Podsumowanie 219 Literatura 224 Spis rysunków 235 Spis tabel 236

Wielkość: px
Rozpocząć pokaz od strony:

Download "113 113 118 124 137 137 142 148 149 160 174 181 191 192 200 211 Podsumowanie 219 Literatura 224 Spis rysunków 235 Spis tabel 236"

Transkrypt

1 Spis treści Wstęp 1. Schwytani w sieć 2. Przedsiębiorstwo i relacyjna geografia ekonomiczna 3. Cele pracy, źródła informacji i układ treści CZĘŚĆ I. KONCEPCJA SIECI OD TEORII DO PRAKTYKI HANDLOWEJ Rozdział 1. Rozwój koncepcji sieci Sieci infrastrukturalne Sieci społeczne Sieci gospodarcze Sieci w badaniach geograficznych 52 Rozdział Rozdział Pojęcie i typy sieci Definicja sieci Cechy sieci Rodzaje sieci Sieci a pojęcia pokrewne Sieciowa organizacja handlu Powstanie handlu zorganizowanego Formy organizacyjne sieci handlowych Poziom rozwoju handlu zorganizowanego na świecie CZĘŚĆ II. SIECI ZORGANIZOWANEGO HANDLU DETALICZNEGO W POLSCE Rozdział 4. Rozwój sieci handlowych 4.1. Regulacje dotyczące handlu detalicznego w Polsce 4.2. Umiędzynarodowienie handlu detalicznego w Polsce 4.3. Zmiany liczby sieci Rozdział Rozdział Struktura sieci handlowych Organizacja i zarządzanie siecią Zmiany liczby sklepów w sieci Zasięg przestrzenny sieci Hipermarkety Supermarkety Sklepy dyskontowe Sklepy typu convenience Powiązania zewnętrzne sieci handlowych Relacje z dostawcami towarów Relacje z przedsiębiorstwami logistycznymi Relacje ze środowiskiem pozagospodarczym Podsumowanie 219 Literatura 224 Spis rysunków 235 Spis tabel 236

2

3 Wstęp 1. Schwytani w sieć Są tematy, problemy, które nurtują zapewne nie wszystkich, ale przynajmniej duże grupy osób. Tak dzieje się od lat i tak będzie chyba zawsze. Jak w życiu codziennym, tak i w działalności zawodowej, naukowej, są okresy dominacji, niemal mody odnoszące się do drążenia pewnych spraw, zagadnień. Mody wcześniej czy później mijają, pozostają jednak materialne ślady ich obecności. W przypadku prac naukowych typowym dowodem na to jest zwykle literatura powstała na dany temat. Może to dotyczyć jednej dziedziny, albo też, w przypadku bardziej uniwersalnych tematów, wielu dziedzina badawczych. Powyższe stwierdzenie dotyczy także sieci. Trudno jednoznacznie stwierdzić, kiedy dokładnie temat sieci zaistniał w sposób szczególny w problematyce badawczej, a jeszcze trudniej wykazać, czy i kiedy zainteresowanie nim osłabnie. Trudności te wynikają po części z różnorodności punktów widzenia na zagadnienie sieci. Nie chodzi tu tylko o potoczne rozumienie tego terminu, chociaż w życiu codziennym posługujemy się tym pojęciem często, niejednokrotnie w ujęciu metaforycznym. Mówimy przecież o sieci telefonicznej, komputerowej, handlowej, o ich przewodowym, bezprzewodowym, cyfrowym charakterze, o lokalnym, krajowym czy globalnym ich zasięgu. Coraz częściej słowo to pisane jest wielką literą, po prostu jako Sieć. Chodzi jednak raczej o wielość dyscyplin naukowych, w ramach których rozwijane są koncepcje (teorie) związane z tworzeniem, rozwojem, funkcjonowaniem sieci oraz o wykorzystanie teorii sieci do budowy innych koncepcji teoretycznych w danej dziedzinie. Nie próbując nawet wyliczać ich wszystkich, wystarczy wskazać na najczęściej spotykane, czyli spojrzeć na badania sieci w naukach społecznych (socjologia, ekonomia, nauki o zarządzaniu), naukach technicznych (informatyka), a także w geografii czy gospodarce przestrzennej. 7

4 Znane są poglądy, zgodnie z którymi trudno jest jednoznacznie stwierdzić, na ile proponowane zagadnienie stanowi przykład nowych idei w geografii społeczno-ekonomicznej. Należy zgodzić się z opinią, wyrażoną przez B. Domańskiego (2004:169), iż ( )nic nie jest w nauce całkowicie nowe, w rozumieniu: oryginalne, możemy mówić jedynie o bardziej lub mniej twórczym rozwinięciu idei wcześniejszych. Podobnie jest ze strukturami sieciowymi, które nie są zupełną nowością. Wystarczy wspomnieć geograficzne badania sieci transportowych, rozpowszechnione stosowanie tej koncepcji (szczególnie od lat siedemdziesiątych XX wieku) w socjologicznych i antropologicznych analizach sieci społecznych po współczesne analizy tzw. społeczeństwa sieciowego (network society). Nieco młodsze są badania koncentrujące się na sieciowej organizacji działalności gospodarczej. Rozwój technologii teleinformatycznych, który umożliwił tworzenie sieci komputerowych, to kolejny obszar badań sieci (szerzej traktuje o tym rozdział pierwszy). Oczywiście, z czasem zmieniało się w różnych dyscyplinach rozumienie samej istoty sieci, jej cech i ewentualnego wpływu na otoczenie, niezmienne jednak pozostało dwojakie traktowanie samej idei sieci. Z jednej strony przejawiało się to w fascynacji nią jako sposobem organizacji różnorodnych aktywności ze sfery życia społeczno-gospodarczego. Z drugiej strony, może w węższych grupach badaczy, od lat wskazywano na pewne zalety specyficznych cech sieci narzędzia badawczego. Szeroko rozpowszechnione jest także przekonanie, w części dzięki opracowaniu J. Naisbitta (1997), że przejście od struktur hierarchicznych do bardziej płaskich sieci należy do niewielu ważnych kierunków, jakie zmieniają nasze życie. Słaba skuteczność struktur hierarchicznych skłoniła wiele osób do poszukiwania rozwiązań problemów społecznych poprzez stosowanie poziomych struktur sieciowych, organizowania się w ramach społeczności. Jedną z zalet tego typu struktur jest na pewno łatwy dostęp do informacji. Koncepcje sieci zaczęto także stosować w naukach administracyjnych (idea governing by network). Nieco nowsze analizy megatrendów zmian życia społeczno-gospodarczego podtrzymują rolę sieci, chociaż kładą większy nacisk na ich podłoże teleinformatyczne, jak w koncepcji społeczeństwa sieci M. Castellsa (1996). Warto więc podjąć badania, które wiążą się chociażby z jednym z rodzajów sieci, jakie nas otaczają, jakie współtworzymy, świadomie lub nieświadomie, najczęściej tylko będąc ich użytkownikami. Bodźcem do tego może być przede wszystkim brak w polskiej literaturze geograficznej pełnych, aktualnych opracowań na temat rozwoju zjawiska sieci biznesu. 8

5 Dotychczasowy brak szeroko zakrojonych analiz odnoszących się do działających w Polsce sieci handlowych można tłumaczyć jednak względną nowością samego zjawiska. Wydaje się, że dopiero teraz, po kilkunastu latach tworzenia i przekształcania się tej formy organizacji handlu 1, można podjąć poważniejsze próby spojrzenia na obecność sieci w polskiej przestrzeni gospodarczej, w życiu społeczno-gospodarczym. Niezbyt często zdarza się, aby podjęcie badań naukowych nad pewnym zagadnieniem zbiegło się w czasie z szeroką dyskusją na różnych płaszczyznach nad tym samym problemem. Tak dzieje się obecnie w Polsce w przypadku problematyki tworzenia, funkcjonowania i efektów działania sieci handlowych. Podjęcie tego typu badań wydaje się być uzasadnione także wagą społeczną zagadnienia. Wskazuje na nią obecność tej problematyki, zarówno w debacie politycznej, w prasie codziennej i co zrozumiałe w periodykach branżowych. W przypadku polityki dyskusja toczy się na różnych szczeblach, łącznie z wieloletnim procesem legislacyjnym na szczeblu krajowym oraz walką o stworzenie i/lub zmianę przepisów o zasięgu lokalnym (plany zagospodarowania przestrzennego). W toczonych dyskusjach stronami są najczęściej przedsiębiorcy, nie brak jednak głosów organizacji społecznych i politycznych. Środowisko handlowców reprezentują operatorzy/zarządcy wielkich (zagranicznych i krajowych) sieci handlowych oraz ich przedstawicielstwa. Dużą aktywność przejawiają także lokalne stowarzyszenia i grupy kupców. Inną opcję prezentują poszczególne przedsiębiorstwa i organizacje zrzeszające producentów i dostawców sieci handlowych. Ze strony społecznej pojawiają się głosy władz krajowych i lokalnych, organizacji ekologicznych, konsumenckich, a także grup zainteresowanych tym problemem mieszkańców. Zajęcie się problematyką sieci handlowych w tym kontekście stanowi próbę, jeśli nie odpowiedzi na ważne społecznie pytania, to przynajmniej przybliżenia geografii do problemów naszego codziennego życia. Wskazuje na to chociażby J.J. Parysek (2004: ), podkreślając potrzebę szerszego udziału geografii w rozwiązywaniu ważnych problemów życia społecznego i gospodarczego. Dążenie do praktycznego zastosowania wyników badań geograficznych, szczególnie tych związanych z przestrzenną organizacją gospodarki, jest widoczne coraz powszechniej. Dotyczy to wielu analiz 1 Oczywiście, pamiętając o istniejących przez dziesięciolecia formach zorganizowanego handlu spółdzielczego, które to formy próbuje się obecnie dostosować do najczęściej wykorzystywanych sposobów organizacji handlu, poprzez integrację i koncentrację. 9

6 geograficznych wykonywanych w ciągu ostatnich dwóch dekad, gdy szczególnie szybkie i głębokie przemiany w środowisku przedsiębiorstw wywołane zostały wprowadzeniem rynkowych zasad gospodarowania. Proponowany problem badawczy, tworzenie i funkcjonowanie sieci handlowych, mieści się w jednym z pięciu wskazanych przez T. Czyż (2004:82) bloków tematycznych problematyki badawczej polskiej geografii społeczno-ekonomicznej, dotyczy bowiem zagadnień geograficzno-ekonomicznych. Mieści się także w granicach dotychczas słabo u nas rozwiniętych badań zakresu geografii przedsiębiorstw, która zajmuje się studiami nad relacjami między aktywnością firm a przestrzenną organizacją działalności gospodarczej. Nurt geografii przedsiębiorstw, akcentując podmiotowość przedsiębiorstw, zakłada, że przestrzenne strategie przedsiębiorstw kształtują geograficzne struktury produkcji i usług oraz wpływają na gospodarkę i społeczności lokalne. (Czyż 2004:83). Jest to wyraźnie widoczne także w przypadku sieci handlowych, zarówno na poziomie gospodarki krajowej, jak i w środowisku lokalnym. Na poziomie ogólnokrajowym objawia się to wpływem na przestrzenny układ produkcji i zaopatrzenia (producenci, handel hurtowy, przedsiębiorstwa logistyczne i transportowe). Na poziomie pojedynczej gminy czy powiatu wpływ ten jest widoczny w zmianach struktury przestrzennego zagospodarowania (np. lokalizacja wielkopowierzchniowych obiektów handlowych czy też przebudowa fragmentów systemu komunikacyjnego miejscowości), wreszcie w zmianach lokalnego rynku pracy. Zarówno na poziomie krajowym, jak i w społecznościach lokalnych można zauważyć wpływ dużych sklepów sieciowych na zmiany stylu życia, a przynajmniej zmiany zachowań przestrzennych objawiających się w zmienionych wzorcach zachowań zakupowych (częstość, struktura wydatków). W połowie ostatniej dekady ubiegłego wieku Z. Chojnicki wskazał nowe zadania stojące przed geografią w procesie przemian zachodzących w naszym kraju. Jednym z tych zadań miałoby być badanie powstawania nowych form przestrzennej organizacji działalności gospodarczej, np. w formie aliansów strategicznych przedsiębiorstw (Chojnicki 1996:23). Wybór jako przedmiotu badań sieci handlowych i różnorodnych relacji, jakie one wytwarzają i w których uczestniczą, mieści się w pełni w zakresie tych nowych zadań. Próba pokazania rozwoju ilościowego i przestrzennego wspomnianych sieci wraz ze śledzeniem różnorodnych relacji, w jakie one wchodzą w ramach swojej działalności, ma za zadanie połączyć charakterystyczne dla dotychczasowych badań analizy struktur widocznych z tymi, 10

7 które trudno dostrzec w otaczającej nas fizycznej przestrzeni. Te ostatnie powodują jednak coraz częściej poważne zmiany w obrazie widzialnego świata procesów gospodarczych. Potrzeba badań polskich przykładów sieci gospodarczych wynika po części także z konieczności ciągłego niwelowania deformacji o charakterze metodologicznym czy też ideologicznym, jakie zdaniem B. Domańskiego (2001:28) towarzyszyły prowadzonym dotychczas na zachodzie Europy analizom transformacji w naszej części kontynentu. Wśród czynników niedocenianych (słabo znanych?) w badaniach przekształceń gospodarczych w naszym regionie wymieniane są m.in. cechy naszego rynku (pracy), regulacje ze strony instytucji publicznych, relacje przestrzenne, a także dynamiczne ujęcie problemów. W odniesieniu do szybko rozwijających się sieci handlowych warto podkreślić szczególnie to ostatnie zastrzeżenie. Chodzi bowiem nie tylko o samo tempo zmian przestrzennych, ale także o skalę różnorodnych zmian i dostosowań, chociażby tych w sferze legislacyjnej. Zmiany, jakie w polskiej gospodarce jesteśmy zmuszeni przeprowadzić niejako w reakcji na dokonywane inwestycje kapitału zagranicznego w polskim handlu detalicznym muszą być dokonywane w nieporównanie krótszym czasie niż te same zmiany w krajach Europy Zachodniej, przeprowadzane na drodze ewolucyjnej wraz z pojawianiem się kolejnych, a nie wszystkich naraz, zagrożeń. W ten sposób aktualność samej koncepcji sieci jako sposobu organizacji działalności społecznej i gospodarczej, przypisywane tej koncepcji zalety wyjaśniające w badaniu struktur społeczno-gospodarczych, tempo zmian struktury i funkcjonowania sektora handlu detalicznego w Polsce oraz szeroki wpływ, jaki nowo tworzone sieci handlowe wywierają na nasze życie, wydają się być wystarczającym uzasadnieniem dla podjęcia badań nad tym problemem, badań o charakterze geograficznym. 2. Przedsiębiorstwo i relacyjna geografia ekonomiczna Jedno z podstawowych założeń działalności naukowej stwierdza, że zjawiska w świecie nas otaczającym są ze sobą powiązane. Nic więc dziwnego, że także geografia społeczno-ekonomiczna zajmuje się badaniem nie tylko przestrzennego zróżnicowania i organizacji działalności człowieka, ale także ich związków ze środowiskiem przyrodniczym (Johnston 2003:353). Podobnie o zadaniach geografii ekonomicznej wypowiada się E.J. Malecki (2001:4084), według którego bada ona geograficzne aspekty działalności 11

8 gospodarczej. Tak zdefiniowane pole badawcze obejmuje zarówno studia nad tym, gdzie ta działalność jest zlokalizowana, dlaczego właśnie tam, a nie gdzie indziej oraz jaki to ma wpływ na dane miejsce czy też inne miejsca. Już takie spojrzenie na przedmiot geografii ekonomicznej wystarczyłoby, aby podkreślać rolę relacji i powiązań, jakie należy badać, aby pełniej zrozumieć otaczający nas świat. W geografii współczesnej szczególne miejsce, jako metoda badania rzeczywistości, zajmuje podejście oparte na relacjach. Jak stwierdza A. Lisowski (2003:23), relacjonizm zakłada, że poznanie ludzkie nie kieruje się na przedmioty, ale na stosunki między nimi. Otoczenie człowieka nie składa się z przedmiotów istniejących niezależnie od siebie. Własności przedmiotów nie można określić w oderwaniu od szerszego układu (struktury). Na charakterystykę dowolnych przedmiotów składa się zespół własności rozumianych relacyjnie. Wszelkie relacje, jakimi zajmuje się geografia, w jakich pozostają przedsiębiorstwa, są rozpatrywane głównie w ujęciu przestrzennym. Przestrzeń ta może być zdefiniowana jako przestrzeń fizyczna w ujęciu geodezyjnym lub relacyjnym, co ułatwia badaczom podejmowanie analiz organizacji przestrzennej życia społeczno-gospodarczego. Niezadowolenie geografów z wyników analiz prowadzonych wyłącznie w kontekście absolutnej przestrzeni fizycznej, geograficznej, skłoniło niektórych do tworzenia ujęć abstrakcyjnych przestrzeni ekonomicznej i społecznej. W jednej z takich prób nowego ujęcia przestrzeni A. Gatrell (1983) dzieli ją na ekonomiczną (składająca się z przedsiębiorstw) i społeczną (jednostki i zbiorowości ludzkie) (za: Lisowski 2003:47). Przestrzenie te mają zwykle wiele płaszczyzn, zależnie od liczby i wielkości wspomnianych elementów składowych. Interesujące, z punktu widzenia tej pracy, wydaje się ujęcie funkcjonalne przestrzeni ekonomicznej i społecznej, widzianych jako różnorakie relacje między firmami w postaci powiązań, przepływów dóbr, informacji, osób czy też interakcji społecznych. W nowszych podejściach badawczych w geografii ekonomicznej, zarówno w analizach przemysłu, ale też i usług, badania koncentrują się na przedsiębiorstwie, w tym coraz częściej na przedsiębiorstwie podejmującym działalność w wielu dziedzinach. Podejście badawcze biorące za punkt wyjścia firmę stanowi zasadniczy wyróżnik geografii przedsiębiorstw 2, 2 W literaturze anglojęzycznej spotykamy wiele określeń tej dyscypliny badawczej, jeśli nie równoznacznych, to przynajmniej odnoszących się do badań geograficznych, w których przyjmuje się jako podstawowy punkt widzenia przedsiębiorstwa. Najpowszechniej spotykane określenia to geography of enterprise, corporate geography, geography of the firm czy managerial geography. 12

9 ciągle niedocenianego, jak pisze B. Domański (1997), nurtu, szczególnie w polskiej geografii ekonomicznej. W geografii zachodnioeuropejskiej i amerykańskiej co najmniej od końca lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku można spotkać analizy, w których za punkt odniesienia służy pojedynczy zakład, zwykle przemysłowy. Rozwój geografii przedsiębiorstw jest jednak związany z powstawaniem dużych, wielozakładowych firm, często o charakterze międzynarodowym czy ponadnarodowym. G. Krumme (1969:31), przywołując R. McNee (1960) jako pioniera badań w tej dziedzinie, wskazuje na podstawowy powód wyróżnienia nowego podejścia. Chodzi głównie o to, jak twierdził McNee, że w swoich decyzjach, także tych o charakterze przestrzennym (np. lokalizacja), duże, wielozakładowe firmy różnią się zasadniczo od dotychczas badanych niezależnych, pojedynczych zakładów. Zwraca się na to uwagę także współcześnie, gdyż tradycyjne spojrzenie na decyzje, także lokalizacyjne, opierało się na koncepcji przedsiębiorstwa, która już nie przystaje do obecnych realiów. Chodzi tu szczególnie o potrzebę odejścia od jednozakładowego przedsiębiorstwa jako podstawowej jednostki podejmującej decyzje o charakterze przestrzennym (Bathelt, Glückler 2003b:155). Pomijanie złożoności i różnorodności form organizacyjnych przedsiębiorstwa prowadzi często do równoczesnego pomijania możliwej różnorodności i odmiennego niż w firmie jednozakładowej traktowania czynników lokalizacji, nie zawsze zgodnego z klasycznym, Weberowskim poszukiwaniem punktu minimalnych kosztów wytwarzania. Koncentracja na przedsiębiorstwie jako podmiocie badań prowadzi wręcz do prób sformułowania nowego ujęcia geografii ekonomicznej, ujęcia relacjonistycznego (relational economic geography). W tym ujęciu kładzie się szczególny nacisk na znaczenie podmiotów gospodarujących i badanie, jak one działają w przestrzeni oraz w jakie interakcje wchodzą. Stanowi to więc odejście od opisu kategorii procesów i prawidłowości przestrzennych (Bathelt, Glückler 2003a:128). Istotny jest raczej kontekst, w jakim podejmowana jest działalność człowieka, która jest zawsze osadzona w strukturach nieustających relacji społecznych. Przedsiębiorstwa w tym ujęciu nie są więc niezależnymi jednostkami, ale są ściśle powiązane przez procesy wzajemnej komunikacji i dostosowań ze swoimi dostawcami, klientami i instytucjami w ich otoczeniu (tamże:126). Podsumowując dotychczasowe próby analiz tworzonych w tak zarysowanych ramach relacyjnej geografii ekonomicznej, H.W.C. Yeung (2005b:43) wskazuje potrzebę rozróżniania trzech wymiarów tych analiz: jednego w odniesieniu do powiązań i napięć na linii aktor-struktura, drugiego akcentującego relacje w różnych skalach 13

10 przestrzennych (od lokalnej do globalnej), i wreszcie trzeciego, gdy mówimy o powiązaniach gospodarczych, politycznych, społecznych i przestrzennych. Przyjmując ten punkt widzenia, nie jest możliwe rozpatrywanie przedsiębiorstwa poza siecią relacji, poza strukturą instytucjonalną, w jakiej jest osadzone. Teksty związane z nurtem geografii przedsiębiorstw, powstałe do końca lat osiemdziesiątych minionego wieku, można podzielić na cztery grupy (Walker 1989:46). Dotyczą one bowiem albo pewnych tendencji przestrzennych w lokalizacji, jakie wprowadzają kalkulacje prowadzone przez przedsiębiorstwa, albo piętna, jakie zostawia struktura firmy na przestrzennym podziale pracy, albo wpływu podziału pracy wewnątrz firmy na rozwój regionalny, albo też ekspansji przestrzennej działalności przedsiębiorstwa. Wynika z tego, że badania te cechuje traktowanie przedsiębiorstwa jako aktywnego podmiotu funkcjonującego w przestrzeni, który organizuje działalność gospodarczą (B. Domański 1997:102). To strategiczne decyzje firm (lokalizacja, wybór rynku i rodzaju działalności, wybór dostawców towarów i usług) kształtują przestrzenny wymiar gospodarki. Dotyczy to zarówno przedsiębiorstw jednozakładowych, jak i tych o bardziej rozbudowanej strukturze. Podobnie jest z działalnością przedsiębiorstw handlowych, które przez swoje decyzje lokalizacyjne, poprzez ekspansję przestrzenną, wpływają aktywnie na lokalny rynek pracy i na przestrzenną organizację działalności gospodarczej. Szczególnie ważne wydaje się śledzenie aktywnej roli przedsiębiorstw handlowych, gdyż należą one do grupy największych korporacji, działających, jeśli nie na skalę globalną, to przynajmniej w wielu regionach świata. Strategiczne decyzje wejścia na dany rynek, to w konsekwencji liczne ważne, nowe powiązania produkcyjne, logistyczne, społeczne (organizacje zawodowe). Tego typu decyzje pociągają za sobą, jak pisze B. Domański (1997:105), bezpośrednie skutki w dziedzinie zatrudnienia oraz pozytywne lub negatywne efekty mnożnikowe w dziesiątkach lub setkach rozproszonych miejsc w przestrzeni. Początkowo badania nad wielkimi korporacjami skupiały się na firmach przemysłowych, ale stopniowo, w miarę umiędzynaradawiania działalności usługowych, także tego typu korporacje stały się przedmiotem pogłębionych badań geograficznych. Obecnie, jak wskazuje chociażby N. Thrift (2003: ), tego rodzaju tematyka należy do podstawowych kierunków w badaniach geograficznych usług. Wśród głównych problemów badań znajdziemy i wielkie firmy usługowe (rosnącą centralizację usług), i stopień umiędzynarodowienia 14

11 tych firm (korporacji ponadnarodowych), nierzadko działających na skalę globalną. Także przedsiębiorstwa handlu detalicznego należą do tej grupy firm. Od co najmniej dekady w orbicie ich zainteresowań znajduje się również Polska i inne kraje naszego regionu. Wzrost wielkich organizmów gospodarczych (korporacji transnarodowych) do obecnie obserwowanej skali byłby niemożliwy lub bardzo utrudniony bez znacznego postępu w technologiach teleinformatycznych, których szybki rozwój umożliwia łatwiejsze komunikowanie się bez względu na odległość fizyczną. Pozwala to także przebudowywać kształt przedsiębiorstwa, odchodzić od pionowej, hierarchicznej struktury na rzecz bardziej płaskiej. Zmiana liczby szczebli zarządzania nie zmniejsza jednak liczby istotnych powiązań między elementami składowymi firmy. Przykładem takich nowych struktur są globalne łańcuchy dostaw, których podstawę stanowią firmy z siecią powiązań w różnych skalach przestrzennych i na różnych płaszczyznach. Zarządzanie przedsiębiorstwem wielozakładowym, działającym na wielu rynkach wymaga, w sensie technicznym, stworzenia właściwej infrastruktury telekomunikacyjnej. Pozwala ona także na utrzymywanie stałych kontaktów z setkami lub tysiącami firm współpracujących (jak dostawcy sieci handlowych), a elektroniczna wymiana danych (electronic data interchange, EDI) to narzędzie szybkiego przepływu danych dotyczących kolejnych zamówień dostaw i ich rozliczania. W efekcie pozycja przedsiębiorstwa w badaniach geografii ekonomicznej wydaje się być obecnie coraz pewniejsza, szczególnie w ujęciu relacyjnym. Wzrost stopnia złożoności procesów gospodarczych, ich elastyczności (outsourcing, offshoring, podwykonawstwo) oraz wzrost skali geograficznej działania przedsiębiorstwa, przekładają się na potrzebę badania różnorodnych powiązań tworzonych i wykorzystywanych przez firmy. Na tle powyższych rozważań można twierdzić, że gdy chcemy wiedzieć więcej o tym, jak zorganizowana jest działalność gospodarcza, należy badać skomplikowane, wieloaspektowe relacje przedsiębiorstwo-terytorium. Każde przedsiębiorstwo jest jak inne organizacje społeczne osadzone przestrzennie i terytorialnie. Zdaniem P. Dickena i A. Malmberga (2001:355) związki przestrzenne mogą wynikać z konieczności reakcji na odległości geograficzne i zróżnicowanie przestrzenne dostępności niezbędnych zasobów i możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Równocześnie firmy można określić według ich zasięgu terytorialnego, czy to mierzonego wielkością obszaru, na jakim działają, czy wielkością obszaru, z którego rekrutują swoich pracowników, czy wreszcie według obszaru zaopatrzenia. 15

12 Pojawienie się dużych korporacji handlu detalicznego w Polsce, budowa przez nie rozległej sieci powiązań, wykraczającej często poza granice kraju, organizacja grupy dostawców i sprzedawców usług logistycznych, relacje wynikające z obecności dużego obiektu handlowego w często niewielkiej społeczności lokalnej oraz reakcja lokalnego środowiska gospodarczego (głównie handlowego), stwarzają szerokie pole do badania firm handlowych i relacji, widocznych, a czasem ukrytych, w jakich pozostają. 3. Cele pracy, źródła informacji i układ treści Cele pracy i pytania badawcze Sieci handlowe stanowią względnie nowe zjawisko w polskim życiu społeczno-gospodarczym, gdyż rozwijane są na dużą skalę dopiero od dwóch dekad. W dotychczas stworzonej literaturze geograficznej brak kompleksowych opracowań podejmujących zagadnienie sieci handlowych jako główny problem badawczy. Uprawnia to do uznania przedmiotu badań za interesujący i stawiania pytań, by po odpowiedzi na nie, pogłębieniu i poszerzeniu uległa nasza wiedza na temat powstawania, rozmieszczenia i funkcjonowania sieci handlowych. Przedmiot badań (sieci handlowe) jest w części obserwowalny bezpośrednio, gdy mowa jest o rozmieszczeniu przestrzennym placówek handlowych i obiektów z nimi powiązanych (np. centrów logistycznych). Wiele z tych obiektów ma charakter wielkopowierzchniowy. W części jednak ma charakter ukryty, bowiem tak należy traktować większość powiązań, relacji tworzonych przez przedsiębiorstwa, pojedyncze placówki handlowe ze swoim otoczeniem gospodarczym i pozagospodarczym. Praca ta w swoich założeniach ma zarówno cele poznawcze, jak również teoretyczne (metodologiczne). W warstwie poznawczej najważniejsze wydaje się udzielenie odpowiedzi na pytania związane z pojawieniem się i funkcjonowaniem zorganizowanego handlu detalicznego w Polsce po 1990 roku. W miarę zadowalający, chociaż zapewne niepełny, opis tego zjawiska można ująć jako odpowiedzi na otwarte pytania poznawcze. Dotyczą one następujących kwestii: kto inwestuje w Polsce w handlu detalicznym (bliskość kulturowa, przestrzenna rynku); jak postępuje budowa sieci placówek (dyfuzja hierarchiczna w sieci miast czy raczej sekwencja regionów według bliskości geograficznej kraju pochodzenia operatora lub bliskości magazynu centralnego); 16

13 jakie formaty sklepów są budowane w ramach sieci (hipermarkety, supermarkety, sklepy dyskontowe, czy sklepy typu convenience); jak szybko rozwijają się sieci; co (kto) pomaga lub przeszkadza w rozwoju sieci (protesty, konflikty, sieć drogowa, siła nabywcza, konkurencja)? W warstwie metodologicznej chodzi głównie o próbę odpowiedzi na pytanie dotyczące przydatności samej koncepcji sieci (sieci gospodarczej, sieci biznesu) do wyjaśniania funkcjonowania przedsiębiorstwa handlowego w gospodarce narodowej. Idąc dalej, można poszukiwać odpowiedzi na pytanie, czy to, co potocznie nazywamy siecią handlową, można nazwać siecią według definicji stosowanej w naukach społecznych, ekonomicznych, geograficznych? Jedną z możliwych dróg odpowiedzi na to pytanie, wybraną w tym przypadku, jest posłużenie się pytaniem o charakterze pomocniczym, upraszczającym, ale zwiększającym operacjonalizację badań: jakie cechy sieci biznesu posiadają sieci handlowe działające w Polsce? Do odpowiedzi na wyżej wskazane podstawowe pytania może nas przybliżyć zbadanie bardziej szczegółowych kwestii, odnoszących się zarówno do wartości (wielkości) zjawiska, czyli wielkości sieci, jak również tych, które wiążą się ze stwierdzeniem istnienia lub braku zależności pomiędzy zmiennymi (cechami sieci). W poszukiwaniu prawidłowości w rozwoju sieci handlowych w Polsce w latach , bo tego okresu dotyczą analizy w drugiej części pracy, po pierwsze warto zastanowić się nad tym, czy tempo rozwoju sieci (mierzone liczbą nowych sklepów powstających w kolejnych latach) zależało od formatu/wielkości sklepów (hipermarket, supermarket, sklep dyskontowy). Inaczej ujmując, czy sama wielkość typowego sklepu miała związek z względnie szybszym lub wolniejszym rozwojem ilościowym sieci handlowej? Po drugie, czy tempo rozwoju sieci (definiowane jak wyżej) zależało w jakikolwiek sposób od zarządzania placówkami (sklepy własne, franczyza, mieszana forma organizacyjna). Ze względu na dosyć zróżnicowany stopień angażowania kapitału własnego przedsiębiorstwa w rozwój firmy można zakładać, że łatwiej (szybciej) będzie rozwijać sieć handlową w oparciu o umowy franczyzowe. Rozwój sieci placówek handlowych w przestrzeni skłania do stawiania pytań o związki kierunków ekspansji z charakterystyką firmy organizującej sieć detaliczną. Ze względu na duże zaangażowanie przedsiębiorstw zagranicznych w rozwój sklepów wielkopowierzchniowych w Polsce 17

14 można postawić pytanie, czy istnieje jakaś zależność między krajem pochodzenia operatora sieci a geograficznymi kierunkami rozwoju sieci. Wiąże się to z możliwym wpływem bliskości geograficznej (odległość fizyczna) kraju macierzystego operatora sieci na skalę i kierunki rozwoju sieci. Kolejny z ważnych aspektów rozwoju przestrzennego sieci wiąże się z odpowiedzią na pytanie, w jakim stopniu zaplecze logistyczne warunkuje samą ekspansję sieci (i jej tempo) w kolejnych regionach Polski, do jakiego oddalenia od centrum logistycznego można rozwijać sieć placówek bez utraty efektywności ekonomicznej i pozycji konkurencyjnej przedsiębiorstwa. Dotychczasowe analizy nie dają jednoznacznej odpowiedzi. Wreszcie ostatnie, chociaż nie mniej ważne pytanie dotyczy samego problemu metodologicznego, czyli koncepcji sieci. Chodzi głównie o to, czy i w jakim stopniu działające na polskim rynku detaliczne sieci handlowe można nazywać sieciami biznesu w rozumieniu nauk ekonomicznych (nauk o zarządzaniu). Zakres pracy Opracowanie obejmuje swoim zakresem zagadnienie sieci placówek handlu detalicznego, powstałych w Polsce od połowy lat dziewięćdziesiątych XX wieku do końca roku Szczególnie szeroko przedstawiono zagadnienie rozwoju ilościowego i przestrzennego sieci handlowych w ciągu 17 lat, od roku 1995 do Właśnie od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych ubiegłego stulecia, wraz z pojawieniem się inwestorów zagranicznych, zjawisko rozwoju sieci uległo wyraźnemu przyspieszeniu. W ujęciu tematycznym interesują nas przedsiębiorstwa handlowe oraz ich placówki (współtworzące sieci handlu detalicznego). Poszukiwanie odpowiedzi na pytania badawcze wymagało skupienia uwagi na pewnym segmencie handlu detalicznego. W badaniu nie uwzględniono sieci handlowych oferujących towary wyspecjalizowane, skupiając się na placówkach uniwersalnych, czasem określanych jako sklepy oferujące towary szybko rotujące, szybko zbywalne (Fast Moving Consumer Goods, FMCG). Współcześnie, jak wskazują autorzy (np. Sławińska 2008:45), podział sklepów według specjalizacji nie zawsze jest celowy, gdyż coraz częściej zaspokajają one różnorodne potrzeby (np. żywnościowe) i oferują towary wyprodukowane z różnorodnych surowców. Stąd też badane sieci placówek można zaliczyć do handlu uniwersalnego (Szumilak 2004:25), pośredniczącego w kupnie lub sprzedaży towarów dowolnego rodzaju i przeznaczenia w zależności od zgłaszanych potrzeb (tamże:26) lub takich, które zdaniem J. Dietla (1991) 18

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności

Wykorzystanie technologii informacyjnych do zarządzania łańcuchami i sieciami dostaw w warunkach globalizacji rynku żywności Zarządzanie łańcuchami dostaw żywności w Polsce. Kierunki zmian. Wacław Szymanowski Książka jest pierwszą na naszym rynku monografią poświęconą funkcjonowaniu łańcuchów dostaw na rynku żywności w Polsce.

Bardziej szczegółowo

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk

System monitorowania realizacji strategii rozwoju. Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Andrzej Sobczyk System monitorowania realizacji strategii rozwoju Proces systematycznego zbierania, analizowania publikowania wiarygodnych informacji,

Bardziej szczegółowo

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH

MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH MARKETING USŁUG ZDROWOTNYCH Beata Nowotarska-Romaniak wydanie 3. zmienione Warszawa 2013 SPIS TREŚCI Wstęp... 7 Rozdział 1. Istota marketingu usług zdrowotnych... 11 1.1. System marketingu usług... 11

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII

Spis treści. Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Spis treści Rozdział I ELEMENTARNE POJĘCIA I PRZEDMIOT EKONOMII Wstępne określenie przedmiotu ekonomii 7 Ekonomia a inne nauki 9 Potrzeby ludzkie, produkcja i praca, środki produkcji i środki konsumpcji,

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r.

Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. Uchwała Nr 28/2013/IV Senatu Politechniki Lubelskiej z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie określenia efektów kształcenia dla studiów podyplomowych Zarządzanie Logistyką w Przedsiębiorstwie, prowadzonych

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin dyplomowy (licencjacki) dla kierunku EKONOMIA (studia I stopnia) Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie dyplomowym (licencjackim)

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY WYŻSZA SZKOŁA BEZPIECZEŃSTWA z siedzibą w Poznaniu EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA I STOPNIA PROFIL PRAKTYCZNY UMIEJSCOWIENIE KIERUNKU W OBSZARZE Kierunek studiów zarządzanie

Bardziej szczegółowo

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH

5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH 5. WARUNKI REALIZACJI ZADAŃ LOGISTYCZNYCH Praktyka działania udowadnia, że funkcjonowanie organizacji w sektorze publicznym, jak i poza nim, oparte jest o jej zasoby. Logistyka organizacji wykorzystuje

Bardziej szczegółowo

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005

ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 TOMASZ KUJACZYŃSKI ZMIANY KOSZTÓW PRACY W GOSPODARCE NARODOWEJ POLSKI W ŚWIETLE PRZEPŁYWÓW MIĘDZYGAŁĘZIOWYCH W LATACH 1995 2005 Streszczenie: W artykule omówiono zmiany kosztów pracy zachodzące w gospodarce

Bardziej szczegółowo

Trendy w e-biznesie. Anna Sołtysik-Piorunkiewicz

Trendy w e-biznesie. Anna Sołtysik-Piorunkiewicz Trendy w e-biznesie Anna Sołtysik-Piorunkiewicz Agenda Wprowadzenie koncepcja systemu e-biznesu Obszary i modele systemów e- biznesu Korzyści wynikające z przekształcenia przedsiębiorstw w e- biznes Koncepcja

Bardziej szczegółowo

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach

pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach pilotażowe staże dla nauczycieli i instruktorów kształcenia zawodowego w przedsiębiorstwach TYTUŁ PREZENTACJI Podejście systemowe w zarządzaniu logistyką Zarządzanie łańcuchem dostaw w pionowo zintegrowanych

Bardziej szczegółowo

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego.

Prowadzący. Doc. dr inż. Jakub Szymon SZPON. Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego. EDUKACJA DLA BEZPIECZEŃSTWA studia podyplomowe dla czynnych zawodowo nauczycieli szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych Projekt jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego

Bardziej szczegółowo

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp

GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp GOSPODARKA REGIONALNA I LOKALNA W POLSCE Autor: red. Zbigniew Strzelecki, Wstęp Podręcznik oddawany do rąk Czytelników jest rezultatem wyników badań Zespołu Katedry Samorządu Terytorialnego i Gospodarki

Bardziej szczegółowo

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu

Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Dynamiczna zdolność przedsiębiorstwa do tworzenia wartości wspólnej jako nowego podejścia do społecznej odpowiedzialności biznesu Rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem naukowym prof. dr hab. Tomasz

Bardziej szczegółowo

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji

Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji KONSUMENT I RYNEK partnerstwo czy konflikt interesów? Miejsce i rola informacji w procesie kształtowania konsumpcji dr Jerzy Małkowski Oddział Warszawski Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego Warszawa, 14

Bardziej szczegółowo

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne...

SPIS TREŚCI. 1.5. Funkcje funduszy inwestycyjnych w gospodarce... 32 1.6. Szanse i zagrożenia inwestowania w fundusze inwestycyjne... SPIS TREŚCI Wstęp......................................................... 9 Rozdział 1. Pojęcie i istota funduszu inwestycyjnego.................. 13 1.1. Definicja funduszu inwestycyjnego...............................

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19

Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie...19 Spis treści Wstęp...13 CZĘŚĆ I. MODEL FUNKCJONOWANIA MARKETINGU Rozdział 1. Przesłanki działalności marketingowej w przedsiębiorstwie....19 1.1. Koncepcja modelu funkcjonowania marketingu........ 19 1.2.

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie łańcuchem dostaw

Zarządzanie łańcuchem dostaw Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie i Marketing Zarządzanie łańcuchem dostaw Wykład 1 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Zagadnienia Wprowadzenie do tematyki zarządzania

Bardziej szczegółowo

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy

Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy Turystyka i Rekreacja pytania na egzamin dyplomowy ZAGADNIENIA Z PRZEDMIOTÓW KIERUNKOWYCH 1. Podstawowe typy i rodzaje przedsiębiorstw turystycznych w Polsce. Zakres ich funkcjonowania. Struktury organizacyjne

Bardziej szczegółowo

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA

Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Andrzej Sobczyk PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA PLANOWANIE STRATEGICZNE ANALIZA EKONOMICZNO-SPOŁECZNA Terytorium i mieszkańcy Jeżeli rozwój lokalny dotyczy zarówno jednostek, jak

Bardziej szczegółowo

Zarządzanie marketingowe

Zarządzanie marketingowe Zarządzanie marketingowe 1. Pojęcie i wymiary zarządzania. 2. Struktura zarządzania przedsiębiorstwem (rys.). 3. Przedmiot i funkcje marketingu. 4. Naczelne zasady i główne zadanie marketingu. 5. Proces

Bardziej szczegółowo

Planowanie tras transportowych

Planowanie tras transportowych Jerzy Feldman Mateusz Drąg Planowanie tras transportowych I. Przedstawienie 2 wybranych systemów: System PLANTOUR 1.System PLANTOUR to rozwiązanie wspomagające planowanie i optymalizację transportu w przedsiębiorstwie.

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW ZARZĄDZANIE STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA - PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku w obszarach kształcenia Kierunek studiów Zarządzanie reprezentuje dziedzinę

Bardziej szczegółowo

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku

Jacek Szlachta. Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego. Białystok 20 luty 2014 roku Jacek Szlachta Panel 2 Rola współpracy transgranicznej dla rozwoju województwa podlaskiego Białystok 20 luty 2014 roku 1 Struktura prezentacji 1. Zapisy strategii województwa podlaskiego do roku 2020 w

Bardziej szczegółowo

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011

ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 ZAGADNIENIA NA EGZAMIN DYPLOMOWY GEOGRAFIA, ROK AKADEMICKI 2010/2011 SPECJALNOŚĆ: TURYSTYKA 1. Przedstaw problemy z zagospodarowaniem turystycznym i rekreacyjnym obszarów chronionych przedstaw turystykę

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja

Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych. Teza cele konstrukcja realizacja Dr Grzegorz Baran, Instytut Spraw Publicznych UJ Społecznie odpowiedzialne zarządzanie w organizacjach publicznych Teza cele konstrukcja realizacja Teza Zakorzenienie modelu działania organizacji publicznej

Bardziej szczegółowo

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne

LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne LABORATORIUM 1 - zarządzanie operacyjne Konkurencja a procesy operacyjne W czasie nasilających się procesów globalizacyjnych akcent działań konkurencyjnych przesuwa się z obszaru generowania znakomitych

Bardziej szczegółowo

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA

SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA SŁOWNIK POJĘĆ ZWIĄZANYCH Z DEFINICJĄ KLASTRA 1. Klaster / Klastering Strona 1 Rys historyczny Inicjatywy klastrowe powstają w wyniku polityki rozwoju gospodarczego lub też w wyniku wydarzeń, które skłaniają

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej

PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej STRESZCZENIE Komitet Techniczny nr 204 ds. Rysunku Technicznego i Dokumentacji Technicznej, działający w ramach Polskiego

Bardziej szczegółowo

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu

Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu Streszczenie pracy doktorskiej Autor: mgr Wojciech Wojaczek Tytuł: Czynniki poznawcze a kryteria oceny przedsiębiorczych szans Wstęp W ciągu ostatnich kilku dekad diametralnie zmienił się charakter prowadzonej

Bardziej szczegółowo

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO

Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO SAMOTNE OJCOSTWO Anna Dudak SAMOTNE OJCOSTWO Oficyna Wydawnicza Impuls Kraków 2006 Copyright by Anna Dudak Copyright by Oficyna Wydawnicza Impuls, Kraków 2006 Recenzent: prof. zw. dr hab. Józef Styk Redakcja

Bardziej szczegółowo

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE

SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE ADAM GOLICKI SYSTEMY KORPORACYJNEJ BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ W POLSCE Praca magisterska napisana w Katedrze Bankowości Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie pod kierunkiem naukowym dr. Emila Ślązaka Copyright

Bardziej szczegółowo

Innowacja geoinformacyjna. Geoinformation innovation

Innowacja geoinformacyjna. Geoinformation innovation Uniwersytet Śląski Instytut Informatyki Małgorzata Gajos Innowacja geoinformacyjna Geoinformation innovation Innowacje w różnych dziedzinach wiedzy ekonomia, marketing i zarządzanie, przedsiębiorczość,

Bardziej szczegółowo

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż

Marketing sieciowy łączy więc w sobie niezależność i współpracę, sprzedaż bezpośrednią z budowaniem relacji pośrednich, reprezentuje sprzedaż Marketing sieciowy Marketing sieciowy zwany również marketingiem wielopoziomowym jest formą dystrybucji towarów i usług, która nie korzysta z tradycyjnych miejsc zakupu i powszechnej reklamy. Dystrybucja

Bardziej szczegółowo

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym

Rozdział 1. Inwestycje samorządu terytorialnego i ich rola w rozwoju społecznogospodarczym OCENA EFEKTYWNOŚCI I FINANSOWANIE PROJEKTÓW INWESTYCYJNYCH JEDNOSTEK SAMORZĄDU TERYTORIALNEGO WSPÓŁFINANSOWANYCH FUNDUSZAMI UNII EUROPEJSKIEJ Autor: Jacek Sierak, Remigiusz Górniak, Wstęp Jednostki samorządu

Bardziej szczegółowo

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE

MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW MIĘDZYNARODOWE STOSUNKI GOSPODARCZE studia pierwszego stopnia profil ogólnoakademicki studia drugiego stopnia profil ogólnoakademicki Objaśnienie oznaczeń: S1A obszar

Bardziej szczegółowo

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r.

Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA. Toruń, 28.04.2015 r. Stowarzyszenie Klaster Grupa Meblowa HORECA Toruń, 28.04.2015 r. GRUPA MEBLOWA HORECA 9 firm produkcyjnych oraz WSZP/UMK 2 firmy z branży informatycznej Produkcja mebli w technologiach: drewno, płyty meblowe,

Bardziej szczegółowo

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej

System B2B jako element przewagi konkurencyjnej 2012 System B2B jako element przewagi konkurencyjnej dr inż. Janusz Dorożyński ZETO Bydgoszcz S.A. Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Kilka słów o sobie główny specjalista ds.

Bardziej szczegółowo

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka

Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka Cel główny: Rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa Cele szczegółowe: zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw, wzrost konkurencyjności

Bardziej szczegółowo

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia:

Kierunek Stosunki Międzynarodowe. Studia I stopnia. Profil ogólnoakademicki. Efekty kształcenia: Kierunek Stosunki Międzynarodowe Studia I stopnia Profil ogólnoakademicki Efekty kształcenia: Kierunek: Stosunki Międzynarodowe Poziom kształcenia: studia I stopnia Uczelnia: Uczelnia Łazarskiego w Warszawie

Bardziej szczegółowo

Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw

Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw Pytania z przedmiotu Logistyka i zarządzanie łańcuchem dostaw 1. Wymienić etapy rozwoju logistyki. 2. Podaj definicje logistyki. 3. Jakie wnioski wypływają z definicji określającej, co to jest logistyka?

Bardziej szczegółowo

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów

PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów Strona 1 PLAN DZIAŁANIA KT NR 184 ds. Klejów STRESZCZENIE Środowisko biznesowe: Zakres objęty działalnością KT 184 jest niezwykle szeroki i ma charakter wybitnie intersektorowy, gdyż dotyczy nie tylko

Bardziej szczegółowo

Dystrybucja i czytelnictwo wysokonakładowej prasy handlowej w Polsce Maj, 2013

Dystrybucja i czytelnictwo wysokonakładowej prasy handlowej w Polsce Maj, 2013 Dystrybucja i czytelnictwo wysokonakładowej prasy handlowej w Polsce Maj, 2013 1 Plan raportu 1 2 3 4 5 6 7 8 Informacje o badaniu Dystrybucja prasy handlowej Czytelnictwo prasy handlowej Czasopisma handlowe

Bardziej szczegółowo

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11

Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 Spis treści Przedmowa... 7 1. System zarządzania jakością w przygotowaniu projektów informatycznych...11 1.1. Wprowadzenie...11 1.2. System zarządzania jakością...11 1.3. Standardy jakości w projekcie

Bardziej szczegółowo

Usługi dystrybucyjne FMCG

Usługi dystrybucyjne FMCG Usługi dystrybucyjne FMCG 1990 powstaje firma handlowa Mister w Tychach 1992 rozpoczynamy współpracę z firmą Procter&Gamble jako jedna z 650 polskich hurtowni 1993 25 firm zostaje regionalnymi dystrybutorami

Bardziej szczegółowo

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku

Uchwała Nr 69 /2012. Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach. z dnia 31 maja 2012 roku Uchwała Nr 69 /2012 Senatu Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach z dnia 31 maja 2012 roku w sprawie określenia efektów kształcenia dla kierunku zarządzanie na poziomie drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent:

Po ukończeniu studiów pierwszego stopnia na kierunku ekonomia absolwent: Efekty kształcenia dla kierunku studiów ekonomia Studia pierwszego stopnia profil praktyczny 1. Umiejscowienie kierunku w obszarze. Kierunek studiów ekonomia należy do dziedziny nauk ekonomicznych w ramach

Bardziej szczegółowo

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej

Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Czesław Witkowski Magdalena Kachniewska Hotelarstwo część III Hotelarstwo w gospodarce turystycznej Warszawa 2005 Czesław Witkowski: wstęp, rozdział I pkt. 5, rozdział II, rozdział III, rozdział IV, rozdział

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok

TEMATYKA PRAC. Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok TEMATYKA PRAC Zapisy dnia 18.02.2015 r. o godz. 9.45 Prof.nzdz. dr hab. Agnieszka Sitko-Lutek Zapisy pok. 309 Zarządzanie Studia stacjonarne II stopień I rok 1. Uwarunkowania i zmiana kultury organizacyjnej

Bardziej szczegółowo

Gospodarowanie zasobami pracy w regionie. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 9

Gospodarowanie zasobami pracy w regionie. Liczba godzin stacjonarne: Wykłady: 15 Ćwiczenia: 15. niestacjonarne: Wykłady: 9 Ćwiczenia: 9 Karta przedmiotu Wydział: Wydział Finansów Kierunek: Gospodarka przestrzenna I. Informacje podstawowe Nazwa przedmiotu Gospodarowanie zasobami pracy w regionie Nazwa przedmiotu w j. ang. Język prowadzenia

Bardziej szczegółowo

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju OM

OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU. Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju OM OPRACOWANIE STRATEGII ROZWOJU OBSZARU METROPOLITALNEGO DO 2030 ROKU Rola małych miast i obszarów wiejskich w rozwoju OM Jerzy Bański Konrad Czapiewski 1 PLAN PREZENTACJI/WARSZTATÓW 1. ZAŁOŻENIA I CELE

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 7. Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej

Spis treści. Wstęp... 7. Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej Spis treści Wstęp... 7 Część I Diagnoza wybranych zjawisk i problemów marketingowych w okresie tworzenia i rozwoju polskiej gospodarki rynkowej 1. Polityka rynkowa. Problem relacji zachowań marketingowych

Bardziej szczegółowo

EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE

EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE EFEKTY KSZTAŁCENIA ORAZ MACIERZE POKRYCIA KIERUNKU LOGISTYKA STUDIA LICENCJACKIE ------------------------------------------------------------------------------------------------- WIEDZA W01 W02 W03 Ma

Bardziej szczegółowo

Kodowanie produktów - cz. 1

Kodowanie produktów - cz. 1 Kodowanie produktów - cz. 1 25.07.2005 r. Wstęp Do identyfikacji wyrobów od dawna używa się różnego rodzaju kodów i klasyfikacji. Obecnie stosuje się m.in. natowską kodyfikację wyrobów, kodowanie wyrobów

Bardziej szczegółowo

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego

Usługi środowiska w świetle bezpieczeństwa ekologicznego Artur Michałowski ZMN przy Komitecie Prognoz Polska 2000 Plus PAN Konferencja naukowa Zrównoważony rozwój w polityce spójności w latach 2014-2020. Istota, znaczenie oraz zakres monitorowania Augustów 3-4

Bardziej szczegółowo

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ

OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ OFERTA NA BADANIA I ANALIZY DOTYCZĄCE ORGANIZACJI POZARZĄDOWYCH ORAZ AKTYWNOŚCI OBYWATELSKIEJ Stowarzyszenie Klon/Jawor to wiodąca polska organizacja zajmująca się badaniami sektora pozarządowego. Naszą

Bardziej szczegółowo

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego

Opis: Z recenzji Prof. Wojciecha Bieńkowskiego Tytuł: Konkurencyjność przedsiębiorstw podsektora usług biznesowych w Polsce. Perspektywa mikro-, mezo- i makroekonomiczna Autorzy: Magdalena Majchrzak Wydawnictwo: CeDeWu.pl Rok wydania: 2012 Opis: Praca

Bardziej szczegółowo

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej

Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej 1 Specjalne strefy ekonomiczne, klastry i co dalej Seminarium naukowe Instytut Przedsiębiorstwa Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Warszawa, 11 marca 2014r. Atrakcyjne miejsce dla 2 obecnych i przyszłych

Bardziej szczegółowo

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ?

STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? STUDIUJESZ SOCJOLGIĘ? PRZYJDŹ NA SPECJALIZACJĘ SOCJOLOGIA GOSPODARKI I INTERNETU CZEGO WAS NAUCZYMY? CZYM JEST SOCJOLOGIA GOSPODARKI Stanowi działsocjologii wykorzystujący pojęcia, teorie i metody socjologii

Bardziej szczegółowo

DOBRA STRONA HANDLU RADOM

DOBRA STRONA HANDLU RADOM DOBRA STRONA HANDLU Street Mall Vis a Vis, to wyjątkowa propozycja dla obszarów miejskich oparta na idei dostępności (convenience). Street Mall Vis a Vis dobrze wpisuje się w zurbanizowaną przestrzeń,

Bardziej szczegółowo

OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM

OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM OBSZAR WSPÓŁPRACA NGO Z SAMORZĄDEM Działalność statutowa organizacji pozarządowych koncentrujących się wokół określonego problemu, potrzeby czy sprawy jest zwykle działalnością pożytku publicznego, tj.

Bardziej szczegółowo

PIERWSZE EKSPERYMENTALNE BADANIA NAD DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ NIEMÓWIĄCĄ

PIERWSZE EKSPERYMENTALNE BADANIA NAD DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ NIEMÓWIĄCĄ PIERWSZE EKSPERYMENTALNE BADANIA NAD DZIEĆMI I MŁODZIEŻĄ NIEMÓWIĄCĄ Grupa osób niemówiących nigdy nie została zidentyfikowana jako wymagająca specyficznych oddziaływań i pomocy mającej na celu kompensowanie

Bardziej szczegółowo

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl

Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML. Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Komputerowe Systemy Przemysłowe: Modelowanie - UML Arkadiusz Banasik arkadiusz.banasik@polsl.pl Plan prezentacji Wprowadzenie UML Diagram przypadków użycia Diagram klas Podsumowanie Wprowadzenie Języki

Bardziej szczegółowo

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.

Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach 3 edycji Grantów Rektorskich Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Recenzja: prof. dr hab. Jan W. Wiktor Redakcja: Leszek Plak Projekt okładki: Aleksandra Olszewska Rysunki na okładce i w rozdziałach Fabian Pietrzyk Praca dofinansowana ze środków przyznanych w ramach

Bardziej szczegółowo

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013

EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 EUROPEJSKIE FORUM NOWYCH IDEI 2013 26 września 2013, godz. 15:30 17:00 Centrum Konferencyjne Sheraton Panel dyskusyjny Bezpieczeństwo energetyczne. Jaki model dla kogo? Ile solidarności, ile państwa, ile

Bardziej szczegółowo

Procesy informacyjne zarządzania

Procesy informacyjne zarządzania Procesy informacyjne zarządzania Społeczny ład informacyjny dr inż. Janusz Górczyński 1 Podstawowe pojęcia (1) Informacja, procesy informacyjne i systemy informacyjne odgrywały zawsze istotną rolę w przebiegu

Bardziej szczegółowo

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników

Każdy system GIS składa się z: - danych - sprzętu komputerowego - oprogramowania - twórców i użytkowników System Informacji Geograficznej (GIS: ang. Geographic Information System) system informacyjny służący do wprowadzania, gromadzenia, przetwarzania oraz wizualizacji danych geograficznych. Najbardziej oczywistą

Bardziej szczegółowo

Problemy polityczne współczesnego świata

Problemy polityczne współczesnego świata A 372536 Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmiiller Problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 2002 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności

Bardziej szczegółowo

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI

Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Dz.U. z 2013 poz. 1273 Brzmienie od 31 października 2013 Załącznik nr 1WZORCOWE EFEKTY KSZTAŁCENIA DLA KIERUNKU STUDIÓW PEDAGOGIKA STUDIA PIERWSZEGO STOPNIA PROFIL OGÓLNOAKADEMICKI Umiejscowienie kierunku

Bardziej szczegółowo

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia)

Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Zestawy zagadnień na egzamin magisterski dla kierunku EKONOMIA (studia II stopnia) Obowiązuje od 01.10.2014 Zgodnie z Zarządzeniem Rektora ZPSB w sprawie Regulaminu Procedur Dyplomowych, na egzaminie magisterskim

Bardziej szczegółowo

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing

ZARZĄDZANIE MARKĄ. Doradztwo i outsourcing ZARZĄDZANIE MARKĄ Doradztwo i outsourcing Pomagamy zwiększać wartość marek i maksymalizować zysk. Prowadzimy projekty w zakresie szeroko rozumianego doskonalenia organizacji i wzmacniania wartości marki:

Bardziej szczegółowo

RAPORT STRATEGICZNY 2016 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu. GfK 2016 Oferta zakupu Raportu Strategicznego 2016

RAPORT STRATEGICZNY 2016 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu. GfK 2016 Oferta zakupu Raportu Strategicznego 2016 RAPORT STRATEGICZNY 2016 Dystrybucja FMCG w Polsce Oferta zakupu raportu 1 Raport Strategiczny 2016 W lutym 2016 opublikujemy najnowszą edycję Raportu Strategicznego, Dystrybucja FMCG w Polsce, edycja

Bardziej szczegółowo

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości

Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości Dlaczego warto działać w klastrze? Klastry a rozwój lokalnej przedsiębiorczości DEFINICJE KLASTRA: Klastry to geograficzne skupiska wzajemnie powiązanych firm, wyspecjalizowanych dostawców, jednostek świadczących

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji

Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji AID Kapitał zagraniczny w Polsce w dobie globalizacji Pod redakcją Elizy Frejtag-Mika SPIS TREŚCI Wstęp 7 l t Przyczyny rozwoju bezpośrednich inwestycji zagranicznych w świetle teorii... 9 1.1. Wstęp.\

Bardziej szczegółowo

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe

PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA. CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe PYTANIA NA EGZAMIN MAGISTERSKI KIERUNEK: EKONOMIA STUDIA DRUGIEGO STOPNIA CZĘŚĆ I dotyczy wszystkich studentów kierunku Ekonomia pytania podstawowe 1. Cele i przydatność ujęcia modelowego w ekonomii 2.

Bardziej szczegółowo

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego

jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego jako źródło danych do planowania strategicznego i przestrzennego 1 ok. 80% danych to dane przestrzenne - ORSiP jest źródłem takich danych, każde wiarygodne i aktualne źródło danych przestrzennych jest

Bardziej szczegółowo

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013.

Polscy konsumenci a pochodzenie produktów. Raport z badań stowarzyszenia PEMI. Warszawa 2013. Polscy konsumenci a pochodzenie produktów.. Spis treści Wstęp 3 1. Jak często sprawdzacie Państwo skład produktu na etykiecie? 4 2. Jak często sprawdzacie Państwo informację o kraju wytworzenia produktu

Bardziej szczegółowo

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0

niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 30 0 0 0 0 Studia niestacjonarne 24 0 0 0 0 1. Informacje ogólne Nazwa przedmiotu Kod kursu Ekonomia stacjonarne ID1106 niestacjonarne IZ2106 Liczba godzin Wykład Ćwiczenia Laboratorium Projekt Seminarium Studia stacjonarne 0 0 0 0 0 Studia niestacjonarne

Bardziej szczegółowo

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania

Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Poczta Polska S.A. Schemat wartościowania Spis treści 1. Kryterium: Wpływ na wynik ekonomiczny... 3 2. Kryterium: Odpowiedzialność za zarządzanie ludźmi i zespołami... 4 3. Kryterium: Odpowiedzialność

Bardziej szczegółowo

Analiza procesów wewnętrznych i ich optymalizacja przez ICT.

Analiza procesów wewnętrznych i ich optymalizacja przez ICT. 2012 Analiza procesów wewnętrznych i ich optymalizacja przez ICT. Sebastian Śnieciński Qubsoft - software media house Analiza biznesowa integracji B2B Bydgoszcz, 26 września 2012 Potrzebuję system B2B,

Bardziej szczegółowo

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy

Two zen e przestrzen biur. socjologiczny projekt badawczy Two zen e przestrzen biur socjologiczny projekt badawczy Wywiady pogłębione Storytelling OBSERWACJA UCZESTNICZĄCA Motto projektu Zadaniem etnografii, a w każdym razie jednym z zadań, jest dostarczanie,

Bardziej szczegółowo

UCHWAŁA NR R - 0000 17/14. SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 24 kwietnia 2014 r.

UCHWAŁA NR R - 0000 17/14. SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 24 kwietnia 2014 r. UCHWAŁA NR R - 0000 17/14 SENATU UNIWERSYTETU EKONOMICZNEGO WE WROCŁAWIU z dnia 24 kwietnia 2014 r. w sprawie zatwierdzenia efektów kształcenia dla kierunku studiów Logistyka (drugiego stopnia o profilu

Bardziej szczegółowo

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości.

Raport satysfakcji z wdrożonego ERP. Badanie opinii menedżerów przedsiębiorstw produkcyjnych średniej wielkości. Strona 1 Spis treści Spis treści... 2 Wprowadzenie... 3 O badaniu... 5 Grupa docelowa... 5 Ankieta... 5 Uzyskana próba... 5 Przyjęte zasady interpretacji wyników... 7 Podsumowanie wyników... 8 Wyniki badania

Bardziej szczegółowo

problemy polityczne współczesnego świata

problemy polityczne współczesnego świata Zbigniew Cesarz, Elżbieta Stadtmuller problemy polityczne współczesnego świata Wrocław 1998 Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego Spis treści Od autorów 5 Wstęp 7 I. Problemy globalne współczesności -

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć

BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO. Maciej Dzikuć BEZPIECZEŃSTWO ENERGETYCZNE MIAST I WSI WOJEWÓDZTWA LUBUSKIEGO Maciej Dzikuć Celem artykułu jest przedstawienie postrzegania bezpieczeństwa energetycznego przez mieszkańców województwa lubuskiego. Wskazano

Bardziej szczegółowo

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce

Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Strategia Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego w Polsce Dokumenty List od Premiera Czasy, w których żyjemy, to czasy komputerów, telefonów komórkowych, SMSów, czatów, Internetu i serwisów społecznościowych.

Bardziej szczegółowo

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA. Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA GEOGRAFIA Z OCHRONĄ I KSZTAŁTOWANIEM ŚRODOWISKA Dla Zasadniczej Szkoły Zawodowej I. Źródła informacji geograficznej i sposoby ich wykorzystania. II. Funkcjonowanie światowego

Bardziej szczegółowo

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012

TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 2011/2012 TEMATYKA PRAC DYPLOMOWYCH MAGISTERSKICH STUDIA STACJONARNE DRUGIEGO STOPNIA ROK AKADEMICKI 0/0 Katedra Gospodarki Nieruchomościami i Rozwoju Regionalnego (nazwa Jednostki Organizacyjnej) Geodezja i Szacowanie

Bardziej szczegółowo

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze

Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze Możliwości zwiększania efektywności wykorzystania zasobów polskich MSP EDIT VALUE nowoczesne narzędzie wspierające decyzje gospodarcze 16.10. 2014, Konstantynów Łódzki AGENDA EDIT VALUE TOOL Narzędzie

Bardziej szczegółowo

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO

ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO ZNAJOMOŚĆ I WIEDZA NA TEMAT SPOŁECZNEJ ODPOWIEDZIALNOŚCI BIZNESU WŚRÓD STUDENTÓW UCZELNI WYŻSZYCH WOJEWÓDZTWA ZACHODNIOPOMORSKIEGO P R E Z E N TA C J A W Y N I K Ó W Spis treści Informacje o badaniu Znajomość

Bardziej szczegółowo

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ...

Spis treści. Wstęp... 9 KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... Spis treści Wstęp... 9 Rozdział I KOMUNIKACJA MARKETINGOWA UCZELNI WYŻSZEJ... 11 Rozdział II ZNACZENIE MARKI W KOMUNIKACJI MARKETINGOWEJ UCZELNI WYŻSZEJ... 33 Rozdział III ROLA SERWISU INTERNETOWEGO UCZELNI

Bardziej szczegółowo

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia

Badania marketingowe. Omówione zagadnienia Społeczna Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania kierunek: Zarządzanie Badania marketingowe Wykład 4 Opracowanie: dr Joanna Krygier 1 Omówione zagadnienia Informacje wtórne definicja Pojęcie wtórnych

Bardziej szczegółowo

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie

Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Alternatywa amerykańska - rolnictwo obywatelskie Dr Anna Jastrzębiec -Witowska 16. 04. 2014 Civic agriculture a rolnictwo obywatelskie Termin civic agriculture czyli rolnictwo obywatelskie pojawił się

Bardziej szczegółowo

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania

Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Kompleksowe wspieranie procesów zarządzania Raport z badania przeprowadzonego w sierpniu 2007 roku O badaniu Badanie zostało przeprowadzone w sierpniu bieżącego roku na podstawie ankiety internetowej Ankieta

Bardziej szczegółowo

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej

Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Wydział Nauk Ekonomicznych i Technicznych Państwowej Szkoły Wyższej im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej Zestaw pytań do egzaminu licencjackiego na kierunku Zarządzanie Zestaw pytań do egzaminu

Bardziej szczegółowo

Materiały do samokształcenia Przedmiot: Zarządzanie transportem w logistyce

Materiały do samokształcenia Przedmiot: Zarządzanie transportem w logistyce Materiały do samokształcenia Przedmiot: Zarządzanie transportem w logistyce TEMAT: Pojęcie potrzeb transportowych jako determinantu zarządzania transportem w przedsiębiorstwie Z punktu widzenia zarządzania

Bardziej szczegółowo

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej?

Jakie nowe elementy wniosłaby ona do obecnego podejścia do spójności gospodarczej i społecznej w formie, którą praktykuje się w Unii Europejskiej? Artur Prażniewski Kujawsko-Pomorskie Biuro Planowania Przestrzennego i Regionalnego 1. Definicja Spójność terytorialna przynosi coraz to nowe zagadnienia oraz stawia istniejące problemy w nowym świetle.

Bardziej szczegółowo

Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski

Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski Bolesław Domański Kapitał zagraniczny w przemyśle Polski Prawidłowości rozmieszczenia, uwarunkowania i skutki Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Jagiellońskiego Kraków 2001 Spis

Bardziej szczegółowo