Rys Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "Rys. 4.2.1. Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach 1995-2010"

Transkrypt

1 4.2. Grażyna Korzeniak, Dynamika rynku pracy, podmiotów gospodarczych, budżetów gmin, procesów inwestycyjnych, ochrony środowiska w małych i średnich miastach Polski w okresie [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str W publikacji zostały zaprezentowane wyniki projektu badawczego pt.: Zróżnicowanie procesów rozwojowych małych i średnich miast i jego wpływ na rozwój policentryczny systemu osadniczego Polski, sfinansowanego ze środków Narodowego Centrum Nauki przyznanych na podstawie decyzji numer DEC-2011/01/B/HS4/ Rynek pracy Liczba pracujących i udział pracujących w liczbie ludności W okresie w skali Polski nastąpił przeszło półmilionowy spadek liczby pracujących, przy istotnych różnicach między województwami a także grupami miast. O takim spadku zadecydowały procesy zachodzące w latach , w którym to okresie liczba pracujących spadła o 17,2% i mimo znaczącego przyrostu o 13,7% w podokresie , bilans miejsc pracy był niekorzystny (Tab ). W całym okresie przyrost liczby pracujących odnotowany został tylko w województwach mazowieckim (7,7%) i wielkopolskim 3,7% (Tab ). Te województwa charakteryzowały się też relatywnie niższym wzrostem udziału ludności w wieku poprodukcyjnym. Najbardziej drastyczne spadki liczby pracujących odnotowano w województwach opolskim (-19,5%), zachodniopomorskim (-18,9%) i śląskim (-18,7%), przy wysokim wzroście w tych województwach udziału ludności w wieku poprodukcyjnym. Te trzy województwa charakteryzowały się też najsilniejszymi spadkami liczby pracujących w okresie i stosunkowo niskimi wzrostami w podokresie (Tab , 4.2.3). Tab Zmiany liczby pracujących w województwach w latach Liczba pracujących Zmiany liczby pracujących w latach (%) dolnośląskie ,7 18,8-5,8 kujawsko-pomorskie ,4 13,4-3,0 lubelskie ,1 9,7-11,3 lubuskie ,4 16,6-7,1 łódzkie ,3 14,9-6,1 małopolskie ,8 16,7-1,8 mazowieckie ,1 17,2 7,7 opolskie ,4 9,4-19,5 podkarpackie ,8 12,4-3,1 podlaskie ,7 12,4-5,3 pomorskie ,5 14,5-4,3 śląskie ,5 9,1-18,7 świętokrzyskie ,4 13,3-11,0 warmińsko-mazurskie ,6 9,4-6,6 wielkopolskie ,5 13,3 3,7 zachodniopomorskie ,3 10,1-18,9 Polska ogółem ,2 13,7-5,8 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL GUS

2 W skali Polski spadek liczby pracujących w okresie dotknął wszystkie grupy miast (Rys ), jednak najsilniej miasta małe i średnie poza obszarami metropolitalnymi, które też charakteryzowały największe wzrosty udziału ludności w wieku poprodukcyjnym. W tej grupie liczba miejsc pracy spadła o tj. o 12,2%, a ujemna dynamika dotyczyła miast tej grupy we wszystkich województwach (Tab , 4.2.3). Niekorzystna była również sytuacja w miastach małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych, gdzie ubyło ok. 85 tys. miejsc pracy czyli 10,9 %. Ten spadek nie wystąpił jednak we wszystkich województwach. Przyrosty liczby pracujących wystąpiły w miastach tej grupy w woj. małopolskim (23,1%), a także pomorskim, wielkopolskim, kujawsko-pomorskim, dolnośląskim i mazowieckim. Wysokie spadki natomiast w łódzkimi, zachodniopomorskim, lubelskim. Spadek liczby pracujących był wysoki również w tej grupie miast we wszystkich województwach o wykształconych obszarach funkcjonalnych mających charakter krajowy. Najmniej drastyczne w skali kraju spadki procentowe liczby pracujących dotknęły miasta duże obszarów metropolitalnych. Była to jednak liczba ok. 130 tys., co stanowiło 3,8%. Do tej stosunkowo niedużej skali spadku, mimo dużych spadków liczby pracujących w dużych miastach metropolii śląskiej, przyczyniły się głównie przyrosty liczby pracujących w Warszawie, Wrocławiu, Rzeszowie (Tab ). Miasta duże, poza obszarami metropolitalnymi cechował również wysoki spadek liczby pracujących, który w skali Polski wynosił ok. 65 tys. (11,2%). Znaczący udział w tym spadku miały szczególnie Radom, Tarnów, Koszalin, Rybnik i Elbląg. Korzystna sytuacja wystąpiła jedynie w Legnicy. Rys Zmiany liczby pracujących w grupach miast w Polsce w latach

3 W grupie miast małych i średnich obserwowane były duże różnice dynamiki liczby pracujących pomiędzy podgrupami. Miasta najmniejsze obszarów metropolitalnych, liczące do mieszkańców cechowały się w całym okresie kilkuprocentowym przyrostem liczby pracujących, wynikającym z korzystnej dynamiki w podokresie 2003 (Tab ). Stryków w woj. łódzkim i Niepołomice w woj. małopolskim były miastami małymi o największym bezwzględnym przyroście miejsc pracy. Natomiast już miasta średnie z grupy liczącej mieszkańców cechował w całym okresie spadek liczby pracujących na poziomie 25,5% oraz najmniejszy przyrost w podokresie Miastami tej grupy o najsilniejszym ubytku miejsc pracy były Lędziny i Myszków w woj. śląskim, a także Świdnik w lubelskim i Otwock w mazowieckim. W grupie miast małych położonych poza obszarami metropolitalnymi najwyższy bezwzględny spadek liczby pracujących został odnotowany w Prochowicach w woj. dolnośląskim, Ożarowie w świętokrzyskim, Dusznikach w dolnośląskim, Stroniu w śląskim, Zawadzkich w opolskim. Wśród miast średniej wielkości położonych poza obszarami metropolitalnymi najsilniejsze spadki bezwzględne liczby pracujących wystąpiły w Ostrowcu Świętokrzyskim w woj. świętokrzyskim, Trzebini w małopolskim, Koninie w wielkopolskim i Kędzierzynie Koźlu w opolskim. Szczególnie korzystna dynamika pracujących cechowała Polkowice w dolnośląskim, Mielec w podkarpackim, Kwidzyn w pomorskim. Miasta o spadającej liczbie pracujących przeważały w większości województw, w tym zarówno w obszarach metropolitalnych, jak i poza nimi. Największa ich koncentracja występowała w województwie śląskim i dolnośląskim. Najmniejszy ich udział miał miejsce w województwie wielkopolskim i mazowieckim (Rys ). Tab Zmiany liczby pracujących w grupach i podgrupach miast w Polsce w latach Grupy i podgrupy Liczba pracujących Zmiany liczby pracujących latach miast miasta a ,5 31,9 7,5 miasta b ,0 25,4 6,6 miasta c ,5 11,4-11,4 miasta d ,2 16,1-1,6 miasta e ,0 3,5-25,5 miasta małe i średnie w OM a-e łącznie ,8 12,4-10,9 miasta f ,3 13,5-7,2 miasta g ,8 8,6-15,2 miasta h ,1 9,2-10,5 miasta i ,7 9,3-13,4 miasta j ,3 8,7-12,3 miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie ,7 9,3-12,2 miasta duże w OM ,3 13,5-3,8

4 miasta duże poza OM ,7 10,6-11,2 Polska ogółem ,2 13,7-5,8 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL GUS

5 Rys Rozkład przestrzenny miast małych i średnich o zróżnicowanej dynamice liczby pracujących w latach Małe i średnie miasta w obszarach metropolitalnych i poza nimi cechują zróżnicowane zależności między liczbą pracujących i liczbą mieszkańców. Poza obszarami

6 metropolitalnymi grupę małych i średnich cechował większy niż w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych wzrost liczby pracujących następujący wraz ze wzrostem liczby ludności miast (Rys ). Wyjątek stanowią najmniejsze miasta obszarów metropolitalnych. Wskazuje to na funkcje mieszkaniowe tych miast, a poza obszarami metropolitalnymi na znaczenie miast małych i średnich jako lokalnych i regionalnych rynków pracy. Przy średnim w kraju spadku udziału pracujących w liczbie mieszkańców w całym okresie wynoszącym 5,6%, dynamika była korzystna w podokresie , kiedy to udział pracujących w liczbie ludności kraju wzrósł, a szczególnie wysoki był w dużych miastach obszarów metropolitalnych a także najmniejszych miastach położonych w obszarach metropolitalnych. Zmiany udziału pracujących w liczbie mieszkańców w okresie przebiegały odmiennie niż zmiany liczby pracujących. W obszarach metropolitalnych, przy rosnącej liczbie ludności, spadek udziału pracujących w miastach małych i średnich w skali kraju był wyższy niż poza tymi obszarami, przy spadającej w tej grupie liczbie ludności. Rys Zmiany liczby pracujących i liczby mieszkańców w miastach małych i średnich różnej wielkości w latach Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL GUS Do województw o korzystnej dynamice udziału pracujących w liczbie mieszkańców w małych i średnich miastach w obszarach metropolitalnych należały małopolskie, kujawskopomorskie, pomorskie i lubuskie. W woj. mazowieckim, przy wysokim wzroście liczby mieszkańców i stosunkowo umiarkowanym wzroście udziału ludności w wieku poprodukcyjnym udział ten w małych i średnich miastach w obszarze metropolitalnym spadł blisko 10%, podczas kiedy w skali województwa wzrósł. Zmniejszył się też w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych w pozostałych województwach, a najsilniej w śląskim, które też

7 charakteryzowała najmniej korzystna dynamika w skali regionu. Najsilniejszy spadek w tej grupie miast odnotowano w woj. podlaskim, mimo że w skali całego województwa wskaźnik ten był znacznie korzystniejszy niż średnia krajowa. Natomiast poza obszarami metropolitalnymi udział pracujących w liczbie mieszkańców w małych i średnich miastach, malał we wszystkich województwach, a najsilniej w śląskim i opolskim. Jednocześnie do tej grupy należą też miasta o bardzo dużych procentowych wzrostach udziału pracujących np. Rydzyna w woj. wielkopolskim, Mszczonów w woj. mazowieckim, Kunów w woj. świętokrzyskim. Szczególnie duża liczba miast tej grupy o korzystnym rozwoju miejsc pracy występuje w woj. wielkopolskim. W grupie miast dużych obszarów metropolitalnych nastąpił niewielki spadek udziału pracujących w liczbie mieszkańców w skali kraju, przy dużych różnicach międzyregionalnych. Korzystnymi zmianami udziału pracujących w liczbie ludności charakteryzowała się przede wszystkim Warszawa, a ponadto Łódź, Opole, Rzeszów, Kielce i Poznań. Najmniej korzystna sytuacja wystąpiła w Szczecinie. Bezrobotni Znaczna utrata miejsc pracy towarzysząca procesom transformacji spowodowała, że liczba bezrobotnych wynosząca w roku 2003, stanowiła przeszło 13 procentowy w skali kraju udział w liczbie ludności w wieku produkcyjnym. Okres cechował się znacznym zmniejszeniem liczby bezrobotnych i udziału bezrobotnych, czyli stopy bezrobocia. W 2003 r. najwyższy udział, wynoszący 19% bezrobotnych odnotowany został w woj. warmińsko-mazurskim, a najniższy w małopolskim (10,4%) i śląskim (10,7%). Natomiast w roku 2010 najwyższy wskaźnik bezrobotnych miał miejsce również w woj. warmińsko-mazurskim, lecz wynosił już 11,1%. Tab Zmiany liczby bezrobotnych w województwach w latach województwa Liczba bezrobotnych dolnośląskie kujawsko-pomorskie łódzkie lubelskie lubuskie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie Polska ogółem

8 W okresie najsilniejsze spadki liczby bezrobotnych odnotowano w województwach pomorskim, wielkopolskim, śląskim, łódzkim, dolnośląskim, zachodniopomorskim, a więc w województwach o obszarach funkcjonalnych, o charakterze metropolitalnym. W województwach mazowieckim i małopolskim spadek tego udziału był wprawdzie mniejszy, ale przy utrzymujących się w tych województwach relatywnie niewysokich udziałach bezrobotnych. Najsilniejsze spadki udziału bezrobotnych charakteryzowały woj. wielkopolskie, przez co w tym województwie udział bezrobotnych osiągnął najmniejsze wartości w kraju, które charakteryzowały też woj. śląskie (Tab ). W skali kraju udział bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym był zróżnicowany w poszczególnych grupach miast. Najniższym udziałem charakteryzowała się grupa miast dużych położonych w obszarach metropolitalnych o udziale bezrobotnych w roku 2003 wynoszącym 8,7 oraz 5,1% w 2010 r. (Tab ). Tab Zmiany udziału bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym w grupach i podgrupach miast w Polsce w latach Udział bezrobotnych w liczbie ludności Grupy miast w wieku produkcyjnym (%) miasta a 11,5 6,3 miasta b 11,7 6,2 miasta c 10,9 6,4 miasta d 10,0 6,0 miasta e 12,3 6,6 miasta małe i średnie w OM a-e łącznie 10,6 6,0 miasta f 17,1 10,2 miasta g 17,7 10,5 miasta h 16,3 9,8 miasta i 14,7 8,6 miasta j 14,1 8,6 miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie 15,8 9,4 miasta duże w OM 8,7 5,1 miasta duże poza OM 13,5 8,7 Polska ogółem 13,2 7,9 Wśród miast małych i średnich niższe wskaźniki stopy bezrobocia charakteryzowały miasta w obszarach metropolitalnych (10,6% w 2003 r. i 6,0% w 2010 r.). Poza tymi obszarami w tej grupie wielkościowej miast udział bezrobotnych wynosił 15,8% w roku 2003 i 9,4% w roku 2010, a więc był istotnie wyższy niż średnia krajowa. Zmniejszenie udziału bezrobotnych w tych miastach obszarów metropolitalnych było znacznie silniejsze niż poza tymi obszarami i było też większe niż w miastach centralnych (Tab , 4.2.5). Zmiany w okresie liczby i udziału bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym w grupach miast w poszczególnych województwach były zróżnicowane (Tab ). Silniejsze spadki udziału w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych niż poza nimi wystąpiły w większości województw, jednakże znacząca była również liczba województw o sytuacji odwrotnej (lubelskie, małopolskie, opolskie, podlaskie, pomorskie, śląskie, zachodniopomorskie). Zmiany udziału bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym w miastach małych i średnich położonych poza obszarami

9 metropolitalnymi były znacząco wyższe w woj. podlaskim, a także lubelskim i zachodniopomorskim. Tab Zmiany liczby bezrobotnych w grupach i podgrupach miast w województwach w latach Województwo miasta małe i średnie w OM Zmiany liczby bezrobotnych (%) miasta małe miasta duże i średnie w OM poza OM województwo dolnośląskie -52,1-44,3-52,6-46,0 kujawsko-pomorskie -41,6-33,8-42,7-34,3 lubelskie -27,9-34,1-22,3-31,4 lubuskie -57,7-41,2-52,8-45,2 łódzkie -42,0-41,3-48,3-43,5 małopolskie -26,8-33,7-37,4-31,6 mazowieckie -34,7-33,2-38,2-34,4 opolskie -21,3-41,9-39,5-40,2 podkarpackie -32,8-23,4-7,2-22,0 podlaskie -0,7-27,3-6,1-21,5 pomorskie -36,7-44,7-55,0-45,3 śląskie -48,4-39,0-50,5-44,3 świętokrzyskie -43,4-35,5-31,0-35,1 warmińsko-mazurskie -41,0-37,3-40,1-37,8 wielkopolskie -53,0-44,3-48,8-45,5 zach. pomorskie -34,5-42,7-43,9-42,4 Polska ogółem -40,9-38,3-43,6-38,4 Przyjazdy do pracy Według badań Głównego Urzędu Statystycznego (Dojazdy 2010) wykonanych dla roku 2006 do pracy w Polsce dojeżdżało ponad 2,3 mln osób, co stanowił ok. 25% ogółu zatrudnionych. Natężenie dojazdów do pracy było zróżnicowane przestrzennie. Najwięcej osób dojeżdżało do pracy w woj. śląskim (ok. 17% zatrudnionych, tj. 394 tys.). Duży udział dojeżdżających do pracy wśród osób zatrudnionych województwa występował również w województwach wielkopolskim, mazowieckim, małopolskim. Najmniej w podlaskim (33 tys.) i lubuskim (57 tys.). W skali kraju wskaźniki przyjazdów do pracy wyższe były w małych i średnich miastach położonych w obszarach metropolitalnych niż poza nimi (Tab ). Według danych za rok 2006 w poszczególnych województwach różne było znaczenie miast różnych grup jako ośrodków dojazdów do pracy. Największym wskaźnikiem dojeżdżających do pracy w liczbie mieszkańców charakteryzował się Rzeszów, a także miasta małe i średnie w jego obszarze funkcjonalnym. W województwie podkarpackim wyższe niż w innych regionach było też znaczenie miast małych i średnich spoza obszarów metropolitalnych. Silniejszy wskaźnik przyjeżdżających do pracy do miast małych i średnich obszarów metropolitalnych niż do miast centralnych charakteryzował województwa dolnośląskie, lubelskie, lubuskie, małopolskie, podlaskie, pomorskie, świętokrzyskie. Zdecydowana przewaga, jako ośrodków dojazdów do pracy, miast centralnych nad obu grupami miast małych i średnich występowała w województwie podkarpackim, śląskim, opolskim, warmińsko-mazurskim, wielkopolskim a także mazowieckim.

10 Tab Liczba osób przyjeżdżających do pracy na 1000 mieszkańców oraz udział osób przyjeżdżających do pracy w ogólnej liczbie pracujących w grupach i podgrupach miast w Polsce w roku 2006 Grupy miast Liczba osób przyjeżdżających do pracy na 1000 mieszkańców 2006 Udział osób przyjeżdżających do pracy w ogólnej liczbie pracujących 2006 (%) miasta a 102,3 43 miasta b 93,0 40 miasta c 83,5 35 miasta d 84,3 37 miasta e 67,2 30 miasta małe i średnie w OM a-e łącznie 79,8 35 miasta f 72,1 39 miasta g 78,5 35 miasta h 85,4 32 miasta i 81,6 29 miasta j 59,1 22 miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie 75,8 29 miasta duże w OM 84,2 25 miasta duże poza OM 66,2 23 Tab Liczba osób przyjeżdżających do pracy na 1000 mieszkańców oraz udział osób przyjeżdżających do pracy w ogólnej liczbie pracujących w grupach miast w województwach w roku 2006 Województwo Liczba osób przyjeżdżających do pracy na 1000 mieszkańców w 2006 r. miasta miasta małe małe i średnie miasta duże i średnie poza w OM OM w OM Udział osób przyjeżdżających do pracy w ogólnej liczbie pracujących 2006 r. (%) miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM dolnośląskie 107,0 70,3 65,9 37,3 29,8 21,1 kujawsko-pomorskie 52,3 50,7 52,3 23,4 21,7 17,0 lubelskie 70,1 62,4 75,8 29,8 24,7 25,3 lubuskie 78,9 65,5 68,6 36,0 26,6 22,4 łódzkie 51,0 65,1 42,4 24,8 24,7 15,4 małopolskie 154,2 135,9 81,8 48,6 46,5 23,9 mazowieckie 81,1 70,1 98,4 37,8 26,1 22,0 opolskie 63,4 59,2 123,6 23,9 24,0 33,0 podkarpackie 180,9 139,5 212,5 60,3 41,2 47,8 podlaskie 45,1 22,8 38,7 26,1 11,0 14,9 pomorskie 91,9 60,5 74,3 48,3 23,8 25,8 śląskie 76,4 98,3 114,7 32,3 36,7 39,3 świętokrzyskie 120,1 89,3 80,4 47,8 33,0 24,6 warmińsko-mazurskie 38,3 44,9 67,9 20,1 19,2 19,6 wielkopolskie 96,2 94,2 108,8 41,3 32,8 27,4 zachodniopomorskie 38,7 41,3 37,5 18,2 20,7 13,6

11 Rys Udział dojeżdżających do pracy w ogólnej liczbie pracujących w grupach miast w województwach w roku 2006 Wyższe wskaźniki dojazdów do pracy na 1000 mieszkańców w miastach małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych niż poza nimi występowały w większości województw z wyjątkiem łódzkiego, śląskiego, warmińsko-mazurskiego i zachodniopomorskiego. Miasta małe i średnie obszarów metropolitalnych charakteryzował też wyższy wskaźnik dojeżdżających niż miasta centralne w województwach dolnośląskim, lubuskim łódzkim, podlaskim, pomorskim, świętokrzyskim. Również małe i średnie miasta spoza obszaru metropolitalnego cechowały wyższe wskaźniki niż miasta centralne w województwach dolnośląskim, łódzkim, małopolskim, świętokrzyskim i zachodniopomorskim. Zdecydowana dominacja miasta centralnego nad obydwoma grupami miast małych i średnich charakteryzowała Opole, Rzeszów, duże miasta metropolii śląskiej, Olsztyn, Poznań a także Warszawę (Tab , Rys , Tab , Rys ). Podsumowanie W okresie w Polsce nastąpił około 6 procentowy spadek liczby pracujących, przy silnie ujemnej dynamice w podokresie okresie , której nie wyrównał znaczący wzrost liczby pracujących w podokresie Przy średnim w kraju spadku udziału pracujących w liczbie ludności w całym okresie wynoszącym 5,6%, dynamika była korzystna w podokresie , kiedy to udział pracujących w liczbie ludności kraju wzrósł o 12,7%, a szczególnie wysoki wzrost wystąpił w dużych i najmniejszych miastach położonych w obszarach metropolitalnych.

12 W okresie przyrost liczby pracujących odnotowany został tylko w województwach mazowieckim i wielkopolskim. Najbardziej drastyczne spadki liczby pracujących odnotowano w województwach opolskim, zachodniopomorskim i śląskim. W skali Polski spadek liczby pracujących w okresie dotknął wszystkie grupy miast. Jedyną podgrupą miast, w której w skali kraju nastąpił przyrost miejsc pracy były miasta małe do mieszkańców w obszarach metropolitalnych. Najsilniejsze spadki liczby pracujących wystąpiły w grupie miast małych i średnich położonych poza obszarami metropolitalnymi i w tej grupie odnotowano zmniejszenie liczby miejsc pracy we wszystkich województwach. W skali kraju najmniej drastyczne spadki procentowe liczby pracujących dotknęły miasta duże obszarów metropolitalnych. W grupie miast małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych, przy spadku w okresie liczby pracujących w tych miastach w skali kraju, wystąpiły znaczne różnice pomiędzy województwami. Wysokim wzrostem liczby pracujących w tej grupie miast charakteryzowały się województwa małopolskie i pomorskie. Dodatnia dynamika została też odnotowana w województwie dolnośląskim, wielkopolskim, kujawsko-pomorskim i mazowieckim. Wszystkie województwa o dodatniej dynamice pracujących w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych należą do grupy regionów o wykształconych obszarach funkcjonalnych miast centralnych, określonych w Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 jako metropolitalne. Regionami o tym typie obszarów funkcjonalnych o malejącej liczbie pracujących w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych były województwa śląskie i zachodniopomorskie, które charakteryzował też najwyższy w kraju spadek liczby pracujących w miastach centralnych. Spadek udziału pracujących w liczbie ludności kraju był nieznacznie niższy niż spadek liczby pracujących ogółem, przy bardziej wyrównanej dynamice w poszczególnych województwach a także przy mniejszych różnicach pomiędzy grupami miast. W skali kraju spadek udziału pracujących w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych, przeciwnie niż w przypadku liczby pracujących, był wyższy niż poza tymi obszarami. Grupę miast małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych w okresie w skali kraju charakteryzowały silniejsze spadki liczby bezrobotnych i udziału bezrobotnych w liczbie ludności w wieku produkcyjnym niż grupę miast tej wielkości położonych poza tymi obszarami, a także grupę miast dużych obszarów metropolitalnych. W skali regionów w większości województw miasta małe i średnie charakteryzował większy spadek liczby bezrobotnych i udziału bezrobotnych, jednakże w części województw sytuacja była odwrotna. Nie da się stwierdzić, że korzystniejsza sytuacja miast małych i średnich obszarów metropolitalnych wystąpiła w województwach o wykształconych obszarach funkcjonalnych o charakterze metropolitalnym. W 1996 r. w kilku województwach małe i średnie miasta, zarówno w obszarach metropolitalnych, jak i poza nimi charakteryzował wyższy wskaźnik liczby osób przyjeżdżających do pracy na 1000 mieszkańców niż miasta centralne.

13 Podmioty gospodarcze Przedsiębiorczość, wyrażona wskaźnikiem określającym liczbę podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców, na początku i na końcu badanego okresu najwyższa była w miastach dużych obszarów metropolitalnych. Jednakże miasta małe i średnie w skali kraju charakteryzowały się w okresie wyższymi wzrostami tego wskaźnika (Tab , Rys , Tab , Rys ). Zarówno wskaźnik ilości podmiotów na 1000 mieszkańców, jak i skala wzrostu w badanym okresie były różne w poszczególnych województwach oraz zróżnicowane w grupach miast. Tab Zmiany liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w grupach i podgrupach miast w Polsce w latach Liczba podmiotów gospodarczych na Zmiany liczby podmiotów gospodarczych na Grupy i 1000 mieszkańców 1000 mieszkańców w latach (%) podgrupy miast miasta a 64,6 108,0 113,5 67,1 5,1 75,6 miasta b 59,9 104,2 114,1 74,0 9,5 90,5 miasta c 65,3 114,3 119,0 75,0 4,1 82,2 miasta d 67,0 114,8 122,6 71,3 6,8 83,0 miasta e 56,6 91,4 96,4 61,3 5,5 70,2 miasta małe i średnie w OM a-e łącznie 62,4 105,7 112,5 69,4 6,4 80,3 miasta f 52,3 93,0 99,3 77,9 6,8 90,1 miasta g 50,8 96,0 102,0 89,0 6,3 100,8 miasta h 58,3 106,6 111,0 82,9 4,1 90,4 miasta i 61,9 108,3 111,0 75,1 2,5 79,4 miasta j 63,5 105,7 107,4 66,5 1,6 69,1 miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie 59,3 104,5 108,0 76,1 3,4 82,0 miasta duże w OM 84,0 131,7 146,7 56,9 11,4 74,7 miasta duże poza OM 75,3 113,6 116,4 50,9 2,5 54,7 Polska ogółem 54,7 93,8 101,5 71,4 8,2 85,4 W roku 1995 najniższymi wskaźnikami, nie przekraczającymi 40 podmiotów charakteryzowały się województwa podkarpackie, opolskie, lubelskie i świętokrzyskie. Zmiany wskaźnika w tej grupie województw w okresie były bardzo różne. W województwie opolskim osiągnęły wartość 151,2%. Wysoki przeszło 100 procentowy był też wzrost liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w woj. świętokrzyskim. W podkarpackim wzrost był wyższy niż średni w kraju. Województwo lubelskie charakteryzowała natomiast dynamika znacznie słabsza niż średnia w kraju. W tym województwie nie został w roku 2010 przekroczony wskaźnik 80 podmiotów na 1000 mieszkańców podobnie, jak w województwach podkarpackim, podlaskim i lubelskim.

14 Rys Liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w roku w grupach miast w Polsce w latach 1995, 2003, 2010 Województwo mazowieckie zdecydowanie wyróżniało się pod względem liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców zarówno w roku 1995 (66,8), jak i w roku 2010 (129,3). W roku 2010 podobną wartością wskaźnika charakteryzowało się też woj. zachodniopomorskie (Tab ). W skali kraju zarówno w roku 1995 jak i 2010 liczba podmiotów gospodarczych przypadająca na jednego mieszkańca było wyższa w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych (62,4 i 112,5) niż położonych poza tymi obszarami (59,3 i 108,0). W roku 1995 wyższe wartości wskaźnika w miastach małych i średnich w obszarach metropolitalnych niż poza nimi zanotowano w 10 województwach, przy szczególnie dużych różnicach w dolnośląskim, kujawsko-pomorskim, łódzkim, mazowieckim, pomorskim. Natomiast w województwach lubelskim, opolskim, podlaskim a także śląskim znacząco wyższymi wskaźnikami odznaczały się miasta małe i średnie poza obszarami metropolitalnymi. Różnice między najwyższą i najniższą wartością wskaźnika w tej grupie miast w obszarach metropolitalnych wynosiły 38,9 natomiast poza tymi obszarami 21,5. W roku 2010 tylko w sześciu województwach liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców była wyższa w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych niż poza nimi, jednak średnio w kraju tę grupę miast charakteryzował wskaźnik korzystniejszy. W okresie silnie powiększyły się różnice między tymi grupami miast w województwach mazowieckim i małopolskim, co zadecydowało o utrzymaniu w skali krajowej wyższego wskaźnika w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych, mimo wzrostu wskaźnika średnio w kraju, wyższego poza obszarami metropolitalnymi.

15 miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo Różnice między najwyższą i najniższą wartością wskaźnika w tej grupie miast w obszarach metropolitalnych wynosiły 63,4, natomiast poza tymi obszarami 43,2. Tab Zmiany liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w grupach miast w województwach w latach Liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców 1995 Liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców 2010 Zmiany liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców (%) Województwo dolnośląskie 63,6 55,7 95,6 57,7 122,6 115,0 160,8 113,5 92,7 106,6 68,3 96,8 kujawsko-pomorskie 65,5 55,9 74,8 51,8 90,5 91,6 118,5 88,6 38,1 63,8 58,6 71,2 lubelskie 46,7 55,2 74,3 39,2 93,7 98,4 119,1 75,3 100,6 78,4 60,2 92,1 lubuskie 66,5 65,0 98,2 63,1 95,9 112,2 140,7 103,7 44,1 70,2 43,3 64,2 łódzkie 75,9 63,6 73,9 55,0 98,3 98,1 120,2 90,8 29,5 54,2 62,6 65,3 małopolskie 73,0 72,8 85,1 56,0 136,2 114,2 152,7 99,3 86,5 56,9 79,5 77,2 mazowieckie 73,9 64,7 101,9 66,8 138,8 106,5 202,5 129,3 87,7 64,6 98,7 93,6 opolskie 37,0 47,0 81,7 38,8 102,1 114,7 166,0 97,4 175,8 144,0 103,2 151,2 podkarpackie 57,6 54,7 68,5 37,1 99,7 96,8 118,9 71,7 73,2 77,1 73,7 93,3 podlaskie 42,4 47,3 75,6 41,5 79,7 88,9 106,3 76,3 88,2 88,0 40,6 83,9 pomorskie 66,8 58,7 69,7 54,2 135,8 141,8 141,8 114,3 103,3 111,0 103,3 111,1 śląskie 53,7 57,2 68,4 59,7 89,8 97,8 108,1 97,4 67,1 71,0 58,0 63,2 świętokrzyskie 52,4 53,2 74,8 39,3 91,6 109,3 141,0 84,8 74,9 105,6 88,6 115,6 warmińsko-mazurskie 54,0 53,3 110,0 47,8 75,4 93,9 125,4 81,9 39,6 76,2 14,0 71,4 wielkopolskie 68,1 68,5 107,5 61,8 146,9 114,1 176,5 108,9 115,6 66,7 64,2 76,3 zachodniopomorskie 62,5 60,9 90,3 61,8 120,5 135,7 160,3 127,9 92,8 122,0 77,6 107,0 Polska ogółem 62,4 59,3 84,0 54,7 112,5 108,0 146,7 101,5 80,3 82,0 74,7 85,4 W części województw wzrosty wskaźnika liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców były wyższe w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych niż w miastach centralnych. Dotyczyło to województwa dolnośląskiego, lubelskiego, lubuskiego, małopolskiego, opolskiego, podlaskiego, śląskiego, warmińsko-mazurskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego. W większości województw poza łódzkim, małopolskim i mazowieckim wskaźnik liczby podmiotów na 1000 mieszkańców był w małych i średnich miastach położonych poza obszarami metropolitalnymi wyższy niż w miastach centralnych. Do województw, w których przewaga miast małych i średnich spoza obszarów metropolitalnych nad miastami centralnymi w zakresie wzrostu przedsiębiorczości była szczególnie duża należały dolnośląskie, lubelskie, lubuskie, opolskie, podlaskie, śląskie, świętokrzyskie a szczególnie warmińsko-mazurskie, w którym Olsztyn cechował się kilkakrotnie niższym niż średnio w kraju wzrostem liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców (Tab ). Obszar metropolitalny Warszawy cechuje nagromadzenie miast o przedsiębiorczość wyższej niż średnia w kraju. Poza obszarem metropolitalnym miast takich było znacznie mniej. W województwie wielkopolskim natomiast, a także zachodniopomorskim i pomorskim duża liczba takich miast położona była zarówno w obszarze metropolitalnym, jak i poza nim. Małym udziałem miast o wyższej niż krajowa przedsiębiorczości cechowały się województwa kujawsko-pomorskie, warmińsko-mazurskie, podkarpackie, śląskie. Rozkład przestrzenny miast o przedsiębiorczości większej i mniejszej niż średnia krajowa przedstawia Rys

16 Rys Miasta małe i średnie o liczbie podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w roku 2010 wyższej i niższej niż średnia krajowa

17 Miasta małe i średnie odgrywają w strukturze przestrzenno-gospodarczej Polski istotną rolę również z punktu widzenia lokalizacji przedsiębiorstw dużych, a także podmiotów gospodarczych sekcji M (działalność profesjonalna, naukowa i techniczna). W roku 2010 w 903 miastach małych i średnich Polski zlokalizowanych było 1356 podmiotów gospodarczych o wielkości pracowników, w tym 274 w obszarach metropolitalnych i 1082 poza nimi. Łącznie te miasta grupowały 33,6% zakładów tej wielkości funkcjonujących w kraju, których liczba wynosiła przeszło 4 tysiące. W miastach dużych obszarów metropolitalnych zlokalizowane były 1992 podmioty, czyli około połowa zakładów tej wielkości. Województwami o niewielkiej liczbie dużych podmiotów gospodarczych w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych i poza nimi, o wielkości pracujących były podlaskie, opolskie, warmińsko-mazurskie, świętokrzyskie. Największa ilość dużych podmiotów zatrudniających od 255 do 999 pracowników zlokalizowana była w małych i średnich miastach w woj. wielkopolskim, przy czym ich siedzibą w większości są miasta poza obszarami metropolitalnymi. W woj. mazowieckim natomiast, o podobnej liczbie firm, nieznacznie więcej ich funkcjonuje w miastach małych i średnich obszaru metropolitalnego. Województwo śląskie charakteryzowała największa liczba firm tej wielkości zlokalizowanych w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych. W małych i średnich miastach poza obszarami metropolitalnymi zlokalizowanych było też 151 bardzo dużych podmiotów, o liczbie pracujących powyżej 999 pracowników, oraz 34 w miastach w obszarach metropolitalnych. Największą liczbę podmiotów tej wielkości grupują małe i średnie miasta w woj. mazowieckim i są tu one zlokalizowane zarówno w obszarach metropolitalnych, jak i poza nimi. Województwo podkarpackie wyróżnia się najwyższą liczbą takich podmiotów. Wszystkie zlokalizowane były poza obszarem metropolitalnym. Najmniej dużych podmiotów w małych i średnich miastach występowało w województwach kujawskopomorskim, lubuskim, opolskim, podlaskim, warmińsko-mazurskim i zachodniopomorskim. Były to też województwa o stosunkowo niewielkiej liczbie dużych podmiotów w miastach centralnych. Pod względem liczby podmiotów sekcji M na mieszkańców w miastach dużych obszarów metropolitalnych wskaźnik ten był zdecydowanie najwyższy (181,9), przy wysokiej dominacji Warszawy (311,30) i stosunkowo dużej liczbie podmiotów sekcji M we Wrocławiu, Poznaniu, Opolu oraz Krakowie. Województwami o dużej liczbie miast małych i średnich charakteryzujących się wysokim udziałem podmiotów w sekcji M i występujących zarówno w obszarach metropolitalnych, jak i poza nimi, były wielkopolskie, małopolskie, podkarpackie, dolnośląskie i opolskie. W grupie miast małych i średnich w skali kraju liczba podmiotów w sekcji M na 1000 mieszkańców w 2010 r. była wyższa w obszarach metropolitalnych (92,4) niż poza tymi obszarami (75,3). Małe i średnie miasta obszarów metropolitalnych, szczególnie mocno wyróżniają się wyższymi wskaźnikami w województwach mazowieckim, małopolskim, pomorskim i wielkopolskim. Województwami, w których wyższa była liczba podmiotów w sekcji M na mieszkańców w miastach małych i średnich poza obszarami metropolitalnymi były

18 miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo łódzkie, śląskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie. We wszystkich tych regionach miasta centralne charakteryzowały się wskaźnikami znacznie niższymi niż średnia krajowa w miastach tej grupy (Tab , Rys ). Tab Liczba podmiotów gospodarczych według zatrudnienia oraz należących do sekcji M w grupach miast w województwach w 2010 r. Województwo Liczba podmiotów zatrudniających pracowników Liczba podmiotów zatrudniających powyżej 1000 pracowników 2010 Liczba podmiotów gospodarczych w sekcji M na mieszkańców 2010 dolnośląskie ,0 78,7 211,4 98,1 kujawsko-pomorskie ,0 52,1 119,4 62,4 lubelskie ,9 64,1 134,7 54,1 lubuskie ,3 57,9 142,3 68,0 łódzkie ,4 76,7 119,7 68,7 małopolskie ,1 88,4 194,9 84,3 mazowieckie ,8 77,1 311,3 148,2 opolskie ,3 85,9 206,5 75,5 podkarpackie ,0 83,8 157,2 54,5 podlaskie ,2 63,2 110,3 57,8 pomorskie ,7 79,6 165,2 95,2 śląskie ,6 68,7 101,9 77,8 świętokrzyskie ,6 71,5 156,3 56,9 warmińsko-mazurskie ,5 56,8 143,7 55,0 wielkopolskie ,6 87,1 245,8 95,2 zachodniopomorskie ,9 78,0 173,8 93,3 Polska ogółem ,4 75,3 181,9 86,2

19 Rys Miasta małe i średnie o liczbie podmiotów gospodarczych w sekcji M na mieszkańców w roku 2010 wyższej i niższej niż średnia krajowa

20 Podsumowanie Najwyższym wskaźnikiem liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w roku 1995 i 2010 charakteryzowały się miasta duże obszarów metropolitalnych (84,0 i 109,1), przy wyższych wzrostach tego wskaźnika w obu grupach miast małych i średnich. W skali kraju w roku 1995 i 2010 liczba podmiotów gospodarczych przypadająca na 1000 mieszkańców była wyższa w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych (62,4 i 112,5) niż położonych poza tymi obszarami (59,3 i 108,0), przy wyższej dynamice w badanym okresie w tej grupie miast położonych poza obszarami metropolitalnymi. W skali regionów wyższe procentowe wzrosty liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w miastach małych i średnich niż w miastach dużych obszarów metropolitalnych występowały zarówno w obszarach metropolitalnych, jak i poza nimi. W roku 1995 wyższa liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych niż poza nimi charakteryzowała 10 województw, natomiast w roku 2010 już tylko 6. W 10 województwach procentowy wzrost liczby podmiotów na 1000 mieszkańców był w okresie w miastach małych i średnich obszaru metropolitalnego wyższy niż w miastach centralnych. W grupie miast małych i średnich spoza obszarów metropolitalnych wzrost ten był wyższy niż w miastach centralnych w przypadku aż 13 województw. Świadczy to o rosnącej roli w rozwoju przedsiębiorczości miast małych i średnich zarówno w budowaniu struktury obszarów metropolitalnych, jak i o znaczeniu ośrodków miejskich położonych poza tymi obszarami dla rozwoju policentrycznego. Województwa o znacznie silniejszych wzrostach w okresie liczby podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców w małych i średnich miastach w obszarach metropolitalnych niż poza nimi, charakteryzowały się jednocześnie wysokimi wskaźnikami liczby podmiotów na 1000 mieszkańców w miastach dużych obszarów metropolitalnych. Z wysoką przedsiębiorczością w miastach centralnych związana była wysoka przedsiębiorczość w miastach małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych. Jednocześnie jednak z wysokim, procentowym wzrostem liczby podmiotów na 1000 mieszkańców w miastach centralnych w okresie nie była powiązana przewaga tego wzrostu w żadnej z obu grup miast małych i średnich. Województwa o najniższych wskaźnikach liczby podmiotów gospodarczych w miastach centralnych w 2010 r. charakteryzowały się w większości, poza woj. lubelskim, przewagą wzrostu tego wskaźnika w małych i średnich miastach poza obszarami metropolitalnymi. W roku 2010 miasta małe i średnie zarówno w obszarach metropolitalnych, jak i poza nimi, w tym najmniejsze liczące do mieszkańców były miejscem lokalizacji dużych firm. Zlokalizowanych było tu 33,6% firm kraju zatrudniających pracowników oraz 15% firm zatrudniających powyżej 1000 pracowników. Pod względem liczby podmiotów sekcji M na mieszkańców w miastach dużych obszarów metropolitalnych wskaźnik ten był zdecydowanie najwyższy, przy wysokiej dominacji Warszawy. W grupie miast małych i średnich w skali kraju wskaźnik liczby podmiotów sekcji M na mieszkańców jest wyższy w obszarach metropolitalnych (92,4) niż poza nimi

21 (75,3). Najwyższy wskaźnik w tej grupie miast występuje w województwach mazowieckim, pomorskim, wielkopolskim czyli w województwach o wykształconych obszarach funkcjonalnych uznanych za metropolitalne Budżety gmin Badania zróżnicowania miast z punktu widzenia zmian w zakresie finansów gmin zostały przeprowadzone poprzez analizę zmian w wysokości dochodów budżetów gmin, relacji do średniej krajowej dochodów własnych budżetów miast na mieszkańca oraz dochodów własnych budżetów gmin pochodzących z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na mieszkańca. Pod względem stosunku wysokości budżetów gmin, a także dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej, istotna przewaga miast dużych obszarów metropolitalnych nad miastami małymi i średnimi utrzymywała się w całym okresie, przy odmiennie przebiegających procesach zmian. W skali kraju w okresie w grupie miast małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych pogarszały się relacje wysokości budżetów ogółem na mieszkańca do średniej krajowej. Jednocześnie w tej grupie poprawie ulegała wysokość dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca. Odwrotna sytuacja wystąpiła w grupie miast małych i średnich położonych poza obszarami metropolitalnymi. W tej grupie przy poprawie stosunku do średniej krajowej wysokości budżetów ogółem na mieszkańca nastąpiło znaczące pogorszenie relacji w zakresie dochodów własnych budżetów (Tab , Rys ). Tab Stosunek wysokości dochodów budżetów gmin na mieszkańca w grupach miast w Polsce w latach 1995, 2003, 2010 Grupy miast Stosunek dochodów budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej (%) dochody dochody dochody ogółem ogółem ogółem własne własne własne miasta a 86,9 89,8 87,2 92,9 87,9 93,3 miasta b 96,7 102,4 86,6 97,8 84,1 91,6 miasta c 95,9 97,7 85,8 104,9 83,0 97,4 miasta d 99,7 104,7 89,7 113,8 86,0 108,8 miasta e 117,6 91,4 90,0 104,3 90,8 108,2 miasta małe i średnie w OM a-e łącznie 102,8 98,5 88,4 106,0 86,4 102,9 miasta f 79,9 79,4 88,3 63,0 90,4 58,4 miasta g 77,7 80,8 80,8 69,2 81,1 64,0 miasta h 82,5 95,2 83,3 85,4 81,0 78,2 miasta i 89,4 104,3 85,6 93,9 84,3 88,9 miasta j 87,6 94,3 103,6 98,7 99,6 96,8 miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie 84,0 92,4 88,3 83,6 87,1 78,6 miasta duże w OM 144,0 141,5 130,8 157,5 134,3 172,2 miasta duże poza OM 117,4 89,8 119,7 116,7 114,9 118,5

22 Rys Relacje między dochodami gmin na mieszkańca i dochodami własnymi gmin na mieszkańca w grupach miast w Polsce w roku 2010 Zmiany relacji między dochodami budżetów gmin ogółem na mieszkańca i dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca były różne w poszczególnych województwach. W roku 1995 w dużych miastach obszarów metropolitalnych, z wyjątkiem Białegostoku i Kielc, stosunek wysokości dochodów budżetów gmin na osobę był wyższy niż średnia krajowa. W tym roku również w grupie miast małych i średnich położonych w obszarze metropolitalnym w kilku województwach wskaźnik ten był wyższy od średniego w kraju. Natomiast w żadnym z województw sytuacja taka nie dotyczyła grupy miast małych i średnich spoza obszaru metropolitalnego (Tab ). W okresie relacje między wysokością budżetów gmin ogółem na mieszkańca a średnią krajową w grupie miast małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych poprawiały się w pięciu województwach. Natomiast w grupie miast spoza obszaru metropolitalnego poprawiały się w ośmiu województwach. Jednakże w większości województw pozostały korzystniejsze w obszarach metropolitalnych (Tab ). W przypadku relacji dochodów własnych budżetów gmin na osobę do średniej krajowej wskaźnik poprawiał się w grupie miast małych i średnich obszarów metropolitalnych w przypadku siedmiu województw oraz tylko w woj. mazowieckim poza tymi obszarami (Tab ). W grupie miast małych i średnich obszarów metropolitalnych wraz ze wzrostem stosunku dochodów gmin na mieszkańca do średniej krajowej stosunek dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca rósł w większym stopniu niż poza obszarami metropolitalnymi.

23 Tab Stosunek wysokości dochodów budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej w grupach miast w województwach w latach 1995 i 2010 Województwo dolnośląskie 125,1 100,0 128,3 108,1 85,5 88,2 153,4 103,2 kujawsko-pomorskie 67,2 86,6 124,3 94,8 76,3 88,7 104,9 93,8 lubelskie 103,5 74,0 104,9 74,4 70,3 91,5 108,5 88,2 lubuskie 96,3 90,5 136,4 100,2 94,8 83,7 111,0 91,6 łódzkie 114,4 77,3 127,9 97,3 73,9 86,0 106,4 92,8 małopolskie 105,4 82,7 113,4 91,0 85,8 85,6 136,4 99,2 mazowieckie 103,9 73,0 217,3 126,6 86,5 90,4 187,6 122,5 opolskie 75,6 86,8 120,8 88,4 78,7 79,2 134,6 87,2 podkarpackie 90,1 71,9 162,2 77,5 79,2 93,6 119,1 95,1 podlaskie 61,0 71,1 99,3 74,7 72,7 90,7 130,5 97,5 pomorskie 100,4 96,6 149,0 111,9 108,7 90,7 132,1 107,7 śląskie 106,2 87,5 142,1 115,1 91,2 81,1 116,2 100,2 świętokrzyskie 49,1 71,6 94,3 73,0 71,6 88,1 138,5 97,5 warmińsko-mazurskie 101,4 90,6 126,1 95,8 73,8 86,2 116,8 94,1 wielkopolskie 96,2 81,3 120,2 90,4 76,9 80,8 134,2 91,7 zachodniopomorskie 115,3 92,7 125,5 102,6 90,6 90,3 95,7 93,7 Tab Stosunek wysokości dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej w grupach miast w województwach w latach 1995 i 2010 Województwo Stosunek dochodów budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej 1995 (%) miasta miasta miasta małe i małe i duże województwo średnie średnie w OM w OM poza OM Stosunek dochodów budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej 2010(%) miasta miasta miasta małe i małe i duże województwo średnie średnie w OM w OM poza OM Stosunek dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej 1995 (%) miasta miasta miasta małe i małe i duże województwo średnie średnie w OM w OM poza OM Stosunek dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej 2010 (%) miasta miasta miasta małe i małe i woje duże średnie średnie województwo w OM w OM poza OM dolnośląskie 120,7 119,7 126,1 120,7 105,6 94,6 214,7 119,7 kujawsko-pomorskie 79,4 81,0 98,4 84,2 70,7 76,4 123,0 87,2 lubelskie 120,9 81,5 84,9 74,0 66,6 67,1 111,9 60,7 lubuskie 84,3 116,3 117,9 109,1 82,3 75,5 108,7 81,4 łódzkie 90,0 85,2 100,1 90,7 80,3 79,2 133,5 93,4 małopolskie 83,0 88,5 109,1 81,2 88,3 74,2 163,8 86,2 mazowieckie 101,6 79,9 290,9 146,7 114,2 84,5 283,3 150,1 opolskie 108,3 107,4 131,9 106,4 81,6 76,5 151,1 82,6 podkarpackie 94,3 78,7 105,9 69,2 70,1 70,1 106,4 62,6 podlaskie 65,6 73,3 83,7 72,7 72,9 68,3 120,5 76,1 pomorskie 105,4 94,3 149,5 110,3 131,2 84,7 170,9 113,1 śląskie 99,2 103,5 106,6 99,5 109,2 85,8 139,4 112,6 świętokrzyskie 42,1 82,0 94,5 74,2 50,7 69,5 139,9 72,5 warmińsko-mazurskie 67,6 79,8 92,5 85,1 65,1 72,8 121,7 76,7 wielkopolskie 90,0 88,7 105,0 89,6 96,6 77,5 181,0 95,5 zachodniopomorskie 139,0 107,6 134,6 97,4 119,7 86,9 114,0 97,4 Polska ogółem 98,5 92,4 141,5-102,9 78,6 172,2 - Dochody własne budżetów gmin pochodzące z podatku dochodowego od osób fizycznych W skali kraju w roku 1995 najwyższym wskaźnikiem wysokości dochodów budżetów gmin pochodzących z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na jednego mieszkańca charakteryzowały się małe i średnie miasta obszarów metropolitalnych. Wskaźnik ten był niższy w miastach dużych obszarów metropolitalnych i zdecydowanie niższy w miastach małych i średnich położonych poza obszarami metropolitalnym. W wyniku

24 procesów wzrostu dochodów gmin z podatku PIT, silniej zachodzących w okresie w dużych miastach obszarów metropolitalnych, wartość tego wskaźnika w tej grupie miast w Polsce zwiększyła się znacznie osiągając 170% wartości charakteryzujących grupę miast małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych oraz 260% miast małych i średnich spoza obszarów metropolitalnych. W małych i średnich miastach położonych w obszarach metropolitalnych uległa zmniejszeniu, jednak przy zachowaniu wysokości wskaźnika powyżej średniej krajowej (112%). Przy najsłabszych wzrostach dochodów budżetów gmin z podatku PIT na mieszkańca w małych i średnich miastach spoza obszarów metropolitalnych wartość wskaźnika w roku 2010 stanowiła tylko 71% wartości średniej dla kraju (Tab ). Tab Zmiany dochodów budżetów gmin pochodzących z podatku dochodowego od osób fizycznych na mieszkańca w grupach i podgrupach miast w Polsce w latach Grupy miast Wysokość dochodów budżetów gmin z podatku od osób fizycznych na mieszkańca (zł) Zmiany wysokości dochodów budżetów gmin z podatku od osób fizycznych na mieszkańca w latach (%) miasta a 128,9 193,5 526,9 50,2 172,3 308,9 miasta b 119,2 177,9 498,9 49,2 180,5 318,5 miasta c 197,8 290,4 697,7 46,9 140,2 252,8 miasta d 142,8 298,0 734,4 108,7 146,4 414,3 miasta e 158,0 290,3 717,5 83,7 147,2 354,1 miasta małe i średnie w OM a-e łącznie 153,0 270,1 674,3 76,5 149,6 340,7 miasta f 86,8 101,4 246,4 16,8 143,1 183,8 miasta g 90,8 135,8 313,4 49,6 130,8 245,3 miasta h 90,4 177,0 415,1 95,8 134,6 359,4 miasta i 94,4 221,6 503,2 134,8 127,0 433,1 miasta j 86,0 242,2 611,1 181,5 152,3 610,3 miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie 89,9 180,9 428,1 101,1 136,7 376,0 miasta duże w OM 142,5 419,1 1147,1 194,1 173,7 704,9 miasta duże poza OM 91,7 282,7 765,3 208,3 170,7 734,5 Polska ogółem 107,4 233,0 602,5 116,9 158,6 460,9 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL GUS W Polsce w roku 1995 wysokość dochodów gmin pochodzących od osób fizycznych na mieszkańca najwyższa była w woj. mazowieckim, a najwyższe wartości dotyczyły miast dużych obszarów metropolitalnych. Znacznie wyższe były one natomiast w miastach małych i średnich położonych w obszarze metropolitalnym Warszawy niż poza nim. Były też wyższe niż w tej grupie miast w innych województwach. Najniższe wartości charakteryzowały miasta małe i średnie województw podkarpackiego, świętokrzyskiego i podlaskiego. Procesy wzrostów najsilniejsze były w województwie mazowieckim. Wśród miast dużych największe zostały odnotowane w Opolu, chociaż mimo tych wzrostów w 2010 r. wartość dochodów budżetów z podatków PIT osiągnęła tu około połowę wartości tego wskaźnika dla Warszawy (Tab ). Wśród miast małych i średnich w okresie w większej liczbie województw silniej rosły dochody z podatku PIT na osobę w miastach małych i średnich poza obszarami

25 metropolitalnymi niż w tych obszarach. Mimo tego wyższe wartości wskaźnika, lub na podobnym poziomie w roku 2010, charakteryzowały grupę miast małych i średnich obszarów metropolitalnych. Najsilniejsze różnice występowały w województwach mazowieckim, pomorskim, śląskim, zachodniopomorskim (Tab ). Tab Zmiany dochodów budżetów gmin pochodzących z podatku dochodowego od osób fizycznych na mieszkańca w grupach miast w województwach w latach Województwo Wysokość dochodów własnych budżetów gmin z PIT na mieszkańca 1995 zł miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże położon e w OM województwo Wysokość dochodów własnych budżetów gmin z PIT na mieszkańca 2010 zł miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo Zmiany wysokości dochodów własnych budżetów gmin z PIT na mieszkańca w latach (%) miasta małe i średnie w OM miasta małe i średnie poza OM miasta duże w OM województwo dolnośląskie 120,9 104,8 121,9 110,0 539,4 479,3 1141,3 616,7 346,1 357,3 836,1 460,4 kujawskopomorskie 101,5 91,5 97,1 90,7 397,9 374,6 824,6 491,6 292,2 309,2 749,1 441,7 lubelskie 90,1 70,5 89,9 74,9 489,2 440,5 840,6 379,0 443,0 524,6 834,6 405,9 lubuskie 95,8 93,3 93,8 93,6 386,4 354,9 805,7 456,4 303,5 280,5 758,8 387,5 łódzkie 121,3 81,9 130,6 101,3 488,1 488,1 513,2 551,1 302,4 526,9 587,7 443,9 małopolskie 128,4 95,8 129,8 101,9 511,5 452,0 1119,8 556,6 298,5 371,7 762,8 446,2 mazowieckie 198,9 67,1 234,8 147,3 944,8 512,6 1979,6 1042,8 375,1 663,5 743,1 607,8 opolskie 90,4 90,6 90,4 90,5 389,6 385,2 1046,5 447,8 331,1 325,3 1057,3 394,5 podkarpackie 79,4 71,8 80,0 73,0 368,7 375,4 788,6 337,2 364,3 423,0 885,8 361,8 podlaskie 82,2 67,9 82,4 72,6 424,0 390,3 760,1 424,6 415,9 474,6 822,4 485,0 pomorskie 117,6 95,7 117,6 106,2 748,0 447,2 1078,8 631,2 536,2 367,3 817,5 494,6 śląskie 175,4 127,3 154,8 138,3 670,4 497,1 869,4 700,0 282,2 290,6 461,5 406,1 świętokrzyskie 78,9 76,0 78,9 77,1 338,6 353,9 868,7 388,7 329,0 365,8 1000,6 404,2 warmińskomazurskie 142,5 106,9 142,2 109,6 394,5 347,0 950,2 416,4 176,9 224,6 568,3 279,8 wielkopolskie 128,0 90,7 129,7 99,6 630,2 441,6 1231,5 572,1 392,4 387,0 849,6 474,5 zach. pomorskie 116,3 99,9 117,6 103,9 520,2 372,5 874,1 522,4 347,3 272,9 643,4 402,7 Polska ogółem 153,0 89,9 142,5 107,4 674,3 428,1 1147,1 602,5 340,7 376,0 704,9 460,9 W okresie rozmieszczenie miast o wartości dochodów budżetów gmin pochodzących z podatku dochodowego wyższych niż średnia krajowa ulegało istotnym zmianom. W 1995 r. miasta takie występowały licznie w 7 województwach. W województwie mazowieckim i łódzkim skoncentrowane były w obszarach metropolitalnych. W województwie pomorskim, zachodniopomorskim, wielkopolskim, dolnośląskim, śląskim, a także częściowo małopolskim występowały zarówno w obszarach metropolitalnych, jaki i poza nimi (Rys ). W roku 2010 liczba miast wyróżniających się wysokością dochodów budżetów z PIT na mieszkańca występowały znacznie mniej licznie. Największa ich liczba skupiona była w obszarze metropolitalnym Warszawy oraz w metropolii górnośląskiej a także w obszarze funkcjonalnym Gdańska. Nieliczne występowały w województwach małopolskim, wielkopolskim, dolnośląskim w obszarach metropolitalnych i poza nimi. Pojedyncze w województwach podlaskim, zachodniopomorskim, podkarpackim (Rys ).

26 Rys Rozkład przestrzenny miast o dochodach budżetów gmin z podatku dochodowego od osób fizycznych wyższych i niższych niż średnia krajowa w roku 1995 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL GUS

27 Rys Rozkład przestrzenny miast o dochodach budżetów gmin z podatku dochodowego od osób fizycznych wyższych i niższych niż średnia krajowa w roku 2010 Źródło: opracowanie własne na podstawie BDL GUS

28 Podsumowanie W skali kraju zarówno w roku 1995 jak i 2010 stosunek dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej w miastach dużych obszarów metropolitalnych był znacznie wyższy niż w obu grupach miast małych i średnich przy wzrastających różnicach między wartością wskaźnika w tej grupie miast a średnią dla kraju. W roku 1995 i 2010 w miastach małych i średnich w obszarach metropolitalnych stosunek dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca do średniej krajowej był wyższy niż poza tymi obszarami, przy tendencji rosnącej w okresie w grupie pierwszej i malejącej w drugiej. W roku 1995 obie grupy miast małych i średnich cechował w skali kraju wskaźnik stosunku dochodów budżetów gmin na mieszkańca niższy niż średnia w kraju. W roku 2010 w obszarach metropolitalnych w miastach małych i średnich wskaźnik był nieznacznie wyższy niż średnia w kraju, natomiast poza obszarami metropolitalnymi znacznie niższy. Przy utrzymującym się w Warszawie najkorzystniejszym stosunku wysokości dochodów własnych budżetów gmin do średniej krajowej, niewielkiemu spadkowi tego wskaźnika w okresie , towarzyszył znaczny jego wzrost w małych i średnich miastach obszaru metropolitalnego i mniejszy wzrost poza tym obszarem. W pozostałych województwach o pogarszającym się w miastach centralnych stosunku dochodów własnych budżetów gmin do średniej krajowej, wskaźnik ten pogarszał się również w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych. W województwach o rosnącej wartości wskaźnika w miastach centralnych występował wzrost lub spadek wskaźnika w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych. W grupie miast małych i średnich położonych poza obszarami metropolitalnymi, z wyjątkiem woj. mazowieckiego, następowało obniżanie wysokości dochodów własnych budżetów gmin w stosunku do średniej dla Polski. W skali kraju w okresie w grupie miast małych i średnich położonych w obszarach metropolitalnych pogarszały się relacje wysokości budżetów ogółem na mieszkańca do średniej krajowej, a jednocześnie poprawiały odnośnie wysokości dochodów własnych budżetów gmin na mieszkańca. Odwrotna sytuacja wystąpiła w grupie miast małych i średnich położonych poza obszarami metropolitalnymi. W tej grupie przy poprawie stosunku do średniej krajowej wysokości budżetów ogółem na mieszkańca nastąpiło znaczące pogorszenie relacji w zakresie dochodów własnych budżetów. W skali kraju w roku 1995 najwyższym wskaźnikiem wysokości dochodów budżetów gmin pochodzących z podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na jednego mieszkańca charakteryzowały się małe i średnie miasta obszarów metropolitalnych. Wzrosty wysokości dochodów budżetów gmin z PIT najsilniej zachodziły w dużych miastach obszarów metropolitalnych i w roku 2010 osiągnęły wartości wyższe niż w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych i przeszło 2,5 razy wyższe niż w miastach małych i średnich położonych poza obszarami metropolitalnymi. W okresie zmalała równomierność rozmieszczenia w przestrzeni Polski miast małych i średnich o korzystnych wartościach budżetów gmin z podatku dochodowego

29 od osób fizycznych na mieszkańca, przy wzroście dominacji obszaru metropolitalnego Warszawy pod tym względem Procesy inwestycyjne W skali Polski w całym okresie suma mieszkań oddanych do użytkowania na 1000 mieszkańców zdecydowanie najwyższa była w dużych miastach obszarów metropolitalnych. Wśród miast małych i średnich wartości tego wskaźnika były wyższe niż średnia krajowa w obszarach metropolitalnych (117%) a poza tymi obszarami stanowiły 80% średniej krajowej (Tab , Rys ). W okresie średnie roczne wydatki inwestycyjne z budżetów gmin na mieszkańca w miastach centralnych obszarów metropolitalnych również były znacznie wyższe niż średnio w kraju. Mniejsze niż średnia w kraju wydatki na inwestycje na mieszkańca ponoszono w obu grupach miast małych i średnich, przy czym w obszarach metropolitalnych w tych miastach wskaźnik ten stanowił 95% średniej krajowej, natomiast poza obszarami metropolitalnymi tylko 80% (Tab ). Tab Mieszkania oddane do użytkowania oraz wydatki inwestycyjne gmin w grupach i podgrupach miast w Polsce w latach Grupy miast Suma mieszkań oddanych do użytku na 1000 mieszkańców w okresie Średnie roczne wydatki inwestycyjne na mieszkańca w okresie zł miasta a ,6 588,2 414,2 miasta b ,5 558,3 387,9 miasta c ,6 512,0 360,9 miasta d ,4 617,4 408,8 miasta e ,5 418,0 278,9 miasta małe i średnie w OM a-e łącznie ,9 535,6 362,5 miasta f ,0 473,4 327,0 miasta g ,4 393,1 277,2 miasta h ,7 415,1 294,3 miasta i ,1 445,2 311,0 miasta j ,1 505,6 337,6 miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie ,6 446,6 309,9 miasta duże w OM ,3 748,6 515,6 miasta duże poza OM ,5 633,7 404,0 Polska ogółem ,3 554,8 381,4 Lepszymi wskaźnikami niż miasta centralne charakteryzowały się miasta małe i średnie obszarów metropolitalnych w województwach łódzkim, pomorskim, śląskim. W województwie śląskim wskaźnik liczby oddawanych mieszkań był w miastach małych i średnich obu grup wyższy niż w miastach dużych obszaru metropolitalnego.

30 Przy wyróżniającym się w Warszawie wskaźniku średniej liczby mieszkań oddawanych do użytkowania w roku na 1000 mieszkańców w okresie , wskaźnik dla miast małych i średnich obszaru metropolitalnego województwa mazowieckiego był też blisko dwukrotnie wyższy niż średnia krajowa. Podobnie było w grupie miast małych i średnich obszaru metropolitalnego w woj. pomorskim. Występujące łącznie korzystne wskaźniki liczby mieszkań oddawanych do użytkowania dla miast centralnych oraz małych i średnich obszarów metropolitalnych, oprócz województwa mazowieckiego i pomorskiego, charakteryzowały też woj. dolnośląskie oraz w mniejszym stopniu małopolskie i podlaskie, przy znacznie mniej korzystnej sytuacji w małych i średnich miastach spoza obszarów metropolitalnych. W województwie warmińsko-mazurskim korzystnym wskaźnikom w Olsztynie towarzyszyły niekorzystne w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych oraz stosunkowo korzystne poza tymi obszarami. Nie wszystkie województwa o relatywnie korzystnych dla miast centralnych wskaźnikach ilości mieszkań oddawanych do użytkowania cechowała też korzystna sytuacja w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych. Jednakże w większości województw, poza lubuskim, śląskim i warmińsko-mazurskim, rocznie oddawano do użytkowania większą liczbę mieszkań na 1000 mieszkańców w okresie w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych niż poza nimi (Tab ). Tab Mieszkania oddane do użytkowania oraz wydatki inwestycyjne gmin w grupach miast w województwach w latach Województwo Liczba mieszkań oddanych do użytku na 1000 mieszkańców w okresie miasta małe miasta małe miasta duże i średnie i średnie województwo w OM w OM poza OM Średnie wydatki inwestycyjne na mieszkańca w okresie miasta małe miasta małe miasta duże i średnie i średnie województwo w OM w OM poza OM dolnośląskie ,3 352,8 655,6 432,7 kujawsko-pomorskie ,1 291,6 403,0 329,5 lubelskie ,5 274,7 340,0 287,4 lubuskie ,5 338,0 481,4 377,1 łódzkie ,7 307,3 383,6 349,7 małopolskie ,7 300,5 467,5 356,5 mazowieckie ,4 326,2 808,7 531,0 opolskie ,1 249,3 583,7 304,8 podkarpackie ,5 298,6 505,9 325,0 podlaskie ,2 335,5 422,3 359,5 pomorskie ,6 320,2 488,6 417,1 śląskie ,0 308,9 392,6 360,5 świętokrzyskie ,3 288,7 361,7 328,9 warmińskomazurskie ,9 309,4 398,2 326,6 wielkopolskie ,4 296,2 602,2 377,1 zachodniopomorskie ,8 339,2 378,8 365,8 Polska ogółem ,5 309,9 515,6 381,4 Poza woj. pomorskim średnie roczne wydatki inwestycyjne na mieszkańca, we wszystkich pozostałych województwach w okresie zdecydowanie wyższe były w miastach centralnych niż małych i średnich. W większości województw były też wyższe w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych niż poza nimi, chociaż w sześciu województwach sytuacja była odwrotna. Różnice między grupami miast małych i średnich

31 w obszarze metropolitalnym i poza tymi obszarami w większości województw nie były duże. Wyjątek stanowiło woj. pomorskie (Tab ). Rys Liczba mieszkań oddanych do użytkowania na 1000 mieszkańców w grupach miast w Polsce w latach W rozkładzie przestrzennym miast o korzystnych wskaźnikach liczby oddawanych do użytkowania mieszkań w okresie , obok skupienia takich miast w większości województw na obszarach metropolitalnych, występuje nierównomierność występowania takich miast w poszczególnych województwach. Duży udział miast o liczbie mieszkań oddanych do użytkowania na 1000 mieszkańców w okresie występował w woj. mazowieckim i miasta takie zlokalizowane były tu stosunkowo licznie pozarównieżobszarem metropolitalnym. Podobna sytuacja występowała też w województwie małopolskim, wielkopolskim i pomorskim. Małym udziałem takich miast charakteryzowały się województwa świętokrzyskie, łódzkie, lubelskie, zachodniopomorskie, śląskie, opolskie (Rys ).

32 Rys Miasta małe i średnie o korzystnych wskaźnikach liczby mieszkań oddawanych rocznie na 1000 mieszkańców w latach

33 Podsumowanie W skali kraju w okresie średnia liczba mieszkań oddawanych rocznie do użytkowania na 1000 mieszkańców najwyższa była w dużych miastach obszarów metropolitalnych. W miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych rocznie oddawana była większa liczba mieszkań niż średnio w kraju, natomiast poza tymi obszarami mniejsza. W skali kraju średnie roczne wydatki inwestycyjne gmin na mieszkańca ponoszone w dużych miastach obszarów metropolitalnych w okresie były znacząco wyższe niż średnia krajowa. W miastach małych i średnich wskaźnik ten był niższy niż średnia krajowa i korzystniejszy w obszarach metropolitalnych niż poza nimi. Poza województwem pomorskim średnie roczne wydatki inwestycyjne na mieszkańca we wszystkich pozostałych województwach w okresie zdecydowanie wyższe były w miastach centralnych niż małych i średnich. W większości województw, poza pomorskim, łódzkim i wielkopolskim, w okresie średnio rocznie największą liczbę mieszkań na 1000 mieszkańców oddawano w miastach centralnych obszarów metropolitalnych. Nie wszystkie województwa o relatywnie korzystnych dla miast centralnych wskaźnikach ilości mieszkań oddawanych do użytkowania cechowała też korzystna sytuacja w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych. W większości województw, poza lubuskim, śląskim i warmińsko-mazurskim, rocznie oddawano do użytkowania większą liczbę mieszkań na 1000 mieszkańców w okresie w małych i średnich miastach obszarów metropolitalnych niż poza tymi obszarami. W większości województw średnie roczne wydatki inwestycyjne na mieszkańca były wyższe w miastach małych i średnich obszarów metropolitalnych niż poza nimi. W sześciu województwach sytuacja była odwrotna. Różnice między wskaźnikami dla obu grup miast były w większości województw niewielkie Korzystający z kanalizacji Zmiany udziału ludności korzystającej z kanalizacji w liczbie ludności ogółem zostały przyjęte za ważny wskaźnik rozwoju miast w zakresie ochrony środowiska. W skali kraju udział osób korzystających z kanalizacji, wynoszący 57% w roku 2003, wzrósł do roku 2010 do 62%. Poziom skanalizowania dużych miast obszarów metropolitalnych wynosił 89% w roku 2003 i wzrósł do 90% w 2010 r. W miastach małych i średnich był niższy niż w miastach centralnych obszarów metropolitalnych, a także miastach dużych położonych poza tymi obszarami. W roku 2003 większa część mieszkańców miast małych i średnich korzystała z kanalizacji poza obszarami metropolitalnymi niż w tych obszarach. Natomiast w okresie przyrost ludności korzystającej z kanalizacji najwyższy był w grupie miast małych i średnich obszarów metropolitalnych, szczególnie tych najmniejszych, nie osiągając jednak w roku 2010 poziomu w miastach małych i średnich poza obszarami metropolitalnymi. Generalne stopień skanalizowania wyższy był w miastach większych,

34 w tym miastach średnich zarówno w obszarach metropolitalnych, jak i poza nimi (Tab ). Tab Udział korzystający z kanalizacji w liczbie ludności ogółem w grupach i podgrupach miast w Polsce w latach 2003 i 2010 Grupy miast Udział ludności korzystającej z kanalizacji w ogóle ludności (%) Udział ludności korzystającej z kanalizacji w ogóle ludności (%) miasta a miasta b miasta c miasta d miasta e miasta małe i średnie w OM a-e łącznie miasta f miasta g miasta h miasta i miasta j miasta małe i średnie poza OM f-j łącznie miasta duże w OM miasta duże poza OM Polska ogółem Województwami, w których największa część ludności korzystała z kanalizacji były zarówno w roku 2003, jak i 2010 pomorskie, zachodniopomorskie a także śląskie i dolnośląskie (Rys ). Do najsłabiej wyposażonych w kanalizację należały zarówno w roku 2003, jak i 2010 województwa lubelskie i świętokrzyskie. Generalnie większa liczba mieszkańców korzystała z kanalizacji w miastach dużych obszarów metropolitalnych niż w miastach małych i średnich. Wyjątkiem w roku 2003 były województwa lubelskie i lubuskie, w których lepsza sytuacja była w małych i średnich miastach obszaru metropolitalnego oraz zachodniopomorskie, w którym obie grupy miast małych i średnich charakteryzowało lepsze wyposażenie w kanalizację. Miasta małe i średnie w obszarze metropolitalnym Warszawy w roku 2003 należały do słabiej wyposażonych w kanalizację niż ta grupa w innych województwach. Natomiast w okresie tutaj właśnie najsilniej wzrastał udział ludności korzystających z kanalizacji. Wysoki wzrost odnotowano również w woj. wielkopolskim. Różnice między stopniem wyposażenia w kanalizację miast małych i średnich województw położonych w obszarach metropolitalnych oraz poza nimi w większości województw w okresie ulegały zmniejszeniu. Najwyższe pozostawały w województwach lubelskim i lubuskim na rzecz miast obszarów metropolitalnych oraz łódzkim, opolskim, świętokrzyskim, w których korzystniejsza sytuacja występowała poza obszarami metropolitalnymi (Tab , Rys ).

35 Tab Udział mieszkańców korzystających z kanalizacji w liczbie ludności ogółem w grupach miast w województwach w latach 2003 i 2010 Województwo Udział korzystających z kanalizacji liczbie mieszkańców w 2003r. miasta miasta miasta małe i małe i duże województwo średnie średnie w OM w OM poza OM Udział korzystających z kanalizacji liczbie mieszkańców w 2010 miasta miasta miasta małe i małe i duże województwo średnie średnie w OM w OM poza OM dolnośląskie 80,0 82,2 86,4 65,2 82,3 83,5 89,3 68,1 kujawsko-pomorskie 84,7 80,8 87,4 59,9 86,0 83,8 91,6 64,3 lubelskie 91,2 79,6 89,2 43,5 92,4 83,0 90,0 47,2 lubuskie 92,0 80,1 90,6 59,6 92,3 83,5 93,0 63,3 łódzkie 70,6 81,3 83,3 55,4 75,2 84,6 85,3 58,8 małopolskie 74,7 72,0 88,5 46,5 80,1 77,9 90,6 52,7 mazowieckie 59,9 76,2 90,6 56,2 72,7 81,7 91,7 61,5 opolskie 72,0 86,7 85,2 51,4 75,7 88,6 87,8 59,2 podkarpackie 74,9 80,1 90,3 46,9 83,9 83,9 88,5 56,9 podlaskie 80,7 80,5 93,8 56,0 85,5 84,7 95,4 60,0 pomorskie 90,5 90,4 93,4 72,1 92,7 91,6 95,1 75,4 śląskie 73,2 64,2 86,9 65,9 76,3 70,8 87,6 69,0 świętokrzyskie 67,3 78,0 86,7 42,0 69,3 81,3 89,1 47,4 warmińsko-mazurskie 88,4 89,3 94,2 62,9 88,6 91,5 94,3 65,8 wielkopolskie 66,2 81,8 89,5 55,5 77,7 85,5 90,4 61,0 zachodniopomorskie 92,3 89,9 86,8 72,1 93,1 91,2 87,6 74,8 Polska ogółem Rys Udział ludności korzystającej z kanalizacji w liczbie ludności ogółem w grupach miast w województwach w roku 2010

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw

Tab. 8.1. Zróżnicowanie podstawowych wskaźników rozwojowych w grupach miast w skali kraju i województw 8. Grażyna Korzeniak, Katarzyna Gorczyca, Policentryczność rozwoju systemu osadniczego z udziałem miast małych i średnich w kontekście procesów metropolizacji [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym

Bardziej szczegółowo

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE

II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE II. BUDOWNICTWO MIESZKANIOWE 1. Mieszkania oddane do eksploatacji w 2007 r. 1 Według danych Głównego Urzędu Statystycznego, w Polsce w 2007 r. oddano do użytku 133,8 tys. mieszkań, tj. o około 16% więcej

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. Warszawa, 2009.10.16 DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PRZEDSIĘBIORSTW O LICZBIE PRACUJĄCYCH DO 9 OSÓB W 2008 R. W Polsce w 2008 r. prowadziło działalność 1780 tys. przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób

Bardziej szczegółowo

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1.

1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Spis treści 1. Analiza wskaźnikowa... 3 1.1. Wskaźniki szczegółowe... 3 1.2. Wskaźniki syntetyczne... 53 1.2.1. Zastosowana metodologia rangowania obiektów wielocechowych... 53 1.2.2. Potencjał innowacyjny

Bardziej szczegółowo

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński

2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński 2. Cel, metoda, zakres badań Grażyna Korzeniak, Tadeusz Grabiński [w] Małe i średnie miasta w policentrycznym rozwoju Polski, G.Korzeniak (red), Instytut Rozwoju Miast, Kraków 2014, str. 7-13 W publikacji

Bardziej szczegółowo

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie

Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw. Województwo dolnośląskie Melania Nieć, Joanna Orłowska, Maja Wasilewska Rozdział 4. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Województwo dolnośląskie Struktura podmiotowa przedsiębiorstw aktywnych W 2013 r. o ponad

Bardziej szczegółowo

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Biuletyn Obserwatorium Regionalnych Rynków Pracy KPP Numer 4 Ewolucja poziomu zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw Czerwiec był piątym kolejnym miesiącem, w którym mieliśmy do czynienia ze spadkiem

Bardziej szczegółowo

Średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie za rok 2006 (w hektarach) Jednostka podziału administracyjnego kraju

Średnia wielkość powierzchni gruntów rolnych w gospodarstwie za rok 2006 (w hektarach) Jednostka podziału administracyjnego kraju ROLNYCH W GOSPODARSTWIE W KRAJU ZA 2006 ROK w gospodarstwie za rok 2006 (w hektarach) Województwo dolnośląskie 14,63 Województwo kujawsko-pomorskie 14,47 Województwo lubelskie 7,15 Województwo lubuskie

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO)

ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Dagmara K. Zuzek ROZDZIAŁ 19 RYNEK PRACY A ROZWÓJ MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE (Z UWZGLĘDNIENIEM PRZYKŁADU WOJ. MAŁOPOLSKIEGO) Wstęp Funkcjonowanie każdej gospodarki rynkowej oparte jest

Bardziej szczegółowo

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Melania Nieć, Maja Wasilewska, Joanna Orłowska Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Struktura podmiotowa Województwo dolnośląskie W 2012 r. w systemie REGON w województwie dolnośląskim

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Notatka informacyjna PRODUKT KRAJOWY BRUTTO RACHUNKI REGIONALNE W 2008 R. 1 PRODUKT KRAJOWY BRUTTO W 2008 roku wartość wytworzonego produktu krajowego

Bardziej szczegółowo

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski

Działalność badawcza i rozwojowa w Polsce w 2013 r. Główne wnioski GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Szczecinie Warszawa, listopad 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Główne wnioski Wartość nakładów wewnętrznych 1 ogółem na działalność badawczo-rozwojową

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Krakowie Warszawa, dnia 28 listopada 2014 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS BENEFICJENCI ŚWIADCZEŃ RODZINNYCH W 2013 R. Podstawowe źródło danych opracowania

Bardziej szczegółowo

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...]

Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] Raport z wyników Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 [...] 6. OSOBY NIEPEŁNOSPRAWNE Spisy powszechne ludności są jedynym badaniem pełnym, którego wyniki pozwalają ustalić liczbę osób

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R.

MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. MAZOWIECKI RYNEK PRACY LUTY 2014 R. Na koniec lutego 2014 r. stopa bezrobocia na Mazowszu pozostała na poziomie sprzed miesiąca (11,4%). Jak wynika z informacji publikowanych przez GUS, przeciętne zatrudnienie

Bardziej szczegółowo

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE. Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw RAPORT O STANIE SEKTORA MAŁYCH I ŚREDNICH PRZEDSIĘBIORSTW W POLSCE Rozdział 8. Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Warszawa, 2011 Spis treści Województwo dolnośląskie...3 Województwo kujawsko-pomorskie...6

Bardziej szczegółowo

Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku. Wojewódzka Rada Rynku Pracy Białymstoku 2 czerwca 2017 roku

Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku. Wojewódzka Rada Rynku Pracy Białymstoku 2 czerwca 2017 roku 1 Wojewódzki Urząd Pracy w Białymstoku Wojewódzka Rada Rynku Pracy Białymstoku 2 czerwca 2017 roku Współczynnik aktywności zawodowej ludności w wieku 15 lat i więcej w % Wskaźnik zatrudnienia ludności

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-II 2014 r.

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-II 2014 r. Warszawa, 17.3.214 r. Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-II 214 r. Według wstępnych danych, w okresie styczeń-luty 214 r. oddano do użytkowania 2378 mieszkań, tj. o 4,9% mniej w porównaniu z analogicznym

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2012 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 29 maja 213 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 212 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach Opis danych statystycznych

3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach Opis danych statystycznych 3. Wojewódzkie zróżnicowanie zatrudnienia w ochronie zdrowia w latach 1995-2005 3.1. Opis danych statystycznych Badanie zmian w potencjale opieki zdrowotnej można przeprowadzić w oparciu o dane dotyczące

Bardziej szczegółowo

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r.

Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej. Andrzej Regulski 28 września 2015 r. Wpływ funduszy europejskich perspektywy finansowej 2007-2013 na rozwój społeczno-gospodarczy Polski Wschodniej Andrzej Regulski 28 września 2015 r. moduł 1 moduł 2 moduł 3 Analiza zmian społecznogospodarczych

Bardziej szczegółowo

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku

Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Skala depopulacji polskich miast i zmiany struktury demograficznej - wnioski ze spisu ludności i prognozy demograficznej do 2035 roku Konferencja Zarządzanie rozwojem miast o zmniejszającej się liczbie

Bardziej szczegółowo

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r.

Żłobki i kluby dziecięce w 2013 r. Materiał na konferencję prasową w dniu 3 maja 214 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Badań Społecznych i Warunków Życia Notatka informacyjna Żłobki i kluby dziecięce w 213 r. W pierwszym kwartale

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r.

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r. Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2015 r. Opracowanie: Zespół Mazowieckiego Obserwatorium Rynku Pracy Najważniejsze obserwacje W 2015 r.: Przychody z całokształtu

Bardziej szczegółowo

Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r.

Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Warszawa, 03.10.2016 r. Opracowanie sygnalne Działalność gospodarcza przedsiębiorstw o liczbie pracujących do 9 osób w 2015 r. W 2015 r. działalność gospodarczą w Polsce prowadziło

Bardziej szczegółowo

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz

W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz Źródło: www.stat.gov.pl (GUS) Rozdział V. CHARAKTERYSTYKA EKONOMICZNA LUDNOŚ CI 16. Źródła utrzymania W spisie ludności 2002 ustalano główne i dodatkowe źródło utrzymania dla poszczególnych osób oraz odrębnie

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XII 2013 r.

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XII 2013 r. Warszawa, 17.1.214 r. Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XII 213 r. Według wstępnych danych, w okresie styczeń-grudzień 213 r. oddano do użytkowania 146122 mieszkania, tj. o 4,4% mniej niż w 212 r.

Bardziej szczegółowo

Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym

Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym Demografia i Gerontologia Społeczna Biuletyn Informacyjny 2013, Nr 4 Piotr Szukalski Instytut Socjologii Uniwersytet Łódzki pies@uni.lodz.pl Rozwody w Polsce w ujęciu regionalnym Fakt, iż ostatnie lata

Bardziej szczegółowo

Zróżnicowanie wyników egzaminu maturalnego z geografii na poziomie podstawowym w latach

Zróżnicowanie wyników egzaminu maturalnego z geografii na poziomie podstawowym w latach dr Mariola Tracz Akademia Pedagogiczna w Krakowie Uczenie się i egzamin w oczach nauczyciela Zróżnicowanie wyników egzaminu maturalnego z geografii na poziomie podstawowym w latach 2005-2008 Wprowadzenie

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2016 I KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 44,3% ludności w wieku 15 lat i więcej, co oznacza pogorszenie sytuacji w ujęciu rocznym o 1,1 p.

Bardziej szczegółowo

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2014 r.

Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2014 r. Raport o sytuacji finansowej przedsiębiorstw w województwie mazowieckim w 2014 r. Opracowanie: Zespół Mazowieckiego Obserwatorium Rynku Pracy 1 Wstęp Celem niniejszego raportu jest przedstawienie podstawowych

Bardziej szczegółowo

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI

Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Leszek Jerzy Jasiński PODATKÓW RUCH MIĘDZY REGIONAMI Finanse publiczne można rozpatrywać z różnych punktów widzenia. Dosyć rzadko analizuje się, w jaki sposób strumienie dochodów powstających w poszczególnych

Bardziej szczegółowo

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R.

DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZA PODMIOTÓW Z KAPITAŁEM ZAGRANICZNYM 1 W WOJEWÓDZTWIE WIELKOPOLSKIM W 2013 R. URZĄD STATYSTYCZNY W POZNANIU ul. Wojska Polskiego 27/29, 60 624 Poznań Opracowania sygnalne Data opracowania: luty 2015 Kontakt: e mail: SekretariatUSPOZ@stat.gov.pl tel. 61 27 98 200, fax 61 27 98 100

Bardziej szczegółowo

Dolnośląski O/W Kujawsko-Pomorski O/W Lubelski O/W. plan IV- XII 2003 r. Wykonanie

Dolnośląski O/W Kujawsko-Pomorski O/W Lubelski O/W. plan IV- XII 2003 r. Wykonanie Dolnośląski O/W Kujawsko-Pomorski O/W Lubelski O/W 14 371 13 455,56-915,44 93,63% 11 033 10 496,64-536,36 95,14% 10 905 10 760,90-144,10 98,68% 697 576,69-120,31 82,74% 441 415,97-25,03 94,32% 622 510,30-111,70

Bardziej szczegółowo

SKUP I CENY SKUPU MLEKA ANALIZA POLSKIEJ IZBY MLEKA 1/2009

SKUP I CENY SKUPU MLEKA ANALIZA POLSKIEJ IZBY MLEKA 1/2009 SKUP I CENY SKUPU MLEKA ANALIZA POLSKIEJ IZBY MLEKA 1/2009 21 stycznia 2009 Finansowane ze środków Funduszu Promocji Mleczarstwa 1 1. Skup i cena skupu mleka województwami ( jednostki skupujące ) Dane

Bardziej szczegółowo

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH

MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAPA FUNDUSZY POŻYCZKOWYCH MAREK MIKA Polski Związek Funduszy Pożyczkowych Dane na 31.12 2011r. LICZBA POZIOM KAPITAŁU ROZKŁAD TERYTORIALNY Pierwszy fundusz pożyczkowy powstał w 1992 roku. Obecnie w Polsce

Bardziej szczegółowo

na podstawie opracowania źródłowego pt.:

na podstawie opracowania źródłowego pt.: INFORMACJA O DOCHODACH I WYDATKACH SEKTORA FINASÓW PUBLICZNYCH WOJEWÓDZTWA KUJAWSKO-POMORSKIEGO W LATACH 2004-2011 ZE SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM WYDATKÓW STRUKTURALNYCH na podstawie opracowania źródłowego

Bardziej szczegółowo

Analiza poziomu frekwencji w wyborach samorządowych na poziomie powiatów województwa lubuskiego, jako jednego z mierników kapitału społecznego.

Analiza poziomu frekwencji w wyborach samorządowych na poziomie powiatów województwa lubuskiego, jako jednego z mierników kapitału społecznego. Analiza poziomu frekwencji w wyborach samorządowych na poziomie powiatów województwa lubuskiego, jako jednego z mierników kapitału społecznego. Według danych z końcu grudnia 2010 r województwo lubuskie

Bardziej szczegółowo

Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki desk research

Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki desk research Badanie krajowego i zagranicznego ruchu turystycznego w Województwie Zachodniopomorskim w roku 2014 Streszczenie raportu wyniki desk research Listopad 2014 Wielkość i rozkład przestrzenny ruchu turystycznego

Bardziej szczegółowo

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1

Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej. Fundusze unijne. a zróżnicowanie regionalne kraju. Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Departament Koordynacji Polityki Strukturalnej Fundusze unijne a zróżnicowanie regionalne kraju Warszawa, 27 marca 2008 r. 1 Proces konwergencji w wybranych krajach UE (zmiany w stosunku do średniego PKB

Bardziej szczegółowo

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO

PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO PROGNOZA DEMOGRAFICZNA NA LATA 214-25 DLA WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO Niniejsza informacja została opracowana na podstawie prognozy ludności na lata 214 25 dla województw (w podziale na część miejską

Bardziej szczegółowo

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny

Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Dr Krzysztof Szwarc Ocena sytuacji demograficznej Gdańska ze szczególnym uwzględnieniem jednostki pomocniczej Wrzeszcz Górny Gdańsk 2011 Po transformacji gospodarczej nastąpiły w Polsce diametralne zmiany

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2014 IV KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 42,4% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Materiał na konferencję prasową w dniu 30 listopada 2012 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Urząd Statystyczny w Katowicach Notatka informacyjna PRODUKT KRAJOWY BRUTTO RACHUNKI REGIONALNE W 2010 R. 1 PRODUKT

Bardziej szczegółowo

Wykres 1. Stopa bezrobocia na Mazowszu i w Polsce w okresie styczeń - październik 2013 r. 14,2 13,0

Wykres 1. Stopa bezrobocia na Mazowszu i w Polsce w okresie styczeń - październik 2013 r. 14,2 13,0 MAZOWIECKI RYNEK PRACY PAŹDZIERNIK 2013 R. Październikowe dane dotyczące mazowieckiego rynku pracy wskazują na poprawę sytuacji. W ujęciu miesiąc do miesiąca stopa bezrobocia spadła, a wynagrodzenie i

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w 2015 roku Szczecin 2016 Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia 1 dla Polski

Bardziej szczegółowo

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r.

Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński. Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad. Warszawa, 2001 r. GENERALNY POMIAR RUCHU 2000 SYNTEZA WYNIKÓW Opracował: mgr inż. Krzysztof Opoczyński Zamawiający: Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad Warszawa, 2001 r. SPIS TREŚCI 1. Wstęp...1 2. Obciążenie

Bardziej szczegółowo

Synteza wyników pomiaru ruchu na drogach wojewódzkich w 2005 roku

Synteza wyników pomiaru ruchu na drogach wojewódzkich w 2005 roku Synteza wyników pomiaru ruchu na drogach wojewódzkich w 2005 roku Opracowano w Transprojekt-Warszawa Sp. z o.o. na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad Autor: mgr. inż. Krzysztof Opoczyński

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2014 I KWARTAŁ 2014 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Sytuacja na mazowieckim rynku pracy wyróżnia się pozytywnie na tle kraju. Kobiety rzadziej uczestniczą w rynku pracy niż mężczyźni

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2013 roku Wstęp Publikacja Głównego Urzędu Statystycznego Produkt krajowy brutto Rachunki regionalne w 2013 r., zawiera informacje statystyczne dotyczące podstawowych

Bardziej szczegółowo

Pełen zestaw raportów będzie wkrótce dostępny na naszej

Pełen zestaw raportów będzie wkrótce dostępny na naszej Rynek ziemi rolnej w Polsce w latach 24 28 Przedstawiamy Państwu raport dotyczący rynku ziemi rolniczej w Polsce w latach 24 28. Raport podsumowuje serię 16 analiz realizowanych przez nas od końca 27 roku

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-VII 2014 r.

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-VII 2014 r. Warszawa, 19.08.2014 r. Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-VII 2014 r. Według wstępnych danych, w okresie styczeń-lipiec 2014 r. oddano do użytkowania 78769 mieszkań, tj. o 2,7% mniej w porównaniu

Bardziej szczegółowo

InfoDług www.big.pl/infodlug Profil klienta podwyższonego ryzyka Klient podwyższonego ryzyka finansowego to najczęściej mężczyzna pomiędzy 30 a 39 rokiem życia, mieszkający w województwie śląskim lub mazowieckim,

Bardziej szczegółowo

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW

ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW ANALIZA PŁAC SPECJALISTÓW Przygotowana dla Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych Kontakt: Dział Analiz i Raportów Płacowych info@raportplacowy.pl www.raportplacowy.pl +48 12 350 56 00

Bardziej szczegółowo

Raport z cen korepetycji w Polsce Na podstawie cen z serwisu e-korepetycje.net

Raport z cen korepetycji w Polsce Na podstawie cen z serwisu e-korepetycje.net Raport z cen korepetycji w Polsce 2016 Na podstawie cen z serwisu e-korepetycje.net Spis treści WSTĘP... 3 ZAŁOŻENIA DO RAPORTU... 3 ANALIZA WOJEWÓDZTW... 3 Województwo dolnośląskie... 6 Województwo kujawsko-pomorskie...

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY II KWARTAŁ 2016 II KWARTAŁ 2016 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,4% ludności w wieku 15 lat i więcej. W województwie mazowieckim populacja pracujących wyniosła

Bardziej szczegółowo

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja

MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS. Informacja MINISTERSTWO PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ Departament Rynku Pracy PROGRAM 30 MINUS Informacja dotycząca wykorzystania w roku 2010 środków rezerwy Funduszu Pracy przeznaczonych na realizację Programu aktywizacji

Bardziej szczegółowo

ROZDZIAŁ 13 EKONOMICZNE ZRÓŻNICOWANIE REGIONÓW POLSKI

ROZDZIAŁ 13 EKONOMICZNE ZRÓŻNICOWANIE REGIONÓW POLSKI Iwona Salejko-Szyszczak ROZDZIAŁ 13 EKONOMICZNE ZRÓŻNICOWANIE REGIONÓW POLSKI Wprowadzenie Regiony każdego kraju, a więc także Polski, cechują różne sytuacje gospodarcze i różny poziom rozwoju ekonomicznego.

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2014 roku Porównanie grudnia 2013 i czerwca 2014 roku Szczecin 2014 Według danych

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe w styczniu 2013 r.

Budownictwo mieszkaniowe w styczniu 2013 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Produkcji Warszawa, 18.2. 213 r. Informacja sygnalna WYNIKI BADAŃ GUS Budownictwo mieszkaniowe w styczniu 213 r. a) Według wstępnych danych, w styczniu br. oddano

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2015 IV KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2015 IV KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY IV KWARTAŁ 2015 IV KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 41,9% ludności w wieku 15 lat i więcej, co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym o 0,5 p. proc.

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2015 I KWARTAŁ 2015 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,2% ludności w wieku 15 lat i więcej co oznacza poprawę sytuacji w ujęciu rocznym. W województwie

Bardziej szczegółowo

ZACHODNIOPOMORSKIE NA TLE POLSKIEJ GOSPODARKI

ZACHODNIOPOMORSKIE NA TLE POLSKIEJ GOSPODARKI ZACHODNIOPOMORSKIE EJ GOSPODARKI W prezentacji wykorzystane zostały dane GUS oraz wyniki badania Monitoring kondycji sektora w latach 21-212 przygotowanego przez PKPP Lewiatan w ramach projektu współ finansowanego

Bardziej szczegółowo

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy

Klasówka po szkole podstawowej Historia. Edycja 2006/2007. Raport zbiorczy Klasówka po szkole podstawowej Historia Edycja 2006/2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela 1. Podział liczby

Bardziej szczegółowo

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13

TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 BIURO PROJEKTOWO - BADAWCZE DRÓG I MOSTÓW Sp. z o.o. TRANSPROJEKT-WARSZAWA 01-793 Warszawa, ul. Rydygiera 8 bud.3a, tel.(0-22) 832-29-15, fax:832 29 13 PRACOWNIA RUCHU I STUDIÓW DROGOWYCH GENERALNY POMIAR

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-VIII 2014 r.

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-VIII 2014 r. Warszawa, 17.09.2014 r. Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-VIII 2014 r. Według wstępnych danych, w okresie styczeń-sierpień 2014 r. oddano do użytkowania 88699 mieszkań, tj. o 2,9% mniej w porównaniu

Bardziej szczegółowo

Podsumowanie 1% podatku na rzecz organizacji poŝytku publicznego za lata

Podsumowanie 1% podatku na rzecz organizacji poŝytku publicznego za lata Anna ElŜbieta Strzała Podsumowanie rzecz organizacji poŝytku publicznego za lata 2003-2007 1 Od 1 stycznia 2004 r. podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą w zeznaniu rocznym pomniejszyć naleŝny

Bardziej szczegółowo

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011

Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Nauczyciele języków obcych w roku szkolnym 2010/2011 Dane statystyczne zebrała Jadwiga Zarębska Opracowanie raportu: Zespół Wydziału Informacji i Promocji ORE SPIS TREŚCI UWAGI OGÓLNE... 3 ROZDZIAŁ 1.

Bardziej szczegółowo

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku

Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku Raport upadłości polskich firm D&B Poland / I kwartał 2011 roku W I kwartale 2011 roku sądy gospodarcze ogłosiły upadłość 145 polskich przedsiębiorstw. W porównaniu do analogicznego okresu w roku ubiegłego,

Bardziej szczegółowo

ZESTAWIENIE ZBIORCZYCH WYNIKÓW GŁOSOWANIA NA KANDYDATÓW NA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W DNIU 20 CZERWCA 2010 R.

ZESTAWIENIE ZBIORCZYCH WYNIKÓW GŁOSOWANIA NA KANDYDATÓW NA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W DNIU 20 CZERWCA 2010 R. Załącznik nr 2 do obwieszczenia Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 21 czerwca 2010 r. ZESTAWIENIE ZBIORCZYCH WYNIKÓW GŁOSOWANIA NA KANDYDATÓW NA PREZYDENTA RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ W DNIU 20 CZERWCA

Bardziej szczegółowo

Raport z cen korepetycji w Polsce 2016/2017. Na podstawie cen z serwisu e-korepetycje.net

Raport z cen korepetycji w Polsce 2016/2017. Na podstawie cen z serwisu e-korepetycje.net Raport z cen korepetycji w Polsce 2016/2017 Na podstawie cen z serwisu e-korepetycje.net Spis treści WSTĘP... 3 ZAŁOŻENIA DO RAPORTU... 3 ANALIZA WOJEWÓDZTW... 3 Województwo dolnośląskie... 5 Województwo

Bardziej szczegółowo

Tabela nr 1. Stopa bezrobocia rejestrowanego w poszczególnych miesiącach w 2012 i 2013 r. na Mazowszu i w Polsce.

Tabela nr 1. Stopa bezrobocia rejestrowanego w poszczególnych miesiącach w 2012 i 2013 r. na Mazowszu i w Polsce. MAZOWIECKI RYNEK PRACY GRUDZIEŃ 2013 R. GUS poinformował, że w grudniu stopa bezrobocia rejestrowanego na Mazowszu utrzymała się na poziomie sprzed miesiąca (11,0%). W skali kraju w stosunku do listopada

Bardziej szczegółowo

Platforma C. Czynniki demograficzne

Platforma C. Czynniki demograficzne Platforma C. Czynniki demograficzne W tabeli 1 (33). odpowiedz na pytania dotyczące zjawisk charakteryzujących twoje otoczenie dalsze. Pytania obejmują czynniki demograficzne. Odpowiedzi wymagają od ciebie

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE ZATRUDNIENIA W WOJEWÓDZKICH I POWIATOWYCH URZ DACH PRACY W 2014 ROKU Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku

Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku WWW.OBSERWATORIUM.MALOPOLSKA.PL Produkt Krajowy Brutto. Rachunki Regionalne w 2014 roku Opracowanie: Małopolskie Obserwatorium Rozwoju Regionalnego Departament Polityki Regionalnej Urząd Marszałkowski

Bardziej szczegółowo

InfoDług Kwota zaległych płatności w poszczególnych województwach Na koniec grudnia 2011 r. większość województw polskich przekroczyła 1 miliard złotych zaległości płatniczych, obecnie jest ich 13 z 16

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Ministerstwo Rozwoju Regionalnego Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym ANALIZA SYTUACJI SPOŁECZNO- GOSPODARCZEJ W WOJEWÓDZTWIE ŁÓDZKIM Warszawa, czerwiec 2011 r. Opracowanie: Beata

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Materiał na konferencję prasową w dniu 23 października 2009 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy i Warunków Życia Urząd Statystyczny w Poznaniu Informacja o wynikach badania przepływów ludności

Bardziej szczegółowo

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014

Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W KATOWICACH Zmiany na polskim i wojewódzkim rynku pracy w latach 2004-2014 KATOWICE październik 2014 r. Wprowadzenie Minęło dziesięć lat od wstąpienia Polski do Unii Europejskiej.

Bardziej szczegółowo

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2017 I KWARTAŁ 2017 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE

MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2017 I KWARTAŁ 2017 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE MAZOWIECKI RYNEK PRACY I KWARTAŁ 2017 I KWARTAŁ 2017 NAJWAŻNIEJSZE INFORMACJE Na Mazowszu nie pracowało 43,3% ludności w wieku 15 lat i więcej. W województwie mazowieckim populacja pracujących wyniosła

Bardziej szczegółowo

PRZYKŁADOWE STRONY. Sektor. budowlany. w Polsce 2016 Analiza regionalna. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata

PRZYKŁADOWE STRONY. Sektor. budowlany. w Polsce 2016 Analiza regionalna. Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata PRZYKŁADOWE STRONY Sektor budowlany w Polsce 2016 Analiza regionalna Analiza rynku i prognozy rozwoju na lata 2016-2021 RYNEK BUDOWLANY OGÓŁEM Produkcja budowlano-montażowa Największy udział w produkcji

Bardziej szczegółowo

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku

Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku WOJEWÓDZKI URZĄD PRACY W SZCZECINIE Wydział Badań i Analiz Zmiany bezrobocia w województwie zachodniopomorskim w I półroczu 2015 roku Szczecin 2015 Według danych Eurostat zharmonizowana stopa bezrobocia

Bardziej szczegółowo

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej I N F O R M A C J A o gospodarowaniu środkami w wojewódzkich funduszach ochrony środowiska i gospodarki wodnej w roku 27 Warszawa, maj 28 SPIS TREŚCI:

Bardziej szczegółowo

Od 1 stycznia 2004 r. wprowadzono do polskiego systemu podatkowego instytucje 1%. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą w zeznaniu

Od 1 stycznia 2004 r. wprowadzono do polskiego systemu podatkowego instytucje 1%. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą w zeznaniu Od 1 stycznia 2004 r. wprowadzono do polskiego systemu podatkowego instytucje 1%. Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych mogą w zeznaniu rocznym pomniejszyć należny podatek o kwotę przekazaną

Bardziej szczegółowo

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni.

WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ Kobiety Mężczyźni. WOJEWÓDZTWO PODLASKIE W LICZBACH RAPORT Z WYNIKÓW NARODOWEGO SPISU POWSZECHNEGO LUDNOŚCI I MIESZKAŃ 2002 Ludność według płci (w tys.) Razem 1208,6 -mężczyźni 591,2 -kobiety 617,4 W miastach (711,6): -mężczyźni

Bardziej szczegółowo

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy. Dojazdy do pracy w 2010 roku na podstawie BAEL

GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy. Dojazdy do pracy w 2010 roku na podstawie BAEL Materiał na konferencję prasową w dniu 22 grudnia 2011 r. GŁÓWNY URZĄD STATYSTYCZNY Departament Pracy MONITORING RYNKU PRACY Dojazdy w 2010 roku na podstawie BAEL 1. Wstęp Dojazdy są zjawiskiem bardzo

Bardziej szczegółowo

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE

URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE URZĄD STATYSTYCZNY W KRAKOWIE 31-223 Kraków, ul. Kazimierza Wyki 3 e-mail:sekretariatuskrk@stat.gov.pl tel. 12 415 60 11 Internet: http://www.stat.gov.pl/krak Informacja sygnalna - Nr 2 Data opracowania

Bardziej szczegółowo

W 2013 roku zaległe zobowiązania Polaków rosły najwolniej od 6 lat!

W 2013 roku zaległe zobowiązania Polaków rosły najwolniej od 6 lat! Kontakt: Aleksandra Lewko Rzecznik Prasowy Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor S.A. tel.: (22) 486 56 16, kom.: 504 074 218 Aleksandra.Lewko@InfoMonitor.pl Warszawa, 08 stycznia 2014 r. W 2013 roku

Bardziej szczegółowo

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r.

Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r. Rządowy program Mieszkanie dla młodych Dane za IV kwartał 2014r. Liczba zaakceptowanych wniosków: 15.972 w tym na 2014: 9.145 na 2015: 5.870 na 2016: 915 na 2017: 42 na 2018: 0 Wysokość przyznanego dofinansowania:

Bardziej szczegółowo

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r.

Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata Kielce, kwiecień 2008 r. Szanse rozwoju gospodarczego Województwa Świętokrzyskiego w perspektywie realizacji RPOWŚ na lata 2007-2013 Kielce, kwiecień 2008 r. Problemy ograniczające rozwój Województwa Świętokrzyskiego Problemy

Bardziej szczegółowo

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XI 2014 r.

Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XI 2014 r. Warszawa, 17.12.2014 r. Budownictwo mieszkaniowe a) w okresie I-XI 2014 r. Według wstępnych danych, w okresie styczeń-listopad 2014 r. oddano do użytkowania 127595 mieszkań, tj. o 1,2% mniej w porównaniu

Bardziej szczegółowo

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r.

Sytuacja zawodowa osób z wyższym wykształceniem w Polsce i w krajach Unii Europejskiej w 2012 r. 1 Urz d Statystyczny w Gda sku W Polsce w 2012 r. udział osób w wieku 30-34 lata posiadających wykształcenie wyższe w ogólnej liczbie ludności w tym wieku (aktywni zawodowo + bierni zawodowo) wyniósł 39,1%

Bardziej szczegółowo

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy

Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy Ministerstwo Pracy i Polityki Spo ecznej Departament Rynku Pracy INFORMACJA O STANIE I STRUKTURZE ZATRUDNIENIA W WOJEWÓDZKICH I POWIATOWYCH URZ DACH PRACY W 2011 ROKU Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej

Bardziej szczegółowo

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw

Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw Rozdział 8 Marzena Talar, Maja Wasilewska, Dorota Węcławska Profile regionalne małych i średnich przedsiębiorstw W rozdziale przedstawiona została charakterystyka stanu sektora małych i średnich przedsiębiorstw

Bardziej szczegółowo

1. PRODUKCJA PRZEMYSŁOWA W PODMIOTACH O LICZBIE PRACUJĄCYCH POWYŻEJ 9 OSÓB...2

1. PRODUKCJA PRZEMYSŁOWA W PODMIOTACH O LICZBIE PRACUJĄCYCH POWYŻEJ 9 OSÓB...2 OPOLSKI SYSTEM INFORMACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ OPOLSKI SYSTEM INFORMACJI SPOŁECZNO-GOSPODARCZEJ WWW.OSISG.OPOLSKIE.PL WWW.OSISG.OPOLSKIE.PL Analiza określająca aktualną sytuację społeczno-gospodarczą

Bardziej szczegółowo

LICZBA BEZROBOTNYCH I STOPA BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM NA TLE POLSKI I WOJEWÓDZTW. LUTY 2014 R. Wojewódzki Urząd Pracy w Toruniu

LICZBA BEZROBOTNYCH I STOPA BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM NA TLE POLSKI I WOJEWÓDZTW. LUTY 2014 R. Wojewódzki Urząd Pracy w Toruniu LICZBA BEZROBOTNYCH I STOPA BEZROBOCIA W WOJEWÓDZTWIE KUJAWSKO-POMORSKIM NA TLE POLSKI I WOJEWÓDZTW. LUTY 2014 R. Wojewódzki Urząd Pracy w Toruniu Według stanu w końcu lutego 2014 r. w województwie kujawsko-pomorskim

Bardziej szczegółowo

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2015 r.

Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2015 r. Realizacja świadczeń endoprotezoplastyki stawowej w 2015 r. 1. Źródło danych Opracowanie zostało sporządzone na podstawie Centralnej Bazy Endoprotezoplastyk Narodowego Funduszu Zdrowia (CBE), działającej

Bardziej szczegółowo

Klasówka po gimnazjum biologia. Edycja 2006\2007. Raport zbiorczy

Klasówka po gimnazjum biologia. Edycja 2006\2007. Raport zbiorczy Klasówka po gimnazjum biologia Edycja 2006\2007 Raport zbiorczy Opracowano w: Gdańskiej Fundacji Rozwoju im. Adama Mysiora Informacje ogólne... 3 Raport szczegółowy... 3 Tabela. Podział liczby uczniów

Bardziej szczegółowo

W A R S Z A W A

W A R S Z A W A W A R S Z A W A 2 0 3 0 PRACA ANALIZA NA POTRZEBY OPRACOWANIA DIAGNOZY STRATEGICZNEJ Urząd m.st. Warszawy sierpień 2016 Opracowanie przygotowane na potrzeby aktualizacji Strategii Rozwoju m.st. Warszawy

Bardziej szczegółowo

Urząd Statystyczny w Lublinie

Urząd Statystyczny w Lublinie Urząd Statystyczny w Lublinie e-mail: budownictwouslublin@stat.gov.pl PERSPEKTYWY DLA BUDOWNICTWA W WOJEWÓDZTWIE LUBELSKIM W ŚWIETLE WYDANYCH POZWOLEŃ NA BUDOWĘ W LATACH 2006-2015 Wojciech Wiśniewski Ośrodek

Bardziej szczegółowo