Depresja w opiece paliatywnej. Małgorzata Pilarczyk Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej UM w Poznaniu

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Depresja w opiece paliatywnej. Małgorzata Pilarczyk Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej UM w Poznaniu"

Transkrypt

1 Depresja w opiece paliatywnej Małgorzata Pilarczyk Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej UM w Poznaniu

2 Depresja zespół objawów, wśród których dominującym jest zaburzenie nastroju, w znacznym stopniu upośledzający prawidłowe funkcjonowanie, wymagający pomocy lekarskiej i leczenia farmakologicznego.

3 Klasyfikacja zaburzeń depresyjnych wg ICD - 10 Epizod depresyjny Stany depresyjne nawracające ( choroba afektywna jednobiegunowa ) oraz depresje występujące w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych Grupa przewlekłych zaburzeń nastroju, w tym dystymia i cyklotymia Zaburzenia depresyjne występujące w schorzeniach organicznych o.u.n., chorobach somatycznych, związane ze stosowaniem leków i innych substancji oraz depresje jako przejaw reakcji adaptacyjnej

4 Cechy i objawy podstawowe ( osiowe ) zespołu depresyjnego Obniżenie nastroju Smutek, przygnębienie, anhedonia Zobojętnienie depresyjne Obniżenie napędu psychoruchowego Spowolnienie tempa myślenia i wypowiedzi Osłabienie pamięci, pseudodemencja Spowolnienie zahamowanie ruchowe ( może występować niepokój, podniecenie ruchowe ) Utrata energii, siły, poczucie ciągłego zmęczenia Zaburzenia rytmu okołodobowego i objawy somatyczne Hiposomnia (wczesne budzenie się, sen płytki, przerywany) Hipersomnia (z sennością w ciągu dnia) Zaburzenia rytmu okołodobowego Bóle głowy Zaparcia, wysychanie błon śluzowych Utrata łaknienia, spadek masy ciała Zaburzenia miesiączkowania Lęk Lęk wolnopłynący poczucie napięcia, zagrożenia, trwożliwe oczekiwanie Może towarzyszyć niepokój manipulacyjny, podniecenia ruchowe

5 Cechy i objawy wtórne zespołu depresyjnego Depresyjne zaburzenia myślenia Poczucie winy (urojenia grzeszności, winy i kary ) Depresyjna ocena własnej osobowości, zdrowia, szans wyleczenia ( urojenia hipochondryczne, nihilistyczne ) Depresyjna ocena własnej sytuacji, przeszłości, przyszłości ( urojenia klęski, katastrofy ) Zniechęcenie do życia, myśli i tendencje samobójcze Zmniejszenia liczby i zakresu zainteresowań Zaburzenia aktywności złożonej Obniżenie zdolności do pracy Osłabienie kontaktów z otoczeniem, izolowanie się Samozaniedbanie

6 Kryteria diagnostyczne epizodu depresyjnego: Objawy główne - Obniżenie nastroju przez większą część dnia, nie podlegające wpływowi wydarzeń zewnętrznych, utrzymujące się przez co najmniej 2 tygodnie - Utrata zainteresowań lub zadowolenia w zakresie aktywności, które zwykle sprawiają przyjemność - Zmniejszona energia lub zwiększona męczliwość Objawy dodatkowe - Spadek zaufania i szacunku dla siebie - Nieracjonalne poczucie winy i wyrzuty sumienia - Nawracające myśli o śmierci i myśli samobójcze - Zmniejszona zdolność myślenia i skupiania się - Zahamowanie lub pobudzenie psychoruchowe - Zaburzenia snu - Zmiana łaknienia i masy ciała

7 Inne objawy Dobowe wahania samopoczucia Spadek libido Dolegliwości bólowe o różnej lokalizacji Zaparcia

8 Depresja w chorobie nowotworowej trudności diagnostyczne Obniżony nastrój, płaczliwość są: normalną reakcją na chorobę objawami zespołu depresyjnego wynikiem zmian strukturalnych O.U.N. skutkiem ubocznym stosowanych leków Depresja = temat tabu Przekonanie o braku skuteczności i celowości leczenia przeciwdepresyjnego Objawy somatyczne występujące w chorobie nowotworowej i depresji myląca zbieżność 80% pacjentów nie jest prawidłowo diagnozowanych i leczonych!

9 Choroba nowotworowa a depresja brak apetytu spadek masy ciała Choroba nowotworowa zaparcia osłabienie zmęczenie Depresja zaburzenia snu ból

10 Depresja w chorobie nowotworowej 1 na 4 pacjentów znajdujących się pod opieką paliatywną cierpi z powodu depresji (częstość występowania 3,7 58%) Wpływ depresji na chorobę nowotworową: nasilenie objawów somatycznych słabsza reakcja na leczenie pogorszenie relacji z otoczeniem (rodzina, personel medyczny) ograniczenie zdolności do samoopieki myśli i tendencje samobójcze pogorszenie jakości życia skrócenie czasu przeżycia

11 Czynniki ryzyka depresji w chorobie nowotworowej nasilenie choroby podstawowej, cierpienie fizyczne nasilenie niesprawności fizycznej występowanie depresji w przeszłości leki (CHTH, sterydy) rozległe i okaleczające zabiegi operacyjne trzustka>nowotwory głowy i szyi>pierś>płuca zaburzenia metaboliczne i endokrynne zmiany w wyglądzie, stygmatyzacja niepewność co do przyszłości, utrata kontroli brak wsparcia ze strony bliskich i personelu medycznego

12 Farmakoterapia depresji u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową 1) Leki hamujące wychwyt zwrotny monoamin TLPD (amitryptylina, imipramina, klopramina, doksepina) 2) Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny - SSRI (fluoksetyna, fluwoksamina, sertralina, paroksetyna, citalopram) 3) Selektywne inhibitory noradrenaliny i serotoniny SNRI (milancipram, wnelafaksyna) 4) Leki hamujące aktywność monoaminooksydazy IMAO (mokobemid) 5) Leki wpływające na receptory neuronów noradrenergicznych i serotoninergicznych (mianseryna, mirtazapina) 6) Selektywne inhibitory wychwytu noradrenaliny (reboksetyna) 7) Inhibitory wychwytu dopaminy ( bupropion, amineptyna)

13 Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne amitryptylina, imipramina, doksepina, klomipramina Początek działania 2-4tyg. Dawka początkowa 10-25mg Średnia dawka mg (max.150mg) Niektóre wykazują działanie przeciwlękowe Stosowane w bólu neuropatycznym Działania niepożądane: antycholinergiczne, kardiotoksyczne, nadmierna sedacja Wąskie okno terapeutyczne

14 SSRI paroksetyna, sertralina, fluoksetyna, fluwoksamina, citalopram Początek działania 2-4tyg. Citalopram,paroksetyna, fluoksetyna Dawka początkowa 5-10mg, średnia 20-40mg Sertralina, fluwoksamina- Dawka początkowa 12,5-25mg, średnia mg Działanie przeciwlękowe Działania niepożądane: obniżenie łaknienia, spadek masy ciała, zaburzenia snu, zespół serotoninowy ( zaburzenia świadomości, pobudzenie psychoruchowe, mioklonie, zaburzenia koordynacji, hipertermia, zlewne poty, dreszcze, biegunka, drgawki )

15 Wpływ leków przeciwdepresyjnych na objawy choroby nowotworowej Zmniejszenie bólu neuropatycznego TLPD, mirtazapina, wenlafaksyna Działanie przeciwlękowe mianseryna, mirtazapina, tianeptyna, trazodon Zaburzenia snu mirtazapina, mianseryna, trazodon Przyrost masy ciała mianseryna, mirtazapina, TLPD Zaparcia SSRI

16 Samobójstwa w opiece paliatywnej U 45% chorych z zaawansowaną chorobą nowotworową występują myśli samobójcze W 38% ośrodków opieki paliatywnej miały miejsca samobójstwa W 71% próby samobójcze 59% chorych domagających się eutanazji cierpiało z powodu depresji

17 Kiedy kierować do psychiatry? myśli i tendencje samobójcze znaczne nasilenie objawów depresyjnych pomimo leczenia trudności w doborze właściwego leku nietolerancja leku p.depresyjnego problemy ze współpracą z pacjentem

18 Zaburzenia świadomości w opiece paliatywnej Małgorzata Pilarczyk Katedra i Klinika Medycyny Paliatywnej UM w Poznaniu

19 Zaburzenia świadomości Ilościowe - zwężenie pola świadomości, patologiczna senność (somnolentia) - patologiczny sen głęboki (sopor) - śpiączka (coma) Jakościowe - przymglenie proste - majaczenie (delirium) - zamroczenie (obnubilatio) - splątanie (amentia)

20 Delirium definicja wg DSM IV Ostre zaburzenie czynności mózgu, uwarunkowane chorobą somatyczną, uszkodzeniem organicznym o.u.n., działaniem leków lub innych substancji chemicznych, przebiegające z szybko zmieniającymi się zaburzeniami świadomości i funkcji poznawczych.

21 Delirium kryteria diagnostyczne Przymglenie świadomości zmniejszona zdolność postrzegania otoczenia, mniejsza zdolność koncentracji, podtrzymywania i przemieszczania uwagi Zaburzenia funkcji poznawczych zaburzenia pamięci, dezorientacja co do czasu, miejsca, alo i autopsychiczna, pogorszenie rozumienia i kojarzenia, spowolniały tok myślenia, zatracona spójność myślenia, mogą wystąpić omamy i urojenia Przebieg krótkotrwały i zmienny, rozwój w ciągu kilku godzin, nasilenie objawów zmienne, kilku minutowegodzinne przejaśnienia świadomości, objawy nasilają się nocą i w okresie izolacji chorego

22 Delirium kryteria diagnostyczne Objawy towarzyszące - zaburzenia rytmu snu i czuwania - zaburzenia aktywności psychoruchowej - zaburzenia afektywne - zmiany w eeg - wykładniki zmian somatycznych lub używania substancji chemicznych

23 Epidemiologia około % chorych hospitalizowanych w oddziałach onkologicznych, 75% pacjentów w terminalnej fazie choroby przed śmiercią wzrasta do 80-90% w szpitalach ogólnych % przyjęcia geriatryczne 30-50% Brak wystarczającej ilości badań (metody oceny, zróżnicowane kryteria)

24 Delirium Charakter polietiologiczny ponad połowa przypadków pozostaje nie rozpoznana! tylko 20 30% z przyczyn odwracalnych

25 Nieporozumienia dotyczące delirium Błędnie określa się jako splątanie chorego który źle słyszy, jest niespokojny, bardzo słaby i nie rozumie co się do niego mówi szybko zapomina jest zdezorientowany w czasie lub miejscu ma zaburzenia postrzegania niewyraźnie mówi Jeden objaw nie upoważnia do rozpoznania splątania

26 Objawy zespołu majaczeniowego 1) Stadium zwiastunów (stan predeliryjny) złe samopoczucie, niepokój, bezsenność, bóle głowy, drażliwość, nadwrażliwość na hałasy, chwiejność uczuciowa, przykre marzenia senne, zaburzenia uwagi, nastrój przygnębiony lub euforyczny Czas trwania: kilka godzin kilka dni

27 Objawy zespołu majaczeniowego 1) Stadium rozwiniętej psychozy niepokój ruchowy, zaburzenia postrzegania: złudzenia, omamy wszystkich zmysłów głównie wzrokowych (barwne, ruchliwe, sceniczne) urojenia inkoherentne związane treścią z omamami, często prześladowcze, urojenia dziania się chory przeżywa udział w jakiejś sytuacji i jest przekonany o jej realności, prezentuje adekwatne reakcje uczuciowe Czas trwania: kilka godzin lub dni, rzadko dłużej

28 Objawy zespołu majaczeniowego 1) Stadium zejściowe stopniowe przejaśnienie świadomości, ustępowanie omamów, powrót orientacji, sen terminalny, z którego chory budzi się znużony ale zorientowany, wraca równowaga emocjonalna, z okresu psychozy stwierdza się całkowitą niepamięć, rzadko śpiączka i śmierć Czas trwania: kilka godzin, nie dłużej niż doba

29 Delirium w opiece paliatywnej 42% chorych przyjętych na OP Przyczyny Guzy o.u.n. Zaburzenia metaboliczne (encefalopatia wątrobowa, uremiczna, płucna), elektrolitowe, wyniszczenie nowotworowe, niedokrwistość Leki ( opiaty, antycholinergiczne, radio- i chemioterapia) Związane z nowotworem (ból, długotrwała bezsenność, zaparcie, zatrzymanie moczu, świąd) Nowe,silne bodźce (zmiana otoczenie, zimno, gorąco, pofałdowana pościel)

30 Postępowanie Hospitalizacja, ustalenie przyczyn Ciągły nadzór pielęgniarski Cierpliwa rozmowa z pacjentem Ciche, oświetlone pomieszczenie Kontakt z bliskimi osobami, znajome otoczenie Zabezpieczenie chorego pobudzonego Wyrównywanie zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych Redukcja, zmiana, odstawienie leków Leki przeciwgorączkowe

31 Leczenie farmakologiczne Haloperidol Risperidon Lorafen Lewomepromazyna Midazolam Promazyna

32 Bezsenność - przyczyny Fizjologiczne światło, hałas, koniecznośc wychodzenia do toalety, drzemki w ciągu dnia, wiek Psychologiczne lęk, depresja, obawa przed śmiercią w czasie snu Zła kontrola objawów ( ból, duszność, wymioty, biegunka, świąd, czkawka ) Leki moczopędne, sterydy, benzodwuazepiny, kofeina

33 Bezsenność - postępowanie Ocena ilości przesypianego czasu Czy pacjent ma wygodne łóżko?/materac? Zwiększenie aktywności w ciągu dnia Redukcja światła, hałasu Muzyka relaksacyjna Ciepły napój przed snem

34 Bezsenność - leczenie modyfikacja leków moczopędne leki podawane wieczorem, kortykosteroidy dawka poranna

35 Bezsenność - leczenie Trudności w zasypianiu: midazolam 7.5 mg 15 mg zolpidem ( stilnox) mg Wczesne budzenie się: nitrazepam 5-10 mg zopiklon ( imovane) mg leki trójcykliczne przeciwdepresyjne Odwrócony rytm snu i czuwania: lewomepromazyna (tisercin) 25 50mg chlorprotiksen 15 50mg

36 Bezsenność - leczenie Haloperidol 3-5 mg /noc jeśli chorego męczą koszmary Jeśli nie ma efektu po haloperidolu thioridazyna mg lub tisercin mg

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i

Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny. Wstęp do depresji. Lech Gadecki specjalista psychiatra i Konferencja szkoleniowa - Depresja kryzys globalny Wstęp do depresji Lech Gadecki specjalista psychiatra i Depresja znaczenie terminu Termin depresja jest wieloznaczny: w języku potocznym określa się nim

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży

Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży Zaburzenia nastroju u dzieci i młodzieży: pojedynczy epizod dużej depresji nawracająca duża depresja dystymia mania lub submania stan mieszany zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne Leki przeciwdepresyjne Antydepresanty Mechanizm działania leków przeciwdepresyjnych c) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny (fluoksetyna, paroksetyna) d) Selektywne inhibitory wychwytu serotoniny

Bardziej szczegółowo

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński

Wybrane zaburzenia lękowe. Tomasz Tafliński Wybrane zaburzenia lękowe Tomasz Tafliński Cel prezentacji Przedstawienie najważniejszych objawów oraz rekomendacji klinicznych dotyczących rozpoznawania i leczenia: Uogólnionego zaburzenia lękowego (GAD)

Bardziej szczegółowo

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych

Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Farmakologia leków stosowanych w chorobach afektywnych Prof. UM dr hab. Przemysław Mikołajczak Katedra i Zakład Farmakologii Uniwersytet Medyczny im. K.Marcinkowskiego w Poznaniu 1 Depresja Obniżony nastrój

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii oraz występują

Bardziej szczegółowo

UPORCZYWE ZABURZENIA NASTROJU

UPORCZYWE ZABURZENIA NASTROJU UPORCZYWE ZABURZENIA NASTROJU Dystymia ICD 10 niejednoznaczność terminu, grupa zaburzeń (obejmuje nerwicę depresyjną, depresyjne zaburzenie osobowości, depresję nerwicową, depresję lękową przewlekłą) Dystymia

Bardziej szczegółowo

Depresja u dzieci i młodzieży

Depresja u dzieci i młodzieży SYLWIA WALERYCH Depresja u dzieci i młodzieży Poradnik dla rodziców PROFESJONALNE PUBLIKACJE DLA SZKÓŁ I PLACÓWEK OŚWIATOWYCH Depresja u dzieci i młodzieży Poradnik dla rodziców Autor: Sylwia Walerych

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych Rada Przejrzystości Stanowisko Rady Przejrzystości nr 5/2012 z dnia 27 lutego 2012 r. w zakresie zakwalifikowania/niezasadności zakwalifikowania leku Valdoxan (agomelatinum)

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA van Gogh 1890 DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii

Bardziej szczegółowo

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA

BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA BIOLOGICZNE MECHANIZMY ZACHOWANIA II ZABURZENIA PSYCHICZNE DEPRESJA I SCHIZOFRENIA DEPRESJA CHARAKTERYSTYKA ZABURZENIA Epizod depresyjny rozpoznaje się gdy pacjent jest w stanie obniżonego nastroju, anhedonii

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka

Zaburzenia afektywne. Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Zaburzenia afektywne Justyna Andrzejczak Kognitywistyka Podział wg ICD-10 F30 Epizod maniakalny F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe F32 Epizod depresyjny F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F34 Uporczywe

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii

Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ Wst p Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE

ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE ŚLĄSKIE CENTRUM ZDROWIA PUBLICZNEGO Ośrodek Analiz i Statystyki Medycznej Dział Chorobowości Hospitalizowanej APETYT NA ŻYCIE Katowice 2007 Śl.C.Z.P Dział Chorobowości Hospitalizowanej 23 luty Ogólnopolski

Bardziej szczegółowo

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych

Zasady stosowania leków przeciwdepresyjnych w chorobach neurologicznych Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii 1 Zasady stosowania leków psychotropowych w neurologii Dr hab. n. med. Jan Jaracz Klinika Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego, Poznaƒ WST P Zaburzenia

Bardziej szczegółowo

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH. Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH. Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie DZIAŁANIA NIEPOŻĄDANE LEKÓW PRZECIWDEPRESYJNYCH Małgorzata Luks Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Leki przeciwdepresyjne są grupą leków psychotropowych,

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną

Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Zaburzenia nerwicowe pod postacią somatyczną Mikołaj Majkowicz Zakład Psychologii Klinicznej Katedry Chorób Psychicznych AMG Zaburzenia występujące pod postacią somatyczną Główną cechą zaburzeń pod postacią

Bardziej szczegółowo

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska

Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska Leki p-depresyjne i normotymiczne Dr n.farm. Katarzyna Manikowska 1.Przyczyny i patogeneza chorób afektywnych nie są dokładnie poznane. Klinicyści zajmujący się zaburzeniami afektywnymi podkreślają różnorodność

Bardziej szczegółowo

Narkolepsja. Diagnostyka neurofizjologiczna

Narkolepsja. Diagnostyka neurofizjologiczna Historia badań nad narkolepsją. Diagnostyka neurofizjologiczna Aleksandra Wierzbicka Instytut Psychiatrii i Neurologii, Warszawa 19 wiek Pierwszy opis objawów Lata 1950 Lata 1930 Sleep Onset Pierwsze REM

Bardziej szczegółowo

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii

Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie. Depresja w schizofrenii Autor: Dr Agnieszka Piróg-Balcerzak Samodzielna Pracownia Farmakoterapii Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie Depresja w schizofrenii DANE OGÓLNE Zaburzenia afektywne występują powszechnie wśród

Bardziej szczegółowo

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień

Depresja a uzależnienia. Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Depresja a uzależnienia Maciej Plichtowski Specjalista psychiatra Specjalista psychoterapii uzależnień Alkoholizm w chorobach afektywnych Badania NIMH* (1990) (uzależnienie + nadużywanie) Badania II Kliniki

Bardziej szczegółowo

DZIECKO Z DEPRESJĄ W SZKOLE I PRZEDSZKOLU INFORMACJE DLA RODZICÓW I OPIEKUNÓW

DZIECKO Z DEPRESJĄ W SZKOLE I PRZEDSZKOLU INFORMACJE DLA RODZICÓW I OPIEKUNÓW DZIECKO Z DEPRESJĄ W SZKOLE I PRZEDSZKOLU INFORMACJE DLA RODZICÓW I OPIEKUNÓW CO TO JEST DEPRESJA? Depresja jako choroba czyli klinicznie rozpoznany zespół depresyjny to długotrwały, szkodliwy i poważny

Bardziej szczegółowo

HASHIMOTO A DEPRESJA.

HASHIMOTO A DEPRESJA. Wiesława Sotwin HASHIMOTO A DEPRESJA. Trudności diagnostyczne i (niektóre) ich powody 1. Doświadczenia osobiste. 2. Objawy depresji w Hashimoto. 3. Depresja a/ objawy b/ rozpowszechnienie Treść c/ etiopatogeneza

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne w zespole depresyjnym wieku podeszłego

Problemy pielęgnacyjne w zespole depresyjnym wieku podeszłego Problemy pielęgnacyjne w zespole depresyjnym wieku podeszłego mgr Katarzyna Sachryn specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego Wojewódzki Zespół Lecznictwa Psychiatrycznego w Olsztynie Problemy

Bardziej szczegółowo

Jak zadbać o komfort psychiczny w codziennym życiu

Jak zadbać o komfort psychiczny w codziennym życiu Jak zadbać o komfort psychiczny w codziennym życiu aktualne możliwości terapii niektórych chorób układu nerwowego Małgorzata Dosiak Warszawa, 2016-04-21 Co będzie przedmiotem rozważań Zaburzenia snu bezsenność

Bardziej szczegółowo

Opieka i medycyna paliatywna

Opieka i medycyna paliatywna Lek. med. Katarzyna Scholz Opieka i medycyna paliatywna Informator dla chorych i ich rodzin Centrum Onkologii Ziemi Lubelskiej im. św. Jana z Dukli Lublin, 2011 Szanowni Państwo, Drodzy Pacjenci, Rodziny.

Bardziej szczegółowo

Monika Szewczuk - Bogusławska

Monika Szewczuk - Bogusławska Monika Szewczuk - Bogusławska 1. Zaburzenia ze spektrum autyzmu. 2. Upośledzenie umysłowe (Niepełnosprawność intelektualna). 3. Zaburzenie hiperkinetyczne (ADHD) 4. Zaburzenie opozycyjno-buntownicze 5.

Bardziej szczegółowo

ZESPOŁY PSYCHOPATOLOGICZNE

ZESPOŁY PSYCHOPATOLOGICZNE ZESPOŁY PSYCHOPATOLOGICZNE MÓZG BUDOWA Kora czołowa hipokamp c.migd ałowat e Układ limbiczny wzgórze podwzgórze Płaty czołowe mózgu Kora przedczołowa, zakręt środkowy, Lewa: wygasza, wyłącza emocje, kieruje

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych.

Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych. Zaburzenia i problemy psychiczne pacjentów onkologicznych. Diagnoza choroby nowotworowej i leczenie onkologiczne wymagają psychicznego przystosowania do nowej sytuacji. Zarówno pacjent, jak i jego bliscy

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA STILNOX 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA STILNOX 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA STILNOX 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA - POROZMAWIAJMY NIEJ

DEPRESJA - POROZMAWIAJMY NIEJ DEPRESJA - POROZMAWIAJMY O NIEJ http://oczymlekarze.pl/images/6/2/6/1626 -maski_depresji_ukryte_przyczyny_de presji_ uzalezni en_dea n%20m ccoy_fli ckr_com_ CC%20 BY%202_0.j pg https://mojapsychologia.pl/artykuly/10,zjawiska_spoleczne/42,polska_de

Bardziej szczegółowo

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi

AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi AD/HD ( Attention Deficit Hyperactivity Disorder) Zespół Nadpobudliwości Psychoruchowej z Zaburzeniami Koncentracji Uwagi GENETYCZNIE UWARUNKOWANA, NEUROLOGICZNA DYSFUNKCJA, CHARAKTERYZUJĄCA SIĘ NIEADEKWATNYMI

Bardziej szczegółowo

JAKOŚCIOWE ZABURZENIA ŚWIADOMOŚCI W WIEKU PODESZŁYM

JAKOŚCIOWE ZABURZENIA ŚWIADOMOŚCI W WIEKU PODESZŁYM JAKOŚCIOWE ZABURZENIA ŚWIADOMOŚCI W WIEKU PODESZŁYM ilościowe senność sopor śpiączka Rodzaje zaburzeń świadomości jakościowe przymglenie proste zespoły majaczeniowe zespoły zamroczeniowe zespoły zamroczeniowo-majaczeniowe

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia zachowania i zaburzenia psychotyczne w przebiegu otępienia

Zaburzenia zachowania i zaburzenia psychotyczne w przebiegu otępienia Zaburzenia zachowania i zaburzenia psychotyczne w przebiegu otępienia Tomasz Gabryelewicz 2017 Warszawa Instytut Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej im. M. Mossakowskiego, PAN Warszawa Objawy pozapoznawcze

Bardziej szczegółowo

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych)

Aneks C. (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) Aneks C (zmiany do krajowych pozwoleń na dopuszczenie do obrotu produktów leczniczych) ANEKS I WNIOSKI NAUKOWE I PODSTAWY ZMIANY WARUNKÓW POZWOLENIA (POZWOLEŃ) NA DOPUSZCENIE DO OBROTU Wnioski naukowe

Bardziej szczegółowo

DEPRESJA PROBLEM GLOBALNY

DEPRESJA PROBLEM GLOBALNY DEPRESJA PROBLEM GLOBALNY DEPRESJA MA NEGATYWNY WPŁYW NA NASZE ZDROWIE, RELACJE, PRACĘ, NA CAŁE NASZE ŻYCIE Zazwyczaj jedna negatywna emocja w pewnym stopniu przyciąga za sobą pozostałe. W przypadku depresji

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 104/2014 z dnia 31 marca 2014 r. Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych w sprawie objęcia refundacją produktu leczniczego Valdoxan,

Bardziej szczegółowo

wzrasta drażliwość. Takie objawy nie mieszczą się w ramach klasyfikacji dotyczącej depresji. W związku z tym zdarza się, że u dzieci cierpiących na

wzrasta drażliwość. Takie objawy nie mieszczą się w ramach klasyfikacji dotyczącej depresji. W związku z tym zdarza się, że u dzieci cierpiących na Hasło tegorocznych Światowych Dni Zdrowia obchodzonych 7 kwietnia brzmi: Depresja - porozmawiajmy o niej. Specjaliści pracujący w naszej szkole zachęcają wszystkich rodziców do pogłębienia wiedzy na temat

Bardziej szczegółowo

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych

Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Odrębność pregabaliny w farmakoterapii wybranych zaburzeń psychicznych Wiesław Jerzy Cubała Klinika Psychiatrii Dorosłych GUMed SAPL.GPGAZ.16.06.0727 Katowice 2016 Plan prezentacji Pregabalina zaburzenie

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA STILNOX 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras)

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA STILNOX 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA STILNOX 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia afektywne u osób w wieku podeszłym.

Zaburzenia afektywne u osób w wieku podeszłym. Zaburzenia afektywne u osób w wieku podeszłym. Depresja u osób starszych jest problemem częstym. Niestety z powodu odmienności obrazu klinicznego, ale także przekonań lekarzy pozostaje w wielu przypadkach

Bardziej szczegółowo

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ

Psychoterapia poznawczobehawioralna. chorobami somatycznymi. Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Psychoterapia poznawczobehawioralna pacjentów z chorobami somatycznymi Paulina Wróbel Instytut Psychologii UJ Chory somatycznie i jego sytuacja Poczucie zagrożenia Utrata kontroli Wyłączenie z ról społecznych

Bardziej szczegółowo

Rodzaje zaburzeń psychicznych

Rodzaje zaburzeń psychicznych Choroby psychiczne i rodzaje zaburzeń psychicznych Rodzaje zaburzeń psychicznych Do typowych zaburzeń psychicznych należą: zaburzenia związane ze stresem, zaburzenia adaptacyjne, zaburzenia lękowe, zaburzenia

Bardziej szczegółowo

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum

Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum Elicea, 5 mg, tabletki powlekane Elicea, 10 mg, tabletki powlekane Elicea, 20 mg, tabletki powlekane Escitalopramum wiera ona - - - - lub farmaceucie. Patrz punkt 4. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 1. Lek Elicea zawiera

Bardziej szczegółowo

Agencja Oceny Technologii Medycznych

Agencja Oceny Technologii Medycznych Agencja Oceny Technologii Medycznych www.aotm.gov.pl Rekomendacja nr 1/2012 Prezesa Agencji Oceny Technologii Medycznych z dnia 16 stycznia 2012 r. w sprawie usunięcia z wykazu świadczeń gwarantowanych

Bardziej szczegółowo

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją.

Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. Problemy pielęgnacyjne pacjentów z depresją. mgr Irena Ewa Rozmanowska specjalista w dziedzinie pielęgniarstwa psychiatrycznego fot. Vedran Vidovic shutterstock.com Depresja ma w psychiatrii pozycję podobną

Bardziej szczegółowo

TADEUSZ PARNOWSKI. 3. Farmakoterapia depresji wieku podeszłego FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2007, 1, 17 22

TADEUSZ PARNOWSKI. 3. Farmakoterapia depresji wieku podeszłego FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2007, 1, 17 22 FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII, 2007, 1, 17 22 3. Farmakoterapia depresji wieku podeszłego 3.1. ROZPOWSZECHNIENIE DEPRESJI W WIEKU PODESZŁYM Depresje należą do najczęściej występujących zaburzeń

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Zolpic, 10 mg, tabletki powlekane. Zolpidemi tartras

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Zolpic, 10 mg, tabletki powlekane. Zolpidemi tartras Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Zolpic, 10 mg, tabletki powlekane Zolpidemi tartras Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje

Bardziej szczegółowo

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej

Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Medyczne przyczyny chwiejności emocjonalnej Małgorzata Dąbrowska-Kaczorek Lekarz specjalizujący się w psychiatrii i psychoterapii pozn-behehawioralnej Centrum Diagnozy i Terapii ADHD Zaburzenia psychiczne

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. SIGNOPAM, 10 mg, tabletki Temazepam

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. SIGNOPAM, 10 mg, tabletki Temazepam Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta SIGNOPAM, 10 mg, tabletki Temazepam Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

PLAN ZAJĘĆ DLA KURSU KWALIFIKACYJNEGO OPIEKA PALIATYWNA DLA PIELĘGNIAREK

PLAN ZAJĘĆ DLA KURSU KWALIFIKACYJNEGO OPIEKA PALIATYWNA DLA PIELĘGNIAREK dzień miesiąc dzień tygodnia ilość godzin od-do moduł wykładowca 14 luty sobota 13 9.00-19.30 MODUŁ I- SPECJALISTYCZNY Założenia i podstawy opieki paliatywnej Prekursorzy opieki paliatywnej. Główne ośrodki

Bardziej szczegółowo

WYNIKI BADAŃ LABORATORYJNYCH

WYNIKI BADAŃ LABORATORYJNYCH WYNIKI BADAŃ LABORATORYJNYCH niektórych dopalaczy pobranych na terenie powiatu namysłowskiego Przygotowała : Urszula Modrak 1 Niezły wkręt JWH 081 Walina Fenyloalanina RCS 4 (substancja syntetyczna) (aminokwas)

Bardziej szczegółowo

Nazywam się Wojciech Zinka Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem o aktualnej wiedzy na temat schizofrenii, a zwłaszcza o

Nazywam się Wojciech Zinka Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem o aktualnej wiedzy na temat schizofrenii, a zwłaszcza o Nazywam się Wojciech Zinka Na schizofrenię zachorowałem w roku 2004, w wieku 22 lat Opowiem o aktualnej wiedzy na temat schizofrenii, a zwłaszcza o objawach Przyczyny Początek Fazy Objawy Zwiastunowe Objawy

Bardziej szczegółowo

Materiały do ćwiczeń IV - V dla III RS WWL rok 2014/15

Materiały do ćwiczeń IV - V dla III RS WWL rok 2014/15 Materiały do ćwiczeń IV - V dla III RS WWL rok 2014/15 Leki psychotropowe - podział 1/leki przeciwlękowe (anksjolityki) 2/leki nasenne 3/leki przeciwdepresyjne 4/leki neuroleptyczne ( neuroleptyki)- o

Bardziej szczegółowo

-Ulotka dla pacjenta-

-Ulotka dla pacjenta- -Ulotka dla pacjenta- Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. STILNOX, 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras)

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. STILNOX, 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika STILNOX, 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Zaburzenia snu klasyfikacja i diagnostyka

Zaburzenia snu klasyfikacja i diagnostyka Zaburzenia snu klasyfikacja i diagnostyka Dyssomnie bezsenność nadmierna senność Klasyfikacja zaburzenia rytmu snu i czuwania Parasomnie MARCIN GRABICKI KLINIKA PULMONOLOGII, ALERGOLOGII I ONKOLOGII PULMONOLOGICZNEJ

Bardziej szczegółowo

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43

Depresja u chorych na łuszczycę czwartek, 25 sierpnia 2011 11:43 Jednym z najczęciej występujcych zaburzeń psychologicznych w przebiegu łuszczycy jest depresja. Poniższy artykuł pozwoli czytelnikom dowiedzieć się czym jest depresja, jak j rozpoznać i skutecznie leczyć.

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. SIGNOPAM, 10 mg, tabletki Temazepam

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. SIGNOPAM, 10 mg, tabletki Temazepam Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta SIGNOPAM, 10 mg, tabletki Temazepam Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona informacje ważne

Bardziej szczegółowo

O co pytają na LEPie z farmakoterapii w psychiatrii? dr hab. n. med. Marcin Olajossy

O co pytają na LEPie z farmakoterapii w psychiatrii? dr hab. n. med. Marcin Olajossy O co pytają na LEPie z farmakoterapii w psychiatrii? dr hab. n. med. Marcin Olajossy Główne grupy leków Wskazania Przeciwskazania Działania niepożądane Czasem dawkowanie Leczenie w psychiatrii Leczenie

Bardziej szczegółowo

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem FARMAKOTERAPIA W PSYCHIATRII I NEUROLOGII 98,3,78-82 Antoni Florkowski, Wojciech Gruszczyński, Henryk Górski, Sławomir Szubert, Mariusz Grądys Leczenie zaburzeń depresyjnych u pacjentów z rozpoznaniem

Bardziej szczegółowo

OKSAZEPAM TZF. 10 mg Tabletki powlekane. Oxazepamum

OKSAZEPAM TZF. 10 mg Tabletki powlekane. Oxazepamum Ulotka dla pacjenta Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby móc ją ponownie przeczytać. - Należy zwrócić się do lekarza lub farmaceuty,

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. NASEN, 10 mg, tabletki powlekane Zolpidemi tartras

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika. NASEN, 10 mg, tabletki powlekane Zolpidemi tartras Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika NASEN, 10 mg, tabletki powlekane Zolpidemi tartras Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Leczenie bezdechu i chrapania

Leczenie bezdechu i chrapania Leczenie bezdechu i chrapania Bezdech senny, to poważna i dokuczliwa choroba, dotykająca ok. 4% mężczyzn i 2% kobiet. Warto więc wykonać u siebie tzw. BADANIE POLISOMNOGRAFICZNE, które polega na obserwacji

Bardziej szczegółowo

Janusz Heitzman Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa

Janusz Heitzman Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Janusz Heitzman Instytut Psychiatrii i Neurologii Warszawa Rytm okołodobowy, zeitgeber, światło, hormony: melatonina (modulator rytmu) Regulacyjna aktywność jąder nadskrzyżowaniowych podwzgórza Trakskrypcyjno-translacyjna

Bardziej szczegółowo

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017

PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY I PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA KIERUNKU LEKARSKIM ROK AKADEMICKI 2016/2017 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Leczenie bólu nowotworowego i opieka paliatywna nad dziećmi 2.

Bardziej szczegółowo

SAMOBÓJSTWU MOŻNA ZAPOBIEC!

SAMOBÓJSTWU MOŻNA ZAPOBIEC! Informacja prasowa Styczeń 2006 Beata Ryszewska-Pokraśniewicz Michał Czyżewski SAMOBÓJSTWU MOŻNA ZAPOBIEC! Od kilku lat, we wszystkich krajach rozwijających się, liczba osób z zaburzeniami depresyjnymi

Bardziej szczegółowo

Zasady leczenia zaburzeń psychicznych

Zasady leczenia zaburzeń psychicznych Wczesne objawy zaburzeń psychicznych i zasady ich leczenia Zasady leczenia zaburzeń psychicznych Podstawowymi zasadami w leczeniu zaburzeń i chorób psychicznych są: wczesne rozpoznawanie objawów i interwencje

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. COAXIL 12,5 mg tabletki powlekane Tianeptinum natricum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. COAXIL 12,5 mg tabletki powlekane Tianeptinum natricum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta COAXIL 12,5 mg tabletki powlekane Tianeptinum natricum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko

Hipoglikemia. przyczyny, objawy, leczenie. Beata Telejko Hipoglikemia przyczyny, objawy, leczenie Beata Telejko Klinika Endokrynologii, Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Definicja hipoglikemii w cukrzycy Zespół objawów

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. NOCTOFER, 0,5 mg, tabletki NOCTOFER, 1 mg, tabletki Lormetazepam

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. NOCTOFER, 0,5 mg, tabletki NOCTOFER, 1 mg, tabletki Lormetazepam Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta NOCTOFER, 0,5 mg, tabletki NOCTOFER, 1 mg, tabletki Lormetazepam Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować

Bardziej szczegółowo

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1

JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 JAKOŚĆ ŻYCIA I PRZYSTOSOWANIE PSYCHOSPOŁECZNE DZIECI I MŁODZIEŻY Z NERWIAKOWŁÓKNIAKOWATOŚCIĄ TYPU 1 dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 w Bydgoszczy Katedra i Klinika Psychiatrii

Bardziej szczegółowo

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny Projekt jest współfinansowany ze środków Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej w ramach Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich na lata 2014 2020 Depresja wyzwanie dla współczesnej medycyny

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. HYPNOGEN 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras)

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. HYPNOGEN 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta HYPNOGEN 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

Otępienie Depresja Zaburzenia świadomości Zaburzenia snu Katarzyna Broczek Klinika Geriatrii WUM kbroczek@gmail.com

Otępienie Depresja Zaburzenia świadomości Zaburzenia snu Katarzyna Broczek Klinika Geriatrii WUM kbroczek@gmail.com Psychogeriatria Otępienie Depresja Zaburzenia świadomości Zaburzenia snu Katarzyna Broczek Klinika Geriatrii WUM kbroczek@gmail.com Arystoteles (384-322 p.n.e.) Zachęta do filozofii Należałoby bowiem określić

Bardziej szczegółowo

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY

PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY PROGRAM NAUCZANIA PRZEDMIOTU FAKULTATYWNEGO NA WYDZIALE LEKARSKIM I ROK AKADEMICKI 2014/2015 PRZEWODNIK DYDAKTYCZNY 1. NAZWA PRZEDMIOTU : Leczenie bólu nowotworowego i opieka paliatywna nad dziećmi 2.

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... Wprowadzenie... Rozdział 1. Zasady uzyskiwania zgody na badanie i przebieg badania psychiatrycznego

Przedmowa... Wprowadzenie... Rozdział 1. Zasady uzyskiwania zgody na badanie i przebieg badania psychiatrycznego Spis treści Przedmowa............................................................ Wprowadzenie........................................................... Część I. Diagnostyka kliniczna w psychiatrii wieku

Bardziej szczegółowo

Art copyright 2012, 2008 by Nursing Education Consultants. Leki psychoaktywne 159

Art copyright 2012, 2008 by Nursing Education Consultants. Leki psychoaktywne 159 Art copyright 2012, 2008 by Nursing Education Consultants. Leki psychoaktywne 159 Leki psychoaktywne 160 DZIAŁANIE Najważniejsze informacje Selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) SSRI

Bardziej szczegółowo

XENTIC 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras)

XENTIC 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA XENTIC 10 mg, tabletki powlekane (Zolpidemi tartras) Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zażyciem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie potrzeby

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta TRANXENE 20, 20 mg, proszek i rozpuszczalnik do sporządzania roztworu do wstrzykiwań Dikalii clorazepas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki

Bardziej szczegółowo

arypiprazolu Twój przewodnik na temat Broszura informacyjna dla pacjenta/opiekuna Arypiprazol (Lemilvo)

arypiprazolu Twój przewodnik na temat Broszura informacyjna dla pacjenta/opiekuna Arypiprazol (Lemilvo) Twój przewodnik na temat arypiprazolu Arypiprazol (Lemilvo) Broszura informacyjna dla pacjenta/opiekuna Twój przewodnik na temat arypiprazolu 3 Wprowadzenie Twój lekarz rozpoznał u Ciebie zaburzenia afektywne

Bardziej szczegółowo

Dzieci też przeżywają żałobę. Jak wspierać rodzinę po stracie? Milena Pacuda Anna Sokołowska

Dzieci też przeżywają żałobę. Jak wspierać rodzinę po stracie? Milena Pacuda Anna Sokołowska Dzieci też przeżywają żałobę. Jak wspierać rodzinę po stracie? Milena Pacuda Anna Sokołowska Podstawy teoretyczne Jak kształtuje się pojęcie śmierci u dzieci? Dzieci w wieku do 4 lat: do 2 roku życia poczucie

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIA AFEKTYWNE DWUBIEGUNOWE

ZABURZENIA AFEKTYWNE DWUBIEGUNOWE ZABURZENIA AFEKTYWNE DWUBIEGUNOWE F 31 F 31.0 F 31.1 F 31.2 F 31.3 F 31.4 F 31.5 F 31.6 F 31.7 F 31.8 F 31.9 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe Zaburzenia afektywne dwubiegunowe, obecnie epizod hipomanii

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CLEMASTINUM WZF, 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Clemastinum

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. CLEMASTINUM WZF, 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Clemastinum Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta CLEMASTINUM WZF, 1 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań Clemastinum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM

Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Marcin Leszczyk SKN przy Klinice Chorób Wewnętrznych i Kardiologii WUM Definicja NS to zespół kliniczny, w którym wskutek dysfunkcji serca jego pojemność minutowa jest zmniejszona w stosunku do zapotrzebowania

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Noctofer, 0,5 mg, tabletki Noctofer, 1 mg, tabletki Lormetazepam

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Noctofer, 0,5 mg, tabletki Noctofer, 1 mg, tabletki Lormetazepam Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Noctofer, 0,5 mg, tabletki Noctofer, 1 mg, tabletki Lormetazepam Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Aurorix, 150 mg, tabletki powlekane Aurorix, 300 mg, tabletki powlekane.

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Aurorix, 150 mg, tabletki powlekane Aurorix, 300 mg, tabletki powlekane. Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Aurorix, 150 mg, tabletki powlekane Aurorix, 300 mg, tabletki powlekane Moclobemidum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Zolpidem Vitama, 10 mg, tabletki powlekane. Zolpidemi tartras

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. Zolpidem Vitama, 10 mg, tabletki powlekane. Zolpidemi tartras Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta Zolpidem Vitama, 10 mg, tabletki powlekane Zolpidemi tartras Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. TRANXENE, 5 mg, kapsułki TRANXENE, 10 mg, kapsułki Dikalii clorazepas

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. TRANXENE, 5 mg, kapsułki TRANXENE, 10 mg, kapsułki Dikalii clorazepas Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta TRANXENE, 5 mg, kapsułki TRANXENE, 10 mg, kapsułki Dikalii clorazepas Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. BACLOFEN POLPHARMA, 10 mg, tabletki BACLOFEN POLPHARMA, 25 mg, tabletki.

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. BACLOFEN POLPHARMA, 10 mg, tabletki BACLOFEN POLPHARMA, 25 mg, tabletki. Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta BACLOFEN POLPHARMA, 10 mg, tabletki BACLOFEN POLPHARMA, 25 mg, tabletki Baclofenum Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem

Bardziej szczegółowo

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r.

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. Dziennik Ustaw Nr 269 15687 Poz. 1597 1597 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA 1) z dnia 12 grudnia 2011 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych Na

Bardziej szczegółowo

ZABURZENIE DEPRESYJNE NAWRACAJĄCE

ZABURZENIE DEPRESYJNE NAWRACAJĄCE ZABURZENIE DEPRESYJNE NAWRACAJĄCE F33 Zaburzenia depresyjne nawracające F.33.0 Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod depresyjny łagodny F33.1 Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod

Bardziej szczegółowo

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA

ŚWIATOWY DZIEŃ ZDROWIA Depresja Inż. Agnieszka Świątkowska Założenia kampanii Światowy Dzień Zdrowia obchodzony co roku 7 kwietnia, w rocznicę powstania Światowej Organizacji Zdrowia daje nam unikalną możliwość mobilizacji działań

Bardziej szczegółowo

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz

Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka. Dariusz Mazurkiewicz Mechanizmy biologiczne i psychologiczno społeczne regulujace zachowanie człowieka Dariusz Mazurkiewicz Podejście biologiczne: Zachowanie człowieka jest zdeterminowane czynnikami natury biologicznej: neuroprzekaźniki

Bardziej szczegółowo

Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych

Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Smutni nastoletni Kampania antydepresyjna Fundacji ITAKA, Centrum Poszukiwań Ludzi Zaginionych Listopad 2013 Czas dorastania

Bardziej szczegółowo

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. NEORELIUM, 5 mg, tabletki powlekane Diazepam

Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta. NEORELIUM, 5 mg, tabletki powlekane Diazepam Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla pacjenta NEORELIUM, 5 mg, tabletki powlekane Diazepam Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy zachować tę ulotkę, aby w razie

Bardziej szczegółowo

Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 03-04.03.2013

Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 03-04.03.2013 Polskie Towarzystwo Interwencji Kryzysowej Oferta Edycje 1 1 Z DEPRESJĄ NIE DO TWARZY 3-4.3.13 Wrocław Oferta Edycje 1 Informacja prasowa Polskie Towarzystwo Interwencji Kryzysowej we współpracy z Dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM

POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM POROZUMIENIE CZY KONFLIKT? O AKCEPTACJI CHOROBY. PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY NF1 W KONTEKŚCIE RODZINNYM dr n. med. Magdalena Trzcińska Szpital Uniwersytecki nr 1 im. dr. A. Jurasza w Bydgoszczy NF1 W RODZINIE

Bardziej szczegółowo

Onirex stosuje się wyłącznie w leczeniu ciężkiej bezsenności, zaburzającej prawidłowe funkcjonowanie lub niezwykle uciążliwej dla pacjenta.

Onirex stosuje się wyłącznie w leczeniu ciężkiej bezsenności, zaburzającej prawidłowe funkcjonowanie lub niezwykle uciążliwej dla pacjenta. Ulotka dołączona do opakowania: informacja dla użytkownika Onirex, 10 mg, tabletki powlekane Zolpidemi tartras Należy uważnie zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku, ponieważ zawiera ona

Bardziej szczegółowo

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Asentra, 50 mg, tabletki powlekane Asentra, 100 mg, tabletki powlekane Sertralinum

ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA. Asentra, 50 mg, tabletki powlekane Asentra, 100 mg, tabletki powlekane Sertralinum ULOTKA DLA PACJENTA: INFORMACJA DLA UŻYTKOWNIKA Asentra, 50 mg, tabletki powlekane Asentra, 100 mg, tabletki powlekane Sertralinum Należy zapoznać się z treścią ulotki przed zastosowaniem leku. - Należy

Bardziej szczegółowo