego. Comptendïe GParler ^ c ń w Pisane nowoczesnym językiem dialogi i czytanki tomu 1 (również fragmenty tekstów literackich i prasowych) przybliżają ponadto pewne aspekty kulturowe i obyczajowe współczesnej Francji, stanowiąc dodatkowe źródło informacji ułatwiających porozumienie. Przejrzyste komentarze gramatyczne, słowniczki i klucz z tłumaczeniem tekstów i rozwiązaniem ćwiczeń oraz - zawarte we wstępie do tomu drugiego - wskazówki metodyczne dotyczące pracy z podręcznikiem sprawiają, że może on być z powodzeniem wykorzystany przez osoby uczące się języka samodzielnie. Dialogi i czytanki oznaczone znaczkiem Q zostały nagrane na 2 kasety dźwiękowe wykonane przez AUDION. Wydawnictwo WIEDZA POWSZECHNA ul. Jasna 26, 00 054 Warszawa tel./fax 826 85 94

Ludomir Przestaszewski Anna Grodzicka-Jaroszewska Krystyna Zaleska Comprendre ^Pańer I(u rsje zyk francuskiego X - /t /iiic dla średnio zaawansowanych %oml Wiedza Powszechna Warszawa 2 CZĘŚĆ

Recenzenci dr LUCJAN GROBELAK, dr GÉRARD BEAUPRÊTRE Okładka i strony tytułowe JAROSŁAW JASIŃSKI Ilustracje WALDEMAR WERBANOWSKI mapa na III str. okładki WIESŁAW OSTROWSKI TABLE DES MATIÈRES SPIS TREŚCI W s t ę p... 15 Redaktor EWA KIERSZYS Redaktor techniczny JOLANTA ŚLEDZIEWSKA Korektorzy EWA GARBOWSKA MARIA SIELICKA-SOROKA Les ayants droit qui auraient connaissance de documents pour lesquels nous n avons pu obtenir les autorisations sont priés de se faire connaître. Copyright by Wydawnictwo Wiedza Powszechna Warszawa 1997 Wydawnictwo Wiedza Powszechna ul. Jasna 26, 00-054 Warszawa, tel./fax: 826-95-92 Wydanie I, 1997 r. Druk i oprawa: Białostockie Zakłady Graficzne w Białymstoku, ul. 1000-lecia P.P. 2 Zam. 121/95 ISBN 83-214-0980-6 Leçon 1 Situation: Après son service militaire, Gérard va voir Hélène, sa fiancée 17 Lecture: Mariages et fa m ille s... 20 Grammaire et structures I. Passé composé - czas przeszły dokonany... 23 II. A. Passé composé czasowników odmienianych z a v o i r... 24 B. Passé composé czasowników odmienianych z être... 24 III. Zaimek względny q u i... 26 IV. Zaimek względny l e q u e l... 26 V. Zaimek pytający lequel... 27 VI. Zaimek względny que... 28 Documents: Annonces matrimoniales 21 Leçon 2 Situation: A une conférence sur l automatisation, M. Barre rencontre un collègue de la société Creusot-Loire... 30 Lecture: Les régions de France - M idi-pyrénées... 33 Grammaire et structures I. Imparfait czas przeszły niedokonany... 35 II. Conditionnel présent - czas teraźniejszy trybu warunkowego.... 38 III. Zaimek względny d o n t... 40 IV. Zaimek przysłówkowy o ù... 41 V. Odmiana i struktury czasowniki: se plaindre, suffire... 41 VI. R odzajniki... 43 1. Rodzajnik określony... 43 2. Rodzajnik nieokreślony... 43 Document: Carte de la région Midi-Pyrénées 34 Leçon 3 Situation: L instituteur et le p a y s a n... 45 Lecture: Garou-Garou cam brioleur... 48 5

Grammaire et structures I. Plus-que-parfait - czas zap rzeszły... 50 II. Tworzenie czasu plus-que-parfait... 50 III. Główne wartości i użycia czasu plus-que-parfait... 51 IV. Plus-que-parfait w zdaniu niezależnym... 53 V. Participe présent - imiesłów współczesny przyim kow y... 53 VI. Tworzenie participe présent... 54 VII. Gérondif imiesłów współczesny przysłówkowy... 55 VIII. Miejsce zaimków osobowych przed participe présent... 57 IX. Rodzajniki: typy i formy (c.d.)... 57 Leçon 4 Situation: Dans un hôpital toulousain quelques médecins se préparent pour un congrès scientifique... 59 Lecture: Le malade et le m éd ecin... 64 Grammaire et structures I. Zdanie warunkowe wprowadzone za pomocą spójnika si... 66 II. Participe passé composé imiesłów przeszły zło żo n y... 68 III. Tworzenie participe passé composé... 69 IV. Sufiksy: -tion, -ment, -âge...... 70 V. Zmiany lub redukcja rodzajników... 70 Document: Organes intérieurs de l homme 65 Leçon 5 Situation I: Gérard et Hélène étudient quelques offres d em ploi... 73 SituationII: Curriculum vitae... 76 Petites annonces : quatre offres d e m p lo i... 77 Lecture: Garou-Garou cambrioleur (suite et f i n )... 78 Grammaire et structures I. Infinitif présent et passé bezokolicznik czasu teraźniejszego i przeszłego... 80 II. Konstrukcje z infinitif présent/passé... 80 III. Konstrukcja: après + infinitif p a s s é... 82 IV. Ekwiwalenty konstrukcji z infinitif présent /passé... 82 V. Redukcja rodzajnika nieokreślonego des..... 84 Leçon 6 Situation: Gérard chez le directeur du personnel de la société Alfa.. 85 Lecture: La sélection des can d id ats... 89 Grammaire et structures I III. Tryb S u b jo n c tif... 90 IV. Konstrukcja: après que + in d ic a tif... 93 V. Struktury czasowniki: considérer i insister... 94 VI. Użycie rodzajnika w grupie: czasownik + de + rzeczow nik... 94 6 Leçon 7 Situation I: Un g r o u p e de lycéens a fait une excursion en Alsace.... 97 Situation II: Un inspecteur de police interroge Mme Calas... 100 Lecture: L Alsace... 102 Grammaire et structures I. Zdanie p y tające...104 II, III. Tworzenie pytań szczegółowych... 105 IV. Zaimek przymiotny pytający quel... 108 V. Przymiotnik wykrzyknikowy q u e l...109 Document'. Carte de l Alsace 103 Leçon 8 Situation:Le colonel Berger est interrogé par un officier de la Wehrmacht 110 Lecture: La protection de l environnem ent...114 Grammaire et structures I. Passé simple - czas przeszły prosty dokonany...115 1. Wartość i użycie czasu passé simple... 115 2. Tworzenie 3. osoby liczby pojedynczej i mnogiej... 116 II, III. Pytanie zależne... H» IV. Futur proche II - czas przyszły bezpośredni I I...120 V. Struktury czasowniki: accepter, (se) demander... 120 VI. Czasownik mourir - odmiana i s tru k tu ry...121 Leçon 9 Situation: A. et P. Kowalski et leur amie française S. Picard échangent leurs impressions sur B eau b o u rg...124 Lecture (1): N oublie pas de t occuper du c a d a v re...127 Lecture (2): N oublie pas de t en occuper (suite et fin)...130 Grammaire et structures I, II. Szyk wyrazów w zdaniu oznajmującym...131 III. Odmiana i struktury czasowniki: accueillir, (se) défendre...134 s Leçon 10 Structures... 137 Test de grammaire A...141 Test de grammaire B... 143 Test le x ic a l... 144 Test de traduction... 146 Dictées...147 Texte supplémentaire: Le succès par les échecs...148 7

Leçon 11 Situation I: Jacques et Françoise vont en voiture chez leurs amis... 150 Situation II: Un test Êtes-vous bon conducteur?...152 Lecture: La France au v o la n t...154 Grammaire et structures I. Zaimek osobowy e n...156 II. Futur antérieur... 158 III. Struktura: faire faire... 159 Culture et civilisation : La voiture...160 Leçon 12 Situation I: Marie-Anne fait de l auto-stop... 161 Situation II: Marie-Anne est venue au bureau d initiative...165 Lecture: Plume voyage...168 Grammaire et structures I. Zaimek przysłówkowy y...169 II. Przyczyna - L a cause...171 1. Zdania podrzędne przyczynow e...171 2. Inne sposoby wyrażania p rzy czy n y... 171 Culture et civilisation : La Bretagne...172 Document: Carte de la Bretagne 162 Leçon 13 Situation I: M. et Mme Faure regardent la télévision...173 Situation II: M. Faure lit un jo u rn al...175 Lecture: La grève à la t é l é... 177 Grammaire et structures I. Le conditionnel passé - czas przeszły trybu warunkowego...178 II. Miejsce przymiotnika a jego znaczenie...181 III. Przedrostek re-...182 IV. Czasownik s enfuir - o d m ian a... 182 Culture et civilisation: Les v ac an ce s...183 Leçon 14 Situation: Mme Faure vient de faire ses courses...^84 Lecture: Une famille livre ses c o m p te s...188 Grammaire et structures I. Skutek - La conséquence... 190 1. Zdania współrzędne skutkow e...190 2. Zdania podrzędne skutkow e... 191 3. Inne sposoby wyrażania s k u tk u...192 II. Struktura: avoir beau + i n f i n i t i f... 193 III. Czasownik résoudre - o d m ian a... 194 Leçon 15 Situation I: Gérard et Hélène vont acheter un appartem ent...195 Situation II: Des petites annonces...197 Lecture: Comment vivent ceux de la Défense?...199 Grammaire et structures I. Zaimki osobowe - Pronoms p e rso n n e ls... 200 1. Zaimki osobowe le, la, les... 200 2. Inne funkcje zaimka osobowego l e... 201 3. Zaimki osobowe lui, l e u r...201 4. Miejsce zaimków osobowych le, la, les, lui, l e u r...202 Leçon 16 Situation: Une émission à la t é l é... 204 Lecture: Faire son m a rc h é... 208 Grammaire et structures I. Zaimki wskazujące -Pronoms démonstratifs... 210 II. Zaimek względny po zaimku wskazującym...211 III. Zaimek wskazujący + -ci/-là... 212 IV. Struktury: ten ir à, sans avoir besoin, la p lu p art des, changer de, changer, se changer, arriv er à...212 Leçon 17 Situation: Un reporter parle avec des étudiants de leur v ie... 215 Lecture: Un questionnaire sur la culture générale des Français...219 Grammaire et structures I. Cel- L e but... 221 1. Zdania podrzędne c e l u...221 2. Inne sposoby wyrażania c e lu...221 II. Czasownik m e ttr e... 223 1. Różne znaczenia czasownika m ettre...223 2. Struktury z czasownikiem m e t t r e... 224 Culture et civilisation: Etudiants fran ça is...225 Leçon 18 Situation: Une interview avec Gisèle Halimi, qui a créé le mouvement féministe "Femme...227 Lecture: La Côte d A z u r... 231 Grammaire et structures I. Zaimki dzierżawcze Pronoms p o sse ssifs... 233 II. Opuszczanie rodzajnika...234 III. Czasownik suivre...236 1. Różne znaczenia czasownika suivre...236 2. Struktury z czasownikiem suivre... 236 8 9

! IV. Czasownik luire - odm iana...237 Culture et civilisation: L administration fra n ç a ise...238 Document-. Carte de la Côte d Azur 231 Leçon 19 Situation: Une enquête sur le choc du lu n d i... 239 Lecture: Weekends - les Français aiment les d im a n c h e s...241 Grammaire et structures I. Subjonctif passé...243 II. Styl emfatyczny... 244 III. Zaimki osobowe nieakcentowane (powtórzenie)... 245 Leçon 20 Structures... 248 Test de grammaire A... 252 Test de grammaire B... 253 Test de grammaire C... 255 Test lexical... 257 Dictées...259 Textes supplém entaires...260 Leçon 21 Situation: "Touche pas à mon pote! Touche pas à ma patrie!... 263 Lecture: Au village il n y avait plus r i e n...267 Grammaire et structures I. Użycie przyimków i rodzajników przed nazwami państw, prowincji i departamentów francuskich...270 II. Liczebniki Adjectifs numéraux... 271 Uwagi na temat użycia niektórych liczebników... 271 III. Chasse aux polonismes: zasta n a w ia ć się - réfléchir/se dem ander... 272 Document'. Carte des régions de France 262 Leçon 22 Situation: La visite de Vézelay en B ourgogne...275 Grammaire et structures I. Passé simple i passé antérieur...276 1. Passé simple...277 2. Passé a n té r ie u r...278 II. Rodzajnik przed nazwami ś w i ą t...278 III. Struktury: 1. tan t de, au tan t de/que, a u s s i... que...279 2. penser à/de + nom, penser/à/+ infinitif...279 Lecture: Lettre à une amie sur les vendanges...280 Documents: Carte de la Bourgogne 274, Recette de la fondue bourguignonne 286 10 Leçon 23 Situation: Mme Faure se renseigne sur les stations des sports d hiver.. 287 La publicité du Sauze...288 La publicité des 2 Alpes... 289 Les informations sur les Carroz d A râ c h e s... 289 Lecture: Faits d iv e rs...291 Grammaire et structures I. Forma bezosobowa czasowników - Verbes impersonnels... 292 1. Kilka wyrażeń bezosobowych...293 2. Tryby występujące po formie bezosobowej czasowników...293 3. Il est + adjectif - ce/cela... 294 II. Conditionnel de presse... 295 Leçon 24 Situation: Je suis un père au foyer...298 Lecture I: Je suis un vagabond...301 Grammaire et structures I. Spójniki i wyrażenia spójnikowe czasu - Conjonctions et locutions conjonctives de t e m p s... 303 1. Tant que... 303 2. A m esure que... 303 3. Depuis que...303 II. Następstwo czasów...304 1. Czynność w zdaniu podrzędnym odbywa się przed czynnością w zdaniu głównym {antériorité)...305 2. Czynności w zdaniu podrzędnym i głównym są równoczesne {simultanéité )...306 3. Czynność w zdaniu podrzędnym odbywa się po czynności w zdaniu głównym {postériorité )...307 Lecture II: Un sondage effectué par Le Nouvel Observateur... 310 Leçon 25 Situation: "Pointer, écrire, téléphoner, se présenter...pointer...312 Lecture: I. Peu après... 315 II. Cathy parmi d a u t r e s...316 Grammaire et structures I. Porównanie - Expression de la comparaison... 320 II. Następstwo czasów w zdaniach dopełnieniowych...321 1. Tryb Indicatif...321 2. Tryb Subjonctif... 322 III. Chasse aux polonismes: ukończyć!skończyć, zajm ow ać s i ę...323 Culture et civilisation: Correspondance formules épistolaires... 324 11

r Leçon 26 Situation: "Faire du tricot ou de l informatique... 325 Lecture I : Allez, laisse gagner papa!...328 Grammaire et structures I. Zaimki nieokreślone przymiotne i rzeczowne - Adjectifs et pronoms in d é fin is...330 II. Funkcje i znaczenie niektórych zaimków nieokreślonych przymiotnych i rzeczow nych...330 III. Zaimek nieokreślony rzeczowny on... 331 Lecture II (supplémentaire): M in ite l...333 Leçon 27 Situation: Une amie véritable...335 Komentarz stylistyczny: Język mówiony/pisany - Langue parléei é c r ite...337 Styl potoczny/staranny - Langue familière /soignée...337 Lecture: Comment définir un F ra n ç a is...339 Grammaire et structures I. Kilka zwrotów z czasownikiem laisser...341 II. Struktury - czasownik croire... 343 III. Czasowniki wyrażające p o zó r... 344 IV. Subjonctif imparfait [subjonctif plus-que-parfait...344 V. Sposoby wyrażania przyzwolenia 1. O pposition... 346 2. C oncession... 346 VI. Chasse aux polonismes: wybrać - choisir/élire...348 Leçon 28 Situation: Ces enfants, tout de même...... 351 Lecture: Jeunes la France des tr ib u s...354 Grammaire et structures I. Użycie rodzajnika w grupie: przyimek + rzeczownik...358 II. Użycie przyimków de, en lub à w grupie: rzeczowniki + przyimek + + rzeczownik2... 359 III. Chasse aux polonismes: m ów ić o, m ówić coś/że; słyszeć o/że...361 Leçon 29 Situation: Une interview avec Jean B., ancien patron des services antiterroristes...363 Lecture: Standing - les nouveaux trucs...367 Grammaire et structures I. Przysłówki sposobu - Adve?'bes de manière... 370 1. Tworzenie przysłówków zakończonych na -ment...370 12 2. Kilka w yjątków...371 3. Przymiotniki występujące jako przy słó w k i... 371 II. Podkreślenie zn aczen ia... 372 1. Konstrukcja: ce qui/ce que + proposition + c est...372 2. Inny sposób podkreślenia znaczenia...372 III. Chasse aux polonism es... 374 Leçon 30 Structures... 375 Test de grammaire A...380 Test de grammaire B...381 Test de grammaire C... 382 Test lexical A... 383 Test lexical B...384 Test lexical C... 385 Dictées...386 Document-, Carte des départements français 376

\ I WSTĘP! Podręcznik ten jest drugą częścią kursu języka francuskiego Comprendre Parler Ecrire. Stanowi kontynuację zagadnień morfo-syntaktycznych, leksykalnych i kulturowych omawianych w części pierwszej i został opracowany w podobnej konwencji. Obie części tworzą całość, a zawarty w nich materiał językowy obejmuje wszystkie podstawowe elementy niezbędne do sprawnego posługiwania się językiem francuskim w mowie i w piśmie w typowych sytuacjach życia codziennego, w tym także życia zawodowego. Dialogi i czytanki przybliżają ponadto pewne aspekty kulturowe, obyczajowe i cywilizacyjne współczesnej Francji, stanowiąc dodatkowe źródło informacji ułatwiających porozumienie. Osobom, które nie korzystały z pierwszej części kursu, chcielibyśmy zasygnalizować, że część druga przeznaczona jest dla uczniów dorosłych, którzy uczyli się już języka francuskiego przez 3-4 semestry na kursach organizowanych przez różne ośrodki nauczania języków obcych. Podręcznik będzie również w pełni przydatny dla studentów szkół wyższych, kontynuujących na lektoratach naukę języka, z którego podstawami zetknęli się już wcześniej. Podręcznik składa się z dwóch tomów. Tom I obejmuje 30 jednostek lekcyjnych (w tym trzy powtórzeniowe Lekcje 10., 20. i 30.). Tom II zawiera klucz, czyli tłumaczenie dialogów i czytanek, rozwiązanie ćwiczeń, słowniczek francusko-polski i polsko-francuski oraz kilka sugestii dotyczących sposobu wykorzystania materiału. Każda jednostka lekcyjna składa się z dialogu (lub wywiadu), czytanki, komentarza gramatycznego oraz licznych i urozmaiconych ćwiczeń o różnym stopniu trudności. Wiele uwagi poświęcono tu prawidłowej konstrukcji zdań prostych i złożonych, 15

konstrukcji zdań pytających oraz właściwemu użyciu przyimków, rodzajników, zaimków osobowych, czasów i trybów czasowników. W szerokim zakresie uwzględniono dłuższe wypowiedzi ustne i pisemne, zwracając uwagę na powiązania logiczne między zdaniami, oraz wprowadzono wiele praktycznych ćwiczeń tłumaczeniowych. Układ podręcznika zostawia lektorowi dużą swobodę w rozłożeniu w czasie materiału dydaktycznego. Ze swej strony uważamy, że opanowanie przez uczniów jednostki lekcyjnej wymaga średnio trzech spotkań 90-minutowych. Ponieważ podręcznik zawiera stosunkowo obszerne komentarze gramatyczne, słowniczki, klucz z tłumaczeniem tekstów i rozwiązaniem ćwiczeń oraz - co istotne - jest uzupełniony nagraniami dialogów i czytanek, uczący się może wykonać dużą część pracy samodzielnie. Zajęcia z lektorem powinny być wykorzystane przede wszystkim do czynnego opanowania materiału. Sugestie metodyczne w tym zakresie podajemy w tomie drugim podręcznika. AUTO RZY Leçon un Première leçon SITUATION: Après son service militaire, Gérard Collin est allé d abord chez ses grands-parents en Normandie. Il est rentré ensuite à Paris où il habite avec ses parents. Aujourd hui seulement, il va voir Hélène, sa fiancée. Hélène'. Oh, Gérard, quelle bonne surprise! Je t attends depuis deux semaines. Embrasse-moi très fort. Gérard: Hélène chérie: Voici des fruits, des fleurs, des feuilles et des branches, Et puis voici mon cœur, qui ne bat que pour vous. Ne le déchirez pas avec vos deux mains blanches, Et qu à vos yeux si beaux l humble présent soit doux. Hélène: Mon chéri! Depuis deux semaines je n ai pas eu de tes nouvelles! Depuis deux semaines j attendais chaque jour l arrivée du facteur. Mais tu es là, j ai tout oublié, je suis heureuse. Merci pour les jolies roses, merci pour ces vers de Verlaine. Gérard: Je t offre ces roses parce que je t aime. Hélène: Et cette petite boîte? Gérard: C est un cadeau pour nous deux; ouvre-la. Hélène: Deux magnifiques alliances! Nous allons enfin nous... marier. Gérard: Oui. J ai fait mon service militaire, nous allons nous marier. Hélène: Et vivre ensemble... Gérard:... pour le meilleur et le pire. Hélène: Et maintenant, dis-moi en prose s il te plaît pourquoi tu n es pas venu me voir tout de suite après ton service militaire. * Gérard: Voilà. J ai fini mon service militaire il y a quinze jours. Je suis allé d abord chez mes grands-parents que je n avais pas vus depuis Pâques. Et je leur ai parlé de notre mariage. 2 Comprendre... 1.1 17

Hélène: Et alors? Ils nous donnent leur bénédiction? Gérard: Bien sûr. Et ils nous donnent encore de l argent, beaucoup d argent, avec lequel nous pourrons payer notre appartement. Hélène: Mais c est magnifique! Gérard: Ensuite, je suis rentré à la maison. Mon père n était pas là, il est parti à Toulouse. Alors j ai attendu. Et puis, j ai parlé à mes parents de notre mariage. Hélène-. Ils sont d accord? Gérard: Oui. Surtout maman qui était très heureuse. Mon père a dit cependant que c était une question très importante sur laquelle il fallait encore réfléchir. Il a ajouté qu il fallait d abord trouver un travail et se marier ensuite. Hélène: Ne t en fais pas, Gérard, avec ton diplôme universitaire et ta spécialisation en pharmacie chimique tu trouveras certainement du travail, un bon travail. Pas de problèmes pour le moment. Je voulais justement te dire que j ai réussi au concours et j ai été nommée au poste de professeur dans un collège à Boulogne-Billancourt. Gérard: Mes félicitations. Pour arroser ton succès allons maintenant déjeuner au restaurant et ensuite on pourra fixer la date du mariage et rédiger le faire-part. Hélène: Très bien. Mais allons d abord annoncer cette nouvelle à ma mère. le service m ilitaire - służba wojskowa un,-e fiancé,-e narzeczony,-a une feuille - tu: liść; kartka papieru une branche - gałąź battre - bić, pobić déchirer - podrzeć, rozedrzeć humble pokorny, skromny un vers - wiersz VOCABULAIRE une alliance - tu: obrączka la prose proza une bénédiction - błogosławieństwo lequel, laquelle który,-a réfléchir - zastanawiać się arroser - tu: oblać (sukces) fixer ustalić, wyznaczyć rédiger - redagować, pisać le faire-part - zawiadomienie (o sprawach losowych) faire son service m ilitaire - odbywać służbę wojskową pour le m eilleur et le pire na dobre i na złe (dosl.: na najlepsze i na najgorsze) 18 ne t en fais pas / ne vous en faites pas - nie przejmuj się / proszę się nie przejmować réussir au/à un concours - wygrać konkurs être nommé professeur zostać mianowanym nauczycielem/profesorem Exercice 1. Complétez avec les éléments X ou Y: 1. Hélène attendait Gérard... X. 2. Gérard a fini son service militaire... Y. -... X Gérard n a écrit aucune lettre à Hélène. 3. Gérard est arrivé à Paris... Y. 4.... X elle attendait chaque jour l arrivée du facteur. 5. Gérard a acheté les alliances... Y. 6. M. Collin est parti à Toulouse... Y. 7.... X il lisait tous les soirs quelques vers de Verlaine. 8. Il n a pas dormi... X. 9. Je ne suis pas allé au théâtre... X. X depuis deux semaines, depuis un mois, une année, trois jours etc. Y il y a deux semaines, il y a quatre jours, un mois etc. Exercice 2. Transformez les phrases suivantes selon le modèle donné (voir L.2. - Grammaire, point I 4.): Mon père dit qu il faut d abord trouver un travail et se marier ensuite. - Mon père a dit qu il fallait d abord trouver un travail et... 1. Hélène dit qu il faut chercher un appartement à Boulogne-Billancourt (Hélène a dit qu il...). 2. M. Collin dit que c est une décision sur laquelle il faut encore réfléchir. 3. Mme Collin dit qu elle attend depuis longtemps cette bonne nouvelle. 4. Les grands-parents disent qu ils donnent de l argent pour payer l appartement de Gérard et d Hélène. 5. Gérard dit qu il est au chômage. 6. Hélène répond qu elle a un ti'avail intéressant. 7. Elle ajoute qu elle aime bien travailler à l école. Exercice 3. Remplacez le sujet (il, elle, ils, elles) par le pronom relatif qui: Voici mon cœur; il ne bat que pour vous. - Voici mon cœur qui ne bat que pour vous. 1. Voilà un poste de travail; il est intéressant. 2. Voici une nouvelle; elle fera plaisir à tout le monde. 3. Voilà deux alliances; elles sont magnifiques. 4. M. et Mme Collin ont acheté des fauteuils; ils sont très confortables. 5. Donnez-moi la lettre; elle est sur la table. 6. Voilà les prévisions de la météo; elles sont pessimistes. 7. Voilà un poème de Verlaine; il est très beau. 8. A Boulogne-Billancourt il y a une vieille église; elle a été construite au XIVe siècle. Exercice 4. Remplacez le complément d objet direct (le, la, les) par le pronom relatif que (attention à l accord du participe passé et aux articles): Voilà le faire-part de mariage; nous l avons rédigé ensemble. - Voilà le faire- -part de m ariage que nous avons rédigé ensem ble. 1. Regardez ces roses; je vais les offrir à Hélène. 2. Voilà le plan de l appartement; nous voulons l acheter. 3. C est un télégramme; je viens de le recevoir. 19

4. Regardez cette belle villa; je l ai louée pour nos vacances. 5. Regardez la voiture; je l ai achetée la semaine dernière. 6. Lisez ces trois lettres; je les ai écrites hier soir. 7. A Boulogne-Billancourt il y a une grande usine d automobiles Renault; nous l avons visitée l année dernière. Exercice 5. Complétez avec les éléments X ou Y (structure: parler à quelqu un de quelque chose): 1. J ai parlé... X de notre mariage. 2. J ai parlé... X de notre mariage. 3. J ai parlé... X des examens de fin d année. 4. Elle a parlé... X du chômage des jeunes. 5. Elle a parlé à son chef de bureau... Y. 6. Ils ont parlé à leurs camarades... Y. 7. Nous avons parlé à notre directeur... Y. X à mes parents, au professeur de français, aux responsables syndicaux, à mes amis Exercice 6. Répondez aux questions suivantes: Y de l augmentation du salaire, d un projet de voyage en Italie, des programmes scolaires A. 1. Est-ce que, après son service militaire, Gérard est allé tout de suite voir Hélène? 2. Depuis combien de temps Hélène l attendait-elle? 3. Etait-elle inquiète? 4. Qu est-ce qu elle pouvait penser de ce long silence de Gérard? 5. Qu est- -ce que Gérard a offert à Hélène? 6. Une alliance, c est le symbole de quoi? 7. Où habitent les grands-parents de Gérard? 8. Situez cette région par rapport à Paris. 9. Est-ce que vous vous rappelez quel métier exercent les grands-parents de Gérard? (voir T. I, L. 17.) 10. Sont-ils riches? 11. Quand Gérard est rentré chez lui, est-ce que son père était là? 12. Est-ce que Mme Collin était contente du projet de mariage de son fils avec Hélène? 13. Est-ce que l attitude (stanowisko, opinia) de M. Collin était la même? Qu est-ce qu il a dit à ce propos? 14. Est-ce que Gérard a un emploi? 15. Quelles études a-t-il faites? 16. Et Hélène, où est-ce qu elle travaille? 17. Situez Boulogne-Billancourt par rapport au centre de Paris. B. 1. Etes-vous marié(e)? Depuis combien de temps? 2. Quand vous vous êtes marié(e), aviez-vous déjà un appartement? 3. Avez-vous fait votre service militaire? 4. Quelle est la durée moyenne du service militaire en Pologne? Et en France? 5. Qui a écrit les quatre vers cités dans le texte? A quelle époque vivait cet auteur? LECTURE M ariages et fam illes Il m aime un peu, beaucoup, passionnément, à la folie... Je l aime aussi. Nous allons nous marier. D accord. Mais pour le faire, il faut d abord remplir quelques formalités. Elles sont très simples. 20 Jolie J F 36 a. cél. gaie élégante très féminine rech. vue m ariage H + 50 a. sécurisant sensible et cultivé. Ecrire journal, réf. 1538/9G T r. jo lie femme 45 a. mi-lionne flamboyante mi-angora hors du commun, rech. Homme de pouvoir, grand, disting., merveilleux pour s élancer ens. vers bonheur absolu. Photo souh. Ecrire journal, réf. 1538/10R 78 46 ans, mince, charm e, dynam iq., bon niveau socio-cuit., libre souhaite renc. H libre 45-55, b. sit. chaleureux enthousiaste pr relation durable. Tel. Ecrire journal, réf. 1538/8T 75 Chef d enterprise 52a veuf avec 2 enf. 1 garçon 7a fille 10a, tous 2 adorables. Allure jeune 1,70 m mince sportif ten nis, ouvert à la culture rech. jeune Fem m e 35-40 a. douce, tolérante, jolie, vive d esprit et de corps. Photo sh. Ecrire journal, réf. 538/8A. 75 H 44 a. Fonctionnaire cadre adm inistratif, délocalisé en province en cours cherche dès m aintenant nouvelle compagne pour refaire vie de couple basée su r la tendresse la paix et l harmonie, Annonce sérieuse pour relation durable. Discrétion. Rép. assurée si photo (ret). Ecrire journal, réf. 1538/9S Pour répondre aux annonces, envoyer le courrier à R E G IE OBS 15, rue Léopold-Bellan, 75081 Paris Cedex 02, France e n m e n tio n n a n t le n u m é ro d e réf. d a n s le lib ellé d e l a d re ss e. Il faut déposer à la mairie son acte de naissance et un certificat de domicile. Le maire (ou l officier de l état civil), en présence de deux témoins, vous posera la question suivante: Monsieur X voulez-vous prendre pour femme Mademoiselle Y? Mademoiselle Y voulez-vous prendre pour mari Monsieur X? Et si vous répondez oui, vous êtes mariés. Après cette cérémonie la plupart des Français se rendent encore à l église pour le mariage religieux. C est bien simple, n est-ce pas? Cependant, il y a des problèmes auxquels la plupart des jeunes couples se heurtent tous les jours. Les jeunes n aiment pas et souvent ne peuvent pas habiter avec leurs parents. En France, on peut facilement acheter ou 21

louer un appartement mais cela coûte cher. Où prendre l argent nécessaire? Quand on a des parents riches, quand le mari et la femme travaillent tous les deux, aucun problème ne se pose. Mais si on est chômeur, si la femme attend un bébé, la situation devient difficile. L Etat vient alors en aide; il accorde aux jeunes toutes sortes de crédits. L Etat subventionne la construction d appartements bon marché, les H.L.M. (Habitation à Loyer Modéré). Un jeune couple a besoin de meubles, d un réfrigérateur, d une machine à laver, d un poste de télévision et aussi d une voiture, neuve ou d occasion. Il peut acheter tous ces objets à crédit mais les magasins et les entreprises ne font crédit qu aux personnes qui ont un emploi. Malgré toutes ces difficultés, les hommes et les femmes se marient. En 1972, il y a eu en France 416 000 mariages. Depuis cette date, ce chiffre a baissé et actuellement environ 360 000 mariages sont célébrés chaque année (contre 60 000 divorces). La famille française se porte-t-elle bien? Je pense que oui, malgré les pessimistes qui disent qu autrefois les familles françaises avaient beaucoup d enfants. Oui, c est vrai. Au début du siècle, 12% des familles françaises avaient 6 enfants ou plus; aujourd hui ce pourcentage s élève à 1%. Mais la mortalité au début du siècle était beaucoup plus forte qu aujourd hui. passionném ent namiętnie la folie szaleństwo le dom icile miejsce zamieszkania un tém oin świadek la plupart des... większość... se rendre à - tu: udać się do un couple - para, małżeństwo se heurter à - natrafić na, napotkać przeszkodę l Etat m. państwo (kraj) VOCABULAIRE le crédit kredyt subventionner - wspomagać, subwencjonować une m achine à laver - pralka baisser obniżyć célébrer - obchodzić, celebrować, tu: zawrzeć (uroczyście) le divorce - rozwód au début na początku la mortalité - śmiertelność Il m aime à la folie. - Kocha mnie do szaleństwa, remplir des formalités wypełnić (załatwić) formalności l acte de naissance - świadectwo urodzenia un certificat de domicile - zaświadczenie o (stałym) miejscu zamieszkania un officier de l état civil - urzędnik stanu cywilnego en présence de... - w obecności... 22 aucun problème ne se pose = il n y a pas de problème - nie ma żadnych trudności (kłopotów), nie ma problemu venir en aide - przyjść z pomocą # v accorder des crédits - przyznać kredyty; faire credit a - dac na kredyt, skredytować; acheter/vendre à crédit - kupować/sprzedawać na kredy GRAMMAIRE ET STRUCTURES I. P A SSÉ COMPOSÉ CZAS PRZESZŁY DOKONANY (patrz część 1., T. I - L. 13. i 15.) Mówiący (Francuz) używa czasu passé composé (PC), aby wyrazie czynność, która miała miejsce w przeszłości i którą uważa za dokonaną. Nie ma tu znaczenia fakt, jak długo dana czynność trwała i jak często się powtarzała; po prostu czynność czy stan wyrażone za pomocą PC są jak gdyby zamknięte. Symbolicznie można przedstawić wartość PC za pomocą zwykłego punktu umieszczonego na linii czasu: Passé composé Présent p assé Présent Futur ^ Przeszłość Teraźniejszość Przyszłosc 1. Après son service militaire, Gérard est allé en Noimandie. Po 0odbyciu) służby wojskowej, Gérard pojechał do Normandii. 2. Il est arrivé à Paris le 15 septembre. Przybył do Paryża 15 września. 3. Son service militaire a duré 12 mois. Jego służba wojskowa trwała 12 miesięcy. 4. Pendant son service militaire il a souvent écrit des lettres à Hélène. W czasie służby wojskowej często pisał listy do Heleny. 5. Au début de leur mariage, les jeunes se sont toujours heurtés a de grosses difficultés.. j Na początku małżeństwa młodzi zawsze napotykali duże trudności. W zdaniach 1. i 2. zarówno w języku francuskim, jak i polskim zostały użyte formy dokonane czasownika. Natomiast w zdaniach 23

3., 4. i 5. w języku francuskim użyto czasu dokonanego PC, a w języku polskim czasu przeszłego niedokonanego. Używając czasu PC, Francuz traktuje te wszystkie czynności w jednakowy sposób, jako ogólnie biorąc dokonane, akcentując charakter punktowy czynności. II. A. PASSÉ COMPOSÉ CZASOWNIKÓW ODMIENIANYCH Z a v o ir Z czasownikiem posiłkowym avoir odmieniają się: 1. Czasowniki avoir i être: j ai eu, j ai été 2. Wszystkie czasowniki przechodnie (transitifs): J ai écrit une lettre; nous avons lu un roman passionnant. 3. Większość czasowników nieprzechodnich (intransitifs): Cet enfant a grandi; cet homme a vieilli; le conducteur a ralenti devant les feux rouges. B. PASSÉ COMPOSÉ CZASOWNIKÓW ODMIENIANYCH Z ê tr e Z czasownikiem posiłkowym ê tr e odmieniają się: 1. Wszystkie czasowniki zwrotne (verbes pronominaux): Je me suis lavé(e); Gérard s est levé à six heures; Hélène et Gérard se sont promenés au Luxembourg. 2. Nieliczna grupa czasowników nieprzechodnich, a mianowicie: 24 aller - iść, jechać arriver - przybyć, przyjechać décéder umrzeć (termin prawniczy) descendre zejść entrer wejść m onter wchodzić (na górę) mourir umrzeć naître - urodzić się partir - wyjechać, odejść rentrer wrócić retourner - wrócić sortir wyjść tomber - upaść rester - zostać venir - przyjść ponadto pochodne od venir: intervenir interweniować parvenir - dojść, dotrzeć provenir pochodzić revenir - wrócić survenir wydarzyć się devenir stać się Uwaga: Czasowniki descendre, monter, rentrer, retourner, sortir odmieniają się z avoir, jeżeli są używane w konstrukcji przechodniej: Il est m onté dans sa chambre. Il a monté sa valise dans sa chambre. Je suis sorti du café. J ai sorti mon livre de français. Exercice 7. Conjuguez à toutes les personnes du passé composé: a. J ai fait mon service militaire à Strasbourg. b. Hier je ne suis pas allé(e) voir mes parents. c. Je me suis couché(e) très tôt. d. Ai-je déposé mon acte de naissance à la mairie? Exercice 8. Transformez selon le modèle donné: Aujourd hui (cette semaine, cette année) je déjeunerai au restaurant universitaire. - Hier (la sem aine dernière, l année dernière) j ai déjeuné au restaurant universitaire. 1. Aujourd hui j attendrai Gérard à la Gare Saint-Lazare. 2. Cette semaine j offrirai des roses à Hélène. 3. Aujourd hui je lirai quelques poèmes de Verlaine. 4. Cette semaine Gérard achètera un nouvel appartement. 5. Aujourd hui je parlerai à mes parents de notre mariage. 6. Aujourd hui je déposerai mon acte de naissance à la mairie. 7. Cette semaine je serai nommé professeur de lycée. 8. Aujourd hui je recevrai une lettre de Gérard. 9. Cette semaine mes amis se marieront à la mairie de Boulogne-Billancourt. 10. Cette année, avec l argent de l Etat, on construira à Caen cinq H.L.M. de douze étages chacune. 11. Cette année 360 000 mariages seront célébrés en France. 12. Cette année la mortalité des nouveaux-nés (noworodki) baissera certainement. 13. Cette année le nombre de divorces s élèvera à 60 000. Exercice 9. Trouvez la question se rapportant aux mots soulignés, par ex.: Gérard a offert des roses à Hélène. A qui Gérard a-t-il offert des roses? Gérard est allé d abord en Normandie. - Où Gérard est-il d abord allé? 1. Gérard a fini son service militaire il y a quinze jours. 2. Il est allé au restaurant avec Hélène. 3. Ils ont annoncé cette bonne nouvelle à leurs parents. 4. Après le mariage civil les jeunes gens sont allés à l église. 5. Ils ont acheté quatre fauteuils. (Combien de...) 6. Ils ont parlé à leurs parents de leur mariage. (De quoi...) 7. Hélène a pensé tout le temps à Gérard. 8. Gérard a pensé au voyage de noces. (A quoi...) 9. Elle est revenue trois fois au bureau. 10. Il est revenu de Caen. (D où...) 11. Gérard a acheté deux magnifiques alliances. (Qu est-ce qu il...) 12. Gérard a offert des roses à Hélène. 13. Elle est revenue de la montagne. 14. Elle a parlé à son professeur de sa maîtrise. 15. Elle a pensé toute la nuit à son examen. 16. M. Collin a vendu sa vieille voiture la semaine dernière. Exercice 10. Mettez les infinitifs au passé composé (faites attention à l accord des participes passés): Tiens, vous (déjà revenir) de Caen, Mademoiselle? Oui. Je (partir) avec quel 25

ques amis vendredi dans l après-midi. Nous (prendre) le train à 17 h 30 et nous (arriver) à Caen à 20 h. Ensuite nous (monter) dans un autobus qui nous (déposer) tout près de la ferme des grands-parents de Gérard. - Et qu est-ce que vous (faire) pendant ces cinq jours? - Eh bien, nous (travailler) à la récolte des pommes. - La récolte (être) bonne? - Oui, très bonne. - Vous (gagner) beaucoup d argent? - Chacun (recevoir) 600 F et en plus quelques bouteilles de cidre. J en (boire) deux et les autres, je les (donner) à mon père. III. ZAIMEK WZGLĘDNY q u i (patrz część 1., L. 22.) LE PRONOM RELATIF Zaimek q u i reprezentuje w zdaniu względnym rzeczowniki (lub zaimki) bez względu na ich rodzaj czy liczbę. Jest nieodmienny. W funkcji podmiotu zaimek q u i reprezentuje osoby i rzeczy. Wprowadza on zdanie podrzędne względne: J ai vu maman qui est très heureuse. Widziałem się z mamą, która jest bardzo szczęśliwa. A Billancourt il y a une vieille église qui a été construite au XIVe siècle. W Billancourt jest stary kościół, któiy został zbudowany w XTV w. Natomiast kiedy zaimek q u i jest poprzedzony jakimś przyimkiem (nie występuje wówczas w funkcji podmiotu), to może odnosić się tylko do osób: Les jeunes gens avec qui je suis allée à Caen étudient encore à l université. Młodzi ludzie, z którymi pojechałam do Caen, studiują jeszcze na uniwersytecie. Le fonctionnaire à qui je me suis adressé, n a pas pu me renseigner. Urzędnik, do którego się zwróciłem, nie mógł mnie poinformować. IV. ZAIMEK WZGLĘDNY le q u e l LE PRONOM RELATIF Zaimek le q u e l jest odmienny w rodzaju i liczbie: le q u e l - rodz. męski, Ip. le sq u e ls - rodz. męski, Im. la q u e lle - rodz. żeński, Ip. le s q u e lle s rodz. żeński, Im. Zaimek le q u e l występuje najczęściej poprzedzony jakimś przyimkiem (à, a v ec, p ar, p ou r) i reprezentuje zwykle rzeczy, a rzadziej osoby. U w aga: à + lequel = a u q u e l à + lesquels = a u x q u e ls à + lesquelles = a u x q u e lle s 26 Le garçon / la fille avec qui je travaille... Le stylo avec lequel j écris... L énergie avec laquelle il travaille... Le garçon / la fille à qui je pense souvent... (W języku potocznym używa się również fille à laquelle je pense...) Le voyage auquel je pense souvent... Les problèmes auxquels je pense souvent... Ce sont des études auxquelles je m intéresse... Chłopiec Idziewczyna, z którym Iz którą pracuję... Pióro, którym piszę... Energia, z jaką pracuje... ChłopiecIdziewczyna, o którym!o której myślę często... formy: Le garçon auquel je pense...; La Podróż, o której myślę często... Problemy, o których myślę często... To są studia, którymi się interesuję... Exercice 11. Complétez avec les pronoms relatifs qui, lequel, laquelle, lesquels, lesquelles, auquel: I. Les grands-parents nous donnent de l argent avec... nous allons payer notre appartement. 2. Le mariage est une question délicate sur... il faut bien réfléchir. 3. Les deux semaines pendant... je n ai reçu aucune lettre m ont paru très longues. 4. C est un problème... je m intéresse beaucoup. 5. C est une période pendant... nous devons beaucoup travailler. 6. Il y a des problèmes... se heurtent la plupart des jeunes couples. 7. Les enfants avec... nous nous promenons sont très gentils. 8. C est un homme à... je pense sans cesse. 9. Les gens pour... j ai acheté cette grosse voiture américaine sont très riches. 10. Les jeunes couples reçoivent des crédits avec... ils peuvent s acheter des meubles. II. Le mariage... j ai assisté hier a été célébré à la cathédrale Notre-Dame. 12. Dans ce parc il y a beaucoup de fleurs parmi... on distingue de très jolies roses. 13. L argent est une chose sans... il est difficile de vivre. 14. Ce sont des personnes... je pense très souvent. 15. C est une étude à... je m intéresse. 16. Voilà les enfants à... vous avez donné ces cadeaux. 17. Donnez-moi la liste des journaux... vous êtes abonnés. V. ZAIMEK PYTAJĄCY le q u e l LE PRONOM INTERROGATIF Zaimek pytający le q u e l ma te same formy co zaimek względny i odnosi się zarówno do rzeczy, jak i do osób. Używamy go wówczas, kiedy wchodzi w grę wybór pomiędzy dwoma lub więcej rzeczami, pojęciami czy osobami tej samej kategorii czy klasy. J ai de belles chemises. Laquelle préférez-vous? Mam ładne koszule. Którą pan woli? 27

Nous avons ici, Monsieur le directeur, d excellentes secrétaires. - Laquelle (d entre elles) est la meilleure? Mamy tu, panie dyrektorze, znakomite sekretarki. Która (z nich) jest najlepsza? Il y a à l hôpital plusieurs cardiologues. Lequel voulez-vous appeler? Jest w szpitalu kilku kardiologów. Którego chce pan wezwać? Exercice 12. Posez la question à l aide du pronom interrogatif lequel, laquelle, lesquels, lesquelles: modèle: Un de ces films sera présenté à la télévision. - Lequel? Deux pages de ce livre sont déchirées. - Lesquelles? 1. Un des voleurs a été arrêté. 2. Trois de ces dictionnaires ont été vendus. 3. Quatre de ces entreprises ont été fermées. 4. L un des guichets est ouvert seulement. 5. L une de ces routes est bloquée. 6. Trois des journaux parisiens n ont pas paru aujourd hui. 7. Dix ouvriers de cette usine ont été licenciés. 8. Trois rues de ce quartier ont été fermées à la circulation. 9. On a volé au musée un des tableaux de Renoir. 10. Deux de ces appartements ont déjà été vendus. Exercice 13. D après le modèle donné, construisez d autres minidialogues. Utilisez les mots placés au-dessous du texte. Dans un grand magasin - Je cherche une veste en laine de couleur claire. J en ai plusieurs à vous proposer. Regardez... Laquelle préférez-vous? une jupe en laine, un manteau en laine, un pantalon en laine, un pull en laine, une robe en laine, des gants de cuir, des souliers de cuir VI. ZAIMEK WZGLĘDNY q u e LE PRONOM RELATIF (patrz część 1., L. 22.) Zaimek względny que jest nieodmienny. Reprezentuje osoby i rzeczy. Występuje w funkcji dopełnienia bliższego i wprowadza zdanie podrzędne względne. 1. Je vais aller chez mes grands-parents zdanie główne Pojadę do moich dziadków, q u e je n ai pas vus depuis Pâques. zdanie podrzędne względne których nie widziałem od Wielkanocy. 2. Les alliances que tu as achetée^ sont magnifiques. Obrączki, które kupiłeś, są wspaniałe. W zdaniu względnym wprowadzonym przez que participe passé zgadza się w liczbie i w rodzaju z rzeczownikiem (lub zaimkiem) reprezentowanym przez que. W zdaniu pierwszym que reprezentuje rzeczownik grands-parents, a w zdaniu drugim rzeczownik alliances. Exercice 14. Transformez les phrases suivantes selon le modèle donné (attention à l accord du participe passé et à l emploi des articles): Vous avez acheté de belles roses. Vous les offrirez à qui? A qui offrirez-vous les belles roses que vous avez achetées? 1. Vous avez acheté des alliances. Vous les offrirez à qui? A qui offrirez-vous les alliances... 2. Vous avez rempli des formulaires. Vous les déposerez où? 3. Je vous ai prêté des livres. Quand est-ce que vous me les rendrez? 4. Je vous ai prêté les notes du cours. Quand est-ce que vous me les rendrez? 5. Vous avez acheté une voiture. Quand est-ce que vous nous la montrerez? 6. Vous avez écrit un roman. Quand est-ce que vous allez le publier? 7. Vous avez construit une maison l année dernière. Pourquoi voulez-vous la vendre? Exercice 15. Répondez aux questions suivantes: A. 1. Quelles formalités faut-il remplir pour se marier? 2. Quelle question l officier de l état civil pose-t-il aux futurs mariés? 3. Où a lieu le mariage religieux? 4. Enumérez (proszę wymienić) les principales difficultés auxquelles se heurtent la plupart des jeunes couples en Pologne. 5. Est-ce qu en France, ces difficultés sont les mêmes? 6. Quelle aide l Etat accorde-t-il aux jeunes mariés? 7. Comment s appellent les appartements bon marché qui sont construits en France? 8. A qui les entreprises et les magasins font-ils crédit? 9. Combien de mariages y a-t-il eu en France en 1972? Est-ce que ce chiffre est monté dans les années suivantes? 10. Que disent les pessimistes à propos de la famille française actuelle? 11. Et les optimistes? B. Faites le portrait d une femme idéale ou d un mari idéal (d abord oralement et ensuite par écrit: 8-1 2 lignes). Inspirez-vous des éléments suivants: Age... Instruction: secondaire, supérieure. Profession... Caractère: énergique, calme, gai, avec le sens de l humour (dowcipny) avec le sens des responsabilités (odpowiedzialny)... Goûts (upodobania): aime les enfants, aime rester à la maison, aime voyager, aime les sports, aime danser... Aspect physique: grand, moyen, petit, mince, blond, brun, élégant... Exercice 16. Traduisez en français: Po odbyciu służy wojskowej Gérard udał się najpierw do swoich dziadków, którzy mieszkają w Normandii. Powiedział im, że chce się żenić z Heleną. Dziadkowie byli bardzo zadowoleni z tej decyzji, ponieważ wiedzieli, że Helena jest dobrą i energiczną dziewczyną. Dali więc młodym swoje błogosławieństwo i dużo pieniędzy na zakup mieszkania. W Paryżu Gérard kupił obrączki i duży bukiet róż. Następnie poszedł do Heleny. Kiedy Helena otworzyła mu drzwi, wyrecytował (réciter) jej wiersz Verlaine a. 28

Leçon deux Deuxième leçon SITUATION: A une conférence sur Vautomatisation organisée à Paris, M. Barre rencontre M. Blanc avec qui il a travaillé dans une entreprise du groupe industriel Creusot-Loire. M. Barre: Bonjour, cher ami. Je suis heureux de vous rencontrer. M. Blanc: Moi aussi. Je ne vous ai pas vu depuis deux ans. M. Barre: Depuis la faillite de Creusot-Loire. Oh, je ne pourrai jamais oublier cet événement malheureux. Cette décision a été prise le jour où j étais à Bruxelles. Le soir à la télévision un journaliste belge a dit que c était la plus grande faillite de l histoire industrielle de la France. M. Blanc: En effet, Creusot-Loire employait directement 30 000 personnes dont 2500 ingénieurs et faisait vivre environ 10 000 chez les sous-traitants. Beaucoup d ouvriers et d ingénieurs ont perdu leur emploi. M. Barre: Le gouvernement a offert aux jeunes ouvriers la possibilité d une nouvelle formation pendant dix mois et la préretraite à ceux qui avaient plus de cinquante ans. M. Blanc: La préretraite, c est un problème dont on a beaucoup parlé... Mais laissons tout cela, c est du passé. Parlons du présent. Vous êtes content de votre travail à Usinor? M. Barre: Ça va, je ne me plains pas. Je fais presque la même chose qu à Creusot-Loire, c est-à-dire je m occupe de l automatisation de la fabrication de l outillage. M. Blanc: L automatisation est un domaine dont nous nous occupons tous et bientôt il n y aura plus de travail manuel. Il suffira d appuyer sur quelques boutons et de regarder l écran de contrôle. A la place de cinq ouvriers, un seul technicien suffira. Quel chômage en perspective! M. Barre: Que voulez-vous, c est le prix du progrès. * M. Blanc: Mais à propos du chômage, que devient notre ami Collin? Est-ce qu il a trouvé un travail intéressant? 30 M. Barre: Après la faillite de la société, il a eu beaucoup d ennuis. Au début il croyait qu il trouverait facilement un poste de direction dans une grosse entreprise et il a refusé celui qu on lui offrait à Usinor. M. Blanc: S il était plus jeune, il aurait plus de chance. A quarante neuf ans, il est très difficile de trouver quelque chose d intéressant à Paris. M. Barre: En province aussi. Je sais que Monsieur Collin est allé à Toulouse dans les usines de Sud-Aviation mais ça n a pas marché. Finalement il a trouvé un poste de conseiller dans une modeste société de la banlieue parisienne. M. Blanc: Avec un modeste traitement sans doute? M. Barre: Oh, il n est pas à plaindre. M. Blanc: Si vous le voyez, présentez-lui mes amitiés. VOCABULAIRE industriel,-le - przemysłowy,-a suffire - wystarczyć la faillite bankructwo, upadłość appuyer sur... naciskać... un événement - wydarzenie un bouton - guzik, gałka malheureux,-euse nieszczęśliwy,-a le progrès - postęp un sous-traitant - podwykonawca un ennui - kłopot la formation tu: wykształcenie refuser odmówić zawodowe un conseiller - radca, doradca se plaindre narzekać modeste skromny,-a l outillage m. - narzędzia un traitement - tu: pensja manuel,-le - ręczny,-a; fizyczny,-a un groupe industriel - zrzeszenie przemysłowe, koncern faire vivre - dać środki do życia, utrzymywać kogoś la possibilité d une nouvelle formation - tu: możność przekwalifikowania się (= le recyclage) l automatisation de la fabrication de l outillage - automatyzacja produkcji narzędzi avoir des ennuis - mieć kłopoty ça n a pas marché nie udało się; ça a bien marché wszystko poszło dobrze être à plaindre - zasługiwać na współczucie; il n est pas à plaindre - tu: nie powodzi mu się tak źle E x e r c ic e 1. Complétez avec les éléments X ou Y: 1. Cette décision a été prise... X. 2. Pendant que nous discutions à Bruxelles sur les problèmes de l automatisation... Y. 3. Au moment où je sortais de la salle de conférences... Y. 4. Je suis entré dans la salle... X. 5. Comme beaucoup de jeu- 31

nés ouvriers étaient au chômage... Y. 6. Comme toute la famille de monsieur Collin habite Paris... Y. 7. Quand Gérard est venu chez Hélène... X. 8. Quand Gérard est rentré à la maison... X. 9.... X, le facteur a sonné à la porte. 10. Quand monsieur Collin pensait qu il ne trouverait plus aucun emploi... Y. 11.... X, les jeunes mariés ont quitté la salle. Y le gouvernement leur a offert la possibilité de recyclage on nous a annoncé la faillite de Creusot- -Loire. la secrétaire m a donné un message, on lui a offert un poste de conseiller à Paris. il a dû refuser un poste intéressant à Toulouse, X au moment où le président finissait son discours. quand j étais à Bruxelles. elle téléphonait chez madame Collin. son père n était pas là. Pendant qu Héléne préparait le repas... Pendant que tout le monde s amusait bien... E x e r c ic e 2. Transformez les phrases suivantes selon le modèle donné (mettez le présent au passé composé ou à l'imparfait et le futur simple au conditionnel présent): Il dit que bientôt il n y aura plus de travail manuel. Il a dit que bientôt il n y aurait plus de travail manuel. 1. Il croit qu il faudra changer les programmes scolaires. (Il croyait qu il...) 2. Elle dit que l automatisation sera introduite (będzie wprowadzona) dans toutes les grandes usines. 3. Elle affirme que beaucoup d usines feront faillite. 4. Il dit qu avec l automatisation, il suffira d un technicien à la place de cinq ouvriers. 5. Je crois que le gouvernement offrira aux jeunes ouvriers la possibilité de recyclage. 6. Les grands-parents de Gérard disent qu ils lui donneront assez d argent pour acheter un bel appartement. 7. M. Barre dit qu il ne pourra pas assister au mariage de Gérard. E x e r c ic e 3. Transformez les phrases suivantes selon le modèle donné (mettez le verbe de la principale au passé composé et celui de la subordonnée à Y imparfait): Un journaliste dit que c est la plus grande faillite. Un journaliste a dit que c était la plus grande faillite. 1. M. Blanc dit que Creusot-Loire emploie 30 000 personnes. 2. M. Blanc dit que Creusot-Loire fait vivre 10 000 personnes chez les sous-traitants. 3. M. Barre dit que le gouvernement offre aux jeunes ouvriers la possibilité d une nouvelle formation. 4. M. Barre dit qu il s occupe de l automatisation. 5. M. Blanc demande si son ami Collin est content de son travail. 6. M. Blanc demande si son ami Collin reçoit un bon salaire. 7. M. Barre me demande si on peut trouver un poste de conseiller dans une société de la banlieue. 8. M. Blanc me demande pourquoi je ne veux pas travailler à Usinor. 9. Gérard dit qu il sait où se trouve Hélène. 32 Exercice 4. Complétez avec les éléments X ou Y: 1. Pour fabriquer tous ces objets, il suffit de... X. 2. Pour comprendre le fonctionnement de cet appareil, il suffit de... X. 3. Venez quand vous voulez: il suffit de... X. 4. Pour parler français il ne suffit pas de... X, il faut encore apprendre les principales structures de la langue. 5. Je ne suis pas pressé, il suffit que... Y. 0. Il est têtu (uparty), ce garçon, il suffit que... Y. 7. J aime beaucoup ce garçon, il suffit que... Y, et je lui donnerai mon cœur et ma fortune. 8. Pour réussir, il suffit que... Y. 9. Pour se marier il suffit de... X. X Y me prévenir un peu avant. on lui dise non et il fait le contraire, appuyer sur un bouton. il me dise un mot lire le mode d emploi. vous veniez me voir demain matin, remplir quelques formalités à la nous soyons très attentifs, mairie. apprendre beaucoup de mots. Exercice 5. Répondez aux questions suivantes: A. 1. A quel endroit cette conférence sur l automatisation a-t-elle été organisée? 2. Où est-ce que M. Barre et M. Blanc ont travaillé avant la faillite de Creusot- -Loire? 3. Depuis combien de temps ne se sont-ils pas vus? 4. Où se trouvait M. Barre le jour où la faillite a été publiquement annoncée? 5. Qu est-ce qu un journaliste belge a dit à ce propos? 6. Combien de personnes Creusot-Loire employait-il directement? Et combien de personnes faisait-il vivre chez les sous- -traitants? 7. Qu est-ce que le gouvernement a offert aux jeunes ouvriers en chômage? 8. Et à ceux qui avaient plus de cinquante ans? 9. Comment s appelle l entreprise où travaille actuellement M. Barre? 10. Est-il content de son nouveau travail? 11. De quoi s occupe-t-il? 12. Est-ce que M. Collin a trouvé tout de suite du travail? 13. Quelle sorte de travail cherchait-il? 14. Pourquoi a-t-il refusé le poste qu on lui offrait à Usinor? 15. Est-ce qu il a cherché du travail en province? Avec quels résultats? 16. Quel poste a-t-il finalement trouvé? 17. Est-ce que son nouveau traitement sera élevé? 18. Est-ce que, selon vous, M. Collin est à plaindre? B. Quelles sont, selon vous, les conséquences positives et les conséquences négatives de l automatisation? Etes-vous satisfait de la profession que vous exercez? - Aimeriez-vous changer de profession? LECTURE Les régions de France: M idi-pyrénées La France est divisée en 96 départements et en 22 régions (voir Tome 1,1., Leçon 29.). Les départements ont été créés pendant ia Révolution Française (1789) tandis que la création des régions 3 Comprendre... t. I 33