1.3. Oznaczanie składu reszt kwasów tłuszczowych w glicerydach i fosfolipidach

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "1.3. Oznaczanie składu reszt kwasów tłuszczowych w glicerydach i fosfolipidach"

Transkrypt

1 1. Lipidy 36 Odparować z nich rozpuszczalnik i zanalizować je w argentacyjnej chromatografii cienkowarstwowej (zob. s. 33). Uzyskane frakcje nasyconych, jedno- i dwunienasyconych lipidów rezorcynolowych rozdzielić na homologi różniące się długością łańcuchów alifatycznych w wysokociśnieniowej chromatografii cieczowej na fazach odwróconych stosując kolumnę wypełnioną hydrofobowym żelem krzemionkowym (Si 60 RP-18) i elucję mieszaniną metanolu z wodą (96:4). Detekcja UV przy 280 nm. Poszczególne homologi zbierać do oddzielnych naczyń, odparować z nich rozpuszczalnik i rozpuścić w określonej ilości metanolu. Oznaczyć stężenie lipidów rezorcynolowych metodą z Fast Blue B (zob. rozdział dotyczący metod ilościowych). Przechowywać w 0 0 C Oznaczanie składu reszt kwasów tłuszczowych w glicerydach i fosfolipidach Aby stwierdzić, jakiej długości reszty acylowe występują w badanych przez nas lipidach, należy przeprowadzić hydrolizę tych lipidów w celu uwolnienia kwasów tłuszczowych, które następnie zostaną poddane analizie chromatograficznej. Ponieważ najbardziej popularną metodą analizy kwasów tłuszczowych jest chromatografia gazowa, konieczne jest przeprowadzenie kwasów tłuszczowych w lotne pochodne, zwykle estry metylowe. Najczęstszym postępowaniem umożliwiającym równoczesną hydrolizę glicerydów i fosfolipidów i ich modyfikację jest alkoholiza w środowisku kwaśnym. Uzyskane estry metylowe mogą być analizowane bezpośrednio w chromatografii gazowej lub też w chromatografii cienkowarstwowej (szczególnie jakościowo) Transestryfikacja lipidów (wg Christie W. W., w: Handbook of chromatography (red. Mangold H. K.) CRC Press, Boca Raton, 1984, vol. 1. s ) heksan; 5% HCl w bezwodnym metanolu (A) lub 1% stężony kwas siarkowy w absolutnym metanolu (B) lub 14% trójfluorek boru w metanolu (C); 5% NaCl; 4% węglan potasu; bezwodny siarczan sodu w substancji.

2 1.3. Oznaczanie składu reszt kwasów tłuszczowych 37 Sprzęt: mikrostrzykawki; zakręcane probówki reakcyjne; łaźnia wodna. l ml roztworu benzenowego zawierającego mg lipidów umieścić w zakręcanej probówce i dodać 3 ml odczynnika modyfikującego (A, B lub C). Zakręcić probówkę i umieścić w temperaturze 60 C na 30 min. Po ochłodzeniu próbki dodać 5 ml 5% roztworu NaCl i po wymieszaniu ekstrahować mieszaninę 3-krotnie 5 ml porcjami n-heksanu. Ekstrakty heksanowe połączyć, przemyć 10 ml 4% roztworu węglanu potasu, a następnie osuszyć bezwodnym siarczanem sodu. Osuszone ekstrakty zagęścić przez odparowanie części rozpuszczalnika np. strumieniem azotu i użyć do dalszej analizy Rozdział estrów metylowych kwasów tłuszczowych w cienkowarstwowej chromatografii argentacyjnej (wg Ackman R. G., w: Handbook of chromatography (red. Mangold H. K.) CRC Press, Boca Raton, 1984, vol. 1. s ) Materiały, odczynniki i roztwory: płytki do chromatografii cienkowarstwowej pokryte żelem krzemionkowym; 10% azotan srebrowy w 50% metanolu; heksan; eter etylowy; roztwór 2',7'-dichlorofluoresceiny (zob. s. 45). Sprzęt: komora chromatograficzna; suszarka; lampa UV. Przygotowane płytki zanurzyć w płaskim naczyniu do 10% roztworu azotanu srebrowego, wytrząsać delikatnie przez 2-3 min, odsączyć od nadmiaru roztworu i wysuszyć na powietrzu przez 5 min, a następnie w 70 C przez 30 min. Roztwór estrów metylowych w heksanie nanieść na płytki w postaci kresek i chromatogram rozwijać jednokrotnie lub dwukrotnie (po rozwinięciu wysuszyć płytkę i ponownie rozwinąć chromatogram w tym samym kierunku i w tym samym układzie rozpuszczalników) w układzie heksan/eter etylowy (95:5).

3 1. Lipidy 38 Po rozwinięciu chromatogramu płytki wysuszyć i w celu detekcji plam spryskać roztworem dichlorofluoresceiny, oglądać chromatogramy pod lampą UV (366 nm). Poczynając od frontu rozpuszczalnika kolejność migracji jest następująca: nasycone, jedno- i dwunienasycone estry kwasów tłuszczowych. Można również zaobserwować rozdzielanie izomerów cis i trans (izomery trans migrują szybciej od izomerów cis). Stosując płytki do chromatografii preparatywnej można wydzielić poszczególne grupy estrów w ilości wystarczającej do ich analizy w chromatografii gazowej Analiza estrów metylowych kwasów tłuszczowych w chromatografii gazowej Sprzęt: chromatograf gazowy z detektorem FID 4 i rejestratorem; butle z gazami: helem, wodorem i powietrzem; kolumna kapilarna z fazą stacjonarną SE-54; mikrostrzykawka do nanoszenia próbek. Ustawić następujące parametry pracy chromatografu: kolumna 25 m x 0.25 mm, gaz nośny He, ciśnienie MPa, 18:1 20:0 16:0 18:2 18:3 18:0 0 min Rys. 2. Rozdział mieszaniny estrów metylowych kwasów tłuszczowych w kapilarnej chromatografii gazowej na kolumnie z SE-54 4 Flame Ionization Detector - detektor płomieniowo-jonizacyjny.

4 1.4. Metody ilościowe analizy lipidów 39 detektor płomieniowo-jonizacyjny; H 2, MPa; O 2, 0.1 MPa; temperatura komory nastrzykowej C, temperatura detektora C, rozdział izotermiczny w temperaturze 190 C, czułość wzmacniacza 1x10 9 lub 3 x l0 9, wielkość próbki l μl, dzielnik l :50 Po ustabilizowaniu termicznym i elektronicznym aparatu wstrzyknąć do komory nastrzykowej l μl roztworu heksanowego estrów metylowych kwasów tłuszczowych; zaznaczyć moment wstrzykiwania na rejestratorze. Śledzić proces rozdziału przez 30 min. W celu porównania i identyfikacji frakcji przeprowadzić rozdział mieszaniny standardowej metylowanych kwasów tłuszczowych. Na Rys. 2 przedstawiono typowy chromatogram wzorców. Określić ilościowy skład reszt acylowych w analizowanej mieszaninie Metody ilościowe analizy lipidów Oznaczanie lipidów całkowitych metodą wanilinową kwas siarkowy stężony; 0.01 M wanilina w 11.5 M kwasie o-fosforowym (do 115 ml 85% kwasu ortofosforowego dodać 20 ml wody), odczynnik trwały przez rok; wzorzec mg cholesterolu rozpuścić w 100 ml metanolu. Podstawą oznaczania jest reakcja fosfowaniliny z wiązaniem nienasyconym. Reakcję dodatnią dają również ketony, wyższe alkohole, związki z aktywną grupą metylenową, hydrazyny i niektóre leki. W suchej probówce umieścić próbę badaną (50 μl) i dodać do niej 2 ml kwasu siarkowego, po ostrożnym wymieszaniu ogrzewać przez 20 min we wrzącej łaźni wodnej, ochłodzić, podobnie postąpić z próbą wzorcową używając 50 μl roztworu cholesterolu. Pobrać do probówek po 0. l ml powyższych hydrolizatów (próby badanej lub wzorca), dodać 4 ml odczynnika wanilinowego, wymieszać i odstawić na 20 min. Odczytać absorbancje próby badanej oraz wzorcowej przy 525 nm wobec próby ślepej odczynnikowej zawierającej zamiast hydrolizatu 0.1 ml stężone-

5 1. Lipidy 40 go kwasu siarkowego. Odczyty powinny być dokonane w ciągu 30 min od zakończenia reakcji. Obliczenia: μg lipidu w próbie = Oznaczanie cholesterolu całkowitego (wg Courchaine A. J., Miller W. H., Stein D. B. Jr., Clin. Chem. 5 (1959) ) Produkty reakcji cholesterolu z silnym kwasem dają barwne kompleksy z solami żelazowymi. kwas octowy; odczynnik żelazowy - 4 ml FeCl 3 (2.5 g FeCl 3 x 6 H 2 O rozpuścić w 100 ml 85% kwasu ortofosforowego) uzupełnić ostrożnie do 50 ml stężonym kwasem siarkowym; odczynnik jest trwały do utraty klarowności; wzorzec - 10 mg cholesterolu rozpuścić w 100 ml kwasu octowego. Próbkę lipidów zawierającą do 100 μg cholesterolu umieścić w suchej probówce i odparować z niej rozpuszczalnik. Do pozostałości dodać l.5 ml stężonego kwasu octowego i l ml odczynnika żelazowego. Po dokładnym wymieszaniu odczekać 10 min i odczytać absorbancję próby przy 550 nm wobec ślepej odczynnikowej. Ilość cholesterolu w próbie określić z krzywej kalibracyjnej sporządzonej dla μg cholesterolu Oznaczanie glikolipidów metodą fenolową (wg Roughan P. G., Batt R. D., Anal. Biochem. 22 (1968) 74-88) Stężone kwasy odwadniają reszty cukrowe gliko- i galaktolipidów do oksymetylenofurfurali, które z fenolem dają barwne produkty. stężony kwas siarkowy; 5% (w/v) roztwór fenolu w wodzie; wzorzec cukru mm roztwór wodny galaktozy.

6 l.4. Metody ilościowe analizy lipidów 41 Do l ml roztworu fenolu wstrzyknąć próbkę chloroformowego roztworu lipidów (do 50 μl). Dodać ostrożnie (!) 4 ml stężonego kwasu siarkowego, wymieszać na mikrowytrząsarce i ostawić do ostygnięcia do temperatury pokojowej. Odczytać absorbancję próby przy 485 nm wobec próby ślepej odczynnikowej. Przy 500 nmolach galaktozy absorbancja sięga 0.7 A. Oznaczyć zawartość cukru w próbie w oparciu o krzywą kalibracyjną wykonaną dla nmoli galaktozy ( μl) Oznaczanie fosforu w fosfolipidach Fosfolipidy ogrzewane z kwasem nadchlorowym ulegają destrukcji dając CO 2, H 2 O oraz PO W środowisku kwaśnym ortofosforan tworzy z molibdenianem amonowym fosforomolibdenian amonowy. Związek ten pod wpływem czynników redukujących ulega redukcji do mieszanych tlenków molibdenu, tzw. błękitu molibdenowego (Mo 2 O 5 x MoO 3 ), którego ilość określana jest kolorymetrycznie. Metoda I (wg Bartlett G. R., J. Biol. Chem. 234 (1959) ) molibdenian amonowy; stężony kwas siarkowy; dwusiarczyn sodowy Na 2 S 2 O 5 ; siarczyn sodowy Na 2 SO 3 ; kwas l -amino-2-naftaleno-4-sulfonowy; 70% kwas nadchlorowy. Roztwory robocze: Rozpuścić 2.2 g molibdenianu w 20 ml 98% kwasu siarkowego (traktując stężony jako 100%) stosując ciągłe mieszanie przez 10 min, uzupełnić wodą destylowaną do 1000 ml. Odczynnik Fiske-Subbarowa: g dwusiarczynu sodowego oraz l g siarczynu sodowego rozpuścić w 200 ml wody destylowanej, dodać 0.5 g kwasu aminonaftalenosulfonowego i mieszać przez 15 min w temperaturze ok. 40 C, odstawić na noc w ciemne miejsce, a następnie przesączyć do ciemnej butelki. Odczynnik trwały przez ok. 8 tygodni w 4 C. Roztwór standardowy: mg KH 2 PO 4 rozpuścić w 250 ml wody. 10 ml tego roztworu uzupełnić do 250 ml wodą; l ml zawiera 10 μg P i.

7 1. Lipidy 42 Próbkę lipidów uwolnić od rozpuszczalników przez ogrzanie kilka min w 120 C. Dodać 300 μl kwasu nadchlorowego, wymieszać, przykryć kulką szklaną i umieścić na 30 min w bloku grzejnym ( C). Ochłodzić i dodać 3 ml molibdenianu, zmieszać. Dodać 120 μl odczynnika Fiske-Subbarowa i zmieszać. Przykryć kulką szklaną i ogrzewać we wrzącej łaźni wodnej przez 15 min. Ochłodzić i odczytać absorbancję próby przy 830 nm (barwa stabilna przez 24 godz.). 90 nmoli P i daje absorbancję ok Oznaczyć ilość fosforu w próbie posługując się wykonaną krzywą kalibracyjną (10-90 nmoli P i ). Etap spalania może być tu pominięty. Metoda II (wg Rouser G., Siakotos A. N., Fleischer S., Lipids l (1966) 85-86) Roztwory: 70% kwas nadchlorowy; 2.5% wodny roztwór molibdenianu amonowego; 10% wodny roztwór kwasu askorbinowego (na świeżo!); standardowy roztwór fosforanu jw.; krzywa kalibracyjną jest liniowa do 10 μg P i. Próbkę lipidów umieścić w suchej probówce, odparować rozpuszczalnik i dodać 0.9 ml kwasu nadchlorowego. Przykryć probówkę kulką szklaną i spalać 30 min w 180 C. Ochłodzić i dodać 5 ml wody spłukując przy okazji ścianki probówki. Dodać l ml molibdenianu, l ml kwasu askorbinowego oraz 2 ml wody, dokładnie wymieszać. Przykryć kulką i ogrzewać we wrzącej łaźni wodnej przez 5 min. Ochłodzić w strumieniu zimnej wody. Odczytać absorbancję klarownego supernatantu przy 825 lub 797 nm wobec ślepej odczynnikowej (w przypadku oznaczeń frakcji z TLC ślepą stanowić będzie podobna jak w próbie badanej ilość żelu, lecz zdrapana z miejsca, w którym nie wykazano fosfolipidów). Odczytać ilość fosforu w próbie posługując się krzywą kalibracyjną.

8 l.4. Metody ilościowe analizy lipidów Oznaczanie fosfolipidów w zawiesinach wodnych (np. w liposomach) (wg Hallen R. M J. Biochem. Biophys. Methods 2 (1980) ) Metoda opiera się na tworzeniu rozpuszczalnych w chloroformie kompleksów fosfolipidów z błękitem molibdenowym. Metoda jest niewrażliwa na dodatki mogące być obecne w zawiesinie, takie jak 5% etanol, 0.05 M CaCl 2, 0.1 M NaCl, 0.5% dezoksycholan sodowy, 0.01 M fosforan sodowy, 0.5% albumina surowicy, 0.5% cholesterol. chloroform; metanol; roztwór roboczy: A. 5 g molibdenianu amonowego rozpuścić w 200 ml 75% kwasu siarkowego; B. 3 g molibdenianu amonowego rozpuścić w 50 ml stężonego kwasu solnego, a następnie mieszać przez 30 min na mieszadle magnetycznym z 2 ml rtęci. Przesączyć i dodać powoli do roztworu A. Uzyskany ciemnoniebieski roztwór (C) pozostawić do ostygnięcia i przelać do ciemnej butelki. Odczynnik trwały w temperaturze pokojowej co najmniej 3 miesiące. 2 ml zawiesiny fosfolipidów w roztworze wodnym (liposomów) zawierającej nie więcej niż l μmoli lipidu umieścić w zakręcanej probówce i dodać l ml roztworu C. Wymieszać i ogrzewać przez 2 min we wrzącej łaźni wodnej. Przestudzić próbę przez 5 min, a następnie dodać 3.5 ml mieszaniny chloroformu z metanolem (9:1). Zakręcić probówkę i dokładnie wymieszać fazy przez jej odwracanie. Odstawić probówkę na 30 min dla rozdzielenia faz. Pobrać fazę chloroformową (dolna) i odczytać absorbancję niebieskiego kompleksu przy 760 nm wobec chloroformu jako ślepej odczynnikowej. Krzywa kalibracyjną jest liniowa w zakresie A, co odpowiada stężeniu do 0.6 μmola lipidu Oznaczanie lipidów rezorcynolowych (wg Tłuścik F., Kozubek A., Mejbaum-Katzenellenbogen W., Acta Soc. Bot. Polon. 50 (1981) ) Metoda opiera się na tworzeniu barwnych związków dwuazowych w wyniku reakcji barwników dwuazonionych z fenolami. Lipidy rezorcynolowe dają swoiste fioletowoczerwone związki, których ilość oznaczana jest kolorymetrycznie.

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie witaminy E w oleju metodą HPLC ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 )

Odpowiedź:. Oblicz stężenie procentowe tlenu w wodzie deszczowej, wiedząc, że 1 dm 3 tej wody zawiera 0,055g tlenu. (d wody = 1 g/cm 3 ) PRZYKŁADOWE ZADANIA Z DZIAŁÓW 9 14 (stężenia molowe, procentowe, przeliczanie stężeń, rozcieńczanie i zatężanie roztworów, zastosowanie stężeń do obliczeń w oparciu o reakcje chemiczne, rozpuszczalność)

Bardziej szczegółowo

Laboratorium z Chemii Związków Naturalnych Semestr VI

Laboratorium z Chemii Związków Naturalnych Semestr VI POLITECHNIKA ŚLĄSKA WYDZIAŁ CHEMICZNY KATEDRA CHEMII ORGANICZNEJ, BIOORGANICZNEJ I BIOTECHNOLOGII Laboratorium z Chemii Związków Naturalnych Semestr VI 1 ĆWICZENIE 5 Wydzielanie lecytyny z żółtek jaj kurzych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY

OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY OZNACZANIE STĘŻENIA GLUKOZY WE KRWI METODĄ ENZYMATYCZNĄ-OXY ZASADA OZNACZENIA Glukoza pod wpływem oksydazy glukozowej utlenia się do kwasu glukonowego z wytworzeniem nadtlenku wodoru. Nadtlenek wodoru

Bardziej szczegółowo

2. Procenty i stężenia procentowe

2. Procenty i stężenia procentowe 2. PROCENTY I STĘŻENIA PROCENTOWE 11 2. Procenty i stężenia procentowe 2.1. Oblicz 15 % od liczb: a. 360, b. 2,8 10 5, c. 0.024, d. 1,8 10 6, e. 10 Odp. a. 54, b. 4,2 10 4, c. 3,6 10 3, d. 2,7 10 7, e.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenia nr 2: Stężenia

Ćwiczenia nr 2: Stężenia Ćwiczenia nr 2: Stężenia wersja z 5 listopada 2007 1. Ile gramów fosforanu(v) sodu należy zużyć w celu otrzymania 2,6kg 6,5% roztworu tego związku? 2. Ile należy odważyć KOH i ile zużyć wody do sporządzenia

Bardziej szczegółowo

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria

5. STECHIOMETRIA. 5. Stechiometria 5. STECHIOMETRIA 25 5. Stechiometria 5.1. Ile gramów magnezu wzięło udział w reakcji z tlenem, jeśli otrzymano 6,0 g tlenku magnezu? Odp. 3,60 g 5.2. Do 50 cm 3 roztworu kwasu siarkowego (VI) o stężeniu

Bardziej szczegółowo

2. Ekstrakcja cieczy = C1 C2

2. Ekstrakcja cieczy = C1 C2 ĆWICZENIE 10 SUBLIMACJA I EKSTRAKCJA 1. Sublimacja Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą sublimacji, za pomocą której można rozdzielić i oczyścić niewielkie ilości stałych substancji organicznych.

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu

ĆWICZENIE 4. Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu ĆWICZENIE 4 Oczyszczanie ścieków ze związków fosforu 1. Wprowadzenie Zbyt wysokie stężenia fosforu w wodach powierzchniowych stojących, spiętrzonych lub wolno płynących prowadzą do zwiększonego przyrostu

Bardziej szczegółowo

4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5

4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5 Wykonanie ćwiczenia 4A. Chromatografia adsorpcyjna... 1 4B. Chromatografia podziałowa... 3 4C. Adsorpcyjne oczyszczanie gazów... 5 4A. Chromatografia adsorpcyjna Stanowisko badawcze składa się z: butli

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych

ĆWICZENIE 2. Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych ĆWICZENIE 2 Usuwanie chromu (VI) z zastosowaniem wymieniaczy jonowych Część doświadczalna 1. Metody jonowymienne Do usuwania chromu (VI) można stosować między innymi wymieniacze jonowe. W wyniku przepuszczania

Bardziej szczegółowo

a) Ćwiczenie praktycze: Sublimacja kofeiny z kawy (teofiliny z herbaty i teobrominy z kakao)

a) Ćwiczenie praktycze: Sublimacja kofeiny z kawy (teofiliny z herbaty i teobrominy z kakao) ĆWICZENIE 5 SUBLIMACJA I CHROMATOGRAFIA Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodami oczyszczania i rozdziału substancji organicznych. Sublimacja jest metodą, za pomocą której można wyodrębnić i oczyścić

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Zakład Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 Analiza kwasów tłuszczowych z żółtka jajka kurzego ANALIZA PRODUKTÓW POCHODZENIA NATURALNEGO

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 1

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 1 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 1 Zastosowanie barwnych reakcji chemicznych oraz technik chromatograficznych do wykrywania

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne

Ćwiczenie 4. Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Klasyczna Analiza Jakościowa Organiczna, Ćw. 4 - Identyfikacja wybranych cukrów Ćwiczenie 4 Identyfikacja wybranych cukrów w oparciu o niektóre reakcje charakterystyczne Zagadnienia teoretyczne: 1. Budowa

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedra Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 OPTYMALIZACJA ROZDZIELANIA MIESZANINY WYBRANYCH FARMACEUTYKÓW METODĄ

Bardziej szczegółowo

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej

Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej Zagadnienia z chemii na egzamin wstępny kierunek Technik Farmaceutyczny Szkoła Policealna im. J. Romanowskiej 1) Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 2) Roztwory (zadania rachunkowe zbiór zadań Pazdro

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie ŁÓDZKIE CENTRUM DOSKONALENIA NAUCZYCIELI I KSZTAŁCENIA PRAKTYCZNEGO kod Uzyskane punkty..... WOJEWÓDZKI KONKURS PRZEDMIOTOWY Z CHEMII... DLA UCZNIÓW GIMNAZJÓW - rok szkolny 2011/2012 eliminacje wojewódzkie

Bardziej szczegółowo

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks

Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks Główne zagadnienia: - mol, stechiometria reakcji, pisanie równań reakcji w sposób jonowy - stężenia, przygotowywanie roztworów - ph - reakcje redoks 1. Która z próbek o takich samych masach zawiera najwięcej

Bardziej szczegółowo

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul.

Trichlorek fosforu. metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2012, nr 1(71), s. 135 139 Trichlorek fosforu metoda oznaczania dr EWA GAWĘDA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 3 Oznaczanie chlorków metodą spektrofotometryczną z tiocyjanianem rtęci(ii)

Bardziej szczegółowo

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji.

Zapisz równanie zachodzącej reakcji. Wskaż pierwiastki, związki chemiczne, substraty i produkty reakcji. test nr 2 Termin zaliczenia zadań: IIIa - 29 października 2015 III b - 28 października 2015 zad.1 Reakcja rozkładu tlenku rtęci(ii) 1. Narysuj schemat doświadczenia, sporządź spis użytych odczynników,

Bardziej szczegółowo

Ilościowe oznaczenie glikogenu oraz badanie niektórych jego właściwości

Ilościowe oznaczenie glikogenu oraz badanie niektórych jego właściwości Ilościowe oznaczenie glikogenu oraz badanie niektórych jego właściwości Cel ćwiczenia Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z podstawową wiedzą dotyczącą budowy, funkcji i właściwości glikogenu jak również

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS

OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS OZNACZANIE ŻELAZA METODĄ SPEKTROFOTOMETRII UV/VIS Zagadnienia teoretyczne. Spektrofotometria jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje się przejścia energetyczne zachodzące

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ W BIOTECHNOLOGII ŚRODOWISKOWEJ

ZASTOSOWANIE CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ W BIOTECHNOLOGII ŚRODOWISKOWEJ Wstęp: ZASTOSOWANIE CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ W BIOTECHNOLOGII ŚRODOWISKOWEJ Chromatografią cieczową nazywamy chromatografię, w której eluentem jest ciecz, zwykle rozpuszczalnik organiczny. HPLC (ang. High

Bardziej szczegółowo

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu.

Chemia. 3. Która z wymienionych substancji jest pierwiastkiem? A Powietrze. B Dwutlenek węgla. C Tlen. D Tlenek magnezu. Chemia Zestaw I 1. Na lekcjach chemii badano właściwości: żelaza, węgla, cukru, miedzi i magnezu. Który z zestawów badanych substancji zawiera tylko niemetale? A Węgiel, siarka, tlen. B Węgiel, magnez,

Bardziej szczegółowo

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska

GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia podstawa metod analizy laboratoryjnej GraŜyna Chwatko Zakład Chemii Środowiska Chromatografia gr. chromatos = barwa grapho = pisze Michaił Siemionowicz Cwiet 2 Chromatografia jest metodą

Bardziej szczegółowo

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne

1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1. PODSTAWOWE PRAWA I POJĘCIA CHEMICZNE 5 1. Podstawowe prawa i pojęcia chemiczne 1.1. Wyraź w gramach masę: a. jednego atomu żelaza, b. jednej cząsteczki kwasu siarkowego. Odp. 9,3 10 23 g; 1,6 10 22

Bardziej szczegółowo

Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona

Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona Ćwiczenie nr 7 Węglowodany metody jakościowe oznaczania cukrów reakcja Molisha, Fehlinga, Selivanowa; ilościowe oznaczanie glukozy metodą Somogyi Nelsona Celem ćwiczenia jest: zapoznanie z metodami jakościowej

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów

ĆWICZENIE 3. I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów ĆWICZENIE 3 I. Analiza miareczkowa mocnych i słabych elektrolitów Alkacymetria jest metodą opartą na reakcji zobojętniania jonów hydroniowych jonami wodorotlenowymi lub odwrotnie. H 3 O+ _ + OH 2 O Metody

Bardziej szczegółowo

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu?

2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu z 4 objętościami H 2 otrzymano 1 objętość N 2 i 4 objętości H 2O. Jaki gaz uległ spalaniu? 1. Oblicz, ilu moli HCl należy użyć, aby poniższe związki przeprowadzić w sole: a) 0,2 mola KOH b) 3 mole NH 3 H 2O c) 0,2 mola Ca(OH) 2 d) 0,5 mola Al(OH) 3 2. Podczas spalania 2 objętości pewnego gazu

Bardziej szczegółowo

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA

Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Materiały do ćwiczeń z przedmiotu: BIOLOGIA MOLEKULARNA Zakład Biologii Molekularnej Wydział Farmaceutyczny, WUM ul. Banacha 1, 02-097 Warszawa IZOLACJA DNA Z HODOWLI KOMÓRKOWEJ.

Bardziej szczegółowo

Propan. Numer CAS: 74-98-6 CH3-CH2-CH3

Propan. Numer CAS: 74-98-6 CH3-CH2-CH3 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 199 204 inż. AGNIESZKA WOŹNICA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Propan metoda

Bardziej szczegółowo

Benzen metoda oznaczania

Benzen metoda oznaczania Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2000, R. 16, nr 3(25), s. 41-45. mgr MARIA MADEJ mgr inż. ANNA JEŻEWSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Benzen metoda oznaczania

Bardziej szczegółowo

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne

Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne Instrukcja ćwiczenia laboratoryjnego HPLC-2 Nowoczesne techniki analityczne 1) OZNACZANIE ROZKŁADU MASY CZĄSTECZKOWEJ POLIMERÓW Z ASTOSOWANIEM CHROMATOGRAFII ŻELOWEJ; 2) PRZYGOTOWANIE PRÓBKI Z ZASTOSOWANIEM

Bardziej szczegółowo

Hydrazyna. Numer CAS: 302-01-2 H 2 N NH 2

Hydrazyna. Numer CAS: 302-01-2 H 2 N NH 2 mgr ELŻBIETA DOBRZYŃSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2007, nr 4(54), s. 63 68 Hydrazyna metoda

Bardziej szczegółowo

Przegląd metod analitycznych stosowanych w oznaczaniu właściwości bioetanolu

Przegląd metod analitycznych stosowanych w oznaczaniu właściwości bioetanolu NAFTA-GAZ czerwiec 2011 ROK LXVII Zygmunt Burnus, Sylwia Jędrychowska, Aleksander Kopydłowski, Agnieszka Wieczorek Instytut Nafty i Gazu, Kraków Przegląd metod analitycznych stosowanych w oznaczaniu właściwości

Bardziej szczegółowo

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych

Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych Pracownia studencka Zakładu Analizy Środowiska Teoria do ćwiczeń laboratoryjnych Chromatografia cienkowarstwowa MONITORING ŚRODOWISKA Chromatografia cienkowarstwowa (ang. Thin Layer Chromatography, TLC)

Bardziej szczegółowo

Numer CAS: 109-86-4 H H H

Numer CAS: 109-86-4 H H H Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 169 175 mgr BARBARA ROMANOWICZ dr JAN GROMIEC Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera 91-348 Łódź ul. św. Teresy od Dzieciątka

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011

Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 Wojewódzki Konkurs Przedmiotowy z Chemii dla uczniów gimnazjów województwa śląskiego w roku szkolnym 2010/2011 KOD UCZNIA Etap: Data: Czas pracy: szkolny 22 listopad 2010 90 minut Informacje dla ucznia:

Bardziej szczegółowo

V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole

V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole V. Węglowodory. Hydroksylowe pochodne węglowodorów alkohole i fenole V-1. Otrzymywanie węglowodorów nienasyconych i badanie ich właściwości (palność; reakcje z wodą bromową i KMnO 4 ) a) acetylenu (POKAZ)

Bardziej szczegółowo

1,3-Dichloropropan-2-ol

1,3-Dichloropropan-2-ol Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr1(63), s.113 124 mgr BARBARA ROMANOWICZ dr JAN GROMIEC Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera 91-348 Łódź ul. św. Teresy od Dzieciątka

Bardziej szczegółowo

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza?

PREPARATYKA NIEORGANICZNA. Przykład 1 Ile kilogramów siarczanu(vi) żelaza (II) można otrzymać z 336 kg metalicznego żelaza? PREPARATYKA NIEORGANICZNA W laboratorium chemicznym jedną z podstawowych czynności jest synteza i analiza. Każda z nich wymaga specyficznych umiejętności, które można przyswoić w trakcie ćwiczeń laboratoryjnych.

Bardziej szczegółowo

Zaawansowane oczyszczanie

Zaawansowane oczyszczanie Zaawansowane oczyszczanie Instrukcje do ćwiczeń laboratoryjnych z chemii organicznej dla II roku Zakład Chemii Organicznej Wydział Chemii Uniwersytet Wrocławski 2015 wersja 1 1 Spis treści [O1] Krystalizacja

Bardziej szczegółowo

n-butan Numer CAS: 106-97-8 CH3 CH2 CH2 CH3 n-butan, metoda analityczna, metoda chromatografii gazowej, powietrze na stanowiskach

n-butan Numer CAS: 106-97-8 CH3 CH2 CH2 CH3 n-butan, metoda analityczna, metoda chromatografii gazowej, powietrze na stanowiskach Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s. 107 112 mgr inż. ANNA JEŻEWSKA Centralny Instytut Ochrony Pracy Państwowy Instytut Badawczy 00-701 Warszawa ul. Czerniakowska 16 n-butan metoda

Bardziej szczegółowo

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO.

ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO I. WYKRYWANIE NAJWAŻNIEJSZYCH SKŁADNIKÓW NIEORGANICZNYCH I ORGANICZNYCH MOCZU PRAWIDŁOWEGO. ANALIZA MOCZU FIZJOLOGICZNEGO I PATOLOGICZNEGO Wymagane zagadnienia teoretyczne 1. Równowaga kwasowo-zasadowa organizmu. 2. Funkcje nerek. 3. Mechanizm wytwarzania moczu. 4. Skład moczu fizjologicznego.

Bardziej szczegółowo

Ćwiczenie nr 6. Przygotowanie próbki do analizy: Ekstrakcja jednokrotna i wielokrotna. Wysalanie.

Ćwiczenie nr 6. Przygotowanie próbki do analizy: Ekstrakcja jednokrotna i wielokrotna. Wysalanie. Ćwiczenie nr 6 Przygotowanie próbki do analizy: Ekstrakcja jednokrotna i wielokrotna. Wysalanie. Zanieczyszczenie środowiska węglowodorami Rozwój cywilizacji ludzkiej w ciągu ostatnich dziesiątków lat

Bardziej szczegółowo

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych

Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Deproteinizacja jako niezbędny etap przygotowania próbek biologicznych Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp Określenie próbka biologiczna jest

Bardziej szczegółowo

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej

Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Oznaczanie mocznika w płynach ustrojowych metodą hydrolizy enzymatycznej Wprowadzenie: Większość lądowych organizmów kręgowych część jonów amonowych NH + 4, produktu rozpadu białek, wykorzystuje w biosyntezie

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY)

OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY) Ćwiczenie 8 OZNACZANIE AKTYWNOŚCI ALKALICZNEJ DIFOSFATAZY (PIROFOSFATAZY) Część doświadczalna obejmuje: - sączenie Ŝelowe ekstraktu uzyskanego z bielma niedojrzałych nasion kukurydzy - oznaczanie aktywności

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O

Zadanie 2. (1 pkt) Uzupełnij tabelę, wpisując wzory sumaryczne tlenków w odpowiednie kolumny. CrO CO 2 Fe 2 O 3 BaO SO 3 NO Cu 2 O Test maturalny Chemia ogólna i nieorganiczna Zadanie 1. (1 pkt) Uzupełnij zdania. Pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 16 znajduje się w.... grupie i. okresie układu okresowego pierwiastków chemicznych,

Bardziej szczegółowo

DWUTLENEK WĘGLA SKROPLONY SCHŁODZONY

DWUTLENEK WĘGLA SKROPLONY SCHŁODZONY 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest dwutlenek węgla skroplony schłodzony otrzymywany w procesie skraplania i oczyszczania gazowego CO 2, przeznaczony do celów spożywczych

Bardziej szczegółowo

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej

Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Jakościowe i ilościowe oznaczanie alkoholi techniką chromatografii gazowej Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp teoretyczny Zagadnienie rozdzielania

Bardziej szczegółowo

... A. kwas siarkowodorowy B. kwas siarkowy (IV) C. kwas siarkowy (VI)

... A. kwas siarkowodorowy B. kwas siarkowy (IV) C. kwas siarkowy (VI) 1. (2pkt) Uzupełnij zdania, zaznaczając odpowiedzi wybrane spośród A - H, tak aby zdania były prawdziwe. Po rozpuszczeniu w wodzie tlenku fosforu (V) powstanie A/B. Roztwór tej substancji zabarwi oranż

Bardziej szczegółowo

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA

SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA SZYBKOŚĆ REAKCJI CHEMICZNYCH. RÓWNOWAGA CHEMICZNA Zadania dla studentów ze skryptu,,obliczenia z chemii ogólnej Wydawnictwa Uniwersytetu Gdańskiego 1. Reakcja między substancjami A i B zachodzi według

Bardziej szczegółowo

Wrocław dn. 21 listopada 2005 roku

Wrocław dn. 21 listopada 2005 roku Piotr Chojnacki IV rok informatyki chemicznej Grupa 4, poniedziałek 17 15 Wrocław dn. 21 listopada 2005 roku Wykrywanie i oznaczanie środka uzależniającego. ćwiczenie 2 Wprowadzenie: a) Przy podejrzanym

Bardziej szczegółowo

NH 2 CH 3. Numer CAS: 106-49-0

NH 2 CH 3. Numer CAS: 106-49-0 Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2011, nr 1(67), s. 155 160 dr SŁAWOMIR BRZEŹNICKI mgr MARZENA BONCZAROWSKA dr JAN GROMIEC Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr med. Jerzego Nofera 91-348 Łódź ul.

Bardziej szczegółowo

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych

Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Polarymetryczne oznaczanie stężenia i skręcalności właściwej substancji optycznie czynnych Część podstawowa: Zagadnienia teoretyczne: polarymetria, zjawisko polaryzacji, skręcenie płaszczyzny drgań, skręcalność

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 2

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych. Ćwiczenie nr 2 UNIWERSYTET GDAŃSKI WYDZIAŁ CHEMII ZAKŁAD ANALIZY ŚRODOWISKA Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 2 Wykrywanie benzoesanu denatonium w skażonym alkoholu etylowym metodą wysokosprawnej chromatografii

Bardziej szczegółowo

Numer CAS: 110-80-5 H H H H H C C O C C OH H H H H

Numer CAS: 110-80-5 H H H H H C C O C C OH H H H H Podstawy i Metody Oceny Środowiska Pracy 2010, nr 1(63), s.147 153 mgr BARBARA ROMANOWICZ dr JAN GROMIEC Instytut Medycyny Pracy im. prof. dr. med. Jerzego Nofera 91-348 Łódź ul. św. Teresy od Dzieciątka

Bardziej szczegółowo

OBLICZENIA BIOCHEMICZNE

OBLICZENIA BIOCHEMICZNE OBLICZENIA BIOCHEMICZNE Praca w laboratorium biochemicznym wymaga umiejętności obliczania stężeń i rozcieńczeń odczynników stosowanych do doświadczeń. W podstawowym kursie biochemii nie ma czasu na przygotowywanie

Bardziej szczegółowo

Chromatografia kolumnowa planarna

Chromatografia kolumnowa planarna Chromatografia kolumnowa planarna Znaczenie chromatografii w analizie i monitoringu środowiska lotne zanieczyszczenia organiczne (alifatyczne, aromatyczne) w powietrzu, glebie, wodzie Mikrozanieczyszczenia

Bardziej szczegółowo

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny

Zadanie 2. (0 1) W tabeli podano rodzaje mieszanin oraz wybrane sposoby ich rozdzielania. Rodzaj mieszaniny Metoda rozdzielania mieszaniny Zadanie 1. (0 1) Uczniowie obserwowali przebieg doświadczenia, w którym do kolby z wrzącą wodą wprowadzono płonący magnez nad powierzchnię cieczy. Doświadczenie zilustrowali rysunkiem. W czasie doświadczenia

Bardziej szczegółowo

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie -

Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii. aparatura chromatograficzna w skali analitycznej i modelowej - -- w części przypomnienie - Chromatografia cieczowa jako technika analityki, przygotowania próbek, wsadów do rozdzielania, technika otrzymywania grup i czystych substancji Cz. 5. Podstawy instrumentalizacji chromatografii aparatura

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości

ĆWICZENIE 4. Roztwory i ich właściwości I. Roztwory rzeczywiste ĆWICZENIE 4 Roztwory i ich właściwości 1. Sporządzanie roztworu CuSO 4 o określonym stężeniu procentowym - wykonać w zespołach 2-osobowych W celu sporządzenia 25 lub 50 ml 10% m/v

Bardziej szczegółowo

http://lexonline-03.lex.pl/wkplonline/content.rpc?reqid=1334308480672381&from...

http://lexonline-03.lex.pl/wkplonline/content.rpc?reqid=1334308480672381&from... Strona 1 z 11 Dz.U.2010.249.1668 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI 1) z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biokomponentów, metod badań jakości biokomponentów oraz sposobu pobierania

Bardziej szczegółowo

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami

Techniki immunochemiczne. opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Techniki immunochemiczne opierają się na specyficznych oddziaływaniach między antygenami a przeciwciałami Oznaczanie immunochemiczne RIA - ( ang. Radio Immuno Assay) techniki radioimmunologiczne EIA -

Bardziej szczegółowo

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC

Chromatografia. Chromatografia po co? Zastosowanie: Podstawowe rodzaje chromatografii. Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia Chromatografia cienkowarstwowa - TLC Chromatografia po co? Zastosowanie: oczyszczanie wydzielanie analiza jakościowa analiza ilościowa Chromatogram czarnego atramentu Podstawowe rodzaje

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a

PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO. ĆWICZENIE 3a PODSTAWY LABORATORIUM PRZEMYSŁOWEGO ĆWICZENIE 3a Analiza pierwiastkowa podstawowego składu próbek z wykorzystaniem techniki ASA na przykładzie fosforanów paszowych 1 I. CEL ĆWICZENIA Zapoznanie studentów

Bardziej szczegółowo

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego

Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego Tabela potwierdzenia informacji rejestracyjnych przedsiębiorstwa produkcji importowanego mleka pasteryzowanego 1. Podstawowe informacje na temat przedsiębiorstwa (wypełnia przedsiębiorstwo ubiegające się)

Bardziej szczegółowo

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych

Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych UNIWERSYTET GDAŃSKI Pracownia studencka Katedry Analizy Środowiska Instrukcja do ćwiczeń laboratoryjnych Ćwiczenie nr 1 Ekstrakcja i oznaczanie zawartości związków fenolowych z produktów roślinnych ANALIZA

Bardziej szczegółowo

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12

1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 Spis treści III. Wstęp... 9 III. Zasady porządkowe w pracowni technologicznej... 10 1. Regulamin bezpieczeństwa i higieny pracy... 10 2. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach... 12 Literatura... 12 III. Wskaźniki

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria

ĆWICZENIE 11. ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ. DZIAŁ: Kolorymetria ĆWICZENIE 11 ANALIZA INSTRUMENTALNA KOLORYMETRIA - OZNACZANIE Cr(VI) METODĄ DIFENYLOKARBAZYDOWĄ DZIAŁ: Kolorymetria ZAGADNIENIA Elektronowe widmo absorpcyjne; rodzaje przejść elektronowych w kompleksach

Bardziej szczegółowo

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU

DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU DEZYNFEKCJA WODY CHLOROWANIE DO PUNKTU PRZEŁAMANIA WPROWADZENIE Ostatnim etapem uzdatniania wody w procesie technologicznym dla potrzeb ludności i przemysłu jest dezynfekcja. Proces ten jest niezbędny

Bardziej szczegółowo

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC

CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC CHROMATOGRAFIA W UKŁADACH FAZ ODWRÓCONYCH RP-HPLC MK-EG-AS Wydział Chemiczny Politechniki Gdańskiej Gdańsk 2009 Chromatograficzne układy faz odwróconych (RP) Potocznie: Układy chromatograficzne, w których

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY

PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY PRZYKŁADOWE ZADANIA WĘGLOWODANY Zadanie 1216 (2 pkt) Przeczytaj poniższy tekst i zapisz poniżej nazwy cukrów X i Y, o których mowa. Kwasy nukleinowe są długimi łańcuchami poliestrowymi, zbudowanymi z połączonych

Bardziej szczegółowo

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne

ELEMENTY ANALIZY INSTRUMENTALNEJ. SPEKTROFOTOMETRII podstawy teoretyczne ELEMENTY ANALZY NSTRUMENTALNEJ Ćwiczenie 3 Temat: Spektrofotometria UV/ViS SPEKTROFOTOMETR podstawy teoretyczne SPEKTROFOTOMETRA jest techniką instrumentalną, w której do celów analitycznych wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

OG/328/2011. Katowice, dn. 28.07.2011r. TREŚĆ ZAPYTAŃ WRAZ Z WYJAŚNIENIAMI ORAZ MODYFIKACJA SIWZ

OG/328/2011. Katowice, dn. 28.07.2011r. TREŚĆ ZAPYTAŃ WRAZ Z WYJAŚNIENIAMI ORAZ MODYFIKACJA SIWZ OG/328/2011 Katowice, dn. 28.07.2011r. TREŚĆ ZAPYTAŃ WRAZ Z WYJAŚNIENIAMI ORAZ MODYFIKACJA SIWZ Dotyczy: postępowania o udzielenie zamówienia w trybie przetargu nieograniczonego prowadzonego na podstawie

Bardziej szczegółowo

ROZTWÓR SALETRZANO-MOCZNIKOWY

ROZTWÓR SALETRZANO-MOCZNIKOWY 1. PRZEDMIOT WARUNKÓW TECHNICZNYCH Przedmiotem Warunków Technicznych jest wodny roztwór saletrzano-mocznikowy (typ nawozu C.1.2. wg załącznika I do Rozporządzenia 2003/2003), w którym stosunek molowy azotanu

Bardziej szczegółowo

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH

POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH POTWIERDZANIE TOŻSAMOSCI PRZY ZASTOSOWANIU RÓŻNYCH TECHNIK ANALITYCZNYCH WSTĘP Spełnianie wymagań jakościowych stawianych przed producentami leków jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa pacjenta.

Bardziej szczegółowo

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188

ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 ZAKRES AKREDYTACJI LABORATORIUM BADAWCZEGO Nr AB 1188 wydany przez POLSKIE CENTRUM AKREDYTACJI 01-382 Warszawa, ul. Szczotkarska 42 Wydanie nr 5, Data wydania: 19 maja 2014 r. Nazwa i adres AB 1188,,WODOCIĄGI

Bardziej szczegółowo

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej!

METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH. Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! METODY PRZYGOTOWANIA PRÓBEK DO POMIARU STOSUNKÓW IZOTOPOWYCH PIERWIASTKÓW LEKKICH Spektrometry IRMS akceptują tylko próbki w postaci gazowej! Stąd konieczność opracowania metod przeprowadzania próbek innych

Bardziej szczegółowo

ĆWICZENIE WPŁYW STĘŻENIA TLENU ROZPUSZCZONEGO W WODZIE NA SPECJACJĘ I STĘŻENIE ŻELAZA I MANGANU

ĆWICZENIE WPŁYW STĘŻENIA TLENU ROZPUSZCZONEGO W WODZIE NA SPECJACJĘ I STĘŻENIE ŻELAZA I MANGANU ĆWICZENIE WPŁYW STĘŻENIA TLENU ROZPUSZCZONEGO W WODZIE NA SPECJACJĘ I STĘŻENIE ŻELAZA I MANGANU 1. WPROWADZENIE Wody naturalne to wieloskładnikowy roztwór wodny związków organicznych, nieorganicznych oraz

Bardziej szczegółowo

ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH

ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH ZASTOSOWANIE WYSOKOSPRAWNEJ CHROMATOGRAFII CIECZOWEJ DO OZNACZANIA BENZOESANU SODU W PRODUKTACH SPOŻYWCZYCH Instrukcja do ćwiczeń opracowana w Katedrze Chemii Środowiska Uniwersytetu Łódzkiego. 1. Wstęp

Bardziej szczegółowo

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii!

Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Chemia klasa II kwasy Drogi uczniu zostań Mistrzem Chemii! Cała Twoja kariera szkolna zależy tak naprawdę od Ciebie. Jeśli chcesz poszerzyć swoją wiedzę i umiejętności z zakresu chemii lub powtórzyć określoną

Bardziej szczegółowo

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI

STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Ćwiczenie 8 Semestr 2 STĘŻENIE JONÓW WODOROWYCH. DYSOCJACJA JONOWA. REAKTYWNOŚĆ METALI Obowiązujące zagadnienia: Stężenie jonów wodorowych: ph, poh, iloczyn jonowy wody, obliczenia rachunkowe, wskaźniki

Bardziej szczegółowo

PODSTAWY STECHIOMETRII

PODSTAWY STECHIOMETRII PODSTAWY STECHIOMETRII 1. Obliczyć bezwzględne masy atomów, których względne masy atomowe wynoszą: a) 7, b) 35. 2. Obliczyć masę próbki wody zawierającej 3,01 10 24 cząsteczek. 3. Która z wymienionych

Bardziej szczegółowo

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH

OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH OZNACZANIE UTLENIALNOŚCI WÓD NATURALNYCH WPROWADZENIE Utlenialność wody jest to umowny wskaźnik określający zdolność wody do pobierania tlenu z nadmanganianu potasowego (KMnO4) w roztworze kwaśnym lub

Bardziej szczegółowo

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH

Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Fragmenty Działu 5 z Tomu 1 REAKCJE W ROZTWORACH WODNYCH Podstawy dysocjacji elektrolitycznej. Zadanie 485 (1 pkt.) V/2006/A2 Dysocjacja kwasu ortofosforowego(v) przebiega w roztworach wodnych trójstopniowo:

Bardziej szczegółowo

Zadanie: 2 (1 pkt) Zmieszano 100 g 30% roztworu azotanu (V) sodu z 500 g wody. Oblicz Cp otrzymanego roztworu.

Zadanie: 2 (1 pkt) Zmieszano 100 g 30% roztworu azotanu (V) sodu z 500 g wody. Oblicz Cp otrzymanego roztworu. Zadanie: 1 (1 pkt) Oblicz rozpuszczalność chlorowodoru (HCl) w wodzie, jeśli wiesz, że stężony kwas solny, czyli nasycony wodny roztwór chlorowodoru ma stężenie 36%. Zadanie: 2 (1 pkt) Zmieszano 100 g

Bardziej szczegółowo

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych

Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych ĆWICZENIE 3 Badanie procesu starzenia się kwasu ortokrzemowego w roztworach wodnych Celem ćwiczenia jest zapoznanie się z metodą otrzymywania polikwasów na przykładzie procesu kondensacji kwasu ortokrzemowego

Bardziej szczegółowo

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab

SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab SZCZEGÓŁOWE KRYTERIA OCENIANIA Z CHEMII DLA KLASY II GIMNAZJUM Nauczyciel Katarzyna Kurczab CZĄSTECZKA I RÓWNANIE REKCJI CHEMICZNEJ potrafi powiedzieć co to jest: wiązanie chemiczne, wiązanie jonowe, wiązanie

Bardziej szczegółowo

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol

C 6 H 12 O 6 2 C 2 O 5 OH + 2 CO 2 H = -84 kj/mol OTRZYMYWANIE BIOETANOLU ETAP II (filtracja) i III (destylacja) CEL ĆWICZENIA: Celem ćwiczenia jest przeprowadzenie procesu filtracji brzeczki fermentacyjnej oraz uzyskanie produktu końcowego (bioetanolu)

Bardziej szczegółowo

e) nasiona słonecznika; śruta poekstrakcyjna słonecznikowa; śruta poekstrakcyjna słonecznikowa z częściowo obłuszczonych nasion słonecznika;

e) nasiona słonecznika; śruta poekstrakcyjna słonecznikowa; śruta poekstrakcyjna słonecznikowa z częściowo obłuszczonych nasion słonecznika; 12.2.2008 Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej L 37/3 ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (WE) NR 121/2008 z dnia 11 lutego 2008 r. określające metodę analizy do oznaczania zawartości skrobi w preparatach w rodzaju

Bardziej szczegółowo

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM

KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ... pieczątka nagłówkowa szkoły... kod pracy ucznia KONKURS PRZEDMIOTOWY CHEMICZNY DLA UCZNIÓW GIMNAZJUM ETAP SZKOLNY Drogi Uczniu, Witaj w pierwszym etapie konkursu chemicznego. Przeczytaj uważnie instrukcję

Bardziej szczegółowo

REDOKSYMETRIA ZADANIA

REDOKSYMETRIA ZADANIA REDOKSYMETRIA ZADANIA 1. Na zmiareczkowanie 0,1952 g kwasu szczawiowego H 2 C 2 O 4 2H 2 O zużyto 31,24 cm 3 mianowanego roztworu KMnO 4. Oblicz miano KMnO 4. m.m. H 2 C 2 O 4 2H 2 O=126,068 g/mol Odp.

Bardziej szczegółowo

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej

Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej Pytania z Wysokosprawnej chromatografii cieczowej 1. Jak wpłynie 50% dodatek MeOH do wody na retencję kwasu propionowego w układzie faz odwróconych? 2. Jaka jest kolejność retencji kwasów mrówkowego, octowego

Bardziej szczegółowo

Badanie składników kwasów nukleinowych

Badanie składników kwasów nukleinowych Badanie składników kwasów nukleinowych Cel ćwiczenia Ćwiczenie ma na celu poznanie niektórych reakcji barwnych charakterystycznych dla kwasów nukleinowych. Na ćwiczeniu zostaną wykonane reakcje pozwalające

Bardziej szczegółowo

6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA

6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA 6. Wykorzystanie tyrozynazy otrzymywanej z pieczarki dwuzarodnikowej (Agaricus Bisporus) do produkcji L-DOPA L-DOPA (L-3,4-dihydroksyfenyloalanina) jest naturalnym prekursorem dopaminy, jednego z najważniejszych

Bardziej szczegółowo